Odkąd pamiętam marzyłam o tym by zostać nauczycielem, już w dzieciństwie organizowałam „lekcje” dla mojej młodszej siostry, później z wielką przyjemnością udzielałam moim znajomym korepetycji z zakresu matematyki, chemii oraz języka angielskiego.

Niestety zaraz po ukończeniu nauki w liceum ogólnokształcącym nie zdecydowałam się podjąć studiów pedagogicznych czy kierunkowych o specjalności nauczycielskiej. Za namową (jak wtedy myślałam) mądrzejszych i bardziej doświadczonych życiowo osób rozpoczęłam studia na kierunku finanse i rachunkowość na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach. Na drugim roku zdecydowałam się przerwać studia, mimo wszystko uznaję ten czas za dobry okres w moim życiu, przede wszystkim ze względu na moją działalność w organizacji studenkiej AIESEC, dzięki której poznałam niesamowitych ludzi z całego świata.

Również dzięki działalności w AIESEC przeprowadziłam się do Warszawy gdzie obecnie pracuję jako rekruter w firmie z branży IT. 

Prywatnie pasjonuję się kulturą Indii, w październiku podjęłam nawet naukę języka hindi.

DS Może kiedyś jakaś próbka językowa... Proszę! 

KKG Bardzo chętnie ;)

DS Czuję bratnią duszę... Kiedyś też troszczkę jeździłam konno...

"Kapusta jak wiele innych warzyw jest u nas obca, przywieziona została z Włoch i z Niemiec. Ponieważ początkowo nie znano w Polsce kapusty, to nie znano też jej nazwy. Polacy poznali kapustę w postaci kiszonej, tj. po włosku composta, i jako zwykłą świeżą, tj. w dawniejszej niemczyźnie kappus (a to z łac. caput 'głowa, główka'), przy czym wyraz niemiecki wymawiano przez jedno p, tzn. kapus, tylko pisano go przez dwa pp. W ten sposób po polsku pojawiły się dwa wyrazy: komposta i kapus. Ponieważ na początku niezbyt dokładnie pamiętano, czym się te wyrazy różnią, pomieszano je niechcąco i z tego zmieszania wyrazów kapus i komposta powstał wyraz kapusta."

Skąd zaś pochodzi samo określenie główka kapusty? Wydaje mi się, że odpowiedź znalazłam w książce Pani Profesor Anny Dąbrowskiej pt. „Język polski.  A to Polska właśnie”, która wyjaśnia, że jednym ze sposobów wzbogacania słownictwa jest metaforyzacja. Autorka pisze:

 

W mowie potocznej kapusta oznacza również pieniądze. Oto, skąd wzięło się skojarzenie kapusty z pieniędzmi i czy jest to mowa potoczna czy też slang oraz czy są jeszcze inne funkcjonujące w języku „kapuściane” sformułowania, zapytałam Pana Profesora Mirosława Bańko, językoznawcę i leksykografa, autora wielu słowników i poradników językowych. Dzięki uprzejmości Pana Profesora uzyskałam następującą odpowiedź:

 

„Przypuszczam, że 'kapusta' w znaczeniu 'pieniądze' wzięła swą nazwę od dolarów, które mają rewers w kolorze zielonym i o których mówi się czasem 'zielone'. Z tego samego źródła pochodzi zapewne 'sałata'. Wszystkie te nazwy są potoczne, zanotowane np. w 'Słowniku polszczyzny potocznej' Janusza Anusiewicza i Jacka Skawińskiego. Czy uznać, że są slangowe, to zależy od tego, jak rozumieć slang i jak rozumieć potoczność. Zwykle uznaje się, że slang to język potoczny właściwy jakiemuś środowisku (np. slang więzienny lub marynarski), a ponieważ 'kapusta', 'sałata' i 'zielone' w ww. znaczeniach są ogólnie znane, więc powiedziałbym, że są po prostu potoczne, a nie slangowe. W pewnym stopniu jest to jednak kwestia umowy.

Z potocyzmów związanych z kapustą przypominają mi się ponadto epitety 'kapuściana głowa' i 'kapuściany głąb'. Dalszych przykładów można szukać w słownikach dawnych, historycznych, gwarowych i środowiskowych, np. ze 'Słownika gwary warszawskiej' B. Wieczorkiewicza wynika, że kapustą nazywano głowę, a z książki 'Gwara warszawska dawniej i dziś' tego samego autora - że tak nazywano również kapusia. Listę innych słowników, do których można zajrzeć, znajdzie Pani np. w książce P. Żmigrodzkiego 'Wprowadzenie do leksykografii polskiej'.

 

Gdy głowa była już wypieczona, kapustę usuwano, a do korpusu przyszywano właściwą część ciała."

Dodam tylko, że Eeklo to miasteczko we Flandrii Wschodniej w Belgii.
Pozwolę sobie na głębokie westchnięcie w tym miejscu spowodowane żalem, że średniowiecznej procedury się już nie praktykuje, co przecież w prosty sposób ułatwiłoby nam, przyszłym pedagogom pracę… 

Jednak gdyby ktokolwiek z nas, z całą pewnością niesłusznie, w życiu usłyszał, że jest kapuścianą głową, to otucha płynie ze „Słownika slangu młodzieżowego” Macieja Czeszewskiego:

 

 
 

Flandryjską legendę zobrazował malarz Cornelis van Dalem.

