1. Vị trí

• Là một trong những nhà chuyên về bút kí

  2. Tiểu sử 

- Sinh ngày 9 tháng 9 năm 1937, tại thành phố Huế, nhưng quê gốc ở làng Bích Khê, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.

- Sau khi học hết bậc trung học ở Huế, ông lần lượt trải qua:

+ Năm 1960: tốt nghiệp khóa I ban Việt Hán, Đại học Sư phạm Sài Gòn.

+ Năm 1964: nhận bằng Cử nhân Triết Đại học Văn khoa Huế.

+ Năm 1960 - 1966: dạy tại trường Quốc Học Huế.

+ Năm 1966 - 1975: thoát ly gia đình để lên chiến khu, tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ bằng hoạt động văn nghệ.

+ Năm 1978: được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam.

- Ông từng là Tổng thư ký Hội Văn học nghệ thuật Bình Trị Thiên - Huế, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Bình Trị Thiên, Tổng biên tập tạp chí Cửa Việt.

3. Sự nghiệp văn học

3.1 Phong cách nghệ thuật

- Nét đặc sắc trong sáng tác của ông là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và chất trữ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức phong phú về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lý... Tất cả được thể hiện qua lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa.

3.2 Tác phẩm chính

- Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu (1971), Rất nhiều ánh lửa (1979), Ai đã đặt tên cho dòng sông (1986), Bản di chúc của cỏ lau (1984), Ngọn núi ảo ảnh (1999),...

1. Vị trí

           - là tác phẩm tiêu biểu nhất cho phong cách văn chương của Hoàng Phủ Ngọc Tường, lấy nguồn cảm hứng từ dòng sông Hương thơ mộng, trữ tình của xứ Huế để từ đó nhà văn bày tỏ tình yêu quê hương đất nước con người của mình.

2.Hoàn cảnh ra đời

        - Ai đã đặt tên cho dòng sông? Là bài bút kí xuất sắc, viết tại Huế, ngày 4-1-1946, in trong tập sách cùng tên.

          - Bài bút kí có 3 phần, văn bản thuộc phần thứ nhất

3. Ý nghĩa nhan đề

•   Tác phẩm “Ai đã đặt tên cho dòng sông” của Hoàng Phủ Ngọc Tường được in trong tập sách cùng tên. Khi đặt cho bài bút kí của mình nhan đề trên, nhà văn đã gửi gắm nhiều ý nghĩa. Trước hết, xét về kiểu câu: “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” là một câu hỏi. Thật hiếm khi một câu hỏi lại được lấy làm nhan đề của một tác phẩm. Điều này đã thể hiện được nét độc đáo của nhà văn. Đồng thời, qua câu hỏi trên, Hoàng Phủ Ngọc Tường muốn hướng người đọc đến việc tìm hiểu nguồn gốc của dòng sông. Cụ thể hơn, đó là dòng sông Hương của xứ Huế mộng mơ. Con sông đã gắn bó với vùng đất này từ biết bao đời nay. Nguồn gốc của dòng sông bắt nguồn từ một huyền thoại mỹ lệ của người dân làng Thành Chung: “Người làng Thành Chung có nghề trồng rau thơm. Ở đây kể lại rằng vì yêu quí con sông xinh đẹp, nhân dân hai bờ sông đã nấu nước của trăm loài hoa đổ xuống dòng sông cho làn nước thơm tho mãi mãi”. Cái tên “sông Hương” sông thơm) - tuy giản dị nhưng lại chứa đựng một ý nghĩa thật sâu sắc.

- Hoàng Phủ Ngọc Tường sinh ngày 9 tháng 9 năm 1937, tại thành phố Huế, nhưng quê gốc ở làng Bích Khê, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.

- Sau khi học hết bậc trung học ở Huế, ông lần lượt trải qua:

+ Năm 1960: tốt nghiệp khóa I ban Việt Hán, Đại học Sư phạm Sài Gòn.

+ Năm 1964: nhận bằng Cử nhân triết Đại học Văn khoa Huế.

+ Năm 1960 - 1966: dạy tại trường Quốc Học Huế.

+ Năm 1966 - 1975: thoát ly gia đình để lên chiến khu, tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ bằng hoạt động văn nghệ.

+ Năm 1978: được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam.

- Ông từng là Tổng thư ký Hội Văn học nghệ thuật Bình Trị Thiên - Huế, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Bình Trị Thiên, Tổng biên tập tạp chí Cửa Việt.

