Электрондық үкімет — бұл мемлекеттік қызметтерді халыққа интернет арқылы ұсыну жүйесі. Яғни, азаматтар түрлі анықтамаларды алу, салық төлеу, құжаттарға өтініш беру сияқты мемлекеттік қызметтерді онлайн режимде, үйден шықпай-ақ ала алады. Бұл уақытты үнемдеуге, қағазбастылықты азайтуға және халыққа қызмет көрсету сапасын арттыруға көмектеседі.

Жеке тәжірибемнен мысал:

Мен жуырда egov.kz порталы арқылы мекенжай анықтамасын алдым. Бұрын бұл анықтаманы алу үшін халыққа қызмет көрсету орталығына (ХҚКО) барып, кезек күту қажет болатын. Ал қазір интернетке кіріп, электрондық цифрлық қолтаңбамен (ЭЦҚ) кіріп, небәрі 2-3 минут ішінде анықтаманы жүктеп алуға болады. Бұл өте ыңғайлы және заманауи тәсіл.

Бұл сервис Қазақстан азаматтарына әртүрлі мемлекеттік органдарға онлайн өтініштер, шағымдар немесе ұсыныстар жіберуге мүмкіндік береді. Пайдаланушы қажетті құжаттарды тіркеп, өз өтінішінің орындалу барысын онлайн бақылап отыра алады. Жауап та электронды түрде қайтарылады.

👥 Бұл сервис кімдерге пайдалы?

• Қарапайым азаматтарға, мемлекеттік қызмет көрсету сапасына қатысты шағым немесе сұрақтары болғанда;

• Кәсіпкерлерге, бизнес жүргізу барысындағы әкімшілік мәселелер бойынша сұраныс жолдау үшін;

• Қоғам белсенділеріне, мемлекеттік органдар жұмысына қатысты ұсыныс айту үшін.

✅ Артықшылықтары

• Ыңғайлы – мемлекеттік мекемеге барудың қажеті жоқ;

• Ашықтық – өтініштің орындалу мәртебесін қадағалауға болады;

• Жеделдік – кері жауапты онлайн тез алуға мүмкіндік бар.

1. Цифрлық азаматтық (e-Residency):
Эстония — әлемде электрондық резиденттік бағдарламасын енгізген алғашқы ел. Шетел азаматтары онлайн түрде эстондық "цифрлық азамат" бола алады және Эстония заңдарына сәйкес бизнес ашып, салық төлей алады.
➡️ Қазақстанда мұндай мүмкіндік жоқ, ЭЦҚ тек ел азаматтарына беріледі.

2. 99% мемлекеттік қызметтер онлайн:
Эстонияның барлық дерлік мемлекеттік қызметтері — салық төлеу, дәрігерге жазылу, мектепке құжат тапсыру және т.б. — интернет арқылы қолжетімді.
➡️ Қазақстанда онлайн қызметтер қарқынды дамып жатса да, кейбір қызмет түрлері әлі де ХҚКО-ға баруды талап етеді (мысалы, жеке куәлік алу, кейбір нотариалдық рәсімдер).

🇰🇷 Оңтүстік Кореяның электрондық үкімет жүйесі

1. Біріктірілген қосымша — Government24:
Кореяда Government24 деп аталатын бірыңғай қосымша арқылы азаматтар барлық мемлекеттік қызметтерге бір жерден қол жеткізе алады. Ол смартфонмен де, компьютермен де өте ыңғайлы.
➡️ Қазақстанда eGov.kz пен eGov mobile бөлек жұмыс істейді, және кейде жеке сайттарға қайта бағыттайды.

2. Жасанды интеллект және Big Data қолданысы:
Оңтүстік Кореяда мемлекеттік жүйелерде жасанды интеллект пен үлкен деректер (Big Data) кеңінен қолданылады — мысалы, азаматтардың қажеттіліктерін болжау, көлік ағындарын реттеу, немесе пандемия кезінде халық қозғалысын бақылау.
➡️ Қазақстан бұл бағытта енді дамып келе жатыр, бірақ AI және Big Data негізінде шешім қабылдау әлі кең таралмаған.

Эстония мен Оңтүстік Корея электрондық үкімет саласында озық үлгі көрсетіп отыр. Қазақстан да цифрлық трансформация жолында қарқынды дамуда, бірақ кейбір жоғары деңгейлі технологиялар мен интеграциялар әлі енгізілу үстінде.

eGov ONE — бұл барлық мемлекеттік онлайн қызметтерді, анықтамаларды, төлемдерді, өтініштерді бір ғана қосымшада біріктіретін заманауи платформа. Бұл тек eGov қызметтері емес, сондай-ақ басқа да мемлекеттік жүйелермен (СОНО, eLicense, ХҚКО кезек жүйесі, т.б.) толық біріктірілген суперқосымша болады.

Қосымша мүмкіндіктері:

1. Face ID немесе Touch ID арқылы кіру – ЭЦҚ-сыз, тек биометрия арқылы кіру мүмкіндігі.

2. "Цифрлық әмиян" – әлеуметтік төлемдер, зейнетақы, стипендиялар, айыппұлдар мен салықтар — бәрі бір терезеде.

3. Push-хабарламалар – маңызды құжаттың мерзімі өтіп бара жатқаны немесе жаңа мемлекеттік бағдарлама туралы хабарлама.

4. Онлайн кеңесші (чат-бот) – азаматтың нақты жағдайына қарай қызмет түрін таңдауға көмектеседі.

5. Құжаттарды бір басумен бөлісу – мысалы, жұмыс берушіге немесе оқу орнына цифрлық анықтаманы жіберу.

Бұл сервис неге пайдалы болады?

• Азаматтарға уақыт үнемдейді, әртүрлі порталдарға кіріп, ЭЦҚ орнатудың қажеті болмайды.

• Қарапайым интерфейс кез келген жастағы қолданушыға түсінікті.

• Цифрлық теңдік артады – шалғай ауылдағы тұрғын да қала тұрғынындай қызмет ала алады.

• Мемлекеттік аппарат жүктемесі азаяды, себебі қызметтер толығымен автоматтандырылған.