(http://www.europeana.eu/portal/pl/record/90402/SK_A_4293.html)

 „Jestem aktorką na stanowisku i taka krowienta, taki głąb kapuściany, chórzystka marna, będzie mi ubliżać!”

 

Wydaje mi się, że skoro głąb jest ukryty, to może chodzi i o to, że skoro ktoś nie robi już nawet o pierwszego momentu wrażenia człowieka mądrego, stąd bierze się podejrzenie, że można mieć do czynienia z osobą niezbyt rozgarniętą.

 

Po drugie sadzeniem i zbiorem kapusty zajmowały się głównie kobiety, tak jak i tylko kobiety w tamtych czasach przyjmowały porody. Rola mężczyzn była tutaj odniesieniem do odcinania główki kapusty od korzeni, tak jak przecina się dziecku pępowinę. 

Obie doszłyśmy jeszcze do trzeciego wniosku, że kobiety pracujące przy zbiorach kapusty z pewnością były biednymi chłopkami, które ciężko pracowały nawet będąc w stanie błogosławionym i przychodziło im rodzić na polu podczas pracy. Oczywiście jest to tylko nasza dywagacja i żeby nie pozostawić Czytelnika w smutnym nastroju proponuję nacieszyć się poniższym widokiem.
Zdjęcie pochodzi ze strony http://www.annegeddes.com/new-page-2-1/

 

Najbardziej chyba znanym wierszem, który każdy pamięta z dzieciństwa, jest wiersz Jana Brzechwy „Na straganie”. Warzywa występujące w wierszu kłócą się lub pocieszają, a wszystkie ich spory rozsądza kapusta, choć w opinii innych nie ma prawa tego robić, bo przecież to „głowa pusta”. 
Kapusta jednak z smutnie odpowiada zwaśnionym jarzynom co następuje:

„Moi drodzy, po co kłótnie,

Wnet i tak zginiemy w zupie!”

Gdyby stragan z warzywami porównać do otaczającej nas rzeczywistości, mogłoby się okazać, że kapusta, mimo swej opinii pustej czyli niezbyt mądrej, została celowo użyta przez Brzechwę, żeby przypomnieć nam prawdę o przemijaniu.

 

Kolejnym wierszem, w którym kapusta występuje, jest „Znaczek” Agnieszki Frączek.  Wiadomo, że każdy przedszkolak ma swój znaczek, jednak nie dla wszystkich maluchów może on być powodem do dumy. Jeśli ma się znaczek z kapustą, to dla kolegów i koleżanek raczej powód do śmiechu niż podziwu. Sytuację smutnego przedszkolaka ratuje nauczycielka, która zwraca uwagę dzieci na to, że pod każdym liściem kapusty może kryć się dowolna niespodzianka. Kapusta nabiera innego znaczenia i występując na przedszkolnym znaczku może być powodem do radości. 

Zapytałam autorkę wiersza skąd pomysł na kapustę na znaczku. Pani Agnieszka Frączek, osoba sympatyczna, niezmiernie życzliwa i błyskawicznie odpowiadająca na zapytanie, napisała:

 

 

W literaturze przeznaczonej dla trochę starszych odbiorców kapustę można znaleźć w obrazie polskiej wsi, a w zasadzie w aspekcie jej kiszenia jako tradycyjnego zajęcia w dawnych czasach. Takie motywy występują w:

-  „Chłopach” Władysława Reymonta - motyw odnaleziony przez Panią Marię Stańczuk i podany na forum grupy dyskusyjnej Pani Doktor Agnieszki Brzostowskiej:

 

 

- „Dziewczętach z Nowolipek” Poli Gojawiczyńskiej - kolejny motyw odnaleziony przez Panią Marię Stańczuk i podany na forum grupy dyskusyjnej Pani Doktor Agnieszki Brzostowskiej:

 

- Z tym, wiesz, co chodził z Amelcią. On się nazywa Roman.
- Ach, to on dlatego przestał bywać u Amelci! – Kwiryna niezmieszana wcale przypomniała jej, że Amelcią chodzi z panem Michałowskim.

- „Panu Tadeuszu” Księga IV – Dyplomatyka i łowy Adama Mickiewicza - motyw odnaleziony przez Panią Agnieszkę Laskowską i podany na forum grupy dyskusyjnej Pani Doktor Agnieszki Brzostowskiej (z przypisem co do źródła tekstu: portalwiedzy.onet.pl)

„W kociołkach bigos grzano; w słowach wydać trudno
 Bigosu smak przedziwny, kolor i woń cudną;
 Słów tylko brzęk usłyszy i rymów porządek,
 Ale treści ich miejski nie pojmie żołądek.
 Aby cenić litewskie pieśni i potrawy,
 Trzeba mieć zdrowie, na wsi żyć, wracać z obławy.
 
