+ Vẻ đẹp huyền ảo, lung linh của núi rừng đêm trăng (trăng, hoa, cây cổ thụ, tiếng suối).

+ Nhân vật trữ tình mải mê lo việc nước đến tận khuya, tình cờ bắt gặp tiếng suối dưới trăng (khác các ẩn sĩ tìm đến thiên nhiên để lánh đời, dưỡng tính).

+ Bài thơ hiện đại ở chỗ con người nổi bật giữa bức tranh thiên nhiên, cổ điển ở bút pháp chấm phá, tả cảnh ngụ tình.

Kết bài: Khẳng định vẻ đẹp hài hòa giữa tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sĩ trong bài thơ.
ĐỀ 2 (SGK T85)
A.Tìm hiểu đề
Khí thế cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp dũng mãnh, hào hùng (thể hiện qua lực lượng tham gia, những con đường và thời điểm tổng tiến công sôi nổi,...)
B .Lập dàn ý
Mở bài: Giới thiệu đoạn thơ (xuất xứ, trích dẫn nguyên văn đoạn thơ).

+ Khí thế dũng mãnh của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Bắc: 8 câu đầu.

+ Khí thế chiến thắng của các chiến trường khác: 4 câu sau.

+ Nghệ thuật sử dụng hình ảnh, ngôn ngữ tài tình của tác giả trong đoạn thơ.

Kết bài: Đoạn thơ thể hiện thành công cảm hứng ngợi ca cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta.

Thanks you for reading 🌷

+ Nhân vật trữ tình mải mê lo việc nước đến tận khuya, tình cờ bắt gặp tiếng suối dưới trăng (khác các ẩn sĩ tìm đến thiên nhiên để lánh đời, dưỡng tính).

+ Bài thơ hiện đại ở chỗ con người nổi bật giữa bức tranh thiên nhiên, cổ điển ở bút pháp chấm phá, tả cảnh ngụ tình.

Kết bài: Khẳng định vẻ đẹp hài hòa giữa tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sĩ trong bài thơ.


Đề 2 :
1.Tìm hiểu đề
Khí thế cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp dũng mãnh, hào hùng (thể hiện qua lực lượng tham gia, những con đường và thời điểm tổng tiến công sôi nổi,…) |

2. Lập dàn ý
- Mở bài: Giới thiệu đoạn thơ (xuất xứ, trích dẫn nguyên văn đoạn thơ).
-Thân bài:+ Khí thế dũng mãnh của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Bắc: 8 câu đầu.+ Khí thế chiến thắng của các chiến trường khác: 4 câu sau.+ Nghệ thuật sử dụng hình ảnh, ngôn ngữ tài tình của tác giả trong đoạn thơ.
-Kết bài: Đoạn thơ thể hiện thành công cảm hứng ngợi ca cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta.

Đề luyện tập : Phân tích đoạn thơ trong bài Tràng Giang của Huy Cận

1. Mở bài: Giới thiệu chung

     Tràng giang được in trong tập Lửa thiêng (1940) là một trong những bài thơ hay nhất, tiêu biểu nhất trong sáng tác của Huy Cận. Tứ thơ Tràng giang được hình thành vào một buổi chiều mùa thu 1939, khi nhà thơ đứng bờ nam bến Chèm (Hà Nội), nhìn cảnh sông Hồng mênh mông sông nước bốn bề bao la thuần tuý tả cảnh thiên nhiên, mô tả cái vô hình, cái vĩnh viễn. Đó là cái “thế giới bên trong", cái linh hồn của tạo vật trong nỗi 1 xa vắng mênh mông. Khổ thơ kết cũng vừa là cảnh, vừa là tâm hồn.

Câu 1:

Biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: tác giả không viết về “núi cao", “mây bạc", mà viết “mây cao", “núi bạc". Đó là cách làm lộn dòng cảm giác khiến người đọc choáng ngợp...

Động từ “đùn" tạo ra một ấn tượng mạnh mẽ.

Câu 2: Cánh chim chiều hôm mang theo nắng chiều sa xuống mặt sông. Hình ảnh cánh chim chiều hôm gợi nỗi nhớ nhà và cái buồn cô liêu của người lữ khách (so sánh).

Câu 3: Lòng quê: nỗi nhớ quê hương gợi lên theo sóng nước.

Câu 4: Xuất xứ từ câu thơ của Thôi Hiệu đời Đường: "Nhật mô hương quan hà xứ thị? Yên ba giang thượng sử nhân sầu." ("Quê hương khuất bóng hoàng hôn - Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai" - Tản Đà dịch thơ). Tứ thơ mới mẻ, học tập thơ xưa và sáng tạo thêm cái mới.