2. Sự nghiệp văn học

a. Tác phẩm chính

- Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu (1971), Rất nhiều ánh lửa (1979), Ai đã đặt tên cho dòng sông (1986), Bản di chúc của cỏ lau (1984), Ngọn núi ảo ảnh (1999),...

b. Phong cách nghệ thuật

- Là một trong những nhà văn chuyên về bút kí.

- Nét đặc sắc trong sáng tác của ông là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và chất trữ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức phong phú về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lý... Tất cả được thể hiện qua lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa.

-        Mang cảm hứng ca ngợi, tự hào non sông đất nước, tình yêu thiên nhiên gấm vóc.

-        Ngợi ca cảnh sắc thiên nhiên, con người và nền văn hóa Huế

·         Đoạn trích trong sách giáo khoa: “Nghiêng hẳn về chất thơ thi vị ngọt ngào” (Trần Đình Sử)

·         Thể loại: Tùy bút – dung lượng gần như truyện ngắn, ghi chép về những sự kiện, con người có thực, đồng thời trình bày trực tiếp cảm nhận, suy nghĩ của tác giả về những sự kiện, con người ấy.

·         Nhan đề:

-        Là câu hỏi tư từ khơi gợi về một cuộ hành trình lịch sử tìm về cội nguồn văn hóa dân tộc. Từ đó dòng sông Hương hiện ra theo nhiều phương diện địa lí, lịch sử, văn hóa, thơ ca…Kết thúc tùy bút là một huyền thoại đẹp, bộc lộ cái tôi trữ tình suy tư, là nơi tác giả gửi gắm với tất cả ước vọng muốn đem đến cái đẹp để xây đắp văn hóa lịch sử.

-        Thể hiện rõ ràng chủ đề và phong cách bút kí của tác giả, đồng thời là lòng yêu mến sây mê cảnh vật, văn hóa đất nước. Hình ảnh dòng sông đất nước được thể hiện bằng tài năng của một cây bút giàu chất trí tuệ, chất văn hóa và ngôn ngữ trong sáng, tinh tế.

·         Vị trí đoạn trích: Phần đầu của tùy bút.

·         Tiểu sử:

- Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường sinh ngày 09 tháng 09 năm 1937, tại thành phố Huế, quê gốc làng Bích Khê, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam năm 1978. Ông mất ngày 24 tháng 7 năm 2023.

- Hoàng Phủ Ngọc Tường là một trong những nhà văn chuyên về bút kí. Nét đặc sắc trong sáng tác của ông là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và chất trữ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức phong phú về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lí... Tất cả được thể hiện qua lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa.

·         Phong cách nghệ thuật:

-        Ông có vốn hiểu biết trên nhiều lĩnh vực, nhất là lịch sử, địa lí, văn hóa vùng đất Huế. Là nhà văn chuyên viết bút kí, được đánh giá là : Một trong những nhà văn viết kí hay nhất nước ta (Nguyên Ngọc)

-        Kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và tính trũ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều

-        Lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa

à Những tác phẩm của Hoàng Phủ Ngọc Tường mang đầy đủ các yếu tố địa-sử-văn-triết và qua cách biểu cảm ông đã tạo nên những tác phẩm có chiều sâu văn hoá.

à Chất trí tuệ và trữ tình, nghị luận sắc bén và tư duy đa chiều, lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa, mang đậm phong cách của thể tùy bút với chất tự do phóng túng và hình tượng cái “tôi” tài hoa, uyên bác của Hoàng Phủ Ngọc Tường, một hồn thơ thực sự trong văn xuôi với trí tưởng tượng lãng mạn và những cảm xúc sâu lắng.

I.                    Nhận định:

1.      Nhà thơ Ngô Minh từng nói: "Hoàng Phủ Ngọc Tường là một trong số rất ít nhà văn viết bút ký nổi tiếng ở nước ta vài chục năm nay. Bút ký Hoàng Phủ Ngọc Tường hấp dẫn người đọc ở tấm lòng nhân văn sâu sắc, trí tuệ uyên bác và chất Huế thơ huyền hoặc, quyến rũ. Đó là những trang viết tài hoa, tài tử, tài tình".

