-รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

-ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

-การสร้างสรรค์ตัวละคร

2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

-ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

- ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

-ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

3.ด้านวรรณศิลป์

-สัมผัสหรือการออกเสียง

-โวหารภาพพจน์

-การซ้ำคำ

ด.ญ. วนัสนันท์ จันทะแพน ม.3/7 เลขที่26

1 ) ด้านเนื้อหา

• รักแบบจำใจย่อมไมายั่งยืน

• ความซื่อสัตว์ของเงือกเฒ่า

• การสร้างสรรค์ตัวละคร

  2 ) ด้านสังคมและวัฒนธรรม

• ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

• ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

• ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

• การปกครองไพร่พล

  3 ) ด้านวรรณศิลป์

• สัมผัสหรือการเล่นเสียง

• การซ้ำคำ

• โวหารภาพพจน์

1.ด้านเนื้อหา

• รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

• ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

• การสร้างสรรค์ตัวละคร

2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

-ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

- ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

-ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

3.ด้านวรรณศิลป์

• สัมผัสหรือการออกเสียง

• โวหารภาพพจน์

• การซ้ำคำ

  ด.ช.วรวิทย์ นามชัย 3/7 2

1. ด้านเนื้อหา

   -รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

   -ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

   -การสร้างสรรค์ตัวละคร

2. ด้านสังคมแะวัฒนธรรม

-ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

-ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

-ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

3. ด้านวรรณศิลป์

-สัมผัสหรือการเล่นเสียง

-การซ้ำคำ

-โวหารภาพพจน์

ด.ญ ศศิกานต์ ปิวะสาร เลขที่ 7 ม.3/7

•การรักโดยบังคับฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมักไม่ยืนยาว นางผีเสื้อสมุทรลักพาตัวพระอภัยมณีมาอยู่ด้วยถึงจะแปลงตัวเป็นสาวงามแต่พระอภัยมณีก็ไม่เคยรักนาง

•ความซื่อสัตย์ของเงือกเขายอมสละตนแลกด้วยชีวิตเพื่อให้พระอภัยมณีหนี เพื่อตอบแทนที่ไว้ชีวิต

•การสร้างสรรค์ตัวละคร มีหลากหลายชาติและหลากหลายสายพันธุ์ แต่ละตัวก็มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

คุณค่าด้านสังคมและวัฒนธรรม

• ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน การเชื่อความฝันที่เป็นลางบอกเหตุ ซึ่งมีทั้งดีและร้าย

•ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ มีไสยศาสตร์ปรากฎมากม และใช้แตกต่างกันไปตามโอกาส

•ความเชื่อในพระพุทธศาสนา ศาสนาพุทธเป็นส่วนหนึ่งของวิธีคิดและการดำเนินชีวิต กการประพันธ์จึงมักเชื่อมโยงเรื่องราวต่างๆ

คุณค่าด้านวรรณศิลป์

• สัมผัสหรือการเล่นเสียง มีทั้งการสัมผัสสระ เล่นเสียงระ สัมผัสอักษร เล่นเสียงพยัญชนะ

•การซ้ำจะช่วยให้ภาพที่ต้องการจะสื่อชัดเจนมากขึ้น และยังช่วยให้มีจังหวะ

•โวหารภาพพจน์ มีทั้งอุปมาโวหารที่เปรียบเทียบสิ่งที่เหมือนกัน สัทพจน์ การเลียนเสียงธรรมชาติช่วยให้บทประพันธ์มีความสมจริง

น.ส. กรกมล ชายคำ เลขที่20 ม.3/7

1.ด้านเนื้อหา

-รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน •พระอภัยมณีอยู่กับนางผี้เสื้อสมุทรด้วยความจำใจ

-ควาซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า •ทำตามคำพูดของตน

-การสร้างสรรค์ตัวละคร •มีตัวละครหลากหลายชาติพันธุ์

2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

-ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน •ความฝันเป็นลางบอกเหต

-ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ •ในวรรณคดีมีหลายรูปแบบ เช่นคาถาอคม

-ความเชื่อใพระพุทธศาสนา

3.ด้านวรรณศิลป์

-สัมผัสหรือการเล่นเสียง

-การซ้ำคำ

-โวหารภาพพจน์

นางสาวนันทวัน สมศิริ เลขที่19

1.ด้านเนื้อหา

-มีความโศกเศร้าเสียใจ

-มีความลุ้นระทึกในการหนี

-ความสงสารเเละคิดเเค้น

2.ด้านสังคมเเละวัฒนธรรม

-ความเชื่อเกยวกับไสยศาสตร์

-การทำนายฝัน

-พระพุทธศาสนา

3.ด้าสวรรณศิลป์

-โวหารภาพพจน์

-การซ้ำคำ

-สัมผัสเล่นเสียง

-ใช้ฉันทลักษณ์(กลอนสุภาพ)ในการเขียน

ด.ญ ยลดา จัดว้อง เลขที่8 ม.3/7

1.คุณค่าด้านวรรณศลิ ป์

.สัมผัสเเละการเล่นเสียง

.การซ้ำคำ

.โวหารภาพพจน์

2.คุณค่าดานเนื้อหา

ชายหญิงที่จะเป็นสามีภรรยากัน หากไม่เหมาะสมกัน ไม่มีความรักซึ่งกัน

และกันย่อมไม่อาจอยู่ร่วมกันได้ ดังจะเห็นได้จากชีวิตคู่ของพระอภัยมณี กับ

นางผีเสื้อสมุทรมีเผ่าพันธุ์ ที่เเตกต่างกัน คือ เป็นมนุษย์กับยักษ์ ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า การสร้างสรรค์ตัวละค

3.ด้านสังคมเเละเนื้อหา

.ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

.ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

.ความเชื่อในพุทธศาสนา

.การปกครองไร่พล

ด.ญ ณัฐสินี สังข์ทอง เลขที่22 ม.3/7

1.ด้านเนื้อหา

• รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน พระอภัยมณีอยู่กับนางยักษ์เพื่อความอยู่รอด

• ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า พูดคำไหนคำนั้น บอกจะพาหนีก็พาหนีจริงๆ

• การสร้างสรรค์ตัวละคร มีตัวละครหลากหลาย ทั้งมนุษย์ นางเงือก และยักษ์

2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

• ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน ความเชื่อเกี่ยวกับลางบอกเหตุ

• ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ ไสยศาสตร์ในเรื่องมีทั้งปีศาจ เวทมนตร์ คาถาอาคม

• ความเชื่อในพระพุทธศาสนา ความเชื่อเกี่ยวกับนรกสวรรค์ แและความเชื่อเรื่องภพชาติ

3.ด้านวรรณศิลป์

• สัมผัสหรือการเล่นเสียง สัมผัสในเป็นเอกลักษณ์ที่สำคัญของสุนทรภู่

• การซํ้าคำ การซํ้าคำช่วยให้ภาพที่กวีต้องการสื่อสารชัดเจนยิ่งขึ้น

• โวหารภาพพจน์ มีการใช้อุปมาโวหารในทุกวรรค

ด.ญ.นริศรา แก้วบับภา ม.3/7 เลขที่13

1คุณค่าด้านเนื้อหา

1.1)รักแบบจใจย่อมไม่ยั่งยืน (นางผีเสื้อหลงรักพระอภัยมณีจึงลีกพาตัว ที่ผ่านาแปลงกายเป็นหญิงงาม)

