Телемедицина – ақпараттық-коммуникациялық технологиялар арқылы қашықтықтан медициналық қызмет көрсету жүйесі. Бұл бағыт әсіресе шалғай аймақтарда тұратын науқастар үшін, дәрігерлер арасындағы қашықтықтағы консультациялар үшін және шұғыл медициналық көмек көрсету үшін маңызды.

Телемедицинаның түрлері:

• 1. Синхронды (тікелей) телемедицина – пациент пен дәрігердің нақты уақыттағы онлайн-кеңесі (бейнеқоңырау, телефон арқылы кеңес беру).

• 2. Асинхронды телемедицина – алдын ала жазылған медициналық деректерді (рентген, анализдер, анамнез) жіберіп, дәрігердің кейіннен қарауын қамтамасыз етеді.

  1. 3. Қашықтықтан мониторинг – пациенттің денсаулық көрсеткіштерін арнайы құрылғылар арқылы бақылау (мысалы, жүрек соғысы, қандағы қант деңгейі, қан қысымы).

Телемедицинаның артықшылықтары:

• Қашықтықтан медициналық көмек алу мүмкіндігі

• Уақыт пен қаржы үнемдеу

• Созылмалы ауруларды бақылау

• Дәрігерлер арасындағы кәсіби кеңес алмасу

• Медициналық көмектің жеделдігі

Телемедицинаның кемшіліктері:

• Физикалық тексеру мүмкіндігінің шектеулігі

• Интернет пен техникалық құралдарға тәуелділік

• Құпия медициналық ақпараттың қорғалуы мәселесі

Қолдану салалары:

• Жалпы терапия және консультациялар

• Психологиялық көмек

• Диагностика және мамандандырылған медициналық көмек

• Реабилитация және созылмалы ауруларды бақылау

• Төтенше жағдайлардағы қашықтықтан көмек

https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0

⸻

Дамыған елдердегі телемедицина

АҚШ

• Телемедицина АҚШ-та кеңінен дамыған және медициналық сақтандыру жүйесімен интеграцияланған.

• Teladoc Health, MDLIVE, Amwell сияқты ірі телемедициналық платформалар жұмыс істейді.

• АҚШ-та телемедицинаны заңнамалық қолдау жоғары деңгейде, көптеген сақтандыру компаниялары оны қаржыландырады.

Еуропа

(Германия, Франция, Ұлыбритания, Швеция және т.б.)

• Германияда “eHealth” бағдарламасы енгізіліп, телемедициналық қызметтерді кеңейтуге үлкен инвестициялар бөлінуде.

• Францияда дәрігерлердің телемедицина арқылы консультация беруі ресми түрде медициналық сақтандырумен өтеледі.

• Ұлыбританиядағы NHS (National Health Service) телемедицинаны дамытып, қашықтан кеңес беру мен диагностика қызметтерін ұсынуда.

Жапония

• Жапонияда телемедицина қартаю мәселесін шешудің негізгі жолдарының бірі ретінде қарастырылады.

• Денсаулық сақтау министрлігі қашықтан бақылау құрылғылары мен жасанды интеллектті телемедицинаға біріктіруді қолдайды.

Дамушы елдердегі телемедицина

Қытай

• Ping An Good Doctor, WeDoctor, AliHealth сияқты платформалар халыққа кеңінен қолжетімді.

• Қытай үкіметі телемедицинаны ұлттық денсаулық сақтау жүйесіне енгізуді қолдайды.

Үндістан

• Үндістанда қашықтағы ауылдық аймақтарға медициналық қызмет көрсету үшін телемедицина белсенді дамуда.

• Apollo TeleHealth, Practo, 1mg сияқты платформалар халық арасында танымал.

Африка елдері

• Телемедицина медициналық қызметтің тапшылығын жеңілдетудің негізгі шешімі ретінде қарастырылады.

• Кейбір елдерде, мысалы, Оңтүстік Африка мен Кенияда, мобильді қосымшалар арқылы медициналық көмек көрсету кең таралған.