 Przecież i bez tych przypraw potrawą nie lada
 Jest bigos, bo się z jarzyn dobrych sztucznie składa.
 Bierze się doń siekana, kwaszona kapusta,
 Która, wedle przysłowia, sama idzie w usta;
 Zamknięta w kotle, łonem wilgotnym okrywa
 Wyszukanego cząstki najlepsze mięsiwa;
 I praży się, aż ogień wszystkie z niej wyciśnie
 Soki żywne, aż z brzegów naczynia war pryśnie
 I powietrze dokoła zionie aromatem.
 
 Bigos już gotów. Strzelcy z trzykrotnym wiwatem,
 Zbrojni łyżkami, biegną i bodą naczynie,
 Miedź grzmi, dym bucha, bigos jak kamfora ginie,
 Zniknął, uleciał; tylko w czeluściach saganów
 Wre para, jak w kraterze zagasłych wulkanów.(…)”


Jak zauważa Pani Joanna Żygowska, kolejna życzliwa osoba z wyżej wymienionej grupy dyskusyjnej, kapusta była warzywem numeru w zimowym numerze "Przekroju".
Z kwartalnika można się między innymi dowiedzieć, że Thomas Stearns Eliot pisząc swój słynny wiersz "Wydrążeni ludzie", pierwotnie zamiast frazy "chochołowi ludzie" użył frazy "kapuściani ludzie". Poeta zmienił decyzję pod wpływem szwagra należącego do lobby producentów słomy (Źródło: "Przekrój" nr 1/2017)

Przy rozkładaniu kapusty na części uświadomiłam sobie podstawowy błąd w moim myśleniu – żeby sprawdzić, że liście rosną zgodnie z zasadami ciągu musiałabym obserwować kapustę od początku jej wzrostu. W innym przypadku nie mam pewności, czy liści nie było więcej zanim kapustę zebrano, przechowano i zgrabnie zafoliowaną dostarczono do sklepu. 

Wydawać by się mogło, że w tym egzemplarzu, którym dysponowałam rzeczywiście liście rosną według zasady – od dołu głąba – najpierw 3, potem 3, potem 5, na koniec 8, ale nie jest to jednoznaczne. Mam wręcz wrażenie, że gdybym po prostu rozkładała kapustę na liście bez świadomości, że sprawdzam ile liści wyrasta w danej warstwie to nie byłoby to dla mnie w ogóle oczywiste. Nie mogę więc potwierdzić, że liście tak właśnie rosną, jak spodziewałam się tego zobaczyć. Musiałby to zbadać botanik, jeśli oczywiście wierzyłby w ogóle w słuszność ciągu i doszukiwania się jego praw w przyrodzie. Są tacy, dla których ciąg i posługiwanie się nim, żeby doszukiwać się boskich reguł w przyrodzie o prostu numerologia. Rzeczywiście przecież istnieje wiele sposobów na ułożenie liści w roślinach - natura wybiera zawsze najdogodniejsze kombinacje. Miałam również zamiar zaciągnąć wiedzy u specjalistów z dziedzin matematyki i biologii, ale temat okazał się bardzo dyskusyjny i daleko przekraczający moje możliwości czasowe.

Jedyne co można zobaczyć na pewno, to kwiat, z którego pewnie mogłyby być nasiona (czego w kapustach białych i czerwonych kupowanych w sklepie nigdy nie widziałam, bo warzywa zebrane były przed tym, jak pojawią się nasiona) i brak zbitego głąba.
Kapustę pozostało więc skonsumować i wylądowała w zupie jarzynowej. Używałam tej kapusty po raz pierwszy w kuchni i przyznam, że wolałabym zwykłą białą, bo chińska była dość delikatna. Nie wykluczam, że z braku pomysłów na inne przepisy, kapustę i jej ponoć cudowne właściwości w tej zupie po prostu sprofanowałam....

Postanowiłam sprawdzić u źródeł i korzystając z uprzejmości Pani Doktor Magdaleny Świąder, kuratora kolekcji roślin warzywnych Ogrodu Botanicznego Polskiej Akademii Nauk, dowiedziałam się po pierwsze, że:

Ponadto okazało się, że nie wszystkie tworzą zbitą głowę, na przykład wcześniejsze odmiany mają mało liści, te późniejsze dwa razy więcej.  Dlaczego też liście kapusty, np. włoskiej są pomarszczone i  jak scharakteryzować budowę liścia (ze względu na przeprowadzany eksperyment chodziło mi  głównie o liść kapusty pekińskiej).

Zapytany na tę okoliczność Pan Doktor Andrzej Kalisz, pracownik naukowy Wydziału Biotechnologii  i Ogrodnictwa Uniwersytety Rolniczego w Krakowie,  pospieszył z pomocą i wyjaśnił:

Pozostaje kwestia pobierania wody przez roślinę. Biorąc pod uwagę zarówno przedszkole, jak i  klasy I-III z powodzeniem można przeprowadzić w przyszłości z dziećmi eksperyment z wstawieniem liści kapusty pekińskiej do wody zabarwionej  na różne kolory, który pozwoli zaobserwować jak woda płynie przez liść.

