Að loknu námi skal nemandi hafa hæfni til að eiga samskipti við daglegar athafnir á sínum eigin forsendum. Miðað er að því að auka sjálfstraust, sjálfstæði og samskiptahæfni einstaklingsins til daglegra athafna. Möguleikar á áframhaldandi námi við hæfi aukast eftir útskrift af starfsbraut. Nemandinn á að geta notið íslenskrar menningar og margbreytileika hennar að námi loknu og margir en þó ekki allir nemendur eiga að hafa þá hæfni að geta tekið þátt á vinnumarkaði á sínum eigin forsendum
 (Námskrárvefur mennta- og menningarmálaráðuneytisins, e.d.).

Í Menntaskólanum á Tröllaskaga hittum við nemendur sem eru í námi á starfsbraut og fylgdumst með iðju þeirra innan skólans. Iðja þeirra er mjög svipuð þeirri iðju sem aðrir unglingar stunda við skólann. Nemendur eru að lesa, læra ýmsar greinar t.d. stærðfræði, íslensku og ensku, stunda íþróttir, hlusta á tónlist, tjá sig við aðra, hitta vini sína, stunda listsköpun, nota tölvur og borða í matmálstímum eins og allir aðrir unglingar innan skólans. En þeir þurfa oft hjálp við að stunda iðju og þannig stuðlar iðjuþjálfinn ásamt sínu teymi að því að byggja upp sjálfstraust og æfa upp færni einstaklinga í átt að þátttöku og sjálfstæði í samfélaginu. Iðja og heilsa eiga samleið á þann hátt að ef fólk getur ekki stundað iðju þá eigi það til að detta út úr samfélaginu sem gæti orðið að því að færni, geta og sjálfstraust einstaklingsins fer niður á við.  (Kristjana Fenger og Guðrún Pálmadóttir, 2011). 

Þannig að með því að ýta fötluðum einstaklingum áfram í iðju er verið að hafa áhrif á heilsu og vellíðan einstaklingsins og hann upplifir að hann hafi tilgang. 

Fyrstu skiptin sem hún mætti í skólann átti hún í erfiðleikum með að ganga úr rútunni og inn í skólann án aðstoðar en nú í dag er hún komin með þá getu. Starfsmenn á starfsbraut unnu að því í skrefum og brutu iðjuna „að mæta í skólann“  niður í undiriðjuna „að komast úr rútunni í skólann“ og svo var sú iðja hlutuð niður í framkvæmdarþætti sem voru þá að  standa upp, taka töskuna, labba að útganginum á rútunni, labba niður úr rútunni, labba inn í skólann með töskuna og fara úr skónum. Þau eru en í dag að vinna með þetta ferli og eru þá að vinna með að fá hana til þess að ganga inn í fatahengið með töskuna sína og hengja upp útifatnað. Þetta ferli minnir mig á iðjuþjálfa að nafni Nelson sem gerði greiningu á ungri konu sem hafði hlotið heilaskaða eftir bílslys og skipti þar iðjunni „að keyra bíl“ niður í undiriðjuna „að keyra bíl í streituvaldandi aðstæðum“ og sú iðja var síðan brotin niður í framkvæmdarþætti (Jarman, J, 2014).

Markmið með þjálfun þessa skjólstæðings er aðallega umhirða, aukning á sjálfstæði, þátttaka í samfélaginu og að öðlast tilgang. Fötlun er það mikil að það er ekki líklegt að skjólstæðingurinn muni vinna á vinnumarkaði. Hún fer í Iðjuna á Siglufirði, þar sem fatlaðir og fólk með skerðingu koma saman og vinna handverk, á meðan samnemendur hennar eru á vinnumarkaði einu sinni í viku.

Dæmi um þá iðju sem Guðrún iðjuþjálfi styrkir og vinnur með henni eru almenn heimilisstörf, málörvun í gegnum myndir og leik, þjálfun fínhreyfinga og aukning á orðaforða. Hún notar spil, bækur, leiki og spjaldtölvu til þessa verka. Svona svipað og scaffolded play sem er hugtak sem Loree Primeau notaði sem skilgreiningu á því þegar börn vilja sinna iðju, oft undir verndarvæng foreldris eða annara fullorðinna einstaklinga, sem partur af leik til þess að efla sjálfstæði þeirra, þekkingu og færni (Jarman, J, 2014). Þannig er þá iðjan "að setja í þvottvél" orðin leikur sem eflir sjálfstæði. 

Allir nemendur á starfsbraut eru í myndlist og upp kom það vandamál að skjólstæðingi fannst ógeðslegt þegar málning klíndist á hendurnar, sem eru viðbrögð tengd hennar fötlun. Guðrún vann að lausn þess vandamáls svo nemandinn gæti sýnt verk með samnemendum sínum á sýningu. Nemandinn vildi bara lita myndir á blaði með tússlitum. Guðrún sá að til voru sérstakir málningarpennar sem hún gat notað án þess að fá klístur á hendurnar. Þá var komin lausn á vandamálinu og skapar skjólstæðingurinn nú listaverk til sýningar ásamt samnemendum sínum. Þetta er gott dæmi um inngrip eða íhlutun sem hefur jákvæðar afleiðingar í för með sér. 

