Tabiatni asrash va unga ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo’lish insoniyatning muhim burchidir. Afsuski, bugungi kunda ekologik muammolar “ havo va suv ifloslanishi, o’rmonlarning kesilishi, iqlim o’zgarishi kabi muammolar tobora jiddiylashmoqda. Shuning uchun biz tabiatni muhofaza qilish, ekologik madaniyatni shakllantirish va barqaror rivojlanishga intilishimiz lozim.

Oʻzbekistondagi asosiy ekologik muammolar

1. Aral dengizi fojiasi – Aral dengizining qurishi natijasida ekologik halokat yuzaga kelgan. Tuz va chang bo‘ronlari hududdagi aholi salomatligiga ta’sir qilmoqda.

2. Havo ifloslanishi – Yirik shaharlarda, ayniqsa, Toshkent, Farg‘ona va Navoiyda sanoat chiqindilari havoni ifloslantirmoqda.

3. Suv tanqisligi – Iqlim o‘zgarishi va qishloq xo‘jaligidagi suv sarfining yuqoriligi Oʻzbekistonda suv tanqisligiga sabab bo‘layapti.

2.Yoz yomgʻiri yondan oʻtar, qish yomgʻiri jondan

3.Yomgʻir ekinni joni

4.bir gul bilan yoz boʻlmas

5.Yozning yozigʻi-qishning ozigʻi

6. Yozning kuni yuz turli, qishning kuni qirq turli.

1. Tabiatni asra – kelajakni asra.

2. Daraxt ekkan – soya topadi.

3. Tabiat – insonning beqiyos boyligi.

4. Buloqni toza saqla, suv seni toza saqlar.

5. Yer – ona, suv – jon.

6. O‘rmonga qiron kelsa, insonga zahmat kelar.

7. Tabiatni asragan – hayotni asragan.

8. Yerni qadrla – u seni boqadi.

9. Tuproqni e’zozlagan – xazina topadi.

   
   

10. Tabiat – sening uying, uni asra.

2. Google sheet ilovasi juda ham foydali ekan.

3. Baholash mezoni ham juda yaxshi samara beradi. Haqqoniy baholash kerak.

Haqqoniy baholadik oʻzimizni

Dars judayam mazmunli va qiziqarli tarzda oʻtdi

Munisa

3.We evaluated education fairly.We evaluated ourselves and our friends fairly.

2. Dengiz sathining eng tez o’sish davri qaysi yillarga to’g’ri keladi va bu o’sishning sabablari nima bo’lishi mumkin?

3. Grafikda ko’rsatilgan “Global to’g’on loyihalari” dengiz sathining o’zgarishiga qanday ta’sir ko’rsatgan?

4. Dengiz sathining o’zgarishiga ta’sir etuvchi asosiy omillar qaysilar va ularning har biri o’zgarishga qanday hissa qo’shgan?

5. Agar dengiz sathi shu tempda o’sishda davom etsa, kelajakda qanday oqibatlarga olib kelishi mumkin?

2.Qaysi davrga kelib harorat oʻzgarishni boshlagan?

3.2023-yilda harorat anomaliyasi nechi gradusga yetgan?

4.Grafik nechinchi yillardagi oraliqni oʻz ichiga olgan?

5.Globol isishga nima sabab boʻlgan?

REJA:

1. Kirish: Energiyani tejashning dolzarbligi

Global energetik muammolar

Ta’lim muassasalarida energiya sarfi

2. Maktab binolarida energiya sarfining asosiy yo‘nalishlari

Isitish va sovitish tizimlari

Yoritish vositalari

Elektr qurilmalari

3. Energiya tejovchi texnologiyalarni joriy qilish

LED lampalardan foydalanish

Issiqlik izolyatsiyasi (devor, deraza, tom)

Quyosh panellarini o‘rnatish imkoniyatlari

4. Avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari

Sensorli yoritish tizimlari

Haroratni avtomatik boshqarish

5. O‘quvchilar va o‘qituvchilar orasida energiya tejash madaniyatini shakllantirish

Tarbiyaviy ishlanmalar

“Yashil maktab” loyihalari

6. Energiya tejash bo‘yicha amalga oshirilgan loyihalar (misollar)

Mahalliy va xalqaro tajribalar

7. Xulosa va tavsiyalar

Reja:

1. Kirish (Ramz: Yer sayyorasi va yurak belgisi)

Barqarorlik nima?