W domu, w pierwszej kolejności  wypróbowałam barwnik spożywczy („fabrycznie” przeznaczony do barwienia wielkanocnych jajek). Okazało się jednak, że kolor „złapał” tylko jeden liść (Fotografia 1)– to prawdę mówiąc też jest zagadką dlaczego tak się stało - to byłoby dobre pytanie dla kolejnego specjalisty, ale ze względu na ograniczone ramy czasowe postanowiłam pójść dalej i skorzystać z zabarwienia wody bibułą.

Fotografia 1

Podczas tego doświadczenia, najbardziej ucieszyło pytanie młodszego syna: „Jak to się stało, że liść transportuje wodę do góry, a nie ma pompki?”. 

Pan Doktor Andrzej Kalisz ponownie przyszedł z pomocą:

Pani Olga pospieszyła również z pomocą i odpowiedzią na pytanie o to, czy spożycie kapusty z pieprzową plamistością może być szkodliwe dla zdrowia człowieka?

"Choroby fizjologiczne roślin nie mają tak złego wpływu na zdrowie człowieka jak choroby infekcyjne, powodujące zgnilizny czy pleśnienie. Mają one natomiast wpływ na cechy jakościowe roślin, tj. smak, zapach, jędrność czy kolor. Takie rośliny posiadają po prostu gorsze walory smakowe i zapachowe."

3. Podsumowanie
a) co było moim sukcesem,
b) propozycje modyfikacji własnych działań i postaw w przyszłości,

1a. Student charakteryzuje budowę kapusty z uwzględnieniem systematyki gatunkowej, nazywa jej części, omawia wewnętrzną strukturę oraz podaje jej wartościowe składniki.

1b. Wyjaśnia związek kapusty z innymi dziedzinami nauki, np. matematyką.

1c. Omawia warunki, miejsce, czas i sposób uprawy kapusty oraz przeszkody, na jakie może ona napotkać podczas wzrostu.

1d. Zdobywa wiedzę, jak wyglądają różne odmiany kapusty podczas wzrostu, czyli zanim trafiają do sklepów i na stragany. 

1e. Poznaje geograficzne obszary uprawy kapusty w Polsce i na świecie oraz zapoznaje się z historią tego warzywa i jego pochodzeniem. 

2a. Student wykonuje eksperymenty przestrzegając zasad metodologicznych 

2b. Przeprowadza doświadczenia polegające na zastosowaniu soku z czerwonej kapusty do określania pH różnych substancji używanych w domu i opisuje wnioski z nich wynikające. 

2c. Wyciąga wnioski z doświadczeń polegających na zabarwieniu liści kapusty barwnikami celem pokazania sposobu odżywiania się rośliny. 

3a. Przedstawia przykłady dań, których podstawowym składnikiem jest kapusta, odpowiada na pytania, na ile tradycja ich spożywania w dawnych czasach w Polsce przekłada się na nasze codzienne i świąteczne menu.

3b. Prezentuje informacje na temat procesu kiszenia kapusty zarówno pod względem procesów chemicznych, jak i z uwzględnieniem tradycji polskiej. 

3c. Wyjaśnia, skąd pochodzą nazwy popularnych dań z kapusty.

3d. Wymyśla nieznane dotąd sposoby przygotowania kapuścianych dań . 

4a. Wymienia schorzenia,  które mogą być leczone przy użyciu kapusty oraz sposobach przeprowadzenia kuracji. 

4b. Zbiera informacje o tym, dlaczego kapusta może powodować wzdęcia i jak temu zapobiegać. 

4c. Opracowuje listę diet, w których kapusta jest głównym/istotnym składnikiem.

5a. Zbiera informacje o miejscu kapusty w malarstwie i fotografii. 

5b. Przeprowadza analizę powiedzeń, związków frazeologicznych, wyrażeń slangowych związanych z kapustą występujących w komunikacji językowej i literaturze.

5c. Przeprowadza zajęcia sprawdzające możliwość użycia różnych odmian kapusty w dziedzinie twórczości plastycznej dzieci. 

6a. Opisuje podstawy teoretyczne metody projektów.

6b. Charakteryzuje poszczególne etapy metody projektów. 

6c. Planuje i prowadzi badania, które można wykorzystać do pracy z dziećmi celem ich aktywnego uczestnictwa w procesie badania i poszukiwania odpowiedzi na sformułowane pytania. 

6d. Z ciekawością podchodzi do obiektów z pozoru banalnych i powszechnych. 

7a. Gromadzi i opracowuje dane z eksploracji najbliższego otoczenia - w obrębie miejsca zamieszkania, osiedla, dzielnicy - miejsc będących w “zasięgu ręki”.

7b. Gromadzi i opracowuje informacje pochodzące od ekspertów w danej dziedzinie uzyskanych drogą telefoniczną, mailową bądź podczas osobistego kontaktu. 

7c. Gromadzi i opracowuje informacje udostępniane przez instytucje naukowe, kulturalne lub jednostki akademickie.. 

7d. Wzajemnie przekazuje informacje w obrębie uczestników projektu.

7a. Wykorzystuje narzędzia informatyczno-komunikacyjne (np. padlet) na potrzeby tworzenia projektu.