2.      Nhà nghiên cứu Trần Đình Sử nhận định: "Bút ký của Hoàng Phủ Ngọc Tường là một cuộc đi tìm cội nguồn, một sự phát hiện bề dày văn hóa và lịch sử của các điều kiện đời sống. Văn anh giàu những tư liệu lấy từ sử sách tri thức khoa học và huyền thoại kí ức cá nhân lóe lên những ánh sáng bất ngờ. Cái mới của Hoàng Phủ Ngọc Tường là khám phá bình diện văn hóa với tư liệu lịch sử phong phú và một tâm hồn Huế nồng nàn".

3.      Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo :” Anh là một nhà văn hóa hành văn vô cùng độc đáo, một cuốn từ điển sống về Huế, và đôi khi như một triết gia uyên thâm lãng tử. Đọc anh, người ta không chỉ thâu nhận đời sống, lịch sử, triết học, kinh tế, hay chính trị mà còn cảm nhận được cả một tình yêu lớn đối với con người, dân tộc và cách mạng".

4.      "Hoàng Phủ Ngọc Tường là một trong những nhà văn chuyên về bút kí. Nét đặc sắc trong sáng tác của ông là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và chất trữ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức phong phú về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lí... Tất cả được thể hiện qua lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa".

2. Phong cách:

- Hoàng Phủ Ngọc Tường là nhà văn chuyên về thể loại bút kí. Dù đã xuất bản một vài tập thơ nhưng có thể nói toàn bộ tinh hoa và năng lực của nhà văn đều dồn tụ hết cho thể kí.

- Nét đặc sắc trong sáng tác của ông là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và chất trữ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức phong phú về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lý,...

--> Lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa.

- Bút kí Hoàng Phủ Ngọc Tường là áng văn xuôi thấm đẫm chất thơ, đậm chất Huế. Tác phẩm của ông mang vẻ đẹp của nỗi buồn hoài niệm, những suy ngẫm triết học về lẽ sống, cái chết,... từ trong sâu thẳm thời gian ngân vọng, làm day dứt tâm hồn người đọc.

- "Ai đã đặt tên cho dòng sông?" là bài bút kí xuất sắc viết tại Huế ngày 4/1/1981, in trong tập sách cùng tên.

- Đoạn trích nằm ở phần thứ nhất.

2. Ý nghĩa nhan đề

- Nhan đề "Ai đã đặt tên cho dòng sông?" dẫn dắt người đọc đến với cội nguồn tên gọi của sông Hương thơ mộng. Bài bút ký đã lý giải tên dòng sông bằng một huyền thoại mỹ lệ của người dân làng Thành Trung.

- Lấy tên nhan đề cho bài bút ký dưới hình thức một câu hỏi nhằm mục đích dẫn dắt, gợi mở người đọc về nguồn gốc tên gọi của dòng sông, nói lên những khát vọng, niềm tự hào của con người khi muốn mang cái đẹp, tiếng thơm để gây dựng, vun đắp cho văn hóa, lịch sử của xứ Huế.

3. Giá trị nội dung

- Tác phẩm ca ngợi vẻ đẹp của Sông Hương từ nhiều góc độ: Từ thượng nguồn tới khi qua kinh thành Huế; từ tự nhiên, lịch sử đến văn hóa nghệ thuật. Qua đó ca ngợi thành phố Huế và rộng hơn là ca ngợi quê hương đất nước .

- Bộc lộ con người tác giả: Lịch lãm, tài hoa, có tình yêu tha thiết với mảnh đất cố đô.

4. Giá trị nghệ thuật

- Bộc lộ ngòi bút tài hoa, uyên bác:

+ Huy động nhiều vốn kiến thức địa lí, lịch sử, văn hóa, nghệ thuật ;

+ Sử dụng hiệu quả các biện pháp nghệ thuật nhân hóa, so sánh, ẩn dụ...

+ Ngôn ngữ phong phú, gợi hình, gợi cảm, câu văn giàu nhạc điệu.

- Liên tưởng rất mực phóng túng.

- Có sự kết hợp hài hòa giữa cảm xúc và trí tuệ, giữa chủ quan và khách quan.

- Văn phong tao nhã, hướng nội, tinh tế, tài hoa.

