BSL - Glósur - allskonar by H. Júlía Júlíusdóttir https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72 Made with a stroke of good luck en-us 2017-11-24 13:14:15 UTC 2023-12-11 11:33:45 UTC hello@padlet.com Þvagkerfið - hormón didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/209917254 Tekið af flashcards:
Oxytocin: -Lítið peptíð hormón, bara 9 aminosýrur
-Örvar samdrátt sléttra vöðva í legi og brjóstum
-Hlutverk við fæðingu og brjóstagjöf
-Önnur virkni ekki alveg á hreinu en vísebendingar um að það sé róandi, vellíðan, minni sársaukaupplifun
Vasopressin, ADH:
Almennt:
-Lítið peptíð hormón, 9 amínósýrur
-Losað úr heiladingli þegar osmolality plasma eykst og þegar rúmmál blóðs minnkar
-Verkar í nýrum, hefur áhrif á rúmmál og styrk þvags
Viðtakar og ferli:
-G-prótein tengdur viðtaki á yfirborði frumna í safnrásum nýrunga
-Adeylyl cyclasi virkjast og hækkar innanfrumu cAMP sem virkjar prótein kínasa A
-PKA fosfórýlerar aquaporin 2 sem flyst að frumuhimnu og eykur endurupptöku vatns
-Eykur einnig umritun á aquaporin 2 geni

]]> 2017-11-24 13:15:19 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/209917254 didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/209917531 Uppsetning - velkomið að breyta - bara að hafa þetta huggulegt og vel uppsett svo maður geti auðveldlega fundið allt.]]> 2017-11-24 13:17:04 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/209917531 didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/209917642 Ef þið eruð sérstaklega góð í að útskýra ehv má endilega setja nöfn við þannig að ef einhverjum vantar útskýringu þá getur hann haft samband við ykkur!
Dæmi: Jóla tuborg er virkilega góður bjór - Júlía (ykkur er þá velkomið að hafa samband við mig og ég get útskýrt betur fyrir ykkur hvað ég meina með því.)]]> 2017-11-24 13:17:37 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/209917642 Hormón sem tengjast þvagkerfi didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/209918456 Tekið úr glósum/bók:
qcalcitriol (sem er virkt form D-vítamíns)
qerythropoietin (EPO, sem eykur myndun rauðra blóðkorna)


]]> 2017-11-24 13:21:52 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/209918456 Hormón - hjarta og æðakerfi didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211010323 Úr glærum/glósum!:
Adrenalín: eykur hjartsláttatíðini og slagmagn
Þýroxín: eykur hjartsláttatíðni og slagmagn.
(Hjarta og æðastillistöð er í mænukylfu/medulla oblongata!)

]]> 2017-11-28 16:44:57 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211010323 didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211014156 Hemóglóbin er blóðrauði sem binst rauðum blóðkornum.. járnríkur.]]> 2017-11-28 16:49:34 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211014156 Úr fyrirlestrinum - æðakerfi didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211029363 Sogæðakerfið. Hlutverk:
Sogæðakerfið sér um að 1. frásoga auka millifrumavökva svo að við fáum ekki bjúg (holræsikerfið). 2. Er hluti af ónæmiskerfinu - liggur gegnum eitla sem eyða sýklum, þar eru eitilfrumur sem mynda t-drápsfrumur eða b-eitilfrumur 3. Frásogar fitu í þörmunum. Fituefnin frásogast s.s. ekki í háræðunum heldur fara í sogæðarnar og frásogast þar
Í háræðunum fer alltaf vökvi út og mest kemur aftur inn og fer áfram í bláæðlingana. En um 3 lítrar af vökva safnast saman eftir flæðið í háræðum. 
Að lokum fara þessir 3 lítrar aftur inn í kerfið - inn í bláæðarnar.
]]> 2017-11-28 17:11:42 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211029363 Osmósi didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211116233 Vatn flæðir á milli til að stilla hlutfallið 
Dæmi, 100/dl í umfrymi, 50/dl í frumu - osmósi færir vatn í umfrymið til að jafna hlutfallið- gerir 75-75]]> 2017-11-28 19:21:16 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211116233 Flæði didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211118753 2017-11-28 19:25:12 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211118753 Afturvirkt kerfi didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211118801 í Afturvirku kerfi er nemi, stjórnstöð og svari ]]> 2017-11-28 19:25:17 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211118801 Neikvætt afturvirkt kerfi? didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211118851 Ef svarinn snýr við breytingum í hinu stjórnaða ástandi er afturvirknin neikv. (sjálfletjandi).
Dæmi: stjórnun á líkamshita, blóðsykurs og blóðþrýstings. Stöðugt verið að mæla, meta og leiðrétta. ->Snýr breytingum við]]> 2017-11-28 19:25:22 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211118851 Vefir: didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211137291 Þekjuvefur- epithelial tissue - yfirborðsþekja
Kirtilþekja - inn + útkirtla
-Þekur líffæri, yfirborð ytra og innra, myndar öll göng og alla inn- og útkirtla
Stoðvefur- Connective tissue: Styður við, verndar líffæri, bidnur saman, geymir orku- fitu, Hluti af ónæmiskerfinu...
Vöðvavefur - muscular Tissue:
Myndar kraftinn til að hreyfa sig og kraftinn til að hita
Taugavefur - Nervous Tissue: Taugafrumu taka á m´ti, vinna með og senda taugaboð...]]> 2017-11-28 19:53:30 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211137291 Miðtaugakerfið didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211140738 CNS - Heili og mæna. 
Tilfinningar - skynjun, minningar...]]> 2017-11-28 19:59:43 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211140738 Úttaugakerfið - UTK - PNS didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211141036 Allar taugar sem liggja til eða frá heilanum.
T.d.:
Mænutaugar - spinal nerves
Skynnemar í húð - sensory receptors
Taugahnoð/hnappur - Ganglia: Taugahnoð með mörgum taugafraumum saman fyrir utan miðtaugakerfið
Taugafrumur í meltingarkerfinu (Taugakerfi þarma): Enteric plexuses in small intestine

