📝ศักราชที่ใช้ : รัตนโกสินทร์ศก

📝 สาระสำคัญของ พ.ร.บ. ทาส ร.ศ. 124

✅ กำหนดอัตรา เงินไถ่ตัวทาสตามอายุ
✅ เด็กที่เกิดจากทาส หลังประกาศใช้ ไม่ถือว่าเป็นทาส (เป็นไทโดยกำเนิด)
✅ ทาสอายุ 21 ปีขึ้นไปสามารถไถ่ตัวเองได้โดยง่ายขึ้น
✅ ทาสที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปเป็นอิสระโดยไม่ต้องเสียค่าไถ่ตัว
✅ เน้น การเลิกทาสแบบค่อยเป็นค่อยไป (Gradual Emancipation)
✅ เจ้าของทาสจะได้รับเงินชดเชยบางส่วนจากการเลิกทาส

ที่มา : chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%9A_%E0%B8%97%E0%B8%B2%E0%B8%AA_%E0%B8%A3%E0%B8%A8_%E0%B9%91%E0%B9%92%E0%B9%94.pdf

1) ปฏิวัติสยาม (2475)

✅ ช่วงเหตุการณ์

– การเปลี่ยนแปลงการปกครองจากสมบูรณาญาสิทธิราชย์ เป็นระบอบประชาธิปไตย

– วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ.2475

✅ ศักราชที่ใช้ในหลักฐาน

– รัตนโกสินทรศักราช (ร.ศ.)

– พุทธศักราช (พ.ศ.)

✅ ตรงกับ พ.ศ.

– ร.ศ.150 = พ.ศ.2475

✅ ตัวอย่างข้อความ

“ในวันที่ 24 มิถุนายน พุทธศักราช 2475 ขณะเวลาเช้าตรู่ คณะราษฎรได้เข้ายึดอำนาจการปกครอง…”

“รัตนโกสินทรศักราช 150”

✅ คำอธิบายสรุป

หลักฐานที่กล่าวถึง ปฏิวัติสยาม มักใช้ศักราช ร.ศ. และ พ.ศ. ในการอ้างอิงปีเหตุการณ์

– ร.ศ. เริ่มนับตั้งแต่ พ.ศ.2325 (สถาปนากรุงเทพฯ)

– แปลงค่า: พ.ศ. = ร.ศ. + 2325

2) พงศาวดารเสียกรุงครั้งที่ 1

✅ ช่วงเหตุการณ์

– เสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1

– พม่า (หงสาวดี) นำโดย บุเรงนอง ยกทัพตีกรุงศรีอยุธยา

– เสียกรุงครั้งแรกเมื่อ พ.ศ.2112

✅ ศักราชที่ใช้ในหลักฐาน

– จุลศักราช (จ.ศ.)

✅ ตรงกับ พ.ศ.

– จ.ศ.931 = พ.ศ.2112

✅ ตัวอย่างข้อความ

“ครั้งนั้นศักราช 931 ตัว ปีมะเส็ง จัตวาศก สมเด็จพระมหาจักรพรรดิราชเสด็จทัพออกไป…”

✅ คำอธิบายสรุป

จุลศักราช (จ.ศ.) นิยมใช้มากในพงศาวดารยุคอยุธยาและล้านนา

– เริ่มนับตั้งแต่ พ.ศ.1182

– แปลงค่า: พ.ศ. = จ.ศ. + 1181

3) พงศาวดารเสียกรุงครั้งที่ 2

✅ ช่วงเหตุการณ์

– เสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2

– กองทัพพม่านำโดย สุริยามหาอุปราช (พระเจ้าอลองพญา / พระเจ้ามังระ) ยกตีอยุธยา

– กรุงแตกเมื่อ พ.ศ.2310

✅ ศักราชที่ใช้ในหลักฐาน

– จุลศักราช (จ.ศ.)

✅ ตรงกับ พ.ศ.

