<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0">
   <channel>
      <title>Það sem hefur áhrif á land og gróður by Kristján Geir Þorsteinsson</title>
      <link>https://padlet.com/kristjanth/sel</link>
      <description>Sel</description>
      <language>en-us</language>
      <pubDate>2018-01-25 12:47:39 UTC</pubDate>
      <lastBuildDate>2023-02-05 03:05:23 UTC</lastBuildDate>
      <webMaster>hello@padlet.com</webMaster>
      <image>
         <url></url>
      </image>
      <item>
         <title>Jöklar💙Helga Sif og Lovísa</title>
         <author></author>
         <link>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224612501</link>
         <description><![CDATA[<div><a href="https://www.youtube.com/watch?v=ODE54Lv6o5I">Jöklar eru myndaðir úr ís og er eitt megineinkenni þeirra að þeir skríða undan eigin þunga. Jöklar myndast þar sem meiri snjór safnast fyrir að vetri en sumarhlýindi ná að bræða þegar til lengdar lætur.Lambertjökull á Suðurskautslandinu er stærsti jökull í heimi. Heimildum ber ekki alveg saman um stærð hans en á Wikipediu er hann sagður 80 km breiður, rúmlega 400 km langur og 2,5 km á þykkt.Jökull jökullskeiðanna skrapaði og skóf landið á leið sinni frá hábungu jökulsins út að strönd landsins.Jöklar mælast á stærð.Það er rétt að Severny-jökulbreiðan á nyrsta hluta Novaja Semlja (einnig skrifað Novaya Zemlya) er stærsti samfelldi hveljökull í Evrópu að flatarmáli ef Norðuríshafseyjar eru taldar sem hluti álfunnar. Þær eru vissulega hluti af heimskautalöndum Rússlands.</a></div><h1><a href="https://www.youtube.com/watch?v=ODE54Lv6o5I">Af hverju er Ok ekki lengur jökull? Hver er þá minnsti jökull landsins núna?Eitt megineinkenni jökla er að þeir skríða undan eigin þunga. Til þess að það gerist þurfa þeir að vera um 40 til 50 metra þykkir.Okjökull var fyrir rúmri öld 15 ferkílómetra, meira en 50 m þykkur, kúptur jökull. Þá hneig hann fram undan þunga sínum vegna þess að ís verður seigfljótandi við að verða svona þykkur og þungur. <strong><br>Ísöld</strong>&nbsp;er jarðsögulegt tímabil þar sem þykkar jökulbreiður hylja stór landsvæði. Slík tímabilgeta staðið í nokkrar milljónir ára og valdið miklum breytingum á yfirborði meginlanda.<br><br><br>Allnokkrar ísaldir hafa sett svip á sögu jarðarinnar. Sú elsta er kennd við svokallaðan forkambrískan tíma fyrir meira en 570 milljónum ára. Síðasta tímabil mikilla jökulframrása er kallað Pleistósen tímabilið og er almennt talið hafa hafist fyrir um 2,6 milljónum ára og lokið fyrir 10 þúsund árum.<sup>[1]</sup>&nbsp;Sumir telja að síðustu ísöld sé ekki lokið enn heldur sé nú hlýskeið ísaldar<sup>[2]</sup>&nbsp;(líkt og tiltölulega hlýr vetrardagur<sup>[3]</sup>).Snæfellsjökull, Drangajökull, Eiríksjökull, Langjökull, Hofsjökull, Tungnafellsjökull, Vatnajökull, Mýrdalsjökull og Eyjafjallajökull. Þetta eru 9 jöklar samtals.<br><br><br><br></a><br></h1>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/58321556/51a7621ce7f3aa060919b71993bc9f25/203B382C_6A2A_4C19_8F05_D744B76138D4.jpeg" />
         <pubDate>2018-01-25 12:52:55 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224612501</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Ár og fljót</title>
         <author></author>
         <link>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224612531</link>
         <description><![CDATA[<div>                                    Eftir Tóta🤪 og Einar😎                                                                                                     <strong>Þjórsá</strong> er lengsta <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/%C3%81_(landform)">á</a> <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/%C3%8Dsland">Íslands</a>, alls 230 <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Km">km</a> löng. Hún er <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/J%C3%B6kul%C3%A1">jökulá</a> að uppruna sem á meginupptök sín í <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Hofsj%C3%B6kull">Hofsjökli</a> og rennur í suður til <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Sj%C3%B3r">sjávar</a> vestan <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/%C3%9Eykkvib%C3%A6r">Þykkvabæjar</a>. Í hana falla fjölmargar dragár og lindár. Þjórsá er sýslumörk <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Rang%C3%A1rvallas%C3%BDsla">Rangárvallasýslu</a> og <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/%C3%81rness%C3%BDsla">Árnessýslu</a> og er <a href="https://is.m.