- Hoàng Phủ Ngọc Tường (9/9/1937) tại thành phố Huế, quê gốc ở làng Bích Khê, xa Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị

- Ông học tại Huế hết bậc Trung học, tốt nghiệp trường Đại học Sư phạm Sài Gòn năm 1960 và trường Đại học Huế năm 1964

- Năm 1966, Hoàng Phủ Ngọc Tường thoát li lên chiến khu, tham gia cuộc kháng chiến chống Mĩ bằng hoạt động văn nghệ

- Ông từng là Tổng thư kí Hội văn học nghệ thuật Trị Thừa – Thiên, Chủ tịch Hội Văn học Bình Trị Thiên, Tổng biên tập tạp chí Cửa Việt

- Năm 2007, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật

- Các tác phẩm chính: Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu, Rất nhiều ánh lửa, Ai đã đặt tên cho dòng sông, Hoa trái quanh tôi, Ngọn núi ảo ảnh…

- Phong cách sáng tác:

+ Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và chất trữ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức phong phú về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lí…

+ Lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa.

1. Hoàn cảnh ra đời

- Ai đã đặt tên cho dòng sông là bài bút kí xuất sắc, viết tại Huế, ngày 4/1/1946, in trong tập sách cùng tên.

- Bài bút kí có 3 phần, văn bản thuộc phần thứ nhất

2. Bố cục (2 phần)

- Phần 1 (từ đầu đến “quê hương xứ sở”): Thủy trình của sông Hương

- Phần 2 (còn lại): Vẻ đẹp lịch sử, văn hóa và thi ca của sông Hương

3. Giá trị nội dung

- Hoàng Phủ Ngọc Tường xứng đáng là “một thi sĩ của thiên nhiên” (Lê Thị Hướng). Với những trang viết mê đắm, tài hoa, súc tích, tác giả đã thực sự làm giàu thêm cho linh hồn bức tranh thiên nhiên xứ sở.

- Sông Hương thực sự trở thành “gấm vóc” của giang sơn tổ quốc.Bài kí góp phần bồi dưỡng tình yêu, niềm tự hào đối với dòng sông và cũng là với quê hương, đất nước

4. Giá trị nghệ thuật

- Thể loại bút kí

- Văn phong hướng nội, súc tích, tinh tế và tài hoa

- Sức liên tưởng phong phú, vốn hiểu biết phong phú trên nhiều lĩnh vực

- Ngôn ngữ phong phú, giàu hình ảnh, giàu chất thơ, sử dụng các biện pháp tu từ (so sánh, nhân hóa…)

- Có sự kết hợp hài hòa giữa cảm xúc và trí tuệ, chủ quan và khách quan

2. Ý nghĩa nhan đề.

Ai đã đặt tên cho dòng sông là một bài bút kí của tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường viết về dòng sông Hương xinh đẹp của xứ Huế mộng mơ. Thông qua bài kí tác giả đã lý giải tên của dòng sông bằng một huyền thoại của làng Thành Chung. Người dân nơi đây vốn có làng nghề trồng rau thơm, vì quá yêu mến con sông nên người dân 2 bên bờ sông đã nấu nước của trăm loài hoa đổ xuống dòng sông cho làn nước thơm tho mãi. Với lối đặt tiêu đề bằng cách đặt câu hỏi độc đáo. Tác giả đã dẫn dắt người đọc đi đến hết tác phẩm để hiểu rõ hơn về vùng đất đậm chất thơ này. Bên cạnh đó, nhà văn còn mượn huyền thoại về tên dòng sông để nói lên khát vọng về con người ở đây: muốn đem cái đẹp và tiếng thơm để xây đắp lịch sử văn hóa quê hương đất nước.

- Vị trí: là một trong những nhà văn chuyên về bút kí

- Phong cách nghệ thuật:

+) Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và chất trữ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức phong phú về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lí,…

+) Lối liên tưởng phóng khoáng, lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm, tài hoa..

- Tác phẩm chính:

+) Văn xuôi: Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu (1971), Rất nhiều ánh lửa (1979), Ai đã đặt tên cho dòng sông? (1986),...

+) Thơ: Những dấu chân thành phố (1976), Người hái phù dung (1992).

- Vị trí: là một bút kí đặc sắc, thể hiện phong cách tài hoa, uyên bác, giàu chất thơ của tác giả

- HCST: tác giả viết ở Huế vào năm 1981, ngay sau chiến thắng mùa xuân năm 1975, đang bừng bừng cảm hứng ngợi ca chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

- Xuất xứ: in trong tập “Ai đã đặt tên cho dòng sông” (1986)

- Nhan đề: Tác giả lấy tên nhan đề cho bài bút ký dưới hình thức của một câu hỏi nhằm:

+) dẫn dắt, gợi mở người đọc về nguồn gốc tên gọi của dòng sông, nói lên những khát vọng, niềm tự hào của con người khi muốn mang cái đẹp, tiếng thơm để gây dựng, vun đắp cho văn hóa, lịch sử của xứ Huế