1.2)ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า (สินสมุทรแอบเที่ยวนอกถ้ำ และพบเงือกพากลับมาให้พ่อดู เงือกเฒ่าจึงอาสาแลกกลับการปล่อยตัวพาพระอภัยณีหนีไปเอง)

1.3)การสร้างสรรค์ตัวละค (ในเรื่องนี้เป็นนิทานที่มีกำลังกายมาก เมื่อต้องแต่งงานกับคนที่ไม่ได้รัก)

2คุณค่าด้านสังคมและวัฒนธรรม

1ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

2ควาเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

3ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

4การปกครองไพร่พล

3คุณค่าด้านวรรณศิลป์

1สัมผัสหรือการเล่นเสียง

2การซ้ำคำ

3โวหารภาพพจน์

น.ส.ปีใหม่ จันทร์หอม เลขที่9 ชั้นม.3/7

1.ด้านเนื้อหา

• รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

• ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

• การสร้างสรรค์ตัวละคร

2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

• ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

• ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

• ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

• การปกครองไพร่พล

3.ด้านวรรณศิลป์

• สัมผัสหรือการเล่นเสียง

• การซ้ำคำ

• โวหารภาพพจน์

ด.ญ.พาขวัญ หลวงนันท์ ชั้นม.3/7 เลขที่21

1.ด้านเนื้อหา

• รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

• ความซื่อสัตว์ของเหงือกเฒ่า

• การสร้างสรรค์ตัวละคร

2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

• ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

• ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

• ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

• การปกครองไพร่พล

3.ด้านวรรณศิลป์

• สัมผัสหรือการเล่นเสียง

• การซ้ำคำ

• โวหารภาพพจน์

ด.ญ พิมพ์ชนก บุดดาเวียง ม.3/7 เลขที่6

1.คุณค่าด้านเนื้อหา

1)รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

นางผีเสื้อรักพระอภัยจึงจับมาขังในถ้ำถึงนางผีเสื้อจะแปลงกายเป็นหญิงงามแต่พระอภัยก็รู้ว่านางเป็นยักษ์จึงไม่หลงรักนางเลย การ

กระทำทุกอย่างเพื่อความอยู่รอดเท่านั้น

2)ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

เงือกเฒ่าอาสาที่จะพาพระอภัยมณีหนีจากผีเสื้อสมุทร แม้จะตายก็ตาม

3)การสร้างสรรค์ตัวละคร

2.คุณค่าด้านสังคม

1)ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

2)ความเชื่อเรื่องไสยศาสตร์

3)ความเชื่อใพระพุทธ์ศาสนา

4)การปกครองไพร่พล

3.คุณค่าด้านวรรณศิลป์

1)สัมผัสหรือการเล่นเสียง

2)การซ้ำคำ

3)โวหารภาพพจน์

น.ส.ณิชภัส นาศพัฒน์ ม.3/7 เลขที่32

1 ด้านเนื้อหา

1.1 รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน เพราะนางผีเสื้อสมุทรไปลักตัวพระอภัยมณีมาอยู่กับตนเอง และปลอมตัวเป็นหญิงงามแต่พระอภัยมณีรู้และไม่เคยหลงรักนางยักษ์

1.2 ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า สินสมุทรเจอเงือกเฒ่าและได้เอาไปให้พ่อดู หลังจากคุยจบเงือกเฒ่าได้รู้ว่าพระอภัยจะหนีนางยักษ์ เงือกเฒ่าจึงอาสาด้วยชีวิตของทั้งสองแต่ต้องหลอกอุบายให้นางยักษ์ไปนอนป่าสามคืน

1.3 การสร้างสรรค์ตัสละคร มีการสร้างตัวละครหลายตัว และมีการสร้างสรรค์ เช่น มนุษย์ผสมกับปลา และยักษ์มีเขี้ยว

2 ด้านสังคมและวัฒนธรรม

2.1 ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน ในสมัยก่อนเชื่อว่าความฝันบอกได้ทั้งดีและร้ายที่จะเกิดกับตัวเรา

2.2 ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ ในเรื่องนางยักษ์มีการใช้ไสยศาสตร์ คาถาอาคม การปลุกเสก

2.3 ความเชื่อในพระพุทธศาสนา ศาสนาพุทธเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินชีวิตของคนไทย

2.4 การปกครอไพร่พล ในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ชายไทยทุกคนน้องสังกัดกรมกองของมูลนาย

3 ด้านวรรณศิลป์

3.1 สัมผัสหรือการเล่นเสียง สัมผัสสระหรือการเล่นเสียงสระเพื่อความไพเราะ

3.2 การซ้ำคำ จะช่วยให้การสื่อสารมีความชัดเจนยิ่งขึ้น

3.3 โวหารภาพพจน์ คือการเปรียบเทียบสิ่บที่เหมือนกัน ทำให้จินตนาการภาพได้

ด.ญ ณัฐธิดา ศรีทะวรรณ์ เลขที่ 16 ชั้น ม.3/7

• รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

• ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

• การสร้างสรรค์ตัวละคร

  คุณค่าด้านสังคมและวัฒนธรรม

• คุณค่าเกี่ยวกับไสยศาสตร์

• ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

• การปกครองไพร่พล

  คุณค่าด้านวรรณศิลป์

• สัมผัสหรือการเล่นเสียง

• การซ้ำคำ

• โวหารภาพพจน์

  เด็กหญิง ณัฐติกานต์ วงษ์ณรัตน์ เลขที่11 ม.3/7

1. ด้านเนื้อหา

1) รักแบบจำใจย่อมไม่ยั้งยืน

2)ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

3)การสร้างสรรค์ตัวละคร

2. ด้านสังคมและวัฒนธรรม

1)ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

2)ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

3)ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

3. ด้านวรรณศิลป์

1)สัมผัสหรือการเล่นเสียง

2)การทำซ้ำ คำจะช่วยให้ภาพที่กวีต้องการสื่อมีความชัดมากยิ่งขึ้น

3)โวหารภาพพจน์ อุปมาโวหารการเปรียบ เทียบสิ่งที่เหมือนกัน ทำให้เกิดจินตนภาพหรือภาพที่เกิดจากการอ่าน

น.ส อรกัญญา สายบุญเตียง ม.3/7 เลขที่33

1.ด้านเนื้อหา

-รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

-ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

-การสร้างสรรค์ตัวละคร

2.คุณค่าด้านสังคมและวัฒนธรรม

-ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

-ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

-ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

3.ด้านวรรณศิลป์

-สัมผัสหรือการเล่นเสียง(สัมผัสสระหรือการเล่นเสียงสระ/สัมผัสอักษรหรือการเล่นพยัญชนะ)

-การซ้ำคำ

-โวหารภาพพจน์(อุปมาโวหาร/สัทพจน์)

ด.ญ.อภิลดา เที่ยงแน่ ม.3/7 เลขที่ 10

1. ด้านเนื้อหา

   1.1 รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

นางผีเสื้อสมุทรหลงรักพระอภัยมณีจึงลักพาตัวมาอยู่ในถ้ำกับตัวเอง ถึงแม้ว่าตลอด ระยะเวลาที่นางผีเสื้อสมุทรอยู่กับพระอภัยมณีจะแปลงกายเป็นหญิงงาม แต่พระอภัยมณีก็รู้ว่า นางเป็นยักษ์และไม่เคยหลงรักนางเลย การกระทำทุกอย่างที่พระอภัยทำก็เพื่อความอยู่รอด ของตนเอง ดังคำประพันธ์

“จะกล่าวกลับจับความไปตามเรื่อง องค์อภัยมณีศรีโสภา กับด้วยนางอสุรีนีรมิต ต้องรักใคร่ไปตามยามกันดาร