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%B3ttvarnarl%C3%ADna&amp;action=edit&amp;redlink=1">sóttvarnarlína</a> hvað varðar <a href="https://is.m.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%BAf%C3%A9&amp;action=edit&amp;redlink=1">búfjárveikivarnir</a>.<strong>🏝🌊</strong>Áin Níl er yfirleitt talið lengsta fljót heims. Hvíta Níl á upptök í Viktoríuvatni í Úganda og Bláa Níl í Tanavatni í Eþíópíu. Þær koma saman í Kharthoum í Súdan og þaðan rennur áin Níl um Egyptaland til sjávar.<strong>Á</strong>, <strong>fljót</strong> eða <strong>vatnsfall</strong> er yfirleitt frekar breiður straumur <a href="https://is.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Fallvatn&amp;action=edit&amp;redlink=1">fallvatns</a> sem rennur venjulega í <a href="https://is.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Vatnsfarvegur&amp;action=edit&amp;redlink=1">vatnsfarvegi</a> sem myndast þegar <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/%C3%9Eyngdarafl">þyngdaraflið</a> togar <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Vatn">vatnið</a> nær miðju jarðar. Við það rífur áin með sér upp lausan jarðveg sem og vinnur jafnt og þétt á þeim sem fastur er fyrir sem að endingu mulnar, við það geta myndast falleg <a href="https://is.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Gil&amp;action=edit&amp;redlink=1">gil</a> og mikil <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Glj%C3%BAfur">gljúfur</a>. Efnið sem áin flytur með sér er kallað aur, <a href="https://is.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%81reyri&amp;action=edit&amp;redlink=1">áreyrar</a> og <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/%C3%93seyri">óseyrar</a> myndast vegna framburðar <a href="https://is.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Aur&amp;action=edit&amp;redlink=1">aurs</a>. Þegar á rennur fram af <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Fjall">fjalli</a> eða niður gljúfur er það kallað <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Foss">foss</a>. Vatn sem rennur niður er kallað fallvatn vegna þess að það fellur alltaf sem nærst miðju <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/J%C3%B6r%C3%B0in">jarðar</a>. Vatnið heldur áfram að renna nær miðjunni þar til það nær <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Jafnv%C3%A6gispunktur">þyngdarpunktur</a> við það myndast t.d. <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/St%C3%B6%C3%B0uvatn">stöðuvatn</a>. <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Sj%C3%B3r">Sjór</a> er líka í þyngdarpunkti frá jörðu en <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Tungli%C3%B0">tunglið</a> og sólin togast á við þyngdarafl jarðar svo við það myndast <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Sj%C3%A1varf%C3%B6ll">sjávarföllin</a>. Á getur bara runnið í eftirfarandi:</div><ul><li>stöðuvatn,</li><li>aðra stóra á</li><li>eða til <a href="https://is.m.wikipedia.org/wiki/Sj%C3%B3r">sjávar</a>.</li></ul>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/58321556/3fcd3b2b917ff25ff51de81122a045eb/88B436DE_7318_45C6_B354_0CA73E9ACB4F.png" />
         <pubDate>2018-01-25 12:53:00 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224612531</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Vindur🌪</title>
         <author></author>
         <link>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224612708</link>