Телемедицинаның болашағы

• 5G және жасанды интеллект (AI) – диагностика мен емдеуді жылдам әрі сапалы етуге көмектеседі.

• Big Data және блокчейн технологиясы – пациенттердің медициналық деректерін қорғауға және тиімді басқаруға мүмкіндік береді.

• Роботтандырылған телемедицина – хирургияда роботты жүйелерді қолдану мүмкіндігін арттыруда.

Телемедицина жаһандық деңгейде денсаулық сақтау саласының ажырамас бөлігіне айналып келеді. Оның дамуы медициналық қызметтерге қолжетімділікті арттырып, емдеу сапасын жақсартуда маңызды рөл атқармақ.

https://www.eurasian-research.org/publication/prospects-for-the-development-of-telemedicine/?lang=ru

https://evercare.ru/telemeditsina-v-mire

Құрлықтағы және судағы медициналық көмек:

Телемедицина картадағы нүктелерді қалай байланыстырады.

Диагностикалық кешендер жерүсті көлігі негізінде орналасуы мүмкін. Мысалы Майо клиникасының мобильді клиникалары. Қажетті медициналық жабдығы бар көгілдір фургон АҚШ-тың бірнеше штаттарына қызмет көрсетеді. Қызметтердің ішінде профилактикалық тексерулер, иммундаулар, жіті және созылмалы ауруларға тағайындауларбар.

Технология күтімнің үздіксіздігін қамтамасыз етеді:

Мобильді топтар өткен кездесулер туралы білу және жаңа деректерді қосу үшін денсаулық сақтау саласындағы электрондық жазбаны (EHR) пайдаланады.

Телемедицина емханадағы басқа мамандармен байланыс орнатуға мүмкіндік береді.

Кардиостимуляторларды тексеру сияқты кейбір консультациялар іс жүзінде жүргізіледі.

Телемедицина мамандандырылған медициналық көмекке әрдайым қол жеткізе алмайтын өңірлерде көмектеседі. Мысалы, Үндістанның шалғай аудандарында Озық есептеу техникасын дамыту орталығының (C-DAC)8 қолдауымен мобильді диагностикалық блоктар қолданылады.

Фургонның ішінде тұтастай жоғары технологиялық клиника: компьютер, бейнеконференцбайланыс жүйесі, аспаптық және зертханалық зерттеулерге арналған медициналық жабдықтар болды. Нақты уақыт режимінде бейнебайланыс арқылы дәрігермен кеңесуге, диагностикалық бейнелерді беруге, сондай-ақ ЕХРО-мен жұмыс істеуге болады. Онкология мен көз ауруларын ерте анықтау үшін жылжымалы телемедициналық кешендер қолданылады.

Жедел жәрдем көлігі телемедициналық технологиялармен жабдықталған. Бұл ауруханадан тез арада тексеру жүргізу қажет болғанда маңызды. Сымсыз модемді немесе жол жоспарлағышты, электрмен жабдықтауды және оған көмектесетін бекітпесі бар планшетті қамтитын портативті жүйелер. Бригада науқасты одан әрі тасымалдау немесе емдеу тактикасын түзету туралы шешім қабылдау үшін мамандандырылған дәрігермен бейне консультация жүргізеді.

Телемедицина - кемелер бортындағы маңызды көмекші. Мамандар теңізшілерді бетпе-бет жазылмай диагностикалап, емдей алады. Мысалы, Италия ғалымдары Marine Doctor бағдарламалық жасақтамасын әзірлеуде. Жылжымалы телемедицина кешені теңіз бен құрлық арасындағы саңылауды көпірлейді.

Теңізші туралы деректер жүйеге енгізіледі: биіктігі мен салмағы, температурасы, артериялық қысымы және импульсі, байқалатын симптомдары.

Қажет болған жағдайда жарақаттың суреті сияқты бейнені бекітуге болады.