7b. Wykorzystuje programy dedykowane tworzeniu map myśli.

7c. Wykorzystuje aplikacje umożliwiające tworzenie ankiet. 

7d. Przygotowuje prezentację zdobytej wiedzy. 

Pani Paulina Świderska, pracownik naukowy Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego i Ogrodnik z zamiłowania, pisze na Forum Kwiatowym (http://www.forumkwiatowe.pl/kapusta-glowa-nie-taka-pusta/):

Pani Paulina, jako osoba niezwykle otwarta i chętnie dzieląca się swoją wiedzą, odpowiedziała również na kilka dodatkowych pytań dotyczących kapusty ozdobnej, między innymi na to, skąd te bajeczne kolory na liściach, czy te rośliny importujemy czy uprawiamy w kraju. Okazuje się, że:

- wybarwianie się liści pod wpływem temperatury jest możliwe dzięki barwnikom – antocyjanom, odpowiadającym za fioletową czy różową barwę liście; intensywniejsze przebarwienia to reakcja na czynniki stresowe w postaci niskich temperatur – w ten sposób roślina się „broni”;

- kapustę ozdobną uprawia się w Polsce, jest zalecana na zimową zmianę do kwietników, ale importujemy ją również z Holandii i innych krajów europejskich, jednak spotykamy ją wtedy jako ciętą, czyli z przeznaczeniem do wazonów, kompozycji;

- w ostatnich dwóch latach zaobserwować można wzrost dostępności odmian kapusty ozdobnej na giełdach i rynkach hurtowych i wydaje się, że odkrywamy ten gatunek na nowo;

             ^{http://modvintagelife.blogspot.com/2013/03/ornamental-cabbage.html} 

Ponieważ czerwona kapusta ma piękny kolor a po jej krojeniu pozostają widoczne efekty na dłoniach i desce, zaczęłam zastanawiać się czy czerwona kapusta występowała lub występuje jako naturalny barwnik .

W Internecie znaleźć można mnóstwo przepisów jak wykorzystać ją do farbowania pisanek, tkanin, czy wełny.  Ale czy barwnika kapuścianego używa się w bardziej profesjonalnym farbiarstwie?

Postanowiłam zapytać o to panią Ewę Dziwiszyńksą, artystę plastyka, która na co dzień zajmuje się między innymi  malarstwem oraz farbowaniem tkanin. 

W odpowiedzi zasugerowała mi poszukanie informacji w książce E. Trepki „Historia kolorystyki” oraz wykonanie kilku testów na trwałość barwnika, tj. odporności na pranie, kontakt z innymi substancjami lub wrażliwość na światło.

„Substancje wyróżniające się tak wysoką zdolnością selektywnej absorpcji światła, że nie tylko same są intensywnie zabarwione, lecz mogą nadawać barwę innym przedmiotom, nazywa się barwnikami. W węższym i ściślejszym znaczeniu barwnikami nazywamy związki organiczne odpowiadające powyższemu warunkowi i wykazujące przy tym pewną wartość użytkową, najczęściej techniczną”. 

Taką definicję barwnika znalazłam w książce pana Trepki i przystąpiłam do eksperymentowania.

2. Brassica oleracea (kapusta warzywna), np. kapusta włoska;

3. Brassica rapa (kapusta właściwa), np. kapusta pekińska.
Oprócz tego dr Kosicki podzielił się ze mną linkiem do bardzo fajnej pracy opublikowanej 3 lata temu w Nature Communications porównującej odpowiednie części genomu gatunków B. rapa i B. oleracea. Podsyłam link do pracy: https://www.nature.com/articles/ncomms4930.

Z kolei od profesora Pawła Golika z Instytutu Genetyki i Biotechnologii UW dowiedziałam się, że genom kapusty ma około 630 milionów par zasad (dla porównania - człowiek 3 miliardy pz, bakterie 2-5 milionów pz).

Dowiedziałam się również, że między genomem człowieka a kapusty jest około 57% podobieństwa. Różnice pomiędzy odmianami gatunku Brassica oleracea są bardzo małe (w pojedynczych genach), natomiast pomiędzy gatunkami B. rapa i B. oleracea podobieństwo wynosi około 10%.

inne źródła:
1. http://www.thehumangenome.co.uk/THE_HUMAN_GENOME/Primer.html, dostęp 16.05.2017
2. http://www.ocri-genomics.org/bolbase/br_synviewer.htm, dostęp 16.05.2017
3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed?db=PubMed, dostęp 16.05.2017

                            Uprawa kapusty głowiastej białej

Jest jednym z najpowszechniej uprawianych gat. w Polsce, to roślina dwuletnia:

w I roku tworzy zwartą głowę, w II roku- zakwita. Po zapłodnieniu kwiatów tworzą się owoce łuszczyny. Można ją uprawiać z siewu nasion wprost do gleby lub powszechnie stosowany sposób- z rozsady. Gleba powinna być dostatecznie żyzna i odpowiednio wilgotna o dość  dużym pH (6,2-7,0).

Ważne jest zmianowanie co 4 lata. Najlepiej udaje się uprawiana rok po warzywach strączkowych, a także po nawożeniu obornikiem lub kompostem.

