Biskup í Skálholti frá 1639-1774.

Hann er framan á 1000 kallinum.

Var mjög lærður maður.

Lét dóttur sína Ragnheiði sverja fyrir framan alla kirkjuna að hún væri hrein mey, eftir að hún varð ólétt eftir kennara sinn Daða.

Lærði Guðfræði í Köben, þar sem hann kynntist Brynjólfi.

Samdi Pasíusálmana.

Hallgrímskirkja var reist til heiðurs hans.

Var giftur Guðríði Símonardóttur.

Dó úr holdsveiki árið 1674

Fyrsti Lúterski biskupin í Hólum í Hjaltadal.

Skrifaði Guðbrandsbiblíuna, sem var fyrsta Biblía Íslands.

Er á 50kr seðli

Biskup að Hólum frá 1571 til dánardags.

Var mikill lærdómsmaður.

Kom af stað bókaútgáfu hérlendis.

Hann vildi efla guðrækni með Íslendingum.

Hann festi lútherskan sið í sessi hér á landi.

Einstaklingshyggja

Skáldið innblásin snillingur

Ástir og örlög einstaklingsins

Fegurðardýrkun

Ást á náttúrinni

Hetjudýrkun

Fortíðardýrkun

Þjóðernishyggja

50 sálmar.

Fjalla um seinustu daga Krists. (Þjáningu Krists).

Hver sálmur hefst á Biblíutexta og endar á bæn eða ákalli

Siðaskiptin verða: Kaþólsk trú verður að Lúþerskri.

Nýr siður = nýjir kristilegir textar.

Prentun hefst á Íslandi og þar með innflutningur á pappír (kirkjan átti prentsmiðjuna og lét bara prenta kristilega texta).

Biblían prentuð á íslensku í fyrsta skipti.

Menntamenn leggja áherslu á varðveislu tugumálsins.

Þekktasta skáld tímabilsins: Hallgrímur Pétursson.

Mikilvægustu frumsamin verk lærdómsaldar: Passíusálmar Hallgríms Péturssonar og Vídalínspostilla Jóns Vídalíns.

Samfélagshyggja

Þekking og skynsemi fosenda framfara

Nytsemi náttúrunnar mikilvæg

Samtíminn í brennidepil

Áhersla á fræðslu

Fræðslufélög

Upplýsingarstefnan barst til Íslands frá Danmörku með embættis- og menntamönnum.

Áhersla lögð á að auka fræðslu almennings um hagnýt efni.

Aukin þekking breytti heimsmyndinni.

Borgarvæðing í Evrópu, þó ekki á Íslandi fyrr en síðar.

Einokun kirkjunnar á prentverki lýkur um 1770.

Fræðslu- og menningarfélög stofnuð.

Rannsóknum í náttúruvísindum flaug fram.

Aukið frjálsræði í trúmálum og skáldsagna- og leikritagerð hefst.

Aukin athygli á þjóðinni og þjóðareinkennum.

Veraldleg mál

fræðslu og menntun

skynsemi og þekking

skynsemistrú

vísindi leystu allan vanda,

bjartsýni og framfaratrú

talsmaður upplýsingar á Íslandi.

Hann stundaði nám við Háskólann í Kaupmannahöfn og var fyrstur Íslendinga til að læra náttúrufræði.

Höfuðskáld upplýsingarinnar - skrifaði ferðasögur og ættjarðarljóð.

Hann lagði áherslur á mein samtímans og hvernig má bæta úr því, dásemdir náttúrunnar og nytsemi hennar, ættjarðarástin og fræðsla almennings.

Ný prentsmiðja árið 1774.

Einokun kirkjunnar aflétt.

83 rit voru gefin út, aðallega um hagnýt efni.

Af fræðsluefni var "Atli" eftir Björn Halldórsson vinsælastur.

Fyrsta íslenska tímaritið "Mánaðartíðindi" prentað í prentsmiðjunni

Náttúrufræðingur og heimspekingur.

Hann var undir áhrifum þýskri rómantík.

Íslenskir stúdentar í Kaupmannahörfn fóru á fyrirlestra hans

frægustu þjóðsagnasafnarar rómatíkurinnar

Tímarit sem kom út 9 sinnum.

Útgefendurnir voru íslenskir stúdentar í Kaupmannahöfn.

Meðlimir

Tómas Sæmundsson

Jónas Hallgrímsson

Konráð Gíslason

Brynjólfur Pétursson.

Fjöllnismenn voru brautryðjendur rómantísku stefnunnar hérlendis.

Þeir voru í senn hvatningar- og ádeilumenn og einsettu sér að efla þjóðernisvitund landsmanna og frelsishug.

Þeir vildu hreinsa og fegra tunguna og höfðu veruleg áhrif á íslenskt ritmál.

Kjörorð: Nytsemi, fegurð, sannleikur.

fékk menntun í lögfræði og náttúrufræði í Kaupmannahöfn.

Hann rannsakaði íslands víða.

Hann þýddi bækur á borð við Sundreglur, Stjörnufræði og fleira.