         <description><![CDATA[<div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg">Vindur er lárétt Hreyfing andrúmslofts. <br>Mesti vindhraði sem mældur hefur verið í 10 mín er 62,5 M/S á Skálafelli 20.janúar 1998 kl.13 mesta 3 sk vindhviða á landinu 75,5 m/s á gagnheiði 16.janúar 1995 kl. 4. Þetta veður er gjarnan kennt við snjóflóðið mannskæða í Súðavík.                      Vindur er eitt af roföflunum áhrifin sem vindurinn hefur á gróður og land er að hann  minkar landið og gróðurinn.                                                                                                        <br></a><br></div><h1><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg">Hvernig myndast vindur?</a></h1><div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg">Vindur er loft á hreyfingu. Misjafn loftþrýstingur er langalgengasta ástæða þess að vindur kviknar, þrýstingurinn er ekki sá sami á einum stað og öðrum. Ástæður þrýstimunarins geta verið býsna margslungnar, en vindurinn verður til þegar loft fer að streyma frá hærri þrýstingi í átt að þeim lægri. Það tekur tíma og margt mótar, tefur og truflar vindinn á leið hans.<br></a><br></div><div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg"><strong>Vindhraði í m/s Lýsing</strong><br>&lt;5 | Mjög hægur vindur<br>5-10 | Fremur hægur vindur<br>10-20 | Talsverður vindur<br>20-30 | Mjög hvasst, fólk þarf að gá að sér<br>&gt;30 | Stórviðri, fólk ætti ekki að vera á ferli að nauðsynjalausu, hættulegt.<br>Það eru til svo margar tegundir af vind að við nennum ekki að segja allar tegundirnar það eru til norðu ,suður ,austur , vestur,og fleira.                                         <br>The fastest wind speed not related to tornadoes ever recorded was during the passage of Tropical Cyclone Olivia on 10 April 1996: an automatic weather station on Barrow Island, Australia, registered a maximum wind gust of 408 km/h (220 kn; 253 mph; 113 m/s).<sup>[2]</sup> The wind gust was evaluated by the WMO Evaluation Panel who found that the anemometer was mechanically sound and the gust was within statistical probability and ratified the measurement in 2010. The anemometer was mounted 10 m above ground level (and thus 64 m above sea level). During the cyclone, several extreme gusts of greater than 300 km/h (160 kn; 83 m/s) were recorded, with a maximum 5-minute mean speed of 176 km/h (95 kn; 110 mph; 49 m/s), the extreme gust factor was in the order of 2.27–2.75 times the mean wind speed. The pattern and scales of the gusts suggest that a mesovortex was embedded in the already strong eyewall of the cyclone.<sup>[3]<br></sup></a><br></div><div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg"><br>The now second highest surface wind speed ever officially recorded is 372 km/h (231 mph; 103 m/s) at the Mount Washington (New Hampshire) Observatory: 6,288 ft (1917 m) above sea level in the US on 12 April 1934, using a heated anemometer. The anemometer, specifically designed for use on Mount Washington was later tested by the US National Weather Bureau and confirmed to be accurate.<sup>[4]<br></sup></a><br></div><div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg"><br>Wind speeds within certain atmospheric phenomena (such as tornadoes) may greatly exceed these values but have never been accurately measured. Directly measuring these tornadic winds is rarely done as the violent wind would destroy the instruments. Another method of estimating is to use Doppler on Wheels to sense the wind speeds remotely.<sup>[5]</sup> The figure of 486 km/h (302 mph; 135 m/s) during the 1999 Bridge Creek–Moore tornado in Oklahoma on 3 May 1999 is often quoted as the highest-recorded surface wind speed.<sup>[6]</sup> However, another figure of 512 kilometres per hour (318 mph) has also been quoted for the same tornado.<sup>[7]</sup> Yet another number used by the Center for Severe Weather Research for that measurement is 486 ± 32 km/h (302 ± 20 mph).<sup>[8]</sup> However, speeds measured by Doppler radar are not considered official records.