Najlepsze plony uzyskuje się w warunkach umiarkowanej temperatury powietrza 15 - 20C.

Jest gatunkiem odpornym na przymrozki, natomiast wysoka temperatura (powyżej 30C) , powoduje, że kapusta nie zwija główek. Niedobór wody hamuje wzrost, najwięcej jej potrzebuje od momentu zawiązania główki do zbioru.

Ze względu na długość okr. wegetacji, odmiany kapusty białej podzielono na 4 grupy:

1. WCZESNE (60-90 dni) - nadają się na rynek warzyw,

2. ŚREDNIO WCZESNE (100-120 dni) - również na rynek warzyw,

3. ŚREDNIO PÓŹNE (130-140 dni) -  nadają się do kiszenia,

4. PÓŹNE (145-160 dni) -  na kiszenie i do przechowywania.

Najwcześniej (odm. wczesną) wysadza się z rozsady w kwietniu, najpóźniej (odm. późną) do końca czerwca.

Obok nawożenia organicznego, ważne jest uzupełniające nawożenie mineralne. Jeżeli  kapusta ma być przechowywana w specjalnych do tego przeznaczonych magazynach przez długi okres, istotne jest również dokarmianie dolistne.

Jakie najczęściej występują choroby i szkodniki kapusty głowiastej białej i przyczyny ich występowania?

To pytanie skierowałam drogą e-meilową do pani  Aliny Piechocińskiej opiekunki przyszkolnej szklarni przy Gospodarstwie Rolnym w Gołotczyźnie.

 Najuciążliwszą chorobą i najpowszechniej występującą jest ZGORZEL SIEWEK KAPUSTNYCH - występuje w okr. wschodu roślin, wówczas, gdy jest niska temperatura i wysoka wilgotność gleby, a tak wygląda:

                                     

 Pani Alina powiedziała, że również powszechnie występującą chorobą, która dziesiątkuje plantację i nie sprzyja optymistycznemu podejściu ogrodników, jest MOKRA ZGNILIZNA.

Najczęściej atakuje kapustę (już niemalże gotową do zbiorów), gdy występują nadmierne opady deszczu - główki pękają.

Z wieloletniej praktyki pani Aliny wynika, że plantacje kapusty nie wolno zakładać w  bezpośrednim sąsiedztwie roślin długo kwitnących np.koniczyny, rzepaku czy lucerny, ponieważ rośliny te przyciągają swoim nektarem wiele szkodników np. paciornicę,

śmietkę, pchełkę, bielinka...

To co udało mi się znaleźć na temat pochodzenia kapusty, dzięki dość skąpej literaturze o tym warzywie.

Według legendy, kapusta wzięła swój początek z łez Likurga króla trackiego, który został ukarany przez Bachusa (Dionizosa) boga wina i hulaszczych zabaw. Likurg wykazał się nieposłuszeństwem wobec Bachusa wypędzając go i niszcząc plantację winorośli uprzednio nie miarkując  w spożyciu alkoholu. W odpowiedzi bóg zesłał na władcę obłęd i łzy, które zamieniły się w kapustę.

Dotarłam do źródeł i dowiedziałam się, że kapustę zaczęto uprawiać już ponad  4000 lat temu. Do Europy sprowadzili ją Celtowie ok.600 roku p.n.e. Była również powszechnie znana w starożytnych Chinach, i to Chińczycy  odkryli, że po sfermentowaniu kapusta nie gnije, i  znakomicie  przechowuje przez długi okres.

Do Europy wiedzę jak ,,produkować" kiszoną kapustę przynieśli Mongołowie i Hunowie (XIII w.) , natomiast Słowianie posiedli ją dużo wcześniej, gdyż kiszenie różnych warzyw nie było im obce.

Tak oto kapusta w postaci kiszonki stała się popularna w krajach słowiańskich, to na zachodzie Europy o wiele później.

Chcąc poszerzyć swoją wiedzę na tematy kapuściane, najpierw ustaliłam czy  coś takiego zaistniało w historii  związanego z  kapustą.Zainteresował mnie związek kapusty z marynarzami, a ściślej, ekspansji człowieka na nieznane lądy drogą morską.

W tym celu skontaktowałam się z mgr historii średniowiecznej (hobbystą  historii marynistycznej) , który opowiedział, jak to cenne składniki kiszonej kapusty uratowały życie tysięcy ówczesnych marynarzy - odkrywców przed chorobami spowodowanymi niedożywieniem. Najgroźniejszą z nich był szkorbut.  Skala umieralności była nieporównywalnie większa stosunkowo do ofiar podczas bitew na morzu. Przed dalekimi wyprawami statki zaopatrywano w zapasy żywnościowe (szczególnie takie, które zawierały dużo witamin). Podróże trwające niekiedy latami w nieznane części świata, nie natrafiały na lądy, pomagające uzupełnić wyczerpane zapasy  jedzeniem. Poza tym najpopularniejsze owoce jak cytrusy (wówczas były najskuteczniejszym lekiem na szkorbut )nie przechowywały się zbyt długo. Jedynym rozwiązaniem  była kiszona kapusta, która świetnie się przechowywała nie tracąc nic ze swych właściwości odżywczych.