Жердегі дәрігер деректерді талдайды және жауап беру хабарламасында ұсынымдар береді.

Ауыр жағдайларда науқастарды тасымалдау және түсіру үшін құтқару құралдарын сұратуға болады.

Жылжымалы телемедицина кешені корпусқа сай келеді?

Медициналық қапшық алғаш рет б.з.б. 350 ж. төңірегіндегі Гиппократтың жазуларында айтылды. Уақыт өте келе оның сыртқы түрі мен ішіндегісі өзгерді, бірақ мақсаты бұрынғысынша қалды: медициналық қапшықта дәрігер әр түрлі жағдайларда көмек көрсету үшін қажетті құралдар мен дәрі-дәрмектерді сақтап қалды.

Мобильді телемедициналық кешен іс форматында қазіргі заман жетістіктеріне бейімделген дәстүрлерге құрметпен қарайды. Оның құрамына негізгі клиникалық көрсеткіштерді өлшеуге арналған аспаптар және ақпараттық жүйені қолдайтын құрылғы кіреді.

Егер пациент алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетілетін жерлерден алыс болса, ықшам телемедицина талап етіледі. Осылайша, технологиялық жағдайлар ғарышкерлерге қашықтықтан көмек көрсету жөніндегі NASA ғарыштық бағдарламаларының бір бөлігіне айналуда. Дамушы елдердiң ауылдық жерлерiнде диагностика жүргiзу үшiн жер бетiнде де пайдалы.

SberMedAI сандық ФАП: жасанды интеллектпен тасымалданатын диагностика.

Соңғы онжылдықта жылжымалы телемедицина кешенінің географиясы мен шешілетін міндеттер ауқымы айтарлықтай кеңейді. Мысал ретінде Ресей Федерациясының 24 өңірінде сәтті ұшқыш болған және 6000-нан астам зерттеу жүргізуге көмектескен SberMedAI сандық ФАП мысал бола аламыз.

Сандық ФАП - қорғалған жағдайдағы аппараттық-диагностикалық кешен. Бұл формада тасымалдау оңай.

Жылжымалы телемедицина кешенінің негізгі бөлігі Сандық ФАП-қа қол жеткізе алатын планшеттік компьютер болып табылады. Медициналық цифрлық диагностикалық орталық (MDDC) — жасанды интеллект (ИСК) негізіндегі алгоритмдерді біріктіретін ақпараттық жүйе. MDDC-мен синхрондау диагностикалық мүмкіндіктерді кеңейтеді және мамандар арасында деректер алмасуды жеделдетеді.

Бағдарлама интерфейсі бірнеше бөлімдерді қамтиды:

Науқастар. EHR тізім көрінісінде көрсетіледі. Қажеттісін табу үшін іздеу жолағына толық атыңызды немесе SNILS-ті енгізіңіз.

Техника. Бұл бөлімде әдістерді қосуға, жоюға және жабуға болады.

Межелі пункт. Мұнда жаңа диагностикалық процедураларды қосып, тест нәтижелерін көруге болады.

Цифрлық ФАП-қа алғашқы куәландыруға арналған медициналық техника кіреді:

Зәр анализаторы. Экспресс-талдау жүргізу үшін арнайы құрылғы мен сынақ жолақтары қолданылады.

Tonometer. Артериялық қысым мен импульс өлшейді.

Қан анализаторы. Қандағы холестерин деңгейін бағалайды. Талдау үшін жиынтыққа ланцет және сынақ жолақтары кіреді.

Глюкометер. Қандағы глюкоза деңгейін өлшейді.

ЭКГ машинасы. Дәрігер құрылғыны қосып, датчиктерді қосып, программаны компьютерде іске қосады. ЭКГ жазу процесі экранда көрсетіледі.

ИСК электрокардиограмманың алдын ала сипаттамасын жасайды. Маман ИСК қорытындысын тексереді және ұсынымдар қалдырады.