Sog‘lom organizm va maktab muhiti o‘zaro bog‘liqligi

2. Asosiy yo‘nalishlar

1. Ovqatlanish (Ramz: Tarelka va mevalar)

Foydali menyu, sog‘lom ovqat tanlovi

Vitamin va suv muvozanatini targ‘ib qilish

2. Jismoniy faollik (Ramz: Yugurayotgan bola)

Ertalabki mashqlar

Sport tadbirlari va harakatli o‘yinlar

3. Ruhiy sog‘lomlik (Ramz: Miya va tinchlik belgisi)

Stressga qarshi mashg‘ulotlar

Psixolog bilan suhbatlar

4. Ekologik muhit (Ramz: Daraxt va quyosh)

Yashillik yaratish va toza havo

Maktabda gigiyena va tozalikka e’tibor

5. O‘quvchilar faolligi (Ramz: Kitob va megafon)

Loyihalarda ishtirok

Axborot kampaniyalari va flayerlar tarqatish

3. Xulosa (Ramz: Grafik ko‘rsatkich va jamoa belgisi)

Kutilayotgan natijalar: sog‘lom bola — sog‘lom jamiyat

Tadbirning davomiyligini ta’minlash

Mavzu: Barqarorlikni o‘rgatish maqsadida maktab bog‘i

Reja:

1. Kirish

   Barqarorlik tushunchasi va uning ahamiyati

   Maktab ta’limida barqaror rivojlanish g‘oyalarini targ‘ib qilish

2. Maktab bog‘i loyihasining maqsadi

   O‘quvchilarda ekologik ong va mas’uliyatni shakllantirish

   Amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish orqali barqarorlikni o‘rgatish

3. Bog‘ni tashkil etish bosqichlari

   Hudud tanlash va tayyorlash

   Ekologik jihatdan foydali o‘simliklarni tanlash

   Sug‘orish va parvarish tizimini yaratish

4. O‘quv jarayoniga integratsiya qilish
   Biologiya, geografiya, kimyo va texnologiya fanlari bilan bog‘lash

   Amaliy darslar, kuzatuvlar va eksperimentlar o‘tkazish

5. O‘quvchilarning faol ishtiroki

   Navbatchilik tizimi orqali mas’uliyatni kuchaytirish

   Ijodiy yondashuv: bannerlar, loyihalar, prezentatsiyalar

6. Barqarorlik tamoyillarini o‘rgatish yo‘llari

   Qayta ishlatish va chiqindilarni kamaytirish g‘oyalarini targ‘ib qilish

   Mahalliy resurslardan foydalanish va tabiiy resurslarni tejash

7. Natijalar va kutilayotgan samaralar
   O‘quvchilarda ekologik madaniyat va barqaror fikrlashni shakllantirish

   Maktab jamoasida hamkorlik va mas’uliyatni oshirish

8. Xulosa

   Maktab bog‘ining barqaror ta’limdagi roli

   Ushbu tajribaning kengaytirish imkoniyatlari

   
   

2.Magistraturani òqib shu sohani yanayam chuqurroq òrganishni.

3.Kimyo moddalar va ularning bir-biriga aylanishini òrganadigan fandir.Eng birinchi kimyogar bu-Ayol.Eng birinchi laboratoriya bu-oshxona.

4.Ekologiya kimyo orasida biğliqlik mavjud

Ekologiyada azot, uglerod, kislorod va suv aylanishi kabi biogeokimyoviy sikllar asosiy rol o‘ynaydi. Bu sikllar kimyoviy reaktsiyalar orqali amalga oshadi. Masalan, fotosintez va nafas olish — bu sof kimyoviy jarayonlar bo‘lib, ular butun ekotizimning ishlashiga ta’sir qiladi.Kimyoviy moddalar (masalan, pestitsidlar, og‘ir metallar, plastmassalar) ekologik tizimlarga tushganda, ular o‘simliklar, hayvonlar va odamlar salomatligiga zarar yetkazadi. Ekologlar bu ifloslanishning ta’sirini o‘rganadi, kimyogarlar esa bu moddalarni aniqlaydi va ularning xossalarini tahlil qiladi.