Þegar iðja hefur jákvæð áhrif á heilsu og vellíðan einstaklinga þá felur hún í sér upplifun af færni og afrekum, félagsleg samskipti, áskorun, stuðning, margbreytileika eða orkueyðslu. Flæðikenning Csikszentmihalyis útskýrir bein áhrif iðju á heilsu og vellíðan þar sem hann útskýrir samræmi milli áskorunar og færni. Slökun eða örvun einstaklingsins og stjórn hans á aðstæðum einkennir gott samræmi milli færni og áskorunar. Hæsta stig gleði og fullnægju nefnist flæði og er því náð þegar algjört samræmi ríkir milli áskorunar og færni. Þá fær einstaklingur umbun  sem felst í athöfninni sjálfri og þeirri tilfinningu sem fylgir henni. Ósamræmi veldur neikvæðum tilfinningum eins og áhyggjum og kvíða eða leiða og einnig til sinnuleysis ef að áskorunin er ekki næg fyrir einstaklinginn. Þessi kenning á mjög vel við í þeim aðstæðum sem að eiga sér stað í myndlistartíma. Einstaklingurinn upplifir samræmi milli færni og áskorunar og fær tilfinningalega umbun í lokin. Með því að styðja við jákvæða þætti, hefur iðjuþjálfinn áhrif á heilsu og vellíðan einstaklingsins og hann upplifir sig hafa tilgang. Í þessu tilviki upplifir hún að vera partur af heild með samsýningu nemenda. Umbunin felst í því stolti að fá og geta verið með. (Kristjana Fenger og Guðrún Pálmadóttir, 2011)

Við fórum með Guðrúnu og nemendum hennar í sund og íþróttatíma og sáum að skjólstæðingurinn gat ekki stundað íþróttirnar á sama hátt og aðrir samnemendur. Hún fékk að nota eigin aðferð við sund og þar með var hún partur af tímanum með samnemendum sínum.  Í íþróttunum var umhverfinu breytt til að aðlaga iðjuna að einstaklingnum og þá gat hún tekið þátt með öllum hinum. Hindranirnar voru teknar úr umhverfinu og þá gat nemandinn stundað íþróttirnar, eins og talað er um í kanadíska kerfinu sem Guðrún styður sig við í starfi.

Menntaskólinn á Tröllaskaga. (2014, 14. mars). Skólinn. Sótt af https://www.mtr.is/is/skolinn

Námskrárvefur mennta- og menningarmálaráðuneytisins. (e.d.). Starfsbraut ( 15-30-1-12 ). sótt af http://namskra.is/programmes/cc3f45cc-eef9-4657-805e-90fdaaab8771

Sérkennslutorg. (e.d.) Hugræn tilfinningaleg þjálfun (CAT). Sótt af http://serkennslutorg.is/throskastigin/felags-og-tilfinningathroski/hugraen-tilfinningaleg-thjalfun-cat/
 

Sjálfsbjörg Akureyri og Nágrenni. (e.d). Fræðileg nálgun. Sótt af http://www.bjargendur.is/is/starfsemi/idjuthjalfun/fraedileg-nalgun

Snæfríður Þóra Egilsson. (2011). Umhverfi og þátttaka. Í Guðrún Pálmadóttir og Snæfríður Þóra Egilsson (ritstjórar).  Iðja, heilsa og velferð: Iðjuþjálfun í íslensku samfélagi. (bls. 67-79). Akureyri: Háskólinn á Akureyri.

Stór hluti þeirra sem eru á starfsbraut finna sér starf á ákveðnum tíma í náminu og vinna þar einu sinni í viku. Þannig aðlagast einstaklingurinn hægt en örugglega að breyttum aðstæðum og venjum, samhliða þess að geta, færni og sjálfstraust vex.

Sumir skjólstæðingar Guðrúnar glíma við það mikla fötlun að þeir geta aldrei farið út á vinnumarkað í neinu formi. Takmark þeirra snýst um að efla færni við tjáningu , eiga almenna þátttöku í samfélaginu, athafnir daglegs lífs eins og heimilisstörf, klæða sig, elda mat, fínhreyfingar og virkja áhugamál.

Guðrún leitar eftir því hvar áhugasvið og færni einstaklingsins liggur og setur niður áætlun/markmið hvers einstaklings fyrir sig. Hún hugsar alltaf í lausnum, aldrei í hindrunum.

Við fengum að fylgjast með Guðrúnu nota kassann með stelpu sem hefur átt erfitt með að tjá tilfinningar sínar og hugsanir. Þessi unga stelpa er með þroskaskerðingu en er byrjuð að vinna fyrir hádegi einu sinni í viku með náminu og iðjuþjálfun sinni. Það var athyglisvert að sjá að hún tengdi alltaf tilfinningar eins og reiði eða gleði við höfuð sitt en ekki búk. Þegar Guðrún lýsti gleði eða ánægju sem tilfinningu við hjartastað (brjósti) þá benti hún á höfuð sitt, eins var með reiði. En þegar kom að ótta þá lýsti hún líkamlegum einkennum eins og skjálfta og svita í höndum.

Með því að nota CAT-kassann náði Guðrún að byggja upp samtalið við stelpuna og ræða við hana um daglegt líf og líðan.

Við lærðum að fólk með þroskaskerðingu og einhverfu á mjög erfitt með að tjá tilfinningar sínar, hugsanir. Það getur skapast togstreita innra með þeim sem leiðir til reiði og/eða annarra neikvæðra tilfinninga sem þau eiga erfitt með að útskýra. En þetta samtalstæki gerir þeim kleift að tjá sig myndrænt og með orðum.