Импульстік оксиметр. Ол қанығу деңгейін – қанның оттегімен қанығуын өлшейді.

Импульстік оксиметр көрсеткіштері қолмен енгізіледі. Басқа құрылғылардың деректері автоматты түрде ақпараттық жүйеге кері жүктеледі.

Цифрлық ФАП-мен жұмыстың соңғы кезеңі қорытындыны қалыптастыру болып табылады. Мұнда дәрігер ИСК негізіндегі алгоритмдерді пайдалана алады. Мысалы, ТОП-3 қызметі EHR және тарих деректерін талдайды және АХЖ-10 деректері бойынша ең ықтимал 3 диагнозды ұсынады. Алгоритм уақытты үнемдегенде дәлірек қорытынды жасауға көмектеседі.

Источник: СберМедИИ, https://sbermed.ai/

Источник: СберМедИИ, https://sbermed.ai/

⸻

Теле білім берудің телемедицинадағы рөлі

1. Медицина мамандарын қашықтықтан оқыту

• Онлайн курстар, вебинарлар, бейне лекциялар.

• Денсаулық сақтау мамандары үшін үздіксіз кәсіби даму бағдарламалары.

2. Хирургиялық симуляциялар және қашықтықтан үйрету

• Виртуалды және толықтырылған шындық (VR/AR) арқылы күрделі операцияларды модельдеу.

• Тәжірибелі мамандардың нақты уақыт режимінде кеңес беруі.

3. Қашықтықтан кеңес беру және диагностика

• Дәрігерлерге арналған онлайн платформа арқылы күрделі жағдайларды талқылау.

• Әртүрлі елдер мен аймақтардағы мамандар арасындағы білім мен тәжірибе алмасу.

4. Пациенттерге арналған білім беру бағдарламалары

• Созылмалы аурулары бар науқастар үшін денсаулықты бақылау және өзін-өзі күту бойынша онлайн курстар.

Қазақстандағы телемедицинада теле білім берудің дамуы

• ҚазМУ (ҚазҰМУ), Астана медицина университеті, Назарбаев университеті сияқты оқу орындары телемедицина бойынша онлайн курстар енгізуде.

• eGov, Damumed, SalemMed платформалары арқылы дәрігерлер мен пациенттерге арналған ақпараттық ресурстар әзірленуде.

• Шалғай аймақтардағы медицина қызметкерлеріне онлайн оқыту ұйымдастырылуда.

Болашағы

✅ 5G және AI технологияларының дамуы – қашықтықтан хирургиялық оқытуды жақсартады.

✅ VR/AR қолдану – медициналық тренингтердің тиімділігін арттырады.

✅ Big Data және жасанды интеллект – дәрігерлердің диагностикалық шешім қабылдауын жетілдіреді.

https://www.rosturner.ru/patsientam/telemeditsina/

1. Мамандар арасындағы тәжірибе алмасу: Телеконференциялар арқылы әртүрлі аймақтардағы медицина мамандары бір-бірімен байланысып, жаңа әдістер, зерттеулер және клиникалық тәжірибелер туралы ақпарат алмасады. Бұл медициналық қызметтің сапасын арттыруға ықпал етеді.

2. Қашықтықтан медициналық кеңес беру: Телеконференциялар пациенттердің жағдайын талқылау және диагностика жасау үшін қолданылады. Бұл әсіресе шалғай аймақтарда тұратын науқастарға жоғары білікті мамандардың кеңесін алуға мүмкіндік береді.

3. Медицина қызметкерлерін оқыту: Телеконференциялар арқылы дәрігерлер мен медбикелер жаңа медициналық технологиялар мен емдеу әдістері бойынша қашықтықтан оқыту курстарына қатыса алады. Бұл олардың кәсіби біліктілігін үздіксіз арттыруға жағдай жасайды.

4. Ғылыми зерттеулер мен жаңалықтарды талқылау:

Телеконференциялар ғылыми қауымдастықтарға зерттеу нәтижелерін бөлісу және жаңа медициналық жаңалықтарды талқылау үшін тиімді алаң болып табылады.