– จ.ศ.1129 = พ.ศ.2310

✅ ตัวอย่างข้อความ

“ครั้งนั้นศักราช 1129 ตัว ปีมะเมีย สัปตศก จุลศักราช ยามตีกรุงศรีอยุธยาครั้งหลัง”

✅ คำอธิบายสรุป

หลักฐานระบุชัดเจนว่าเสียกรุงครั้งที่ 2 ตรงกับ จ.ศ.1129

📘

สรุปพงศาวดารกรุงธนบุรี

1. เอกสารนี้ใช้ศักราชอะไรในการเขียน
   พงศาวดารกรุงธนบุรีใช้ จุลศักราช (จ.ศ.) ในการบันทึกปีของเหตุการณ์ต่าง ๆ
   ซึ่งเป็นศักราชที่นิยมใช้ในเอกสารราชการและพงศาวดารไทยสมัยนั้น
   ตัวอย่างเช่น “ศักราช 1129” ตรงกับ พ.ศ. 2310

2. เอกสารนี้เขียนขึ้นตรงกับ พ.ศ. อะไร
   เอกสารฉบับดั้งเดิมน่าจะเขียนขึ้นในช่วง ปลายสมัยกรุงธนบุรี หรือต้นกรุงรัตนโกสินทร์
   สันนิษฐานว่าอยู่ในช่วงประมาณ พ.ศ. 2330 – 2390
   โดยบางฉบับ เช่น ฉบับหมอบรัดเลย์หรือฉบับพระราชวังบวรฯ มีการเรียบเรียงเพิ่มเติมภายหลัง

3. เอกสารนี้อยู่ในช่วงสมัยใดของไทย
   เอกสารนี้กล่าวถึงเหตุการณ์ในช่วง สมัยกรุงธนบุรี (พ.ศ. 2310 – 2325)
   เป็นช่วงเวลาหลังจากกรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่าในปี พ.ศ. 2310
   และสิ้นสุดเมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกขึ้นครองราชย์ในปี พ.ศ. 2325

4. เอกสารนี้สรุปสาระสำคัญว่าอย่างไร
   

   • กล่าวถึงบทบาทของ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ในการรวบรวมกำลังจากจันทบุรี

   • การยกทัพเข้าตีค่ายโพธิ์สามต้น และกู้เอกราชคืนจากพม่า

   • การสถาปนา กรุงธนบุรี เป็นราชธานีใหม่

   • การทำสงครามกับหัวเมืองต่าง ๆ เช่น ล้านนา เขมร พิษณุโลก นครศรีธรรมราช เพื่อรวมชาติ

   • การฟื้นฟูศาสนา การปกครอง และเศรษฐกิจหลังสงคราม

   แหล่งข้อมูล chat gpt

สนธิสัญญาเบาว์ริงเป็นการทำสนธิสัญญาทางการค้าระหว่าง สยาม (ประเทศไทย) กับ อังกฤษ ซึ่งลงนามกันในวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2398 (ค.ศ. 1855) ที่กรุงเทพฯ

2. ใช้ศักราชอะไร และตรงกับ พ.ศ. เท่าไร

ในเอกสารทางราชการไทยโบราณจะใช้ ศักราชจุลศักราช (จ.ศ.) เป็นหลัก

ปีที่มีการลงนามสนธิสัญญา: จ.ศ. 1217

จ.ศ. 1217 ตรงกับ พ.ศ. 2398

---

ข้อความตัวอย่างที่อ้างถึงศักราช:

“ณ วันพฤหัสบดี แรม ๘ ค่ำ เดือน ๕ ปีมะโรง จุลศักราช ๑๒๑๗”

---

สรุปความสำคัญ

สนธิสัญญาเบาว์ริงเป็นจุดเริ่มต้นของการเปิดประเทศสยามเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจโลก

มีผลให้ไทยต้องยกเลิกระบบผูกขาดการค้า เปิดท่าเรือให้ต่างชาติ และปรับอัตราภาษีใหม่

ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ทา

งเศรษฐกิจและสังคม

📝 1.1. หนังสือ "จดหมายเหตุลาลูแบร์" (Du Royaume de Siam): ถือเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญที่สุดที่ลาลูแบร์ได้เขียนขึ้นเอง บรรยายถึงข้อมูลหลากหลายด้านของสยามในสมัยนั้น