=> Đoạn thơ nói lên được nỗi niềm bơ vơ, buồn bã của "cái tôi" trữ tình. Cảm xúc hướng về quê hương cũng là một cách gửi gắm nỗi niềm yêu nước thầm kín của nhà thơ.

Nét đặc sắc nghệ thuật: Sự kết hợp giữa bút pháp cổ điển của thơ Đường với bút pháp lãng mạn của Thơ mới.

     Tâm hồn nhà thơ đôn hậu, tinh tế. Đáng quý là cảnh vật và tâm trạng tác giả tuy buồn cô liêu nhưng rất đẹp, thể hiện tài năng và sự tinh tế trong cảm nhận thế giới tự nhiên và cuộc sông con người.

🧚‍♀️ Bài làm : Bùi Huyền 12a12 🧚‍♀️

II. Thân bài: Cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước
1. Hai câu thơ đầu: Hình ảnh bánh trôi nước (Thân em vừa trắng lại vừa tròn,Bảy nổi ba chìm với nước non).

2. Vẻ đẹp và thân phận người phụ nữ qua hình ảnh bánh trôi nước: 2 câu cuối (Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn, Mà em vẫn giữ tấm lòng son.).

III. Kết bài: Nêu cảm nghĩ của em về bài Bánh trôi nước
* Ví dụ :
         Bài thơ được Hồ Xuân Hương thể hiện thân phận người phụ nữ qua hình ảnh bánh trôi nước hết sức chân thật và sâu sắc.qua bài thơ chúng ta đồng cảm với số phận người phụ nữ Việt Nam xưa.

+) Thân bài :
• LĐ1 : Nêu hoàn cảnh ra đời và khái quát cảm xúc trong toàn bộ bài thơ Tràng giang

• LĐ2 : (Hai câu thơ đầu) vẽ nên bức tranh thiên nhiên buổi chiều tà, mang nét buồn nhưng vẫn tráng lệ, kì vĩ với hình ảnh mây cao, núi bạc,... Qua đó, cho thấy sự rung cảm tinh tế của nhà thơ trước khung cảnh thiên nhiên
• LĐ3 : (Hai câu còn lại)nỗi lòng nhớ nhà, nhớ quê hương của tác giả được bộc lộ một cách trực tiếp, chân thực, tự nhiên, không cần sự tác động của yếu tố ngoại cảnh – “không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà”

• LĐ4 : Đánh giá giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ:

Nội dung: khổ thơ vẽ nên bức tranh thiên nhiên buổi chiều tà, từ đó khắc họa nỗi niềm nhớ quê, nhớ nhà

Nghệ thuật đặc sắc trong đoạn thơ: hình ảnh kì vĩ hấp dẫn, thủ pháp đối lập, vận dụng sáng tạo thơ cổ Trung Quốc

+) Kết bài: Đoạn thơ thể hiện xúc động tình yêu và nỗi nhớ quê nhà của tác giả.

- Cấu trúc dàn ý:
 + Mở bài: Giới thiệu về đối tượng cần phân tích (Có thể giới thiệu trực tiếp hoặc gián tiếp nhưng cần giới thiệu đúng vấn đề cần phân tíchhân bài: Triển khai nội dung bài phân tích.
 + Thân bài: Triển khai nội dung bài phân tích.
 + Kết bài: Đánh giá bài thơ hoặc trình bày khái quát cảm nhận về bài thơ ấy.
- Vd:
Đề 1 :

a. Tìm hiểu đề:

- Hoàn cảnh ra đời: Bài thơ ra đời vào những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Địa điểm là vùng chiến khu Việt Bắc. Lúc này Chủ tịch Hồ Chí Minh đang trực tiếp lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ.

b. Lập dàn ý:

- Mở bài: Giới thiệu khái quát hoàn cảnh ra đời của bài thơ.

- Thân bài:

Gợi ý:

+ Vẻ đẹp thiên nhiên thơ mộng trong một đêm trăng nơi chiến khu Việt Bắc.

+ Nổi bật lên giữa bức tranh thiên nhiên là người chiến sĩ "nặng nỗi nước nhà" (khác với hình ảnh ẩn sĩ và thiên nhiên trong thơ cổ).

+ Tính cổ điển và hiện đại trong phong cách thơ HCM.