5. Денсаулық сақтау ұйымдарының үйлестіруі:

Телеконференциялар денсаулық сақтау мекемелері арасында үйлестіруді жақсартуға, ресурстарды тиімді пайдалануға және төтенше жағдайларда жедел әрекет етуге көмектеседі.

Телеконференцияларды телемедицинада пайдалану медициналық қызметтердің қолжетімділігі мен сапасын арттыруға, сондай-ақ денсаулық сақтау жүйесінің тиімділігін жоғарылатуға ықпал етеді.

https://www.techtarget.com/searchunifiedcommunications/definition/teleconference

Телеконференция – бұл қашықтағы қатысушылардың телекоммуникациялық технологиялар арқылы өзара байланысуын қамтамасыз ететін жүйе.

Телеконференциялар бірнеше түрге бөлінеді:

1. Онлайн (синхронды) телеконференциялар: Қатысушылар нақты уақыт режимінде байланысады. Бұл түрге бейнеконференциялар, аудиоконференциялар және вебинарлар жатады. Мысалы, Zoom, Microsoft Teams, Google Meet сияқты платформалар кеңінен қолданылады.

2. Офлайн (асинхронды) телеконференциялар: Қатысушылар ақпаратты өздеріне ыңғайлы уақытта алады және жібереді. Бұл түрге электрондық пошта тізімдері, форумдар және жаңалықтар топтары жатады.

Телеконференция серверлері қатысушылар арасындағы байланысты ұйымдастыратын және басқаратын бағдарламалық және аппараттық кешендерден тұрады. Олар деректерді қабылдау, өңдеу және тарату функцияларын орындайды. Мысалы, бейнеконференциялар үшін арнайы серверлер жоғары сапалы бейне мен дыбысты қамтамасыз етеді.

Телеконференцияға онлайн және офлайн қатысу

• Онлайн қатысу:

Қатысушылар нақты уақыт режимінде байланысады, бұл жедел талқылаулар мен шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Онлайн қатысу үшін тұрақты интернет байланысы және қажетті бағдарламалық қамтамасыз ету қажет.

• Офлайн қатысу:

Қатысушылар ақпаратты өздеріне ыңғайлы уақытта алады және жауап береді. Бұл әдіс уақыт айырмашылығы бар немесе тұрақты интернетке қолжетімділігі шектеулі адамдар үшін ыңғайлы.

Телеконференцияның әр түрі мен қатысу әдісі өз ерекшеліктеріне ие және қажеттіліктер мен мүмкіндіктерге байланысты таңдалады.

https://trueconf.ru/blog/wiki/telekonferencija

Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 10 қарашадағы N 1471 Жарлығы. Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 18 маусымдағы N 829 Жарлығымен.

Қазақстан Республикасының Конституциясы 44-бабының 8) тармақшасына сәйкес, азаматтар мен ұйымдардың мемлекеттiк қызмет көрсетулерге жылдам әрi сапалы қолжетімділігін қамтамасыз ету және ақпараттық-коммуникациялық технологияларды кеңiнен қолдану жолымен мемлекеттік органдардың жұмыс iстеу тиiмдiлiгiн арттыру мақсатында ҚАУЛЫ ETEMIH:

1. Қоса берiлiп отырған Қазақстан Республикасында "электрондық үкiмет" қалыптастырудың 2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы (бұдан әрi - Бағдарлама) бекiтiлсiн.

2. Қазақстан Республикасының Үкiметi бiр ай мерзiмде Бағдарламаны iске асыру жөнiндегi iс-шаралар жоспарын әзiрлесiн және бекiтсiн.

3. Орталық және жергiлiктi атқарушы органдар, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Президентiне тiкелей бағынатын және есеп беретiн мемлекеттік органдар Бағдарламаны iске асыру жөнiнде шаралар қабылдасын.