3.Fan

4. Ekologiya bilan bogʻliqligini endi bilib olaman😁

Kimyoning Ekologiya bilan bog‘liqligi kimyoda ham ekologiyada ham bir xil atrof o‘rganiladi.

1. Kundalik hayot bilan bog‘liqligi: Oziq-ovqat, dori-darmonlar, tozalovchi vositalar, kosmetika — bularning barchasi kimyoviy jarayonlar asosida yaratiladi. Kimyoni bilish bu narsalarni yaxshiroq tushunishga yordam beradi.

2. Kimyo o'qituvchisi bo'laman

3. Kimyo bu ichki organizmlarimizning tuzilishi va hayotimizda barcha mikrooaganizmlarni tushuntirib beruvchi fan

4. Kimyo fani bilan ekologiya o‘rtasida chuqur va bevosita bog‘liqlik mavjud. Quyidagi asosiy jihatlar ularning qanday aloqadorligini ko‘rsatadi:

a. Atrof-muhitdagi ifloslanishlarni tushunish:

Kimyo ekologiyada havo, suv va tuproqdagi zararli moddalarning (masalan, CO₂, NOₓ, SO₂, pestitsidlar, og‘ir metallar) tarkibini aniqlashda ishlatiladi. Bu orqali ifloslanish manbasi va darajasi aniqlanadi.

b. Zararsizlantirish usullari:

Kimyo atrof-muhitni tozalash, zararli moddalarni neytrallash yoki parchalash texnologiyalarini ishlab chiqishda muhim rol o‘ynaydi. Masalan, biofiltrlar, koagulyatsiya, katalitik konvertorlar shular

Yaxshi yerga bog' ek, yomon yerga tog'.

Yer - xazinadir, uning har bir qarichi oltin.

Suv - hayot manbai, uning tomchisi ham qimmat.

O'rmon - o'pka, uni asrash kerak.

Tog' bulog'i - daryoning ko'zi.

Guldasta yasasang, bir gul yetar, tabiatni asrasang, umr bo'yi yetar.

Daraxt meva bersa, unga tosh otma.

Quyosh charaqlasa, olam nurga to'lar.

Shamol esmasa, yaproq qimirlamas.

Bulut ko'chsa, yomg'ir kelar.

Yomg'ir yog'sa, yer unar.

Yer unsa, rizq bo'lar.

Tabiat bilan do'st bo'l, u senga ko'p narsa berar.

Tabiatga zarar yetkazma, u senga qaytaradi.

Har bir o'simlik - hayot nafasi.

Har bir hayvon - tabiat ziynati.

Toza havo - sog'liq garovi.

Darsda berilgan maʼlumotlar ham juda chunarli edi.

Baholash mezoni ham juda yaxshi samara berdi.

Suvning hayotdagi o‘rni va ahamiyati

Suvni tejashning dolzarbligi

2. Suv tanqisligi va uning oqibatlari

Qurg‘oqchilik va suv manbalarining kamayishi

Suv yetishmovchiligining sog‘liq va iqtisodiyotga ta’siri

3. Talabalarning suvni tejashdagi roli

Suvni tejash odatlarini shakllantirish

Jamoaviy va shaxsiy tashabbuslar

4. Suvni tejash bo‘yicha kundalik amallar

Kranni o‘chirib qo‘yish

Dush vaqtini qisqartirish

Suv oqishini aniqlash va bartaraf etish

5. Ta’lim muassasalarida suvni tejash tadbirlari

Suv tejash kampaniyalari

Seminarlar va plakatlar tashkil etish

6. Tashabbuslar va loyihalar

Suvni asrash bo‘yicha o‘quv va amaliy loyihalar

Ijtimoiy aksiyalar va tanlovlar

7. Suvni tejash texnologiyalari

Zamonaviy qurilmalar va innovatsion yechimlar

8. Motivatsiya va shaxsiy hissa

Har bir insonning o‘z hissasini qo‘shishi

Shaxsiy suv iste'molini nazorat qilish

9. Xulosa

Suvni tejashning ahamiyati va kelajak avlodlar uchun mas'uliyat