* Cổ điển: Thể thơ Đường luật, hình ảnh thiên nhiên (trăng, suối, hoa…)

* Hiện đại: Nhân vật trữ tình lo "nỗi nước nhà"

- Kết bài:

+ Sự hài hòa về tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sỹ trong bài thơ.

+ Đánh giá chung: Khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

* kỹ năng phân tích một đoạn thơ
Phân tích đề :
 + Bài thơ ấy cần phần tích (Đặc biệt chú ý đến: tên bài thơ, tác giả
 + Đối tượng cần phân tích:

- Cấu trúc dàn ý:
 + Mở bài: Giới thiệu về đối tượng cần phân tích (Có thể giới thiệu trực tiếp hoặc gián tiếp nhưng cần giới thiệu đúng vấn đề cần phân tíchhân bài: Triển khai nội dung bài phân tích.
 + Thân bài: Triển khai nội dung bài phân tích.
 + Kết bài: Đánh giá đoạn thơ hoặc trình bày khái quát cảm nhận về đoạn thơ ấy.
- Vd :
Đề 2
a. Tìm hiểu vấn đề
– Nhớ lại quang cảnh chiến đấu sục sôi, hào hùng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Bắc với nhiều lực lượng tham gia.

- Nhớ lại niềm vui khi tin tức chiến thắng của mọi miền đất nước tiếp nối báo về. (4 câu cuối).

b. Lập dàn ý:

- Mở bài: Giới thiệu đoạn thơ.

- Thân bài:

+ Triển khai các ý trong phần tìm hiểu đề.

+ Nghệ thuật điêu luyện trong việc sử dụng thể thơ lục bát:

* Cách dùng từ ngữ, hình ảnh.

* Cách vận dụng các biện pháp tu từ (so sánh, cường điệu).

* Giọng thơ hào hùng, sôi nổi.

- Kết bài:

Đoạn thơ thể hsiện thành công cảm hứng ngợi ca cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta.

-Phân tích tư tưởng và nghệ thuật của bài thơ trong hoàn cảnh lớn và hoàn cảnh nhỏ của bài thơ để thấy hết giá trị.

*Dàn ý

-Mở bài: Giới thiệu khái quát hoàn cảnh ra đời của bài thơ.

-Thân bài:

+ Vẻ đẹp huyền ảo, lung linh của núi rừng đêm trăng (trăng, hoa, cây cổ thụ, tiếng suối).

+ Nhân vật trữ tình mải mê lo việc nước đến tận khuya, tình cờ bắt gặp tiếng suối dưới trăng (khác các ẩn sĩ tìm đến thiên nhiên để lánh đời, dưỡng tính).

+ Bài thơ hiện đại ở chỗ con người nổi bật giữa bức tranh thiên nhiên, cổ điển ở bút pháp chấm phá, tả cảnh ngụ tình.

-Kết bài: Khẳng định vẻ đẹp hài hòa giữa tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sĩ trong bài thơ.

Đề 2:( Trang 84- SGK)
*Phân tích đề:
-Khí thế cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp dũng mãnh, hào hùng (thể hiện qua lực lượng tham gia, những con đường và thời điểm tổng tiến công sôi nổi,…)

*Dàn ý
-Mở bài: Giới thiệu đoạn thơ (xuất xứ, trích dẫn nguyên văn đoạn thơ).

-Thân bài:

+ Khí thế dũng mãnh của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Bắc: 8 câu đầu.

+ Khí thế chiến thắng của các chiến trường khác: 4 câu sau.

+ Nghệ thuật sử dụng hình ảnh, ngôn ngữ tài tình của tác giả trong đoạn thơ.

-Kết bài: Đoạn thơ thể hiện thành công cảm hứng ngợi ca cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta.

Lớp lớp mây cao đùn núi bạc

 Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa

 Lòng quê dợn dợn vời con nước

 Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà

1. Mở bài: Giới thiệu chung

     Tràng giang được in trong tập Lửa thiêng (1940) là một trong những bài thơ hay nhất, tiêu biểu nhất trong sáng tác của Huy Cận. Tứ thơ Tràng giang được hình thành vào một buổi chiều mùa thu 1939, khi nhà thơ đứng bờ nam bến Chèm (Hà Nội), nhìn cảnh sông Hồng mênh mông sông nước bốn bề bao la thuần tuý tả cảnh thiên nhiên, mô tả cái vô hình, cái vĩnh viễn. Đó là cái “thế giới bên trong", cái linh hồn của tạo vật trong nỗi 1 xa vắng mênh mông. Khổ thơ kết cũng vừa là cảnh, vừa là tâm hồn.