<sup>[7]<br></sup><br>Wind speed is a common factor in the design of structures and buildings around the world. It is often the governing factor in the required lateral strength of a structure's design.<br></a><br></div><div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg"><br>In the United States, the wind speed used in design is often referred to as a "3-second gust" which is the highest sustained gust over a 3-second period having a probability of being exceeded per year of 1 in 50 (ASCE 7-05). This design wind speed is accepted by most building codes in the United States and often governs the lateral design of buildings and structures.<br></a><br></div><div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg"><br>In Canada, reference wind pressures are used in design and are based on the "mean hourly" wind speed having a probability of being exceeded per year of 1 in 50. The reference wind pressure (q) is calculated in Pascals using the following equation (ref: NBC 2005 Structural Commentaries - Part 4 of Div. B, Comm. I): q=(1/2)pV² where p is the air density in kg/m³ and V is wind speed in m/s.<br></a><br></div><div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg"><br>Historically, wind speeds have been reported with a variety of averaging times (such as fastest mile, 3-second gust, 1-minute and mean hourly) which designers may have to take into account. To convert wind speeds from one averaging time to another, the Durst Curve (Ref: ASCE 7-05 commentary Figure C6-4, ASCE 7-10 C26.5-1) was developed which defines the relation between probable maximum wind speed averaged over t seconds, V<sub>t</sub>, and mean wind speed over one hour V<sub>3600</sub>.<br></a><br></div><div><br></div><div><br></div><div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg">See alsoEdit<br><br><br>Wind speed is affected by a number of factors and situations, operating on varying scales (from micro to macro scales). These include the pressure gradient, Rossby waves and jet streams, and local weather conditions. There are also links to be found between wind speed and wind direction, notably with the pressure gradient and terrain conditions.<br></a><br></div><div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg"><strong><br>Pressure gradient</strong> is a term to describe the difference in air pressure between two points in the atmosphere or on the surface of the Earth. It is vital to wind speed, because the greater the difference in pressure, the faster the wind flows (from the high to low pressure) to balance out the variation. The pressure gradient, when combined with the Coriolis effect and friction, also influences wind direction.<br></a><br></div><div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg"><strong><br>Rossby waves</strong> are strong winds in the upper troposphere. These operate on a global scale and move from West to East (hence being known as Westerlies). The Rossby waves are themselves a different wind speed from what we experience in the lower troposphere.<br></a><br></div><div><a href="https://www.visindavefur.is/myndir/vindur_stor_090712.jpg"><strong><br>Local weather conditions</strong> play a key role in influencing wind speed, as the formation of hurricanes, monsoons and cyclones as freak weather conditions can drastically affect the flow velocity of the </a>wind</div><div><br></div><div> </div>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/58321556/2adcb94a5af4388ac77a57a982b3c144/0F332F00_B8C6_4C1D_B37B_AB57AB348812.jpeg" />
         <pubDate>2018-01-25 12:53:32 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224612708</guid>
      </item>
      <item>
         <title>💥Jarðskjálftar💥Eftir öglu og Alichu🦄</title>
         <author></author>
         <link>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224612877</link>