ถึงบาทเบื้องปรเมศพระเชษฐา ตกยากอยู่คูหามาช้านาน เป็นคู่ชิดเชยชมสมสมาน จนนางมารมีบุตรบุรุษชาย"

คำประพันธ์ข้างต้นแสดงให้เห็นว่า พระอภัยมณีไม่เคยเต็มใจหรือมีความสุขเลย กับนางผีเสื้อสมุทร ดังตัวอย่างคำประพันธ์ “ตกยากอยู่คูหามาช้านาน” แต่ก็ต้องจำใจอยู่ รสกับนางผีเสื้อสมุทร พระอภัยมณีพยายามหนีนางผีเสื้อสมุทรและอ้างเหตุผลต่าง ๆ เพื่อให้ หลุดพ้นจากความทนทุกข์ทรมานจากนางผีเสื้อ ดังคำประพันธ์

“เราตรองตรึกนึกจะหนีนางผีเสื้อ ท่านเจนทางกลางทะเลคะเนใจ

แต่ไต้เหนือไม่รู้แห่งตำแหน่งไหน ทำกระไรจึงจะพันทนทรมาน"

นอกจากนี้เมื่อพระอภัยมณีสามารถหนีนางผีเสื้อสมุทรได้แล้ว จึงยกเอาเหตุผล สามารถปฏิเสธได้คือ ชาติพันธุ์คนกับยักษ์ไม่สามารถครองรักร่วมกันได้และให้นางผีเสื้อสมุทร นถิ่นที่ตนเองสมควรอยู่เสีย ดังคำประพันธ์

“พี่มนุษย์สุดสวาทเป็นชาติยักษ์ กลับไปอยู่คูหาอย่าอาดูร

จงคิดหักความสวาทให้ขาดสูญ จงเพิ่มพูน

ภาวนารักษาธรรม์

1.2 ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

เงือกเฒ่าเป็นเงือกที่สินสมุทรบังเอิญไปพบขณะที่แอบไปเที่ยวนอกถ้ำและนำกลับ มาให้พ่อดู หลังจากเจรจาพูตคุยกันก็ทราบว่าพระอภัยมณีต้องการหนีนางผีเสื้อสมุทร เงือกเฒ่า จึงอาสาอย่างกล้าหาญ แม้ต้องแลกด้วยชีวิตก็จะพาพระอภัยมณีหนีจากนางผีเสื้อสมุทรให้ได้ แต่ต้องออกอุบายให้นางไปค้างคืนกลางป่าเสียก่อน ดังคำประพันธ์

“ถ้าแก้ไขให้นางไปค้างป่า จะอาสาพาไปมิได้กลัว

ได้ล่วงหน้าไปเสียบ้างจะยังชั่ว ชีวิตตัวบรรลัยไม่เสียดาย"

เมื่อถึงกำหนดเวลานัดหมายเงือกเฒ่าก็มารับพระอภัยมณีและให้พระอภัยมณีขี่หลังตน แล้วพาหนีไปยังเกาะแก้วพิสดาร เมื่อนางผีเสื้อสมุทรกลับมาไม่พบสามีและลูกก็โกรธจึงแปลงกาย เป็นยักษ์ออกตามหา เมื่อนางใกล้จะตามทันเงือกเฒ่าก็อาสาล่อนางยักษ์ให้ไปคนละทางกับ พระอภัยมณี และออกอุบายถ่วงเวลานางยักษ์ให้ได้มากที่สุด ดังคำประพันธ์

“ทั้งสองเงือกเลือกกายหมายไม่รอด จึงกล่าวแกล้งแสร้งเสด้วยเล่ห์กล

ถึงม้วยมอดมีให้แจ้งแห่งนุสนธ์ เธออยู่บนเขาขวางริมทางมา”

จากที่กล่าวมาในข้างต้นเงือกเฒ่าปฏิบัติตามคำพูดของตนเองทุกอย่าง รักษาคำพูด จนกระทั่งตนเองต้องถูกนางผีเสื้อสมุทรฉีกร่างกายและกินลงไปในที่สุด จึงนับว่าเงือกเฒ่านั้นเป็น ผู้ที่มีความซื่อสัตย์และรักษาคำพูดของตนเป็นอย่างมาก

1.3 การสร้างสรรค์ตัวละคร

ในเรื่องพระอภัยมณีนั้นเป็นนิทานที่มีตัวละครหลากหลายชาติพันธุ์ อาทิ มนุษย์ ยักษ์ ลูกครึ่งคนกับยักษ์ เงือก ลูกครึ่งคนกับเงือก ตัวละครแต่ละชาติพันธุ์ก็มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว เช่น ยักษ์ มีตาสีแดง มีเขี้ยว และมีกำลังมาก เงือกสามารถว่ายน้ำและดำน้ำอย่างคล่องแคล่วรวดเร็ว เมื่อต้อง แต่งงานกับชาติพันธุ์อื่นเอกลักษณ์นั้นก็ยังคงอยู่ไม่ได้สูญหายไป ดังคำประพันธ์ที่บรรยายลักษณะ ของสินสมุทรโอรสของพระอภัยมณีและนางผีเสื้อสมุทร

“ไม่คลาดเคลื่อนเหมือนองค์พระทรงเดช แต่ดวงเนตรแดงดูดังสุรีย์ฉาย ทรงกำลังดังพระยาคชาพลาย มีเขี้ยวคล้ายชนนีมีศักดา"

2.คุณค่าด้านสังคมและวัฒนธรรม

2.1 ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

ความฝันเป็นความเชื่อเกี่ยวกับลางบอกเหตุที่ปรากฏในวรรณคดีและวรรณกรรมไทย หลายเรื่อง ซึ่งความฝันบอกได้ทั้งเรื่องดีและเรื่องร้าย ในเรื่องพระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณี หนีนางผีเสื้อสมุทรก็ปรากฏการฝันและการทำนายฝัน ดังคำประพันธ์

“พอม่อยหลับกลับจิตนิมิตฝัน มาสังหารผลาญถ้ำระยำเย็น แล้วอารักษ์ควักล้วงเอาควงเนตร ทั้งกายสั่นพรั่นตัวด้วยกลัวตาย

ว่าเทวัญอยู่ที่เกาะนั้นเหาะเห็น แกว่งพะเนินทุบนางแทบวางวาย สำแดงเดชเหาะกลับไปดับหาย พอฟื้นกายก็พอแจ้งแสงตะวัน”

เมื่อนางผีเสื้อสมุทรดกใจตื่นก็เล่าความฝันให้พระอภัยมณีฟัง พระอภัยมณี ก็ทำนายความฝันให้โดยบอกนางว่าเป็นฝันร้าย และบอกวิธี “แก้ความฝัน” จะทำให้ฝันร้ายกลายเป็นดี โดยให้ทำบุญ ภาวนา รักษาศีลอย่างเคร่งครัด การเปลี่ยนเรื่องร้ายให้กลายเป็นเรื่องดีนี้ บางครั้งเรียกว่า “สะเดาะเคราะห์

2.2 ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

ไสยศาสตร์ที่ปรากฏในวรรณคดีไทยมีมากมายหลายรูปแบบ อาทิ กุมารทอง ภูตผี ปีศาจ เวทมนตร์ คาถาอาคม การปลุกเสก เครื่องรางของขลัง ซึ่งมีการใช้แตกต่างกันไปตามโอกาส ในเรื่องพระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อก็ปรากฏการใช้ไสยศาสตร์ ดังคำประพันธ์