Hann samdi fyrsta íslensk bókmenntaritdóminn í nútímaskilningi um Rímur af Tristani og Indíönu.

Hann samdi einnig fyrstu íslensku smásöguna í anda rómantíkur, Grasaferð.

Hann stofnaði Fjölni ásamt öðrum.

Hann samdi Ég bið að heilsa, Úr hulduljóður, Ferðalok, Ísland og Gunnarshólmi.

Var fyrstur íslenskra skálda til að birta ljóð sem ort er undir áhrifum rómantísku stefnunnar.

Hann samdi Veturinn.

Var oft kölluð vatnsenda-Rósa.

Hún var menntuð kona.

Hún gerði þekktar ástarvísur

Oft kallaður Bólu-Hjálmar.

Ómenntaður, bæði orðhagur og listfengur.

Samdi Sálarskipið

Eignaðist 4 börn með aðstoðarpresti föðurs síns.

Missti 2 börn og var síðan skilin af manninum sínum.

Hún ritaði Sit ég og syrgi

Frá seyðisfirði og var lengst af ævi sinni bóndi á Austurlandi.

Orti bæði á tíma rómantíkur og raunsæis.

Orti mikið af ljóðabréfum.

Hann orti Þögul nóttir

Varð stúdent í Lærða skólanum og fór síðan í lögfræði út í Kaupmannahöfn.

Tók miklan þátt í sjálfstæðisbaráttunni og sat lengi í ritstjórn Nýrra Félagsrita með Jóni Sigurðssyni.

Samdi Svanasöngur á heiði

Ritaði Sögukaflar af sjálfum mér og leggur hann mikla áherslu á mikilvægi þess að alast up í nánum tengslum við náttúruna.

Hann ólst upp í fátækt.

Komst inn í Lærða skólann 24 ára gamall.

Fór í prestskap.

Hann átti blaðið Þjóðólf.

Samdi Hafíðinn

Fyrsta prentaða íslenska þjóðsagan.

Höfundar Magnús Gíslason og Jón Árnason.

Neikvæð viðhorf til kirkjunnar, presta og trúar.

Ádeila eða háð og beiskja vegna misréttis.

Samúð með lágstéttum og þeim sem minna mega sín í samfélaginu.

Vandamál samfélagsins tekin til umræðu.

Laust mál svo sem leikrit og sögur algengasta listformið.

Andúð á þjóðernisstefnu

Efnishyggja/hlutlægni, þ.e. veruleikanum er lýst á hlutlægan hátt.

Hversdagslegt líf  samtímans átti að vera aðalviðfangsefni skáldanna s.s. hjónabandið, samband kynjanna, eignarétturinn, kúgun, misrétti og hræsni.

Lögmál raunvísinda í öndvegi, nota aðferðir raunvísindanna til að kryfja málin (gagnasöfnun og skipuleg úrvinnsla).

Táknsæi,

Einstaklingshyggja

Þjóðernishyggja

Fegurðarleit

Táknrænn texti, vísanir, myndmál (symbólismi).

Áhrifin berast frá Danmörku með íslenskum menntamönnum sem höfðu þar úti kynnst kenningum Georgs Brandesar.

Útkoma tímaritsins Verðandi árið 1882 (í Kaupmannahöfn) markar síðan upphaf tímabilsins í íslenskum bókmenntum.

Brandes var danskur bókmenntafræðingur og einn helsti boðberi raunsæisstefnunnar á Norðurlöndum.

Hann hélt m.a. fyrirlestraröð um meginstrauma í evrópskum bókmenntum í Kaupmannahöfn árið 1871 sem hafði mikil áhrif.

Brandes talaði um að í bókmenntum ætti að taka samfélagsleg vandamál til umræðu, að „...sætte problemer under debat."

Kom út 1882 í Kaupmannahöfn.

Gestur Pálsson,

Einar H. Kvaran,

Hannes Hafsteinsson,

Bertel Þorleifsson gáfu tímaritið út.

Það var birt bæði þýtt og frumsamið efni, ljóð og smásögur.

Einn helsti raunsæishöfundur Íslendinga.

Hann tekur samfélagsleg vandamál til umræðu.

Hann deilir á misrétti og hræsni og beitir þá oftar en ekki háði.

Hann skrifar gjarnan um þá sem eiga undir högg að sækja í samfélaginu.

Einnig fjallar hann með gagnrýnum hætti um hjónabandið, stöðu kynjanna, trúmál, presta o.fl.

Gestur notar oft raunverulegar fyrirmyndir í sögum sínum.

Skrifaði hans vögg og betlikerling

Hann skrifaði skáldsöguna Upp við fossa sem olli hneykslan.

Hann skrifaði einnig fjölda smásagna og dýrasagna.

Þorgils er róttækur ádeiluhöfundur og í sögum sínum deilir hann m.a. á hræsni, fordóma, vanahugsun og misrétti.

Hann fjallar einnig um hluti sem ekki þóttu tilhlýðilegir, s.s. hórdóm, losta og sifjaspell.