         <description><![CDATA[<div><a href="http://www.hveragerdi.is/thumb/1600/images/sent/4f6b3c9d1fb0e.jpg">🌎.Flokkun:<br></a><br></div><div><a href="http://www.hveragerdi.is/thumb/1600/images/sent/4f6b3c9d1fb0e.jpg">Náttúruvísindi og verkfræði Jarðvísindi</a></div><h1><a href="http://www.hveragerdi.is/thumb/1600/images/sent/4f6b3c9d1fb0e.jpg">Hvernig myndast jarðskjálftar?</a></h1><div><a href="http://www.hveragerdi.is/thumb/1600/images/sent/4f6b3c9d1fb0e.jpg">Jarðskjálfti verður þegar mikil spenna myndast í bergi og nær brotmörkum þess. 💥Það er oftast nátengt flekahreyfingum jarðskorpunnar, þar sem þeir nuggast saman eða troðast hver undir annan. 🌗Þegar bergið brotnar, losnar mikil orka sem berst í allar áttir í formi bylgjuhreyfingar.☄️ Bylgjurnar fara um alla jörðina, víxlast og kastast frá yfirborði mismunandi jarðskorpulaga, svo að úr verður mjög flókin hreyfing.🌎Berg brotnar þegar spenna sem hlaðist hefur upp, fer yfir brotþol þess. Misgengi myndast og veggir þess ganga á víxl.💫 Ef það er þegar fyrir hendi, þarf spennan einungis að yfirstíga núningsviðnám á misgengisfleti til að færsla verði. 🇮🇸Þetta gerist oft með snöggum rykk í stökkum hluta jarðskorpunnar og efstu lögum möttulsins.🌎 Hann hrindir af stað fjaðurbylgjum út frá brotfleti, og spennuorka sem fyrir var í berginu, breytist að hluta í varmaorku við núning og að hluta í sveifluorku bylgnanna.🏔 Berg brestur venjulega fyrst á þeim stað þar sem spenna fer yfir brotmörk þess, og kallast hann upptakastaðurjarðskjálftans. 🇮🇸Lóðrétt yfir honum á yfirborði jarðar er hins vegar skjálftamiðja.Chile | 22. maí 1960 | 9,5🌋🌎☄️💥</a></div><div><br></div><div><br></div><div><br></div>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/58321556/8a8f77f1b4631b1ebc8a6c411edb4dcd/8B9AA846_AF7F_4EDE_9CA2_8E19A589C9D8.jpeg" />
         <pubDate>2018-01-25 12:54:02 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224612877</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Öldur🌊</title>
         <author></author>
         <link>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224613314</link>
         <description><![CDATA[<div>Hæsta alda sem mæld hefur verið náði nítján metra hæð á hafsvæðinu milli Íslands og Bretlands. Það er á við sex hæða hús. Þetta staðfestu vísindamenn við Alþjóðaveðurfræðistofnunina í dag þegar þeir tilkynntu um heimsmetið. Allnokkuð er þó um liðið síðan aldan reis svo hátt því það var 4. febrúar árið 2013. Fyrra metið var frá 8. desember 2007, þá mældist alda á Norður-Atlantshafi 18,275 metrar.Í kjölfar jarðskjálftans mikla sem varð skammt frá eyjunni Súmötru í Indlandshafi á annan dag jóla 2004 og flóðbylgjunnar sem hann hratt af stað barst Vísindavefnum mikill fjöldi spurninga um flóðbylgjur. Hér er að finna svar við eftirtöldum spurningum:</div><ul><li>Hvernig verða flóðbylgjur (tsunami) til?</li><li>Hver voru upptök flóðbylgjunnar í Asíu 26.12.2004?</li><li>Hvernig myndast flóðbylgjur og hver eru einkenni þeirra?</li><li>Hvað geta flóðbylgjur náð miklum hraða?</li><li>Hvað getið þið sagt mér um flóðbylgjur?</li></ul><div><br></div><div>Flóðbylgjur verða einkum til í tengslum við lóðréttar hreyfingar á hafsbotninum eða tilfærslur á massa sem leiða til þess að vatn kemst á hreyfingu. Alþjóðaorðið tsunami er japanskt að uppruna og merkir hafnarbylgja á frummálinu. Jarðskjálftar eru algengasta orsök flóðbylgna en eldgos og skriðuföll geta líka valdið umtalsverðum flóðbylgjum, jafnvel stærri en skjálftar gera. Stundum eru orsakirnar samsettar og flóknar. Til dæmis getur skjálfti valdið skriðuföllum sem síðan koma af stað flóðbylgju. Eldfjallaey getur hrunið í sjó fram í tengslum við eldgos og komið þannig af stað mjög stórri flóðbylgju.</div><div><br></div><div>„Þetta er í fyrsta skipti sem við mælum öldu sem nær nítján metra hæð. Þetta er stórmerkilegt met,“ er haft eftir Wenjian Zhang, aðstoðarforstjóra Alþjóðaveðurfræðistofnunarinnar, <a href="http://public.wmo.int/en/media/press-release/19-meter-wave-sets-new-record">í tilkynningu um metið</a> á vef Alþjóðaveðurfræðistofnunarinnar. Hann segir þetta staðfesta mikilvægi þess að fylgjast með og mæla veðurfyrirbæri á hafi úti, þannig megi vernda líf áhafna og farþega á skipum á hafi úti.