4. Қазақстан Республикасы Ақпараттандыру және байланыс агенттiгi жарты жылда бiр рет, есептi кезеңнен кейiнгі айдың 25-күнiнен кешiктiрмей Қазақстан Республикасы Президентiнiң Әкiмшiлiгіне және Қазақстан Республикасының Үкiметiне Бағдарламаның iске асырылу барысы туралы ақпарат ұсынсын.

5. Осы Жарлықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Үкiметiне жүктелсiн.

6. Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасының Ұлттық ақпараттық инфрақұрылымын қалыптастырудың және дамытудың мемлекеттік бағдарламасы туралы" 2001 жылғы 16 наурыздағы N 573 Жарлығының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2001 ж., N 10, 108-құжат; 2003 ж., N 44, 472-құжат) күшi жойылды деп танылсын.

7. Осы Жарлық қол қойылған күнiнен бастап күшiне енедi.

Қазақстан Республикасының

Президенті

Қазақстан Республикасы

Президентінің

2004 жылғы 10 қарашадағы

N 1471 Жарлығымен

бекітілген

https://egov.kz/cms/information/help/help-elektronnoe-pravitelstvo

"Электрондық үкімет" азаматтар мен бизнес үшін мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасаудың негізгі құралы болып табылады, ол мемлекеттік қызмет көрсету сапасын жақсартуға ғана емес, сонымен қатар Қазақстанның халықаралық рейтингтеріне де әсер етті.

Сонымен қатар, мемлекеттік қызмет көрсету саласы азаматтар қызметінің барлық спектрін қозғайды, осылайша, мемлекеттік қызметтерді алудың жоғары сапасы мен қарапайымдылығын қамтамасыз ету барлық мемлекеттік органдардың маңызды міндеттерінің бірі болып табылады.

Хронология

Бірінші кезең – ақпараттық (2005-2006 ж.). Дәл осы кезеңде электрондық үкімет порталы іске қосылды, онда ақпараттық-анықтамалық сипаттағы мемлекеттік қызметтер туралы материалдар орналастырылған. Осы кезеңде әрбір қазақстандық порталда барлық қажетті ақпаратты – құжаттар тізімін, мемлекеттік баж мөлшері, мемлекеттік органдардың байланыс деректерін ала алады. Қажетті ақпараттың толық көлемін ұсыну есебінен әр түрлі инстанциялар бойынша азаматтардың "жорықтары" қысқарды. Кадрлық жұмыс электрондық үкіметтің техникалық инфрақұрылымын құру бойынша жұмыстар басталды.

Екінші кезең – интерактивті (2007-2008 ж.). Бұл кезеңде портал мемлекеттік қызметтерді электрондық форматта көрсете бастады. Портал пайдаланушыларына түрлі мекемелерден анықтама алу, кез келген мемлекеттік органға сұраныс жіберу және үйден шықпай-ақ оның мәртебесін қадағалау мүмкіндігі ашылды. Электрондық үкімет порталында интерактивті қызметтерді енгізу құжаттар пакетін жинау уақытын бірнеше рет үнемдеуге мүмкіндік берді. Дәл осы кезеңде ведомстволық ақпараттық жүйелер, мемлекеттік деректер қоры, электрондық лицензиялау және электрондық үкімет шлюзі енгізілді.

Екінші кезең шеңберінде неғұрлым сұранысқа ие мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруға бағытталған "электрондық үкіметтің" сервис - бағдарланған модельдері дамыды, "электрондық үкіметтің" ресурстары мен сервистеріне қол жеткізу түрлері кеңейтілді, "электрондық үкіметтің" технологиялық инфрақұрылымы дамыған және интеграцияланған ақпараттық жүйелер енгізілді.

Үшінші кезең – транзакциялық (2007-2008 ж.). Бұл кезеңде азаматтар электрондық үкімет порталында мемлекеттік баждар мен алымдарды, айыппұлдарды, коммуналдық қызметтерді төлеу мүмкіндігіне ие болды. Осы кезеңде электрондық мемлекеттік сатып алу енгізілді, соның есебінен өткізілетін конкурстар мен тендерлердің ашықтығы мен ашықтығы артты.