]]> 2017-11-28 20:00:21 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211141036 Úttaugakerfið skiptist í: SNS, ANS og ENS didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211142839 SNS - VILTAUGAKERFIÐ: Stjórnum meðvitað - liggur með hreyfitaug til rákóttra vöðva
ANS - Dultaugakerfið - sjálfsvirkt kerfi sem stjórnr líkamanum ómeðvitað skiptist í:
*Sympatíska=driftaugakerfið - "Fight&Flight "- notum þegar við erum reið/hrædd - hraðar á
*Parasympatíska=Seftaugakerfið - "Rest&Digest" hægir á öllu nema eykur meltingu
ENS - MELTINGARKERFIР]]> 2017-11-28 20:03:31 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211142839 Rákóttir vöðvar?? didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211143390 2017-11-28 20:04:27 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211143390 Sléttir vöðvar?? didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211143436 2017-11-28 20:04:32 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211143436 Starfsemi: didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211146371 Skynjun áreitis- skyntaugafrumur senda boð frá skynfærum (bæði frá skynfærum í höfði, húð og stoðkerfi og frá líffærum) til MTK
Úrvinnsla upplýsingar - millitaugafrumur sjá um greiningu, samþættingu og geymsly
Svörun við áreiti: Hreyfitaugafrumur flytja boð frá MTK til beinagrindavöðva

]]> 2017-11-28 20:09:29 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211146371 Undirstúka didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211149665 undirstúka=Hypothalamus]]> 2017-11-28 20:15:06 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211149665 Aftari hluti heiladinguls- Posterior pituitary didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211154335 Aftari hl. losar 2 hormón: oxytósín - hríðarhormón sem hvetur mjólkurlosun
ADH/Vasopressin - "Ekki pissa hormón" - eykur endurupptöku vatns.]]> 2017-11-28 20:23:36 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211154335 Fremri hl. heiladinguls- Anterior pituitary: didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211155051 2017-11-28 20:24:51 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211155051 Homeostasis - didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211160860 viðheldur stöðugum aðstæðum.]]> 2017-11-28 20:37:09 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211160860 Jákvætt afturvirkt kerfi didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211163189 Jákv. afturvirkni (sjálfshvetjandi) eykur enn frekar á breytt ástan. Virkar sem mögnunarkerfi þegar ferli eiga að gerast á stuttum tíma.
Dæmi: Egglos, fæðing, mjólkurlosun, blóðstorknun]]> 2017-11-28 20:42:31 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211163189 Grátt efni didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211170612 Grátt efni innih. taugaboli, griplur og enda í símum og síma sem ekki eru m. mýelinslíður. Er í ysta hluta heilsans og myndar H-laga kjarna mænunnar]]> 2017-11-28 20:56:49 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211170612 Hvítt efni didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211171987 Hvítt efni er gert úr taugasímum m. mýelinslíðri. þessir taugasímar tengja taugar í heilaberkinum við taugar sem eru staðs. annarsst. í heilanum. Er yst í mænu og innst í heila.]]> 2017-11-28 21:00:06 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211171987 Histamín didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211173527 Histamín - hormón sem skemmdir vefir seyta. Valda mikilli víkkun og gegndræpi háræða þannig að prótín úr blóðvökva eiga greiða leið í vefina. Histamín seytist einnig við ofnæmisviðbrögð,]]> 2017-11-28 21:03:47 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211173527 Hormónar didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211212209 Eistu (kynkirtlar) Framleiða:
Testerón: hefur áhrif á kynþroska og viðhald kyneinkenna kk.+Stjórna myndum sáðfrumna
inhibin. sem hindrar losun FSH
(FSH er :??
Eggjastokkar framleiða: (staðs. í grindarholi):
Estrógen
Prógesterón: stjórna tíðahring, viðhalda meðgöngu, undirbúa mjólkurkirtla. mikilvæg í kynþroska og viðhaldi kyneinkenna.
Inhibin: sem hindrar losun FSH
Relaxin: - framleitt á meðgöngu, eykur teygjanleika bandvefjar.