Öldur myndast á vatns- eða haffleti vegna vinda. Minnstu öldur rétt brjóta spegil vatnsflatarins og eru nefndar gráð en öldurnar vaxa, hækka og lengjast með auknum vindstyrk. </div><div><br></div><div><br></div><div>Alda er bylgjuhreyfing. Einfaldri bylgju má lýsa með bylgjulengd, bylgjuhæð og sveifluvídd og hreyfingu hennar með sveiflutíma, T, sem er sá tími sem tekur bylgjuna að fara lengd sína. Einnig má líta á T sem þann tíma sem heil sveifla tekur á tilteknum stað.<figure class="attachment attachment--preview"><img src="https://www.visindavefur.is/myndir/oldur_011208.jpg" width="380" height="193"><figcaption class="attachment__caption"></figcaption></figure><br>Eiginleikar öldunnar ráðast af fjórum þáttum sem sameiginlega ráða öldugangi og vaxa öldurnar með aukningu hvers þáttar. Þættirnir eru: Vindhraði, tími, það er hve lengi vindurinn blæs, særými, það er vegalengdin sem vindurinn fer eftir haffletinum án þess að breyta verulega um stefnu, og dýpi. Það tekur öldur tíma að nái fullri stærð og krefst samfellds vinds en fer einnig eftir særými. Þannig má ætla að við 10 vindstig, um 26 m/s, verði öldur um 16 m en það tekur 73 klst og mikið særými að ná þeirri hæð. Mun líklegra er að stórar öldur verði til þegar tvær öldur leggjast saman og verða að einni.</div><div><br></div><div><br></div><div>Þar eð vindurinn breytist oft, bæði í styrk og stefnu, þá verða öldurnar á hverjum stað af ýmsum stærðum og þó oftast séu öldur úr einni átt mest áberandi þá eru einnig á ferðinni öldur úr öðrum áttum. </div><div><br></div><div><br></div><div>Þegar ölduhæð er mæld samfellt er gjarna reiknuð kennitala öldunnar, það er meðaltal á hæsta þriðjungi af öllum öldum á ákveðnum tíma, til dæmis 20 mínútum. Mælingar og rannsóknir á öldum í hafinu hér við land eru gerðar á Siglingastofnun. Á vefsíðu stofnunarinnar, <a href="http://www.sigling.is/">www.sigling.is</a>, undir flipanum “veður og sjólag” er að finna mikinn fróðleik um efnið og mælingar á klukkutíma fresti frá veðurstöðvum við strendur landsins og frá 10 ölduduflum sem eru á landgrunninu. Ef smellt er á reit öldudufls koma fram upplýsingar um ölduhæð síðustu 24 stundir og ef svo er smellt á flipann “ölduspá” kemur fram ölduspárkort fyrir Íslandsmið. Enn fremur kemur fram ölduspá 7 daga fram í tímann ef smellt er á reit á ölduspárkortinu. Upplýsingarnar á þessum vef eru í senn fræðandi og mikilvægar fyrir öryggi sjófarenda.</div><div><br></div><div><br></div><div>Mælingar Siglingastofnunar með ölduduflum sýna að öldur eru talsvert stærri suður af landinu en norðan þess. Hér á myndunum eru sýndar mælingar frá 9. janúar 1990 sem sýna mjög stórar öldur. Við Surtsey var stærsta aldan tæplega 23 m og við Garðskaga röskir 25 m (Heimild: Gísli Viggósson, Siglingastofnun). Þennan dag var suðvestan stormur og búið að vera hvasst tvo daga á undan. Alda brotna þegar toppur hennar fer úr jafnvægi við neðri hluta öldunnar. Á opnu hafi gerist það ef aldan verður of brött, hlutfallið milli hæðar og öldulengdar, H/λ, verður stærra en um 1/12, en þá brestur jafnvægið og öldutoppurinn steypist fram. Í fárviðri gerist það einnig að vindurinn feykir öldutoppnum fram yfir sig. Þegar alda berst inn á grynnra vatn fer botninn að hafa áhrif, aldan styttist og hækkar og brotnar þegar hæð hennar er mikil í samanburði við dýpið, d, eða H&gt;0,8 d. </div><div><br></div><div><br></div><div>Brotsjóir, en þeir geta verið hættulegir, myndast þegar mismunandi öldur, eða öldukerfi, leggjast saman og verða að stærri öldu sem brotnar. Ef sjávarfallastraumur er ennfremur með í spilinu verða öldur krappar og meiri hætta á brotsjóum (sjá: <a href="https://www.visindavefur.is/svar.php?id=25981">Hvað er röst?