+) thể hiện được niềm biết ơn đối với những con người đã khai phá vùng đất này, bộc lộ niềm tự hào về vẻ đẹp của đất nước

Bài bút kí có 3 phần:

Phần 1: nói về cảnh quan thiên nhiên của sông Hương

Phần 2 và 3: là phương diện cuộc sống và văn hoá của sông Hương

Đoạn trích nằm ở phần 1

Nội dung: Đoạn trích là đoạn văn xuôi súc tích và đồng chất thơ về sông Hương

Nghệ thuật: Ngôn ngữ phong phú, giàu hình ảnh, bộc lộ cảm xúc, sử dụng nhiều biện pháp tu từ, có sự kết hợp giữa cảm xúc và trí tuệ, chủ quan và khách quan, Chủ quan là sự trải nghiệm của bản thân, khách quan là đối tượng miêu tả - dòng sông Hương

• Ai đã đặt tên cho dòng sông? là bài bút kí xuất sắc, viết tại Huế, ngày 4/1/1981, in trong tập sách cùng tên.

• Cuốn sách được Hoàng Phủ Ngọc Tường viết sau ngày hòa bình lập lại, núi sông thu về, cảm hứng hào hùng bao trùm mọi sáng tạo văn học nghệ thuật.

  b. Bố cục

  • Phần 1 (từ đầu … "quê hương xứ sở"): hành trình của dòng sông Hương

  • Phần 2 (còn lại): sông Hương của lịch sử, thơ ca

    
    

  c. Ý nghĩa nhan đề

• Nhan đề là một câu hỏi, đây là một nét độc đáo rất riêng của nhà văn, nhằm hướng người đọc biết về nội dung tác phẩm đó là “đi tìm nguồn gỗ của dòng sôngHương”, qua đó nhấn mạnh đến vẻ đẹp huyền thoại của dòng sôngHương, thể hiện lòng biết ơn đến những con người khai phá vùng đất ấy.

  
  

  d. Giá trị nội dung

• Vẻ đẹp đa dạng của con sông Đà hiện lên trong từng trang viết. Đó là vẻ đẹp của một con sông Đà hùng vĩ, hoang dại với vẻ "hung bạo" với những thành vách, hút nước, trùng vây thạch trận. Đó còn là vẻ đẹp của một con sông đã trữ tình, thơ mộng. Hai vẻ đẹp tưởng chừng đối lập lại tụ hội trong một con sông của quê hương Tây Bắc. Sự hài hòa trong cảnh vật thiên nhiên đã tạo nên vẻ đẹp của chính núi rừng và vùng đất Tây Bắc - nơi địa đầu của Tổ quốc

• Đằng sau vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, tráng lệ và thơ mông là hình tượng người lái đò sông Đà. Khi thiên nhiên đã được nâng lên đến mức thần thánh như thách thức con người thì ông lái đò chính là người chinh phục thiên nhiên thần thánh ấy. Hình tượng nhân vật ông lái hiện lên là một người anh hùng trên sông nước với kinh nghiệm dày dạn với tay lái ra hoa và đặc biệt ông lái còn là một con người đời thường, vô danh. Khác hẳn với những nhân vật trước cách mạng của Nguyễn Tuân, ông lái đò mang vẫn xuất hiện với tư cách là con người tài hoa, tài tử nhưng không còn là con người của quá khứ, đối lập với thực tại nữa mà ông lái là con người của hiện tại, đấu tranh với thiên nhiên, núi rừng để sinh tồn.

• Qua đoạn trích, người đọc cũng có thể cảm nhận được tình yêu, niềm tự hào tha thiết, sâu lắng mà Hoàng Phủ Ngọc Tường dành cho dòng sông quê hương, cho xứ Huế thân yêu và cũng là cho đất nước.

  
  

  e. Giá trị nghệ thuật

• Sông Hương được tái hiện bằng một vốn hiểu biết phong phú về văn hóa, lịch sử, địa lý và văn chương của tác giả.

• Những cảm xúc sâu lắng cùng văn phong tao nhã, hướng nội, tinh tế và tài hoa đã tạo nên sức hấp dẫn của đoạn trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?

  
  

• Hoàng Phủ Ngọc Tường sinh ngày 9 tháng 9 năm 1937, tại thành phố Huế.