Төртінші кезең – трансформациялық (2010 және одан әрі). Бүгінгі күні электрондық үкімет осы даму кезеңінде. Кезеңнің басты мақсаты азаматтарға қызмет көрсетудің барынша жеделдігі болып табылады. Бұл мақсатқа жету үшін интерактивті және транзакциялық сервистер кешенді қызметтерге біріктіріледі. Пайдаланушыларда 15 минут ішінде заңды тұлғаны тіркеу немесе бала туу мүмкіндігі пайда болды, сонымен қатар барлық ілеспе мәселелерді бір мезгілде шеше отырып - жәрдемақы тағайындауға өтініш беру және баланы балабақшаға кезекке қою. Электрондық үкімет порталында әлеуметтік-маңызды қызметтерге ерекше назар аударылады, сондықтан олардың

барлығы электрондық форматқа ауыстырылды.

Бүгінгі электрондық үкімет

Қазіргі уақытта "электрондық үкімет" – бұл мемлекеттік қызметтерге қол жеткізудің негізгі нүктесі, оны пайдаланушылар 10 млн. астам азамат болып табылады, 47 млн. қызмет алынып үлгерді. Бүгін "электрондық үкімет" порталында 580 қызмет түрі мен 120 сервис қолжетімді.

2019 жылы электрондық қызметтер санын 80% - ға дейін арттыру жұмыстары аяқталды (723 мемлекеттік қызметтің 580-і). Одан әрі дамыту шеңберінде 2020 жылы мемлекеттік қызметтердің 90% автоматтандыру міндеті іске асырылуда.

Сонымен қатар, мемлекеттік қызметтерге қолжетімділікті арттыру мақсатында 2019 жылдың қазан айында egov mobile мобильді қосымшасының жаңа форматы іске қосылды, ол қызметтерді оңай алуға мүмкіндік береді. Жаңа мобильді қосымшаның ерекшелігі саусақ іздерін (Touch ID) немесе ЭЦҚ-мен байланыстырып, бетті тану функциясын (Face ID) пайдалана отырып, қызметтерді алуға болатын нәрсе.

Қазір 60-қа жуық қызмет пен сервис қол жетімді, олардың саны өседі. Мақсаты – смартфон арқылы 130 қызмет көрсету.

Сондай-ақ мемлекеттік қызметтерді Telegram мессенджерінле @EgovKzBot2.0 боты арқылы алуға болады, онда қазір 18 қызмет пен сервис қол жетімді.

Халықаралық рейтингтердегі позициялар

2018 жылы электрондық үкіметті дамыту индексі бойынша БҰҰ-ның рейтингісінде Қазақстан Азияда 8-орында және бүкіл әлем бойынша 39-орында тұр. "Онлайн-қызмет көрсету" индикаторы бойынша еліміз әлемде 26-орында.

https://www.gov.kz/memleket/entities/kgu/activities/1363?lang=kk

⸻

АКТ-ның медициналық саладағы негізгі рөлдері:

1. Денсаулық сақтау қызметтерін цифрландыру

• Электронды медициналық карталар (ЭМК): Пациенттің барлық медициналық тарихы цифрлы форматта сақталады, бұл дәрігерлерге жылдам және оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді.

• Медициналық ақпараттық жүйелер (МИЖ): Денсаулық сақтау мекемелерінің жұмысын автоматтандырады, пациенттер мен қызметкерлердің мәліметтерін жүйелейді.

• Электрондық рецепттер: Дәрігерлер рецепттерді электронды түрде жазып, дәріханаларға жіберу арқылы қағазбастылықты азайтады.

2. Телеконсультациялар және телемедицина

• Қашықтан кеңес беру: Телеконференциялар мен бейнеқоңыраулар арқылы пациенттерге қашықтан медициналық көмек көрсету. Бұл әсіресе шалғай аймақтарда тұратын тұрғындарға қолайлы.