📝 1.2. บันทึกและจดหมายทางการทูตของฝรั่งเศสที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางของคณะทูตลาลูแบร์: เอกสารเหล่านี้อาจรวมถึงคำสั่งราชการ, บันทึกการเจรจา, และจดหมายโต้ตอบระหว่างคณะทูตกับราชสำนักฝรั่งเศส

📝 1.3. ภาพวาดและแผนที่ที่ปรากฏใน "จดหมายเหตุลาลูแบร์" หรือที่ผลิตขึ้นในช่วงเวลาเดียวกัน: ภาพวาดเหล่านี้มักเป็นผลงานของศิลปินที่เดินทางมาพร้อมกับลาลูแบร์ หรือวาดขึ้นจากข้อมูลที่คณะทูตนำกลับไป เช่น ภาพเมือง, วัด, หรือการแต่งกายของผู้คน

📝 เหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ไทย: หลักฐานทั้งหมดที่กล่าวมานี้ล้วนกล่าวถึงเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ไทยใน ปลายรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแห่งกรุงศรีอยุธยา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเดินทางมาถึงและการพำนักอยู่ในสยามของคณะทูตฝรั่งเศส และข้อมูลต่างๆ เกี่ยวกับสังคม, การเมือง, เศรษฐกิจ, และวัฒนธรรมของสยามในยุคนั้น

📝คำอธิบายสรุป

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญเกี่ยวกับลาลูแบร์ ได้แก่ หนังสือ "จดหมายเหตุลาลูแบร์" รวมถึงบันทึกและจดหมายทางการทูตของฝรั่งเศส รวมถึงภาพวาดที่เกี่ยวข้อง หลักฐานเหล่านี้กล่าวถึงเหตุการณ์ใน ปลายรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โดยใช้ คริสต์ศักราช เป็นหลัก

แบ่งเป็น 2 ภาค

ภาค 1: บททั่วไป (มาตรา 1–90)

• ความผิดทางอาญาต้องมีเจตนา (ยกเว้นบางกรณีที่ประมาทก็ผิด)

• เด็กอายุต่ำกว่า 10 ปี ไม่ต้องรับโทษ

• เด็กอายุ 10–15 ปี ไม่ต้องรับโทษแต่ศาลอาจสั่งควบคุม

• กล่าวถึงผู้ใช้ให้กระทำ ผู้สนับสนุน ผู้ร่วมกระทำผิด

• เหตุยกเว้นความผิด เช่น ป้องกันตัว จำเป็น

ภาค 2: ความผิด (มาตรา 91 เป็นต้นไป)

• ความผิดเกี่ยวกับชีวิต: ฆ่าคนตาย, ทำร้ายร่างกาย

• ความผิดเกี่ยวกับทรัพย์: ลักทรัพย์, ฉ้อโกง

• ความผิดเกี่ยวกับเพศ: ข่มขืน, อนาจาร

• ความผิดเกี่ยวกับเสรีภาพและชื่อเสียง: หน่วงเหนี่ยว, หมิ่นประมาท

• ความผิดเกี่ยวกับเจ้าพนักงาน: รับสินบน, ทุจริต

• ความผิดเกี่ยวกับความมั่นคง: กบฏ, ยุยงปลุกปั่น

บทลงโทษ

• ประหารชีวิต, จำคุก, ปรับ, กักขัง, รอลงอาญา

หลักการสำคัญ

• ไม่มีโทษถ้าไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้

• ต้องมีเจตนาถึงจะถือว่าผิด (ยกเว้นที่กฎหมายระบุเป็นกรณีพิเศษ

ระบุปี จ.ศ. 615

พ.ศ. 1796

กล่าวถึงพระเจ้าจุฬมนต์ ผู้เป็นกษัตริย์แห่งเมืองพุกามยกทัพมาตีเมืองหริภุญไชยยกทัพมาตีเมืองหริภุญไชย

เป็นหลักฐานที่แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์และการรุกรานระหว่างอาณาจักรพุกามกับเมืองทางเหนือของไทย