“เราลงเลขเสกทำไว้สำเร็จ มันอยู่แต่ห่างห่างช่างเป็นไร

ดังเขื่อนเพชรภูตปีศาจไม่อาจใกล้ ทำไม่ได้นัดดาเจ้าอย่ากลัว"

จากคำประพันธ์โยคีได้ “ลงเลข” หมายถึง ลงอาคมไว้ทั่วบริเวณเกาะแก้วพิสดาร ผู้ที่ไม่ได้รับอนุญาตจะไม่สามารถเข้าใกล้ได้ เสมือนมีกำแพงที่แข็งแกร่งปิดกั้นไว้ และ

“แล้วเสกทรายปรายขว้างมากลางคลื่น ดังลูกปืนยิงยักษ์ให้ตักษัย ผีเสื้อกลัวตัวสันเพียงบรรลัย ก็หลบไปตามวนชลธาร

คำประพันธ์นี้พระโยคี “เสกทราย” คือ ใช้ทรายลงคาถาอาคมให้มีอานุภาพร้ายแรง เหมือนลูกปืนใหญ่ เพื่อใช้ไล่นางผีเสื้อสมุทรให้กลับไป

2.3 ความเชื่อในพระพุทธศาสนา ความเชื่อในพระพุทธศาสนา ปรากฏในวรรณคดีและวรรณกรรมไทยหลายเรื่อง เนื่องจากคนไทยส่วนใหญ่นับถือพระพุทธศาสนา ศาสนาพุทธจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิธีคิดและ การดำเนินชีวิตประจำวัน การประพันธ์เรื่องราวต่าง ๆ มักยึดโยงความเชื่อและวิถีชีวิตลงไปใน งานประพันธ์นั้นด้วย ทำให้ปรากฏความเชื่อเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาอยู่ด้วยเสมอในเรื่องพระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทรก็เช่นเดียวกัน

“ทั้งนี้เพราะเคราะห์กรรมทำให้วุ่น จึงสิ้นบุญวาสนาสีกาเอ๋ย เห็นมิได้ไปอยู่เป็นคู่เซย ด้วยสองเคยปลูกเลี้ยงกันเพียงนั้น

คำประพันธ์ข้างต้นแสดงให้เห็นความเชื่อเรื่อง "เวรกรรม” ที่เกิดจากเหตุในอดีต คือ ทำบุญร่วมกันมาเพียงเท่านั้น ชาตินี้จึงไม่ได้อยู่ครองคู่กัน

“อย่าฆ่าสัตว์ตัดชีวิตพิษฐาน จะเกิดไหนขอให้พบประสบกัน

หมายวิมานเมืองแมนแดนสวรรค์ อย่าโศกศัลย์แคล้วคลาดเหมือนชาตินี้

ในที่นี้ปรากฏความเชื่ออยู่ ๒ เรื่อง คือ ความเชื่อเกี่ยวกับ "นรกสวรรค์” ใครทำความดี ก็จะได้ไปเกิดบนสวรรค์ ใครทำชั่วย่อมตกนรก และความเชื่อเรื่อง “ภพชาติ” ในพระพุทธศาสนาเชื่อว่า คนทุกคนต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏสงสารจนกว่าจะบรรลุนิพพาน เพราะฉะนั้น “ชาตินี้” ย่อมไม่ใช่ ชาติแรกและชาติสุดท้าย พระอภัยมณีจึงขอให้ชาติหน้าได้เกิดมาครองคู่กับนางผีเสื้อสมุทร

3. คุณค่าด้านวรรณศิลป์

นิทานคำกลอนเรื่องพระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร เป็นวรรณคดีที่มี คุณค่าด้านวรรณศิลป์ ดังนี้

3.1 สัมผัสหรือการเล่นเสียง

สัมผัสสระหรือการเล่นเสียงสระ

สัมผัสสระหรือการเล่นเสียงสระเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า สัมผัสใน สัมผัสในเป็น เอกลักษณ์ที่สำคัญอย่างหนึ่งของงานประพันธ์ของสุนทรภู่ เรื่องพระอภัยมณีนี้ก็เช่นกัน ปรากฏ สัมผัสสระในทุก ๆ วรรค สร้างความไพเราะ เพลิดเพลิน และงดงามให้บทประพันธ์ได้อย่างวิจิตร ดังตัวอย่าง

“นางผีเสื้อเมื่อแรกก็แปลกจิต ครั้นทรงฤทธิ์ปลอบลูกชายหายสงสัย จึงรีบออกนอกคูหาแล้วคลาไคล ไปเขาใหญ่ในป่าพนาวัน

คำประพันธ์ข้างต้นมีสัมผัสสระ ดังนี้เสื้อ - เมื่อ แรก - แปลก ซาย - หาย ออก - นอก (คู่)หา - คลา ใหญ่ - ใน และ ป่า - พนา จะเห็นว่ามีสัมผัสสระทุกวรรค บางวรรคมีสัมผัสสระมากกว่า ๑ แห่ง ทำให้เรื่องพระอภัยมณีนั้นไพเราะมากขึ้น

• สัมผัสอักษรหรือการเล่นเสียงพยัญชนะ สัมผัสอักษรเป็นสัมผัสภายในวรรค ช่วยให้คำประพันธ์นั้นไพเราะและสะเทือน อารมณ์ของผู้อ่านได้เป็นอย่างดี ดังคำประพันธ์

“สินสมุทรสุดแสนสงสารแม่ ด้วยรู้แน่ว่าบิดาจะพาหนี ให้ห่วงหลังกังวลด้วยชนนี เจ้าโศก็กราบก้มบังคมคัล"

จากคำประพันธ์ข้างต้นมีสัมผัสอักษรคือ “สินสมุทรสุดแสนสงสาร” สัมผัสอักษร ส "(โต)ก็กราบก้ม” สัมผัสอักษร ก และ "(บัง)คมคัล” สัมผัสอักษร ค

3.2 การซ้ำคำ

การซ้ำคำจะช่วยให้ภาพที่กวีต้องการสื่อสารมีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ ยังช่วยให้มีจังหวะในการอ่าน ดังคำประพันธ์

“ฉนากอยู่คู่ฉนากไม่จากคู่ ฝูงพิมพาพาฝูงเข้าแฝงวน กระโห้เรียงเคียงกระโห้ขึ้นโบกหาง

มังกรเกี่ยวเลี้ยวลอดกอดมังกร

ขึ้นฟ้องฟูพ่นฟองละอองฝน บ้างผุดพ่นฟองน้ำบ้างดำจร ลอยสล้างกลางกระแสแลสลอน ประชุมซ่อนแฝงชลขึ้นวนเวียน

จากคำประพันธ์ข้างต้นมีการซ้ำคำ ได้แก่ ฉนาก กระโห้ และมังกร ทำให้ภาพของสัตว์น้ำที่

พะอภัยมณีพบระหว่างทางที่หนีนางผีเสื้อนั้นชัดเจน สัตว์แต่ละชนิดมีลักษณะพฤติกรรมแตกต่าง

ไป แต่ทุกตัวล้วนสร้างภาพความงดงามให้กับบทประพันธ์

3.3โวหารภาพพจน์

อุปมาโวหาร

“ไม่คลาดเคลื่อนเหมือนองค์พระทรงเดช

ทรงกำลังดังพระยาคชาพลาย

• อุปมาโวหารเป็นการเปรียบเทียบสิ่งที่เหมือนกัน ซึ่งทำให้เกิดจินตภาพหรือ ภาพที่เกิดจากการอ่าน ทำให้เข้าใจเนื้อเรื่องชัดเจนขึ้น อีกทั้งยังสร้างความไพเราะงดงามในภาษา อีกด้วย ดังคำประพันธ์