• Телемедицина: Күрделі жағдайларды талқылау және консультациялар беру үшін әртүрлі аймақтардағы дәрігерлер мен мамандардың бірлескен жұмысын қамтамасыз етеді.

3. Денсаулық мониторингі мен деректер жинау

• Қашықтықтан мониторинг: Пациенттің денсаулығы, мысалы, қан қысымы, қандағы қант деңгейі сияқты көрсеткіштерді бақылау жүйелері арқылы үздіксіз бақыланады.

• Биометриялық бақылау: АКТ түрлі құрылғылар арқылы (мысалы, смартфондар мен сенсорлар) медициналық көрсеткіштерді жинақтайды.

4. Медициналық білім беру және оқыту

• Қашықтықтан оқыту: Дәрігерлер мен медицина қызметкерлеріне арналған онлайн курстар мен вебинарлар кәсіби дағдыларды жетілдіруге көмектеседі.

• Виртуалды симуляциялар: Медицина саласындағы студенттер мен мамандарға арналған хирургиялық және диагностикалық тренажерлар.

5. Деректерді талдау және жасанды интеллект

• Үлкен деректер (Big Data): Пациенттер туралы жинақталған ақпарат үлкен деректерді талдау арқылы медициналық шешімдерді қабылдау процесін жақсартады.

• Жасанды интеллект (AI): Ауруларды диагностикалау, алдын алу және емдеудің тиімділігін арттыру үшін жасанды интеллект жүйелері кеңінен қолданылады. Мысалы, кейбір жүйелер ауруды ерте кезеңде анықтауға көмектеседі.

АКТ-ның медицинадағы артықшылықтары

• Денсаулық сақтау қызметтерінің қолжетімділігі: АКТ арқасында шалғай аймақтарда тұратын адамдар медициналық қызметтерге оңай қол жеткізе алады.

• Жоғары тиімділік: Ақпаратты өңдеу жылдамдығының артуы мен адами қателіктерді азайту медициналық қызметтердің сапасын жақсартады.

• Қауіпсіздік: Электронды жүйелер арқылы пациенттердің деректерін қауіпсіз сақтау және тексеру мүмкіндігі артады.

• Құнды уақытты үнемдеу: Қашықтан кеңес беру, нәтижелерді онлайн тексеру және басқа АКТ құралдары уақытты үнемдеуге мүмкіндік береді.

⸻

Қорытынды

АКТ медицинада қызмет көрсету сапасын арттырып, денсаулық сақтау саласындағы тиімділікті көтереді. Оның қолданылуы болашақта медициналық қызметтердің қолжетімділігін, жылдамдығын және дәлдігін одан әрі жақсартуға көмектеседі.

https://sbermed.ai/informaczionnye-tekhnologii-v-mediczine

Мақалада жүргізілген зерттеу нәтижелері телемедицина бағдарламасының (Baby Carelink) стационардағы болу ұзақтығына айтарлықтай әсер етпегенін көрсетті. Телемедицина тобы мен бақылау тобының арасындағы стационардағы болу ұзақтығында айырмашылық өте аз болды. Мысалы, телемедицина тобында стационарда болу ұзақтығы орташа 68,5 күнді құраса, бақылау тобында бұл көрсеткіш 70,6 күн болды. Бірақ, отбасының қанағаттануы жөніндегі деректер толық емес болды, сондықтан бұл тұрғыда нақты қорытынды жасау қиын.

Менің түсінігім бойынша, телемедицина жаңа туған нәрестелердің ата-аналарына қолдау көрсету үшін маңызды құрал болуы мүмкін, бірақ қазіргі уақытта оның тиімділігі туралы нақты әрі күшті дәлелдер жоқ. Бұл технологияның тиімділігін бағалау үшін келешекте үлкен әрі жан-жақты зерттеулер жүргізу қажет.