สะท้อนอิทธิพลทางการเมืองและศาสนาในยุคนั้นเป็นข้อมูลที่ช่วยในการจัดลำดับเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ก่อนการก่อตั้งอาณาจักรล้านน

1. ความเป็นมาของรัฐธรรมนูญ 2560

• จัดทำขึ้นหลังการรัฐประหารโดย คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เมื่อปี 2557

• คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) เป็นผู้ร่าง

• มีการทำประชามติเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2559 ซึ่งประชาชนส่วนใหญ่เห็นชอบ

2. ลักษณะสำคัญของรัฐธรรมนูญ 2560

โครงสร้างของรัฐธรรมนูญ

มีทั้งหมด 279 มาตรา แบ่งออกเป็น 16 หมวด เช่น

• หมวด 1: บททั่วไป

• หมวด 2: พระมหากษัตริย์

• หมวด 3: สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย

• หมวด 7: รัฐสภา (วุฒิสภา + สภาผู้แทนราษฎร)

• หมวด 10: ศาล

• หมวด 16: บทเฉพาะกาล

3. จุดเด่นและข้อวิจารณ์

จุดเด่น

• เน้น การปราบคอร์รัปชัน

• ให้ องค์กรอิสระ ทำหน้าที่ตรวจสอบอำนาจรัฐ

• ส่งเสริมการมีรัฐบาลที่มีเสถียรภาพ

ข้อวิจารณ์

• วุฒิสภา 250 คนไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง แต่แต่งตั้งโดย คสช. มีอำนาจโหวตเลือกนายกฯ ร่วมกับส.ส.

• เปิดทางให้ คนนอกเป็นนายกรัฐมนตรี ได้ (ไม่จำเป็นต้องเป็น ส.ส.)

• ถูกมองว่า ลดทอนอำนาจประชาชน และ จำกัดเสรีภาพทางการเมือง

4. นายกรัฐมนตรี

• ต้องมีรายชื่ออยู่ในบัญชีของพรรคที่เสนอไว้ก่อนเลือกตั้ง

• แต่หากไม่มีผู้ใดได้รับเสียงเกินกึ่งหนึ่ง ก็สามารถเสนอ “คนนอกบัญชี” ได้ โดยต้องใช้เสียงของรัฐสภาร่วมกันไม่น้อยกว่า 2 ใน 3

5. การแก้ไขรัฐธรรมนูญ

• สามารถแก้ไขได้ แต่ต้องได้รับเสียงเห็นชอบจาก สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร, วุฒิสภา และฝ่ายค้านบางส่วน ซึ่งทำให้ แก้ไขได้ยากมาก

✅ เปลี่ยนชื่อสยามเป็นไทยคืออะไร

คือการเปลี่ยนชื่อประเทศจาก “สยาม” เป็น “ประเทศไทย” เพื่อเน้นความเป็นชาติของ “ไทย” ซึ่งแปลว่า “อิสระ” และสร้างความรู้สึกเป็นหนึ่งเดียวของประชาชน

✅ ช่วงเหตุการณ์

เกิดขึ้นในสมัย รัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม โดยเสนอและประกาศใช้ชื่อ “ประเทศไทย” อย่างเป็นทางการ

✅ ศักราชที่ใช้ในหลักฐาน

ใช้ พุทธศักราช (พ.ศ.) เป็นหลัก

✅ตรงกับ พ.ศ.