</a>). Brotsjóir eru hættulegir einkum vegna þess að í þeim er mikill massi sem getur ruðst inn yfir skip og brotið þar og bramlað. </div><div><br></div><div><br></div><div>Öldur fara hægar á grunnu vatni en djúpu og því hægar sem vatnið er grynnra. Ef halli er á botninum verður þetta til þess að öldurnar beygja og leita í þá stefnu þar sem hallinn upp að landinu er mestur, svipað og þegar ljósbylgjur brotna í gleri. Þetta er ástæðan til þess að öldur sem koma að landi eru oftast samsíða landinu og hreyfingarstefna þeirra hornrétt á ströndina. En breytilega stefnu öldunnar má greinilega sjá út frá nesjum eins og Garðskaga þar öldurnar frá hvorri hlið fylgja stefnu strandarinnar hvor sínum megin við Garðskagatána.</div><div><br></div><div><br></div><div><br></div><div><br><br></div>]]></description>
         <enclosure url="" />
         <pubDate>2018-01-25 12:55:25 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224613314</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Frost ❄️Eftir Freyju😜og Karólínu🦄</title>
         <author></author>
         <link>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224613620</link>
         <description><![CDATA[<div>Frostveðrun verður með þeim hætti að vatn seytlar inn í glúten bígerð og þegar vatnið frís sprengir.Það bergið vegna þess að meiri ís er rúmmál en meiri vatn.Þessi eiginleiki var einmitt notaður fyrrum til þess að kljúfa bergi:Holur voru meitlaðar í bergið og fylltar vatni, og dróst ið sá svo umsfgangin. Alkunnugt dæmi frostverðum má sjá á <br><br></div><div><br></div>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/58321556/1f6389f3ef7c5bebe6faa1781bc3614d/4FCF509A_333E_4FFF_A522_2CDBC7717F71.jpeg" />
         <pubDate>2018-01-25 12:56:32 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224613620</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Eldgos koma🌋https://m.youtube.com/watch?v=659OZzq2BJk</title>
         <author></author>
         <link>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224614920</link>
         <description><![CDATA[<div>Eldgos verða af því að jörðin er mjög heit að innan. Í kjarna jarðarinnar er hitinn um 5000°C en í miðju jarðar er hitinn um 7000°C. Hitinn leitar út en kemst ekki nógu hratt upp á yfirborðið nema efnið í jörðinni hreyfist. Þannig kælir jörðin sig með tilfærslu á heitu efni upp á yfirborðið en í svari Ármanns Höskuldssonar við spurningunni <a href="https://www.visindavefur.is/svar.php?id=4347">Hvað er eldgos?</a> stendur:</div><div><br></div><blockquote>Í þessu ferli á sér stað hlutbráðnun á möttulefni jarðar og til verður heitur vökvi sem nefndur er kvika. Kvikan leitar síðan upp til yfirborðs vegna þess að hún er léttari en umhverfi sitt. Þegar kvikan kemst upp á yfirborð verður mikið sjónarspil sem að við köllum eldgos.Hægt er að framkvæma skemmtilega tilraun heima hjá sér til að líkja eftir og skilja betur hvernig eldgos koma til. Þá er kalt vatn og haframjöl sett í pott á eldavél og kveikt undir. Ekki má hreyfa pottinn á eldavélinni. Eftir smástund fer vatnið og haframjölið að hreyfast í litlum strókum upp á við vegna hitans en kólnar og leitar niður annars staðar. Þetta dæmi er fengið upp úr bókinni Af hverju gjósa fjöll? en það er spurningabók Vísindavefsins og Forlagsins um vísindi handa börnum og almenningi sem kemur út næsta haust.HVAÐ ER ELDGOS.   </blockquote><div><br><br><br>Þrátt fyrir að eldgos geti verið ógnvænleg og valdi oft tjóni á mannvirkjum og stundum dauðsföllum eru þau skýrustu merki þess að plánetan okkar er við góða heilsu. Þetta kann að hljóma einkennilega í fyrstu, en við skulum reyna að útskýra þetta nánar.</div><div><br></div><div><br></div><div>Jörðin er enn heit og kröftug pláneta, en frá því að hún myndaðist hefur hún farið stöðugt kólnandi. Mestur er hitinn í kjarna jarðar eins og lesa má um í svari Sigurðar Steinþórssonar við spurningunni <a href="https://www.visindavefur.is/svar.asp?id=719">Hvað er í miðju jarðar, hversu langt er þangað og hversu heitt er þar?