• Ông là một cây bút đa tài với đa dạng chủ đề và kiến thức khác nhau như văn học, lịch sử, địa lí, triết học,..

• Là nhà văn chuyên về bút kí

• Phong cách nghệ thuật:

+ Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và tính trữ tình,

+ Giữa nghị luận sắc bén với tư duy đa chiều với đa dạng chủ đề và kiến thức khác nhau như văn học, lịch sử, địa lí, triết học,..

+ Lối hành văn hướng nội, say đắm, mê đắm và tài hoa

+ Sông nước đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho Hoàng Phủ Ngọc Tường

+ Chú trọng bản sắc văn hóa của từng vùng miền, rộng hơn là của dân tộc, của đất nước.

• Tác phẩm chính:

Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu (1971).

Rất nhiều ánh lửa (1979)

Ai đã đặt tên cho dòng sông, Nhà xuất bản Thuận Hóa, Huế (1984)

Bản di chúc của cỏ lau (1984)

Hoa trái quanh tôi (1995)

- Tập kí được Hoàng Phủ Ngọc Tường viết sau ngày hòa bình lập lại, non sông thu về một mối, cảm hứng chủ nghĩa anh hùng bao trùm toàn bộ các sáng tác văn chương nghệ thuật.

- Chủ đề tác phẩm: Tình yêu quê hương, đất nước gắn với tình yêu thiên nhiên và tự hào về giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc.

- Nội dung chính: Khám phá vẻ đẹp của dòng sông Hương Giang trên các mặt: Địa lí, lịch sử, văn hóa, thơ ca,...; qua đó thể hiện tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào đối với vẻ đẹp của dòng sông quê hương cũng như thấy được sự tài hoa, vốn kiến thức phong phú, đa dạng của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường

- Vị trí đoạn trích: Phần thứ nhất trong ba phần

- Ai đã đặt tên cho dòng sông? Là bài bút kí xuất sắc, viết tại Huế, ngày 4-1-1946, in trong tập sách cùng tên.

- Bài bút kí có 3 phần, văn bản thuộc phần thứ nhất

2. Bố cục (2 phần)

- Phần 1 (từ đầu đến “quê hương xứ sở”): Thủy trình của sông Hương

- Phần 2 (còn lại): Vẻ đẹp lịch sử, văn hóa và thi ca của sông Hương

3. Giá trị nội dung

- Hoàng Phủ Ngọc Tường xứng đáng là “một thi sĩ của thiên nhiên” (Lê Thị Hướng). Với những trang viết mê đắm, tài hoa, súc tích, tác giả đã thực sự làm giàu thêm cho linh hồn bức tranh thiên nhiên xứ sở.

Sông Hương thực sự trở thành “gấm vóc” của giang sơn tổ quốc.Bài kí góp phần bồi dưỡng tình yêu, niềm tự hào đối với dòng sông và cũng là với quê hương, đất nước

4. Giá trị nghệ thuật

- Thể loại bút kí

- Văn phong hướng nội, súc tích, tinh tế và tài hoa

- Sức liên tưởng phong phú, vốn hiểu biết phong phú trên nhiều lĩnh vực

- Ngôn ngữ phong phú, giàu hình ảnh, giàu chất thơ, sử dụng các biện pháp tu từ (so sánh, nhân hóa…)

- Có sự kết hợp hài hòa giữa cảm xúc và trí tuệ, chủ quan và khách quan

5. Ý nghĩa nhan đề Ai đã đặt tên cho dòng sông

Ai đã đặt tên cho dòng sông là một bài bút kí của tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường viết về dòng sông Hương xinh đẹp của xứ Huế mộng mơ. Thông qua bài kí tác giả đã lý giải tên của dòng sông bằng một huyền thoại của làng Thành Chung. Người dân nơi đây vốn có làng nghề trồng rau thơm, vì quá yêu mến con sông nên người dân 2 bên bờ sông đã nấu nước của trăm loài hoa đổ xuống dòng sông cho làn nước thơm tho mãi. Với lối đặt tiêu đề bằng cách đặt câu hỏi độc đáo. Tác giả đã dẫn dắt người đọc đi đến hết tác phẩm để hiểu rõ hơn về vùng đất đậm chất thơ này. Bên cạnh đó, nhà văn còn mượn huyền thoại về tên dòng sông để nói lên khát vọng về con người ở đây: muốn đem cái đẹp và tiếng thơm để xây đắp lịch sử văn hóa quê hương đất nước.