แต่ดวงเนตรแดงดูดังสุริย์ฉาย มีเขี้ยวคล้ายชนนีมีศักดา"

มีการใช้อุปมาโวหารในทุกวรรค คือ วรรคที่ ๒ เปรียบเทียบดวงตาของสินสมุทร ว่ามีสีแดงเหมือนดวงอาทิตย์ และวรรคที่ ๓ เปรียบพละกำลังของสินสมุทรที่มีมากมายมหาศาล เหมือนกับพระยาช้างพลาย ทำให้เห็นบุคลิกลักษณะของสินสมุทรโดดเด่นและชัดเจนมากขึ้น

◆ สัทพจน์ การเลียนเสียงธรรมชาติจะช่วยให้บทประพันธ์มีความสมจริงและสะเทือน อารมณ์จนเกิดความคล้อยตามได้ ดังคำประพันธ์

“ลงกลิ้งเกลือกเลือกกายร้องไห้ไร่ พระรูปหล่อพ่อคุณของเมียอา เสียงโฮโฮดังก้องห้องคูหา ควรหรือมาทิ้งขว้างหมองหมางเมีย”

มีคำเลียนเสียงธรรมชาติ คือ “โฮโฮ” เป็นเสียงร้องไห้ของนางผีเสื้อสมุทร ทำให้รู้สึก สงสารนางผีเสื้อสมุทรที่ลูกและสามีหนีไป

“นางผีเสื้อเหลือโกรธโลดทะลึง ลุยทะเลโครมครามออกตามไป

โตดังหนึ่งยุคนธร์ขุนไศล สมุทรไทแทบจะล่มถล่มทลาย

ด.ช.วิวัฒน์ชัย ภาจันทร์ลา ม.3/7 เลขที่ 4

1.ด้านเนื้อหา

(1.1) รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

-นางผีเสื้อลักพาตัวพระอภัยมณีมาอยู่ในถ้ำกับตนเอง ถึงแม้นางยักษ์จะแปลงกายเป็นสาวงามแต่พระอภัยมณีก็รู้อยู่แล้วและไม่เคยหลงรักนางเลย ที่ทำไปเพราะความอยู่รอดของตน

(1.2) ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

-เงือกเฒ่าทำตามคำพูดที่ว่า จะพาพระอภัยมณีหนีจากนางยักษ์หากไว้ชีวิตตน แล้วเงือกเฒ่าก็ทำตามสัญญาจริงๆ ถึงแม้จะต้องแลกด้วยชีวิตตามหลังก็ตาม

(1.3) การสร้างสรรค์ตัวละคร

-มีตัวละครหลากหลายชาติพันธุ์ อาทิ มนุษย์ ยักษ์ ฯลฯ. ตัวละครแต่ละตัวก็มีเอกลักษร์เฉพาะตัว เช่น ยักษ์มีพละกำลังมหาศาล

2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

(2.1) ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

-ความฝันเป็นความเชื่อเกี่ยวกับลางบอกเหตุ พระอภัยมณีทำนายความฝันให้นางยักษ์ว่าเป็นฝันร้ายและบอกวิธีแก้ความฝันจากร้ายให้กลายเป็นดีเรียกว่า "สะเดาะเคราะห์"

(2.2) ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

-ในเรื่องนี้ก็ปรากฎหารใช้ไสยศาสตร์ เช่น จากคำประพันธ์โยคีได้ "ลงเลข" หมายถึงลงอาคมไว้ทั่วบริเวณเกาะแก้วพิศดาร ผู้ที่ไม่ได้รับอนุญาตจะไม่สามารถเข้าไปได้

(2.3) ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

-ในเรื่องนี้คำประพันธ์ข้างต้นแสดงให้เห็นความเชื่อเรื่อง "เวรกรรม"

3.ด้านวรรณศิลป์

(3.1) สัมผัสหรือการเล่นเสียง

(3.2) การซ้ำคำ

(3.3) โวหารภาพพจน์

ด.ญ.สริตา พิทักษ์ เลขที่17 ชั้นม.3/7

1.ด้านเนื้อหา

-รักแบบจำใจย่อมไม่นั่งยืน พระอภัยมณีไม่เต็มใจหรือมีความสุขเมื่ออยู่กับนางผีเสื้อสมุทร

-ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า เงือกเฒ่าปฏิบัติตามคำพูดของตนเองทุกอย่าง

-การสร้างสรรค์ตัวละคร มีตัวละครหลากหลายชาติพันธุ์

2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

-ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน การเชื่อเรื่องลางบอกเหตุซึ่งบอกทั้งเรื่องดีและเรื่องร้าย

-ความเชื่อในพระพุทธศาสนา ความเชื่อเรื่องเวรกรรม

-การปกครองไพร่พล

3.ด้านวรรณศิลป์

-สัมผัสหรือการเล่นเสียง สัมผัสสระหรือการเล่นเสียง

-การซ้ำคำ ซ้ำคำเพื่อการสื่อสารมีความชัดเจนยิ่งขึ้น

-โวหารภาพพอุอุปมาโวหารเปรียบสิ่งที่เหมือนกัน สัทพจน์การเลียนเสียงธรรมชาติ

ด.ญ.รัตนวลี สานา เลขที่35

1ด้านเนื้อหา

• รักเเบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

• ความซื่อสัตย์ขิงเงือกเฒ่า

• การสร้างสรรค์ตัวละคร

2ด้านสังคมเเละวัฒนธรรม

• ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

• ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

• การปกครองไพร์พล

3ด้านวรรณศิลป์

• สัมผัสสระหรือการเล่นเสียง

• การเล่นคำซ้ำ

• โวหารภาพพจน์

น.ส. วิชญาณี ทุมพัง เลขที่14 ม.3/7

1. ด้านเนื้อหา

   • การรักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน เช่นพระอภัยมณีอยู่อาศัยกับนางผีเสื้อสมุทรแบบจำใจ และความอยู่รอดของตัวเอง

   • ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า เช่น เงือกเฒ่าอาสาพาพระอภัยมณีหนีอย่างกล้าหาญ แม้ต้องแลกด้วยชีวิตของตัวเอง

   • การสร้างสรรค์ตัวละคร เช่น ตัวละครในเรื่องมีความหลกหลายชาติพันธุ์ และชาติพันธุ์ก็มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

2. ด้านสังคมและวัฒนธรรม

   • ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน เช่น ความฝันเป็นลางบอกเหตุ ซึ่งบอกได้ทั้งเรื่องดีและเรื่องร้าย

   • ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ เช่น ไสยศาสตร์ที่ปรากฏมีมายมากหลายรูปแบบ อาทิ กุมารทอง ภูติผี ปีศาจ

   • ความเชื่อในพระพุทธศาสนา เช่น ปรากฏในวรรณคดีหลายเรื่อง กลายเป็นส่วนหนึ่งของวิธีคิดและการดำเนินชีวิตประจำวัน ในการประพันธ์เรื่องราวต่าง ๆ

     
     