</a> Við kólnun leitar varminn út til yfirborðs, þetta köllum við varmatap. </div><div><br></div><div><br></div><div>Varmatap jarðar á sér einkum stað á tvo vegu. Í fyrsta lagi með leiðni á varma til yfirborðs í gegnum alla jarðskorpuna er hylur hnöttinn. Þar sem jarðskorpan er lélegur varmaleiðari verður kólnun jarðar með varmaleiðni mjög hægfara. Raunar svo hægfara að jörðin verður að grípa til annarra ráða.</div><h1>Af hverju kom Heimaeyjargosið svona flatt upp á alla, gerði það engin boð á undan sér?Mar 5, 2008 · Gosið í Heimaey byrjaði í janúar árið 1973.Núna er búið að leggja út næma jarðskjálftamæla víðs vegar um landið, einkum þó þar sem mestar líkur eru á jarðskjálftum og þeir tengjast til dæmis hugsanlegum eldgosum. Þessir mælar nema minnstu hreyfingar jarðskorpunnar, svokallaða smáskjálfta (microseisms) sem eru miklu miklu minni en við mundum nokkurn tímann finna sjálf. Þó að þeir séu í sjálfu sér algerlega óskaðlegir og hættulausir þá geta þeir einmitt verið forboðar um eldgos eða jafnvel stærri jarðskjálfta. <br><br><br>Einnig geta jarðvísindamenn gert nákvæmar mælingar á hægum hreyfingum jarðskorpunnar og áttað sig þannig á hreyfingum bergkviku neðan jarðar, en af þeim má líka stundum ráða ýmislegt um líkur á jarðskjálftum eða eldgosum.<br><br><br>Mælingamerkin frá skjálftamælum úti um landið safnast nær samstundis saman í ákveðnum rannsóknastöðvum, til dæmis á Veðurstofu Íslands og á Raunvísindastofnun Háskólans. Með því að skoða smáskjálftana þar má nú á dögum yfirleitt segja fyrir um að nú sé eldgos í nánd á tilteknum stað, eða þá stærri jarðskjálfti. <br><br><br>Spurningin er því afar eðlileg: Ef eldgos á borð við Heimaeyjargosið 1973 kæmi nú á dögum eru yfirgnæfandi líkur á að það geri boð á undan sér sem vísindamenn munu finna.</h1><div>Þá höfðu menn ekki eins mikla þekkingu á eldgosum hér á landi og við höfum nú, og heldur ekki eins góð tæki til að fylgjast með hvers konar hreyfingum jarðskorpunnar. Eftir á gátu menn hins vegar séð að gosið hafði í rauninni gert boð á undan sér um 30 klukkustundum fyrr, en tækin sem þá voru fyrir hendi dugðu ekki til að staðsetja upptök merkjanna ótvírætt.Nútíma eldvirkni á Íslandi er einkum bundin við tvö gosbelti. Annað liggur frá Reykjanesi til Langjökuls en hitt liggur frá Vestmannaeyjum þvert yfir landið til Melrakkasléttu. Á Suðurlandi færist gosbeltið suður á bóginn vegna samspils möttulsstróksins undir landinu og flekaskilanna. Eldgosið í Surtsey sem hófst árið 1963 markar framrás Suðurlandsgosbeltisins, en í framtíðinni kann vel að gjósa enn sunnar. </div><div><br></div><div><br></div><div>Samtímis, eða stuttu fyrir Surtseyjargosið, er líklegt að kvika hafi risið inn undir Heimaey, sem er miðja eldstöðvarinnar í Vestmannaeyjum. Sennilegast er að basaltkvika, lík þeirri er kom upp í Surtsey, hafi stöðvast á um það bil 20 km dýpi og kólnað úr 1150 °C niður í 1050 °C. Við kólnunina byrjuðu þær steindir kvikunnar sem hafa hæsta bræðslumarkið að kristallast. Kristallarnir sem féllu úr kvikunni innihéldu lítið af vatni eða öðrum rokgjörnum efnum og því söfnuðust þau efni saman í afgangsbráðinni. Þegar bráð yfirmettast af þessum rokgjörnu efnum, leysast þau úr kvikunni og mynda gas. Gasið er léttara og rúmmálsfrekara en kvikubráðin og safnast því saman efst í kvikuhólfinu, þar sem þrýstingur eykst. Þegar þrýstingur kvikunnar nær að brjóta grannbergið fyrir ofan hólfið, skýst hún upp og getur valdið gosi. Undir Heimaey virðist það hafa tekið kvikuna nálægt 10 ár að byggja upp nægilegan þrýsting til að koma af stað gosinu sem hófst þann 23. janúar 1973.</div><div><br></div><div><br></div><div>Draga má þann lærdóm af síðustu Vestmannaeyjagosum, að ef gos verður einhversstaðar í nálægð Heimaeyjar þá er allt eins líklegt að gjósi einnig á Heimaey. Jafnframt má reikna með gosi hvenær sem er í Vestmannaeyjaeldstöðinni. <br><br></div><div><br></div><div><br></div><div><br></div><div><br></div><div><br></div>]]></description>
         <enclosure url="" />
         <pubDate>2018-01-25 13:00:29 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/kristjanth/sel/wish/224614920</guid>
      </item>
   </channel>
</rss>