PRL- Prólaktín: hvetur mjólkurmyndun. (heiladingull)

LH - Luteinizing horm.:  Frá heiladingli: hvetur framleiðslu á estrogen, prógesterón og testerón.

]]> 2017-11-28 23:44:18 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211212209 heilaköngull -hormónar didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211213345 Heilaköngull (lítill innkirtillstaðs. í miðlínu við þak 3.heilahols) myndar:
Melatónin: stjórnar dægursveiflum, myndast í meiri mæli í myrkri, mikið hjá börnum, minnkar með aldri.]]> 2017-11-28 23:52:35 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211213345 Kalkkirtlar - hormónar didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211217065 kalkkirtlr staðs. aftan á skjaldkirlti. Mynd:
PTH= parathyroid horm. - eykur styrk kalsíum og magnesíum en lækkar st. fosfast. + Losun eykst ef kalsíum styrkur Lækkar í blóði]]> 2017-11-29 00:18:53 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211217065 Skjaldkirtill didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211217423 Fiðrildisl. kirtill staðs. framanv. á hálsi rétt neðan við barkakýli - vinstri og hægri hlutar sitthvoru megin við barkann.
Thyroxin T3 og T4 -stjórna efnaskiptahraða,vexti og þroska. Stjórnast af horm.  TRH frá undirstúku og  TSH frá heiladingli
Calcitonin: lækkar styrk kalsíum í blóði. +Losnar þegar styrkur kalsíum í blóði er hár.]]> 2017-11-29 00:21:57 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211217423 ? didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211376635 insúlin: losnar þegar styrkur glúkósa hækkar]]> 2017-11-29 13:39:21 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211376635 Nýrnahettumergur didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211377439 Adrenalín - sympatískar taugar örva nýrnahettumerg til að losa Adrenalín. ]]> 2017-11-29 13:41:11 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211377439 Skjaldkirtils: didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211414921 Ofstarfsemi skjaldskirtils: Skjaldkirtillinn seytir of miklu magni af hormónum. - mikil orka og þrek í byrjun og síðan yfirþyrmandi þreyta.
Graves: algengasta orsök ofstarfsemi skjaldkirtils. Bólga í skjaldkirtlinum sem leiðir til leika skjaldkirtilshorm. úr kirtlinum.]]> 2017-11-29 14:43:54 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211414921 Brisið didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211437198 Brisið (pancreas) er staðsett aftan við maga upp við skeifugörn (duodenum). Brisið er bæði innkirtill (briseyjar) og útkirtill. Brisið er eina líffærið sem losar ensím sem brjóta niður fitu, prótein OG kolvetni.
Í briseyjum (Langerhanseyjum):
Insúlín – myndað af Beta frumum
-Minnkar magn glúkósa í blóði (lækkar blóðsykur)
-Örvar flutning á glúkósa inn í frumur
-Breytir umframsykri í forðanæringu (glycogen og fitu)
-Örvar flutning amínósýra inn í frumur og myndun nýrra prófteina
-Örvar sykurbruna
-Losnar þegar blóðsykur hækkar
Briskirtillinn: briskirtillin framl. insúlín. Sykursýki 2 er þegar virkni þess er verulega skert. Lyf sem auka virkni insúlín!! Matarræði og hreyfing.
Sykursýki 1: Insúlínsskortur v.þ. að insúlín er ekki framleitt. Lyf: insúlín

Glúkagon – myndað af Alfa frumum 
-Eykur magn glúkósa í blóði (hækkar blóðsykur) 
-hvetur niðurbrot á glycogeni í glúkósa
-Hvetur nýmyndun glúkósa (úr amínósýrum og mjólkursýru)
-Örvar lifur til að veita glúkósa út í blóðið
-Örvar fitubruna
-Losnar þegar blóðsykur er lágur

]]> 2017-11-29 15:16:12 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211437198 Brisið! Pancreas didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211438392 2017-11-29 15:18:07 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211438392 Nýrnahettur - ADRENAL GLANDS didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211469024 Nýrnahettur eru staðsettar fyrir ofan hvort nýra. Skiptist í nýrnahettubörk og nýrnahetturmerg.
Nýrnahetturbörkur - Adrenal cortex - ytra lagið, mynda horm.:
Aldesterón - salsterar: Eykur endurupptöku á natríum og vatni í nýrum  en eykur útskilnað á kalíum. Stjórnast af renín-angiotensins kerfinu.