Giftist um þrítugt en missti mann sinn eftir 1 ár

Var í Ameríku í 13 ár

Var fyrsti íslenski atvinnuhöfundurinn

Birti fyrstu skáldsögu sem prentuð var eftir íslenska konu og fyrstu sögulegu skáldsögu á íslensku.

Frumkvöðull í barnasögum

Var skáld, lögfræðingur, ritstjóri, ljóðahöfundur og mikill athafnamaður.

Einar var talinn í hópi nýrómantískra skálda.

Aldamót eftir Einar Ben, vann samkeppni um aldarmótaljóð og vann Einar 100kr fyrir.

Hann hvatti alla íslendinga til að standa saman og taka framtíðinni með opnum örmum.

Lærði lögfræði

Fyrsta ljóðið hans birtist 1880 í Þjóðólfi

Var ritstjórnandi í Verðanda (tímariti)

Gaf út 3 ljóða bækur Ýmisleg ljóðmæli, Íslandsljóð, Ljóða-bók

Ljóðin hans einkennast af miklum hraða og spennu, dýrkun á karlmennsku og þori. Þau eru oft gamansöm og kímin. Tónninn er gjarnan djarflegur og hressandi, orðaval beinskeytt og tilgerðarlaust

Las hagfræði í Kaupmannahöfn en lauk ekki námi.

Var meðal þeirra sem gaf út Verðanda.

Hann vann lengi við blaðamennsku og var ritstjóri ýmissa blaða og tímarita á Íslandi og í Vesturheimi.

Róttækur raunsæishöfundur - en fór svo að bera meira á kristilegum viðhorfum og einnig hugmyndum í anda sálarrannsókna

Var einn af frumkvöðlum að stofnun Sálarrannsóknafélags Íslands

Afkastamikill rithöfundur á langri ævi og eftir hann liggja smásögur, skáldsögur leikrit og ljóð, ásamt greinum í blöðum og tímaritum.

Samfélagshyggja

Staða einstaklings í samfélaginu

,,litli maðurinn”

Ekkert er fagurt nema það sé satt

Hlutlægni – veruleikanum lýst

Samtíðin – það sem miður fer

Skáldið skrásetur það sem það sér

Alþjóðahyggja

Aðallega sögur og leikrit

,,Guð er dauður. Við höfum drepið hann".

Þýskur heimspekingur

Varð frægur fyrir að koma með þá kenningu að Guð væri dauður

Hann hafði áhrif á íslensk skáld, og þá sérstaklega Jóhann Sigurjónsson

Hann lagði áherslu á villtu öfl mannsins

Hann hafði áhrif á hugmyndir um ofurmennið í nýrómantísku stefnunni

Hún var undir áhrifum expressjónisma

Myndmál sem tengist flugi og sögnin að
fljúga er mjög áberandi í kvæðum Huldu.

Hún orti ljóðið „Hver á sér fegra
föðurland" sem fékk fyrstu verðlaun í
samkeppni um lýðveldishátíðarljóðið
1944.

Eitt mesta leikskáld Íslendinga.

Hann flutti til Kaupmannahafnar og ákvað snemma að
öðlast frægð.

Orti nokkur nýstárleg og þekkt ljóð en leit aldrei á
sig sem ljóðskáld.

Orti Sorg og Bikarinn

Órímaða ljóðið Sorg sem tengist efni úr Biblíunni og var tímamótaverk.

Skrifaði leikrit sín jöfnum höndum á dönsku og
íslensku.

Einstaklingsfrelsið

Ofurmennið

Guð er dauður og ofurmenni koma í staðinn

Ástin jarðnesk/hættuleg

Nútíminn skiptir mestu

Táknrænar myndir sem lesandinn þarf að túlka

Listin fyrir listina

Prentfrelsi - 1856

Ritskoðun bönnuð - 1874

Tímarita- og bókaútgáfa margfaldaðist þegar prentfrelsi varð og ritskoðun var bönnuð

Notaðu ímyndunaraflið

Vertu næmur

Notaðu innsæið

Gefðu dulhyggju sjens

Hinn sanni veruleiki er handan hins sýnilega

Ekki vera of raunsær í tjáningu.

Tjáðu þig myndrænt, táknrænt

Gefðu í skyn, ekki stafa hlutina ofan í fólk

Fæddist á Miklaholtsseli á Snæfellsnesi

Hann lést aðeins 24 ára úr berklum

Hann var menntaður prestur en þurfti að hætta vegna veikindanna

Veikindin hans höfðu áhrif á ljóðin hans, til dæmis ljóðin þunglyndisleg og dauðin nálægur.

Þeir ferðuðust um landið og gáfu síðan út merkilegt rit, Ferðabók Eggerts og Bjarna 1772.

Bókin var skrifuð á dönsku en tæplega 200 árum síðar var hún birtá íslensku.

Hún var fyrsta ritið sem fjallaði á svona ítarlegan hátt um náttúru landsins auk þess sem hún er ómetanlega heimild um þjóðlífið á þessum tíma.

Þulur eru ljóð í frjálsu formi og þau eru án erindaskila

Ljóðlínurnar eru mislangar

stuðlasetningin er óbundin og stundum óregluleg

Þulurnar eru of ekki með endarím né einfalt samrím