     3. คุณค่าด้านวรรณศิลป์

        • สัมผัสหรือการเล่นเสียง เช่น สัมผัสเสียงสระหรือเล่นเสียงสระ

        • การซ้ำคำ เช่น จะช่วยให้ภาพที่กวีต้องการสื่อสารมีความชัดเจนมากขึ้น

        • โวหารภาพพจน์ เช่น อุปมาโวหาร สัทพจน์

   ด.ญ.พิชญาพร คำแพงแก้ว เลขที่ 29

1.คุณค่าด้านเนื้อหา

-รักแบบจำยอมย่อมไม่ยั่งยืน

นางผีเสื้อลักพาตัวพระอภัยมาอยู่ในถ้ำ เพราะหลงรัพระอภัย พระอภัยทำทุกอย่างเพื่อความอยู่รอดของตัวเอง

-ความซื่อสัตย์

เงือกเฒ่าขอร้องให้ปล่อยตัวเองไป แลกกับการช่วยพาพระอภัยกับสินสมุทรหนีนางผีเสื้อ โดยไม่กลัวตาย

-การสร้างสรรค์ตัวละคร จะเห็นได้ว่าในเรื่อง พระอภัยมณี นั้นมีตัวละครที่หลากหลาย อาทิ มนุษย์ ยักษ์ ลูกครึ่งคนกับยักษ์ เงือก เป็นต้น

2.คุณค่าด้านเนื้อหา

-ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

ความฝันเป็นความเชื่อเกี่ยวกับลางบอกเหตุที่ปรากฏ ในวรรณคดีไทยหลายเรื่อง มีทั้งเรื่องดีและไม่ดี

-ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

ไสยศาสตร์ที่ปรากฏในวรรณคดีไทย มีหลายรูปแบบ อาทิ กุมาร ภูตผี ปีศาจ เป็นต้น

-ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

ปรากฏในวรรณคดีไทยหลายเรื่อง เนื่องจากคนไทยส่วนใหญ่นับถือพระพุทธศาสนา

3.คุณค่าด้านวรรณศิลป์

-สัมผัสหรืการเล่นเสียง

"นางผีเสื้อเมื่อแรกก็แปลกจิต

ครั้นทรงฤทธิ์ปลอบลูกชายหายสงสัย

จึงรีบออกนอกคูหาแล้วคลาไคล

ไปเขาใหญ่ในป่าพนาวัน"

-การซ้ำคำ

"ฉนากอยู่คู่ฉนากไม่จากคู่

ขึ้นฟ่องฟูพ่นฟองละอองฝน

ฝูงพิมพาพาฝูงเข้าแฝงวน

บ้างผุดพ่นฟองน้ำบ้างดำจร"

-โวหารภาพพจน์

"ไม่คลาดเคลื่อนเหมือนองค์พระทรงเดช

แต่ดวงเนตรแดงดู ดัง สุริย์ฉาย

ทรงกำลัง ดัง พระยาคชาพลาย

มีเขี้ยวคล้ายชนนีมีศักดา"

ด.ญ.วีรยา ดุสดินทร์ ม.3/7 เลขที่ 34

1.ด้านเนื้อหา

: 1.1 รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน ผีเสื้อสมุทรลักพาตัวพระอภัยมณีมาอยู่ด้วยแต่พระอภัยมณียอมอยู่ด้วยด้วยเพราะความจำใจกลัวตาย

1.2 ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า สินสมุทรบังเอิญไปเจอ เงือกเฒ่าจึงจับตัวมาให้พ่อดูเงือกเท่าเสนอจะช่วยพระอภัยมณีหนีจากผีเสื้อสมุทรเพื่อแลกกับชีวิตของตน

1.3 การสร้างสรรค์ตัวละคร ในเรื่องพระภัยมณีนั้นเป็นนิทานที่มีตัวละครหลากหลายสายพันธุ์อาทิมนุษย์ยักษ์ลูกครึ่งกับยักษ์เงือกลูกครึ่งคนเงือก

2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

:2.1 ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน ความฝันเป็นความเชื่อเกี่ยวกับลางบอกเหตุที่ปรากฏในวรรณคดีและวรรณกรรมไทยหลายเรื่องทั้งดีและร้าย

2.2 ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ ไสยศาสตร์ที่ปรากฏในวรรณคดีไทยมีหลากหลายรูปแบบอาทิกุมารทองภูตผีปีศาจเวทมนตร์คาถาอาคมการปลุกเสกเครื่องรางของขลัง

2.3 ความเชื่อในพระพุทธศาสนา คนไทยส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ จึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิธีคิดและการ ดำเนินชีวิตประจำวันการประพันธ์เรื่องราวต่างๆมักยึดโยงความเชื่อและวิถีชีวิตลงไปในงานประพันธ์ด้วย

3.ด้านวรรณศิลป์

:3.1 สัมผัสหรือการเล่นเสียง สัมผัสเป็นเอกลักษณ์ที่สำคัญอย่างสัมผัสเป็นเอกลักษณ์ที่สำคัญอย่างหนึ่งของงานประพันธ์ของสุนทรภู่เรื่องพระอภัยมณีก็เช่นกันปรากฏสัมผัสสละในทุกๆวรรคสร้างความไพเราะเพลิดเพลินและงดงามให้บทประพันธ์ได้อย่างวิจิตร

3.2 การซ้ำคำ การซ้ำการซ้ำคำจะช่วยให้ภาพที่กวีต้องการสื่อสารความชัดเจนมากยิ่งขึ้น

3.3 โวหารภาพพจน์ อุปมาโวหารเป็นการเปรียบเทียบสิ่งที่เหมือนกันซึ่งทำให้อุปมาโวหารเป็นการเปรียบเทียบสิ่งที่เหมือนกันซึ่งทำให้เกิดจินตนาภาพหรือภาพที่เกิดจากการอ่า

น.ส.ปิยธิดาพร พันลิลา เลขที่23 ม.3/7

1.ด้านเนื้อหา

รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน : พระอภัยมณีไม่เต็มใจหรือมีความสุขเมื่ออยู่กับนางผีเสื้อสมุทร เลยหนีไป

ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า : เงือกเฒ่าปฏิบัติตามคำพูดของตนเองทุกอย่าง

การสร้างสรรค์ตัวละคร : มีตัวละครหลากหลายชาติพันธุ์

2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน : ความเชื่อเกี่ยวกับลางบอกเหตุที่ปรากฎในวรรณคดีและวรรณกรรมไทย

ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ : ไสยศาสตร์มีมากมายหลายรูปแบบซึ่งมีการใช้แตกต่างกันตามโอกาส

การปกครองไพร่พล

3.ด้านวรรณศิลป์

สัมผัสหรือการเล่นเสียง : สัมผัสสระหรือการเล่นเสียงสระ

การซ้ำซ้อน : ช่วยให้ภาพที่กวีต้องการสื่อสารมีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น

โวหารภาพพจน์ : อุปมาโวหาร เปรียบเทียบสิ่งที่เหมือนกัน สัทพจน์ การเลียนเสียงธรรมชาติ

ด.ญอินทร์ชุอร อำพันธ์ เลขที่36

ด้านเนื้อหา

1รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน นางผีเสื้อสมุทรหลงรักพระภัยมณีจึงลักพาตัวมาอยู่ในถ้ำกับตัวเอง

ถึงแม้นางผีเสื้อสมุทรจะแปลงกายเป็นหญิงงามแต่พระอภัยมณีก็รู้ว่านางเป็นยักษ์และไปหลงรักนางเลย

2ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า เงือกเฒ่าเป็นเงือกที่สินสมุทรบังเอิญไปพบขณะที่แอบไปเที่ยวนอกถ้ำและนำกลับมาให้พ่อดูหลังจากเจรจาพูดคุยกันก็ทราบว่าพระอภัยมณีต้องการหนีนางผีเสื้อสมุทร เงือกเฒ่า จึงอาสาอย่างกล้าหาญ แม้ต้องแลกด้วยชีวิตก็จะพาพระอภัยมณีหนีจากนางผีเสื้อสมุทรให้ได้ แต่ต้องออกอุบายให้นางไปค้างคืนกลางป่าเสียก่อน ดังคำประพันธ์

3 การสร้างสรรค์ตัวละคร

ในเรื่องพระอภัยมณีนั้นเป็นนิทานที่มีตัวละครหลากหลายชาติพันธุ์ อาทิ มนุษย์ ยักษ์ ลูกครึ่งคนกับยักษ์ เงือก ลูกครึ่งคนกับเงือก ตัวละครแต่ละชาติพันธุ์ก็มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวเ เช่น ยักษ์ มีตาสีแดง มีเขี้ยว และมีกำลังมาก เงือกสามารถว่ายน้ำและดำน้ำอย่างคล่องแคล่วรวดเร็ว เมื่อต้อง แต่งงานกับชาติพันธุ์อื่นเอกลักษณ์นั้นก็ยังคงอยู่ไม่ได้สูญหายไป ดังคำประพันธ์ที่บรรยายลักษณะ ของสินสมุทรโอรสของพระอภัยมณีและนางผีเสื้อสมุทร

คุณค่าด้านสังคมและวัฒธรรม

1.ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

ความฝันเป็นความเชื่อเกี่ยวกับลางบอกเหตุที่ปรากฏในวรรณคดีและวรรณกรรมไทย หลายเรื่อง ซึ่งความฝันบอกได้ทั้งเรื่องดีและเรื่องร้าย ในเรื่องพระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณี หนีนางผีเสื้อสมุทรก็ปรากฏการฝันและการทำนายฝัน ดังคำประพันธ์

2.ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

ไสยศาสตร์ที่ปรากฏในวรรณคดีไทยมีมากมายหลายรูปแบบ อาทิ กุมารทอง ภูตผี ปีศาจ เวทมนตร์ คาถาอาคม การปลุกเสก เครื่องรางของขลัง ซึ่งมีการใช้แตกต่างกันไปตามโอกาส ในเรื่องพระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อก็ปรากฏการใช้ไสยศาสตร์ ดังคำประพันธ์

ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

3ความเชื่อในพระพุทธศาสนา ปรากฏในวรรณคดีและวรรณกรรมไทยหลายเรื่อง เนื่องจากคนไทยส่วนใหญ่นับถือพระพุทธศาสนา ศาสนาพุทธจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิธีคิดและ การดำเนินชีวิตประจำวัน การประพันธ์เรื่องราวต่าง ๆ มักยึดโยงความเชื่อและวิถีชีวิตลงไปใน งานประพันธ์นั้นด้วย ทำให้ปรากฏความเชื่อเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาอยู่ด้วยเสมอในเรื่องพระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทรก็เช่นเดียวกัน

ด้านวรรณศิลป์

1สัมผัสหรือการเล่นเสียง

สัมผัสสระหรือการเล่นเสียงสระ

สัมผัสสระหรือการเล่นเสียงสระเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า สัมผัสใน สัมผัสในเป็น เอกลักษณ์ที่สำคัญอย่างหนึ่งของงานประพันธ์ของสุนทรภู่ เรื่องพระอภัยมณีนี้ก็เช่นกัน ปรากฏ สัมผัสสระในทุกๆ วรรค สร้างความไพเราะ เพลิดเพลิน และงดงามให้บทประพันธ์ได้อย่างวิจิตร

2การซ้ำคำ

การซ้ำคำจะช่วยให้ภาพที่กวีต้องการสื่อสารมีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ งช่วยให้มีจังหวะในการอ่าน

3โวหารภาพพจน์

• อุปมาโวหาร

อุปมาโวหารเป็นการเปรียบเทียบสิ่งที่เหมือนกัน ซึ่งทำให้เกิดจินตภาพหรือ ภาพที่เกิดจากการอ่าน ทำให้เข้าใจเนื้อเรื่องชัดเจนขึ้น อีกทั้งยังสร้างความไพเราะงดงามในภาษาอีกด้วย

ด.ญ พิมาลา ห่อตรั่น ม.3/7 เลขที่25

1.ด้านเนื้อหา

• 1.รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน นางผีเสื้อลักพาตัวพระอภัยมณีมาอยู่ในถ้ำ แม้ตลอดเวลาจะแปลงกายเป็นหญิงงาม แต่พระอภัยมณีรู้ว่านางเป็นยักษ์และไม่เคยหลงรักนางเลย การกระทำทุกอย่างที่พระอภัยทำก็เพื่ออยู่รอดของตนเอง

• 2.ความซื่อสัตว์ของเงือกเฒ่า เงือกเฒ่าเป็นเงือกที่สินสมุทรไปพบขณะแอบไปเที่ยวนอกถ้ำและนำกลับมาให้พ่อดู หลังจากเจรจาก็ทราบว่าพระอภัยต้องการหนีนางผีเสื้อลักพาตัวพระอภัยมณี เงือกเฒ่าจึงอาสา แม่ต้องแลกด้วยชีวิตก็จะพาหนีให้ได้ แต่ต้องออกอุบายให้นางไปค้างคืนกลางป่าเสียก่อน

• 3.การสร้างตัวละคร เช่น ยักษ์มีตาสีแดง มีเขี้ยว และมีกำลังมาก

  2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

• 1.ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน ความฝันเป็นความเชื่อเกี่ยวกับลางบอกเหตุที่ปรากฏในวรรณคดีและวรรณกรรมไทย

• 2.ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ ไสยศาสตร์ที่ปรากฏมีมากมายหลายรูปแบบ ซึ่งมีการใช้แตกต่างกัน

• 3.ตวามเชื่อในพระพุทธศาสนา ปรากฏในวรรณคดีและวรรณกรรมไทยหลายเรื่องเนื่องจากคนไทยส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ 3.ด้านวรรณศิลป์

• 1.สัมผัสหรือการเล่นเสียง เรียกอีกอย่างว่าสัมผัสใน

• 2.การซ้ำคำ จะช่วยให้ภาพที่กวีต้องการสื่อสารมีความชัดเจนมากขึ้น

• 3.โวหารภาพพจน์ มี2โวหารคือ 1.อุปมาโวหารเป็นการเปรียบเทียบสิ่งที่เหมือนกัน 2.สัทพจน์ การเลียนเสียงธรรมาชาติ

  ด.ญ พาณินี ญาณไพรโรจน์ ม.3/7 เลขที่28

1.ด้านเนื้อหา

-รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

-ควาซื่อสัตย์ปฏิญาณของเงือกเฒ่า

-การสร้างสรรค์ตัวละคร

2.ด้านสังคมและวัฒนธรรม

-ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

-ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

-ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

ปรากฏในวรรณคดีและวรรณกรรมไทยหลายเรื่อง

3.ด้านวรรณศิลป์

-สัมผัสหรือเล่นเสียง

•สัมผัสสระหรือกาีเล่นเสียงสระ

คือ การเล่นเสียงสระเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า สัมผัสใน