]]> 2017-11-29 16:01:07 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211469024 Lifur didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211623773 Lifur tekur á móti öllum næringarefnum, geymir og vinnur með. Býr til gall sem gallblaðran geymir og losar. Gall ("sápa") sundrar stórum fitudropum í minni.]]> 2017-11-29 20:31:14 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211623773 Ensím didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211626797 Ensím -pínkulítil prótein sem breyta efnum ehv, getur klofið niður eða breytt, eða sameinað þau.
Brisið losar meltingarensímin:
Amýlasi: Brýtur fjölsykrur yfirleitt niður í tvísykruna maltósa (kolv. í brauði, kartölfum...)
Lýpasi: klippir fitusýrur af þríglíseríð - klippir niður fitu.
Trypsín (nokkur T ensím): Klippa peptíð niður í smápeptíð. Semsagt prótein er klippt niður í peptíð (með pepsín í maga) og svo klippir trypsýn peptíð niður í smápeptíð
Basi: sem hjálpar til við að virkja trypsín (ef það væri virkt í frumum mynda það brjóta niður prótein í vefjum - viljum ekki.) Hlutleysir líka magasýruna svo að maturinn verði ekki gallsúr og brennir gat á magann okkar.]]> 2017-11-29 20:38:52 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211626797 Hlutverk didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211644242 Slétta frymisnetið-framleiðir fitu
Kornótta frymisnetið - framleiðir prótien
Ríbósóm=netkorn- hlutverk - framleiða prótein samkv. uppskrift RNA
Golgikerfi - flutningskerfi
Hvatberar - orkuver- ATP framleitt.
Leysikorn: smákorn sem eyðir óþarfa efnum með sundrandi ensímum. - geta eytt sér og frumunni.
Forðakorn: Geymir forðanæringu frumunnar. í glýkogen formi.]]> 2017-11-29 21:32:55 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211644242 Interferón didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211646400 Fyrsta sýkta fruman framl. interferón til að var hinar dömurnar við.]]> 2017-11-29 21:40:04 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211646400 VÖÐVAR didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211646833 Vöðvar: 
Rákóttir vöðvar: Viljastýrðir - við stjórnum sjálf eins og t.d þegar við lyftum upp hendinna.
Sléttir vöðvar:  Innyflavöðvar - sjálfvirkir - t.d. meltingarvöðvar og æðavöðvar
Þverrákóttur  - hjartað - (eini vöðvinn)]]> 2017-11-29 21:41:34 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/211646833 REMEMBERING NOTES! didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/212528867 Eccrine kirtlar finnast víða en eru þéttastir  í Enni, handakrikum og iljum - Eccrine kirtlar ->Ecco skór -> iljar! (Ecco skór eru vatnsheldir - eccrine myndar vatnskenndan svita. Er hitastjórnað
Apocrine kirtlar (slímugur sviti) - undir handakrikum, nára, við geirvörtur og skeggsvæði... Tauga og hormónastjórnað ]]> 2017-12-02 17:39:42 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/212528867 Sæðisfrumur:Leydig þjóðverjinn myndar testósterón Sertoli frakkinn myndar Inhibin didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/215156284
EPO mikilvægt fyrir myndun á rauðm blóðfrumum Renín mikilvægt fyri blóðþrýsting

Eistlendingurinn (eista) klæddur í trefjahylki er með um 200-300 bleðla sem innihalda um 1-3 pípur (sáðpíplur)

Hlutverk nyrna: losun á urgangi, hreinsun á blóði Blóðrúmmál og blóðþrystingur


]]> 2017-12-11 18:27:46 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/215156284 pepsín: protein niður í peptíðTrypsín: peptic niður í smápeptíðpeptíðasi: smápeptíð í a.s.peptic átti að vera peptíðgall: fitudropar í litla fitdropa. lípasi: klippir fitusýrunar (þær eru 3) á þríglýseríði. Sogæð frásog. didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/215236748 2017-12-11 21:58:37 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/215236748 fruman didijulia11 https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/215236905 slétt frymisneti: framleiðir líðíð (fitu) Ríbósóm/netkorn = sem að framleiða prótín með því að raða saman amínósýrum í rétta röð Stoðvefur: blóð, sin, bein, fita, brjósk

]]> 2017-12-11 21:59:37 UTC https://padlet.com/didijulia11/d98g9q1nx72/wish/215236905