Nie można również pominąć takich źródeł jak książka ,,Charsznica- kapuściana stolica Polski".

Kapusta zdobyła szerokie uznanie na dworach szlacheckich, a bigos najlepiej smakował po udanych łowach. Również popularna była wśród chłopów, stała się ich gł. pożywieniem, gdyż była prosta w uprawie i tania, ponadto pożywna. Kiszenie Charsznickiej kapusty miało przebieg rytualny, dowodzi to jak ważnym i niezbędnym była warzywem w kuchni polskiej.

Swój  humorystyczny akcent kapuściany posiada również legenda i mit jak powstało Zakopane (,,Legendy spod Giewontu"). Bohaterem jest Piotr Gąsienica, który znalazł swoje miejsce na ziemi, osiedlił się, ożenił, spłodził gromadkę dzieci. Ród Gąsieniców rozrósł się i opanował osadę, którą nazwano Zakopanem. Po dziś dzień mówi się, że w Zakopanem kapusta nie rośnie, bo za dużo jest Gąsieniców.

Niemalże wszystkie gatunki kapusty mają takie samo pochodzenie, otóż wywodzą się od kapusty dziko rosnącej w Basenie Morza Śródziemnomorskiego.

Największym światowym producentem kapusty są Chiny dalej Indie, Rosja, Japonia, Korea, Ukraina, Indonezja i Polska zajmuje 8 miejsce w świecie. Natomiast Polska jest na szczycie w ilości upraw kapusty w UE.

W starożytnej Grecji i  Rzymie kapustę uważano za panaceum na wszelkie choroby.

Wzmianki o leczniczych właściwościach kapusty można znaleźć w pismach wielu wybitnych starożytnych medyków .  Właściwości lecznicze opisał również mówca i pisarz rzymski Katon Starszy, wierzył , że kapusta posiada zdrowotne walory i proponował spożywać

kapuściane liście na surowo, przyprawione jedynie octem. Katon twierdził, że dzięki kapuście Rzymianie przeżyli sześć wieków bez lekarzy, a wczesne ludy Egiptu w dowód uznania wystawiły kapuście świątynię. Pitagoras proponował codzienne jedzenie surowej kapusty,

po to , aby leczyć choroby nerwowe.

Uważano , że surowa  kapusta ma właściwości oczyszczające krew i skórę, działa odtruwająco na wątrobę, leczy artretyzm, bóle głowy, jest skuteczna w leczeniu kaca, i jako środek trzeźwiący alkoholików. To tyle z historii starożytnej medycyny.

Co na to dzisiejsza medycyna i świat naukowy?

Po przeczytaniu kilku artykułów i skromnym wywiadzie z siostrą położną panią Martą Sarną, wnioskuję, że dziś kapusta zostaje na nowo odkrywana i doceniana tak jak na to zasługuje.

Szczerze mówiąc zabierając się za pisanie na temat znaczenia kapusty w menu i lecznictwie, osobiście doświadczyłam moich małych ,,odkryć", i jak dużo może wnieść w życie każdego człowieka.

Przede wszystkim , sama dwukrotnie odczułam jej zbawiennej mocy po urodzeniu moich dzieci , kiedy to nie mogłam poradzić sobie z nawałem pokarmu w piersiach. To czego dokonała kapusta i jak pomaga młodym mamom jest nieocenione.

PROPOZYCJA:

Świeże liście kapusty białej zbijamy tak, aby puściły sok, następnie wkładamy do foliowego woreczka i chłodzimy lub zamrażamy (będzie szybciej). Po zamarznięciu okładamy piersi.

Po 2 godz. jest zamierzony efekt.

PROPOZYCJA:

 Podobnie rzecz się ma przy wszelkiego rodzaju obrzękach, opuchliznach, bólach reumatycznych i neuralgicznych oraz przy leczeniu ranek i wrzodów. Pani Marta powiedziała, że lepszy efekt dają lekko rozbite liście kapusty ogrzane, okładamy chore miejsce owijamy bandażem lub ręcznikiem (zatrzymując ciepło) i trzymamy 15 minut. Kompresy powtarzamy kilka razy w ciągu dnia.

Pani położna: przy zwichnięciach, krwawych wylewach, zapaleniach stawów, wodzie w kolanie, bólach reumatycznych, wrzodach, zapaleniu żył - stosuje się okłady ze świeżych liści kapusty włoskiej.

PROPOZYCJA:

Liście należy rozwałkować butelką lub drewnianym wałkiem. Chore miejsca należy nakremować i nałożyć kilka warstw liści, kompresy zmieniamy 3x dziennie. Liście powodują wydzielanie się płynów ustrojowych co początkowo może być odczuwane jako pogorszenie się stanu chorobowego i nasilenie bólu - lecz jest to rozpoczynający się proces leczniczy.

Przy każdej zmianie kompresu, miejsce chore dokładnie przemywamy herbatą ziołową i osuszamy. Woda w kolanie szybciej zaniknie, gdy kompresy zakładane są na noc i zawinięte wełnianym szalem.