•สัมผัสอักษรหรือการเล่นเสียงพยัญชนะ

คือ สัมผัสภายในวรรค ช่วยให้คณะพันธ์นั้นไพเราะและสะเทือนอารมณ์

-การซ้ำคำ

-โวหารภาพพจน์

•อุปมาโวหาร คือการเปรียบเทียบสิ่งที่เหอนกัน

•สัมพจน์ คือการเลียนเสียงธรรมชาติจะช่วยให้บทประพันธ์มีความสจริงและสะเทือนอารมณ์จนเกิดความคล้อยตามได้

ด.ญ.พิมพ์ลภัส ตะรัตน์ 3/7 5

1) ด้านเนื้อหา

1.1 รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

1.2 ความซื่อสัตว์ของเงือกเฒ่า

1.3 การสร้างสรรค์ตัวละคร

2) ด้านสังคมและวัฒนธรรม

1.1 ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

1.2 ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

1.3 ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

3) ด้านวรรณศิลป์

1.1 สัมผัสหรือการเล่นเสียง

1.2 การซ้ำคำ

1.3 โวหารภาพพจน์

ชื่อ นันทภพ ศรีหนองแวง เลขที่1 มี.3/7

1.ด้านเนื้อหา

-รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

-ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

-การสร้างสรรค์ตัวละค

2. ด้านสังคมและวัฒนธรรม

-ความเชื่อเรื่องดการทำนายฝัน

-ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

-ความเชื่อใพระพุทธศาสนา

3.ด้านวรรณศิลป์

-สัมผัสหรือการเนเสียง

-การซ้ำคำ

-โวหารภาพพจน์

นางสาว วรัทยา ทุมพัง ม.3/7 เลขที่15

1. คุณค่าด้านเนื้อหา

1.1 รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

ผีเสื้อสมุทรหลงรักพระอภัยมณีจึงลักพาตัวมาอยู่ในถ้ำกับตน แม้ตลอดระยะเวลาที่นางอยู่กับพระอภัยมณีจะแปลงกายเป็นหญิงงาม พระอภัยมณีก็รู้ว่านางเป็นยักษ์และไม่เคยตกหลุมรักนางเลย การกระทำทุกอย่างที่พระอภัยมณีทำก็เพื่อความอยู่รอดของตน

1.2 การสร้างสรรค์ตัวละคร

เป็นนิทานที่มีตัวละครหลากหลายชาติพันธุ์ ตัวละครแต่ละตัวมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

1.3 ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

เงือกเฒ่ากล้าหาญ แม้ต้องแลกด้วยชีวิตก็พาพระอภัยมณีหนีจากนางผีเสื้อสมุทร

2. คุณค่าด้านวรรณศิลป์

2.1 การซ้ำคำ

การซ้ำคำช่วยให้ภาพที่กวีต้องการสื่อสารมีความชักเจนมากยิ่งขึ้น แถมยังช่วยให้มีจังหวะในการอ่าน

2.2 สัมผัสหรือการเล่นเสียง

• สัมผัสสระหรือการเล่นเสียงสระ สร้างความไพเราะเพลิดเพลิน

• สัมผัสอักษรหรือการเล่นเสียงพยัญชนะ ช่วยให้คำประพันธ์นั้นไพเราะและสะเทือนอารมณ์ของผู้อ่านได้เป็นอย่างดี

  2.3 โวหารภาพพจน์

• อุปมาโวหาร ทำให้เกิดภาพ

• สัทพจน์ มีความสมจริง

  3. คุณค่าด้านสังคมวัฒนธรรม

     3.1 ความเชื่อเรื่องไสยศาสตร์ไสยศาสตร์ที่ปรากฏในวรรณคดีไทยมีมากมายหลายแบบ ในตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทรก็ปรากฏการใช้ไสยศาสตร์

     3.2 ความเชื่อเรื่องทำนายฝัน

     ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทรก็ปรากฏการฝันและการทำนายฝัน

     3.3ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

     ความเชื่อในพระพุทธศาสนาปรากฏในวรรณคดีและวรรณกรรมไทยหลายเรื่อง

  ด.ญ. วาสนา ขวัญมา 31

1 ด้านเนื้อหา

• รักแบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน

• ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า

• การสร้างสรรค์ตัสละคร

2 ด้านสังคมและวัฒนธรรม

• ความเชื่อเรื่องการทำนายฝัน

• ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์

• ความเชื่อในพระพุทธศาสนา

• การปกครอไพร่พล

3 ด้านวรรณศิลป์

• สัมผัสหรือการเล่นเสียง

• การซ้ำคำ

• โวหารภาพพจน์

ด.ญ. ชุติกาญจน์ วรรณพงษ์ เลขที่ 18 ชั้น ม.3/7

1. ด้านเนื้อหา

   -รักแบบจำยอมไม่ยั่งยืน พระอภัยมณีอยู่กับนางยักษ์เพื่อความอยู่รอด

   -ความซื่อสัตย์ของนางเงือกเฒ่า พูดคำไหนคำนั้น

   -การสร้างสรรค์ตัวละคร มีตัวละครที่หลากหลาย

2. ด้านสังคมและวัฒนธรรม

   -ความเชื่อเกี่ยวกับเรื่องไสยศาสตร์ ในเรื่องมีทั้งเวทมนตร์ คาถาอาคม

   -ควาเชื่อเรื่องการทำนายฝน ความเชื่อเกี่ยวกับการบอกเหตุ

   -ความเชื่อในเรื่องพระพุทธศาสนา ความเชื่อเรื่องภพชาติ ความเชื่อเรื่องนรกสวรรค์

3. ด้านวรรณศิลป์

   -การซ้ำคำ ช่วยให้ภาพี่กวีต้องการสื่อสาร ชัดเจนยิ่งขึ้น

   -การสัมผัสหรือการเล่นเสียง สัมผัสที่เป็นเอกลักษณ์ของสุนทรภู่

   -โวหารภาพพจน์ มีการใช้อุปมาโวหารในทุกวรรค

ด.ญ.เมธาวี วิวาสข ม.3/7 เลขที่ 12

1.ด้วนเนื้อหา

• รักเเบบจำใจย่อมไม่ยั่งยืน ต้องจำใจรักเพราะเพื่อความอยู่รอด

• ความซื่อสัตย์ของเงือกเฒ่า เงือกตนนี้มีความพูดคำไหนก็คือคำนั้น บอกจะพาหนีก็พาพระอภัยมณีหนีจริงๆ

• การสร้างสวรรค์ตัวละคร มีความสมจริง มีความหลากหลายอย่างเข้ามา

2. ด้านสังคมและวัฒธรรม

• ความเชื่อเรื่องการทำนาย ถึงจะเป็นความเชื่อที่บอกเหตุก็จริง เเต่ก็อาจจะไม่ใช่เรื่องจริงเสมอไป

• ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ ในเรื่องนี้มีทั้งยักษ์ มนุษย์ เงือก เเละอีกหลายๆอย่าง

• ความเชื่อในพระพุทธศาสนา ความเขื่อนี้เป็นความเชื่อที่คนสมัยเก่าๆเขาเชื่อถือเเละนับถือกัน

3.ด้านวรรณศิลป์

• สัมผัสหรือการเล่นเสียง เป็นการเล่นเสียงที่เป็นเอกลักษณ์สำคัญของสุนทรภู่

• การซ้ำคำ การซ้ำคำช่วยให้ภาพที่กว่ต้องการซื่อสารให้ชัดเจนยิ่งขึ้น

•โวหารภาพพจน์ มีการใช้คำอุปมาโวหารในทุกวรรค เพื่อให้สวยงาม

ด.ญ. ชนกุสุดา เเสนสุข 3/7 เลขที่24