เริ่มใช้ชื่อ “ประเทศไทย” วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2482

กลับมาใช้ถาวรอีกครั้งในปี พ.ศ. 2492

✅ ตัวอย่างข้อความ

“ให้เรียกชื่อประเทศว่า ‘ประเทศไทย’ แทนคำว่า ‘สยาม’ ทั้งในภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป”

(จากราชกิจจานุเบกษา พ.ศ. 2482)

✅ คำอธิบายสรุป

รัฐบาลต้องการเปลี่ยนอัตลักษณ์ของชาติให้สอดคล้องกับแนวคิดชาตินิยม สร้างความภูมิใจในความเป็นไทย และเน้นว่าไ

ทยเป็นชาติที่ไม่เคยตกเป็นเมืองขึ้นของใคร

เหตุการณ์: เป็นประกาศจากคณะกรรมการการเลือกตั้ง เพื่อกำหนดวันเลือกตั้งทั่วไปของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จัดขึ้นเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2566

ศักราชที่ใช้ในประกาศ: ใช้ พุทธศักราช (พ.ศ.) เป็นหลัก

ข้อความตัวอย่างจากประกาศ:

> “ประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้ง... ลงวันที่ 20 มีนาคม พุทธศักราช 2566”

ศักราชอื่นที่เกี่ยวข้อง: แม้ในประกาศจะไม่ใช้ รัตนโกสินทรศก (ร.ศ.) แต่สามารถเทียบได้ว่า พ.ศ. 2566 = ร.ศ. 242, และ ค.ศ. 2023

ความสำคัญทางประวัติศาสตร์: สะท้อนพัฒนาการประชาธิปไตยไทยหลังยุครัฐประหาร ปี 2557 และรัฐบาลภายใต้รัฐธรรมนูญ 2560

รัตนโกสินทรศก (ร.ศ.) เป็นระบบการนับปีของไทยที่เริ่มต้นจากปีที่กรุงเทพมหานคร (รัตนโกสินทร์) ก่อตั้ง คือ พ.ศ. 2325

ดังนั้น

ร.ศ. 1 = พ.ศ. 2325

สูตรแปลงปี:

พ.ศ. = ร.ศ. + 2324

เหตุผลที่เลิกใช้ ร.ศ.

1. เกิดความสับสนในการใช้ โดยเฉพาะกับชาวต่างชาติและในเอกสารราชการ

2. ประเทศไทยต้องการใช้ระบบที่เป็นสากลมากขึ้น เพื่อให้สอดคล้องกับนานาประเทศ

3. ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) มีแนวคิดปรับปรุงระบบปีให้ทันสมัยมากขึ้น จึงมีการเปลี่ยนมาใช้พุทธศักราช

การเปลี่ยนแปลง

ประเทศไทยเริ่มเปลี่ยนจากการใช้ ร.ศ. มาใช้ พ.ศ. อย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2484

ในขณะเดียวกันก็เปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่จากวันที่ 1 เมษายน เป็นวันที่ 1 มกราคม เช่นเดียวกับนานาชาติ

สรุปพงศาวดารรัชกาลที่ 1

1. ใช้ศักราชในการเขียน
   พงศาวดารรัชกาลที่ 1 ใช้ จุลศักราช (จ.ศ.) เป็นหลักในการบันทึกปี
   ซึ่งเป็นระบบศักราชที่นิยมใช้ในเอกสารราชการไทยในสมัยนั้น
   ทำให้ง่ายต่อการเทียบเคียงกับปีพุทธศักราช (พ.ศ.) และเหตุการณ์สำคัญต่าง ๆ

2. ช่วงเวลาที่เขียนขึ้น
   เอกสารนี้น่าจะเขียนขึ้นในช่วงต้นถึงกลางกรุงรัตนโกสินทร์
   โดยประมาณช่วง พ.ศ. 2325–2350 หรือรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
   ซึ่งเป็นช่วงที่ราชวงศ์จักรีเพิ่งสถาปนาราชธานีกรุงรัตนโกสินทร์

3. อยู่ในช่วงสมัยไหนของไทย
   พงศาวดารฉบับนี้กล่าวถึงเหตุการณ์สำคัญในช่วง สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ โดยเฉพาะในรัชสมัยของ
   พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก (รัชกาลที่ 1) ซึ่งครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. 2325–2352
   เป็นยุคแห่งการรวมอำนาจ การสร้างความมั่นคง และการฟื้นฟูประเทศหลังยุคกรุงธนบุรี

4. สาระสำคัญของเอกสาร
   

   • บันทึกการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานีใหม่ หลังจากสิ้นสุดยุคกรุงธนบุรี