Zbawienne działanie ma również picie soku ze świeżej kapusty. Pani Marta zauważyła, że dobrze byłoby go rozcięczyć wodą. Taki sok jest doskonałym środkiem gojącym przy owrzodzeniu żołądka i dwunastnicy zawiera witaminę U , niedokwaśności i nadkwaśności

(w początkowych stadiach), strun głosowych, zapalenia pęcherzyka żółciowego, chorobach wątroby, śledziony, cukrzycy, atonii jelit, zapaleniach okrężnicy i niedoczynności tarczycy.

A także pić sok ze świeżej kapusty powinny osoby chorujące na kamicę nerkową i osoby z nadpobudliwością.

Pamiętam, jak moja babcia stosowała kompresy na opuchnięte nogi. Zapytałam ją o inne tradycyjne sposoby leczenia stosowane dawniej, w czasach, gdy nie było tyle medykamentów.

Opowiedziała o naturalnym sposobie obniżenia ciśnienia  krwi.

PROPOZYCJA:

Również rozbite świeże liście kapusty okładamy  kark, łydki i okolice nerek. Praktyka jest doskonałą metodą wspomagającą wraz z terapiami energetycznymi.

Moja babcia opowiedziała mi , że dawniej ludzie nie wiedzieli co to są witaminy, antybiotyki, dobroczynne enzymy czy bakterie. Intuicyjnie jedli kiszoną kapustę, która: wzmacniała system odpornościowy (ludzie rzadziej chorowali), chroniła przed odmrożeniami, regulowała układ trawienny.

Chciałabym jeszcze wspomnieć o ważnych, choć wciąż trwają badania , właściwościach przeciwnowotworowych kapusty. Zawiera związki chemiczne INDOLE , które pomagają w profilaktyce raka o podłożu hormonalnym (jajników, piersi, prostaty i jąder).

Kapusta jest zdrowa, gdy nie traci rytmu...

Są prowadzone badania, że kapusta zebrana z pola posiada trzy razy więcej przeciwnowotworowych substancji, gdy jest przechowywana w warunkach naśladujących naturalny rytm dnia i nocy.

Kapusta wyzwala związki - GLUKOZYNOLANY w celu odstraszenia szkodników z rodzaju gąsienic. Największy poziom tych związków jest w ciągu dnia, kiedy aktywność szkodników jest większa. Dlatego ścięta kapusta przechowywana w warunkach sztucznego oświetlenia w dzień, a w ciemności nocą jest 20 razy mniej zniszczona przez gąsienice niż w przypadku kapusty, której cykl dobowy został zaburzony (np. przez wystawienie na ciągłe działanie światła). 

GLUKOZYNOLANY hamują rozwój niektórych nowotworów u myszy i szczurów.

Jak widać kapusta świeża czy też kiszona ma wszechstronne zastosowanie w medycynie tradycyjnej. Czy człowiek z niej zaczerpnie i ile skorzysta, aby ułatwić sobie życie?

Czy pozostanie wierny medycynie konwencjonalnej?

Na te pytania niech każdy sam sobie odpowie i dokona wyboru.

Podsumowując: jedzmy, pijmy, patrzmy, podziwiajmy, smakujmy i delektujmy się...

kapustą pod każdą postacią!

ŹRÓDŁA:
- Podręcznik do warzywnictwa.
- Rozmowa z Technikiem-Rolnikiem p. A. Piechocińską.
- Rozmowa z położną p. M. Sarną.
- Rozmowa z magistrem historii średniowiecznej.
- Rozmowa z najstarszym członkiem rodziny (Babcią).
- Internet.
- Wiedza własna.

Przykładowe gatunki z tego samego rodzaju (kapusty):

kapusta warzywna – odmiany:

- kalafior

- brokuł

- brukselka

- kalarepa

- jarmuż

- włoska

- pastewna

- kapusta właściwa (np. pekińska, rzepa)

- kapusta rzepak

- 100 g białej kapusty to dawka 36.6 mg witaminy C, czyli 61% dziennego zapotrzebowania. W przypadku kapusty czerwonej, 100 g dostarcza aż 95% dziennego zapotrzebowania.

 

- Kapusta zawiera także związki siarki, która poprawia wygląd włosów, skóry i paznokci.

 - Potas i sód mają właściwości oczyszczające organizm i skórę, pomaga nam także pozbyć się toksyn.

 

- Witamina A poprawia wzrok, leczy rany i oparzenia czy odmrożenia.

- Kwas foliowy m.in. decyduje o dobrym samopoczuciu psychicznym.

Kapusta dostarcza organizmowi wielu cennych skadników odżywczych a przy tym jest niskokaloryczna.

W drugim roku uprawy kapusta zakwita. Kwiaty są zebrane w groniaste kwiatostany. Po zapłodnieniu kwiatów tworzą się owoce – łuszczyny.

System korzeniowy sięga do głębokości 1,5 m i rozrasta się poziomo do 1,2 m. Korzeń główny można wyróżnić tylko u bardzo młodych roślin, potem następuje tworzenie korzeni bocznych w górnej warstwie gleby.