   • เน้นบทบาทของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกในการรวมแผ่นดินไทยให้เป็นหนึ่งเดียว

   • บันทึกสงครามกับพม่าและการป้องกันราชอาณาจักรจากการรุกรานภายนอก

   • กล่าวถึงการฟื้นฟูศาสนาพุทธ การบูรณะวัดวาอาราม และส่งเสริมวัฒนธรรมไทย

   • บันทึกการจัดตั้งระบบการปกครองแบบราชาธิปไตยและกฎหมายใหม่

   • แสดงถึงความตั้งใจในการสร้างความมั่นคงและความเจริญรุ่งเรืองให้กับราชอาณาจักรใหม่

     
     

ศักราชที่ใช้ในหลักฐาน: จุลศักราช (จ.ศ.) และบางครั้งใช้ รัตนโกสินทรศก ในเอกสารต่อมา

ตรงกับปี พ.ศ.: จ.ศ. 1144 = พ.ศ. 2325

ข้อความตัวอย่าง:

> “ประกาศเมื่อจุลศักราช 1144 ปีขาล

เอกศก…”

📘 สรุปพระราชพิธีบรมราชาภิเษกรัชกาลที่ 10

• ใช้ศักราช: ใช้ พุทธศักราช (พ.ศ.) เป็นหลักในการบันทึก

• เขียนขึ้นตรงกับ พ.ศ.: พิธีจัดขึ้นในปี พ.ศ. 2560 (ค.ศ. 2017)

• อยู่ในช่วงสมัยไหนของไทย: อยู่ใน สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 10

• สาระสำคัญ:
  

  1. เป็นพิธีสำคัญเพื่อสถาปนาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร (รัชกาลที่ 10) ขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์

  2. พิธีมีการประกอบพระราชพิธีตามแบบโบราณไทยอย่างครบถ้วน

  3. แสดงถึงความต่อเนื่องและความมั่นคงของสถาบันพระมหากษัตริย์

  4. เป็นสัญลักษณ์ของความรักชาติ ความสามัคคี และความศรัทธาต่อพระมหากษัตริย์

  5. มีพิธีสำคัญ เช่น การอัญเชิญเครื่องราชกกุธภัณฑ์ การถวายน้ำอภิเษก และการสรงน้ำพระมหากษัตริย์

• 
  

จ.ศ.1194-1200

พ.ศ.2375-2381

ช่วงเวลานี้เป็นช่วงที่พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้รวบรวมองค์ความรู้จากคัมภีร์ต่าง ๆ มาจารึกไว้ เพื่อให้วัดพระเชตุพนเป็น “ศูนย์กลางการเรียนรู้ของราษฎร

จารึกพระเชตุพน เป็นเอกสารจารึกสำคัญที่อยู่ใน วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร หรือ “วัดโพธิ์” ซึ่งตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร จารึกเหล่านี้ถือเป็น มรดกทางวัฒนธรรมและปัญญา ที่สำคัญยิ่งของไทย โดยเฉพาะด้านการแพทย์แผนไทย วรรณกรรม ศิลปกรรม และภูมิปัญญาชาวบ้าน

ประเภทของเนื้อหาในจารึกวัดพระเชตุพน

1. แพทย์แผนไทยและการรักษาโรค – เช่น รูปหุ่นจำลองมนุษย์บนศาลา ที่บอกตำแหน่งเส้นประธานสิบ จุดนวด และการรักษาโรค

2. วรรณกรรมไทย – เช่น นิทานพื้นบ้าน สุภาษิต กลอน บทกวี

3. ภูมิปัญญาชาวบ้าน – เช่น ความรู้เรื่องการก่อสร้าง การเกษตร การทำน้ำอบน้ำปรุง

4. ดาราศาสตร์/โหราศาสตร์ – ใช้สำหรับดูฤกษ์ยามในการทำกิจกรรมสำคัญ

   
   

   • มีการจารึกไว้ทั้งหมดมากกว่า 1,400 แผ่นหินชนวน

   • ติดตั้งรอบพระวิหาร พระระเบียง ศาลาราย ฯลฯ

   • ในปี พ.ศ. 2551 ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น มรดกความทรงจำแห่งโลก โดยยูเนสโก

   
   

สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานี

สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ (กรุงเทพฯ) เป็นราชธานีเกิดขึ้นในปี พ.ศ.2325 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) โดยพระองค์ได้ทรงประกอบพระราชพิธียกเสาหลักเมืองกรุงรัตนโกสินทร์ ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท เมื่อวันอาทิตย์ เดือน 6 ขึ้น 10 ค่ำ ตรงกับวันที่ 21 เมษายน พ.ศ.2325 เวลา 06.54 น. ตามหลักฐานของกรมศิลปากร.

ช่วงเวลา: สมัยรัชกาลที่ 1 (ต้นกรุงรัตนโกสินทร์)

ศักราช: รัตนโกสินทรศก 1 (ร.ศ.1)

พ.ศ.: 2325

หลักฐาน/เอกสาร: มีการจารึกเรื่องพิธียกเสาหลักเมืองในจดหมายเหตุราชการ และมีภาพพระนครหลวงสมัยรัชกาลที่ 1 ซึ่งเป็นหลักฐานภาพประกอบ (ภาพจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ)

การเลิกทาสในสมัยรัชกาลที่ 5

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ทรงตราพระราชบัญญัติเลิกทาสอย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยพระราชบัญญัติสำคัญคือ พระราชบัญญัติทาส รัตนโกสินทรศก 124 ที่ทรงประกาศใช้เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2448. พระราชบัญญัตินี้ให้ลูกทาสทุกคนเป็นอิสระตั้งแต่วันที่ประกาศ มีผลเปลี่ยนโครงสร้างสังคมไทยโดยสิ้นเชิง.

ช่วงเวลา: สมัยรัชกาลที่ 5 (ปลายราชวงศ์จักรี)

ศักราช: รัตนโกสินทรศก 124 (ร.ศ.124)

พ.ศ.: 2448

หลักฐาน/เอกสาร: พระราชบัญญัติทาส ร.ศ.124 (พ.ศ.2448) ซึ่งเผยแพร่ในราชกิจจานุเบกษา เสนอเป็นหลักฐานเอกสารสำคัญ. นอกจากนี้ ต้นฉบับพระราชหัตถเลขาและบันทึกทางราชการเกี่ยวกับนโยบายเลิกทาสยังถูกจัดแสดงเป็นหลักฐานในพิพิธภัณฑ์ต่างๆ

พระราชพิธีถวายพระเพลิงฯ รัชกาลที่ 9

พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) จัดขึ้นระหว่างวันที่ 25–29 ตุลาคม พ.ศ.2560 (พุทธศักราช 2560) ณ ท้องสนามหลวง โดยพระเมรุมาศอันวิจิตรงดงามเป็นสัญลักษณ์สำคัญแห่งพระราชพิธี.

ช่วงเวลา: ปลายสมัยรัชกาลที่ 9 (ตุลาคม พ.ศ.2560)

ศักราช: พุทธศักราช (พ.ศ.2560)

พ.ศ.: 2560

หลักฐาน/เอกสาร: หมายกำหนดการพระราชพิธีถวายพระเพลิงฯ ที่เผยแพร่ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอน 56 ข (วันที่ 25 ตุลาคม 2560) เป็นหลักฐานทางการที่ระบุวันเวลาและพิธีการต่างๆ อย่างเป็นทางการ. ภาพและเอกสารพระราชพิธี เช่น แบบของพระเมรุมาศ และภาพถ่ายพิธีจากองค์การราชการต่างๆ ยังจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์และสื่อประวัติศาสตร์สมัยใหม่ด้วย (เช่น เว็บไซต์กรมประชาสัมพันธ์, หอจดหมายเหตุแห่งชาติ).

ที่มา: ข้อมูลจากเว็บไซต์กรมศิลปากรและบทความทางประวัติศาสตร์ (

เช่น ข่าวกรมศิลปากร และราชกิจจานุเบกษา).