+Câu 1:

Biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: tác giả không viết về “núi cao", “mây bạc", mà viết “mây cao", “núi bạc". Đó là cách làm lộn dòng cảm giác khiến người đọc choáng ngợp...

Động từ “đùn" tạo ra một ấn tượng mạnh mẽ.

+Câu 2: 
Cánh chim chiều hôm mang theo nắng chiều sa xuống mặt sông. Hình ảnh cánh chim chiều hôm gợi nỗi nhớ nhà và cái buồn cô liêu của người lữ khách (so sánh).

+Câu 3: 
Lòng quê: nỗi nhớ quê hương gợi lên theo sóng nước.

+Câu 4: Xuất xứ từ câu thơ của Thôi Hiệu đời Đường: "Nhật mô hương quan hà xứ thị? Yên ba giang thượng sử nhân sầu." ("Quê hương khuất bóng hoàng hôn - Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai" - Tản Đà dịch thơ). Tứ thơ mới mẻ, học tập thơ xưa và sáng tạo thêm cái mới.

=> Đoạn thơ nói lên được nỗi niềm bơ vơ, buồn bã của "cái tôi" trữ tình. Cảm xúc hướng về quê hương cũng là một cách gửi gắm nỗi niềm yêu nước thầm kín của nhà thơ.

Nét đặc sắc nghệ thuật: Sự kết hợp giữa bút pháp cổ điển của thơ Đường với bút pháp lãng mạn của Thơ mới.

    -Tâm hồn nhà thơ đôn hậu, tinh tế. Đáng quý là cảnh vật và tâm trạng tác giả tuy buồn cô liêu nhưng rất đẹp, thể hiện tài năng và sự tinh tế trong cảm nhận thế giới tự nhiên và cuộc sông con người.

 

- Hoàn cảnh ra đời: Bài thơ ra đời vào những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Địa điểm là vùng chiến khu Việt Bắc. Lúc này Chủ tịch Hồ Chí Minh đang trực tiếp lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ.

b. Lập dàn ý:

- Mở bài: Giới thiệu khái quát hoàn cảnh ra đời của bài thơ.

- Thân bài:

Gợi ý:

+ Vẻ đẹp thiên nhiên thơ mộng trong một đêm trăng nơi chiến khu Việt Bắc.

+ Nổi bật lên giữa bức tranh thiên nhiên là người chiến sĩ "nặng nỗi nước nhà" (khác với hình ảnh ẩn sĩ và thiên nhiên trong thơ cổ).

+ Tính cổ điển và hiện đại trong phong cách thơ HCM.

Cổ điển: Thể thơ Đường luật, hình ảnh thiên nhiên (trăng, suối, hoa…)

* Hiện đại: Nhân vật trữ tình lo "nỗi nước nhà"

- Kết bài:

+ Sự hài hòa về tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sỹ trong bài thơ.

+ Đánh giá chung: Khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

Đề 2 : Bài "Việt Bắc"- Tố Hữu
a. Tìm hiểu đề:
-Nhớ lại quang cảnh chiến đấu sục sôi, hào hùng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Bắc với nhiều lực lượng tham gia.

- Nhớ lại niềm vui khi tin tức chiến thắng của mọi miền đất nước tiếp nối báo về. (4 câu cuối).

b. Lập dàn ý:

- Mở bài: Giới thiệu đoạn thơ.

- Thân bài:

+ Triển khai các ý trong phần tìm hiểu đề.

+ Nghệ thuật điêu luyện trong việc sử dụng thể thơ lục bát:

*Cách dùng từ ngữ, hình ảnh.

* Cách vận dụng các biện pháp tu từ (so sánh, cường điệu).

* Giọng thơ hào hùng, sôi nổi.

- Kết bài:

Đoạn thơ thể hsiện thành công cảm hứng ngợi ca cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta
Bài 2(trang 86 sgk):
-Đối tượng của bài nghị luận về thơ rất đa dạng (một bài thơ, một đoạn thơ, hình tượng thơ, …). Với kiểu bài này, cần tìm hiểu từ ngữ, hình ảnh, âm thanh, nhịp điệu, cấu tứ, … của bài thơ, đoạn thơ đó.

- Bài viết thường có các nội dung sau:

+ Giới thiệu khái quát về bài thơ, đoạn thơ.

+ Bàn về những giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ, đoạn thơ.

- Hoàn cảnh sáng tác, phong cách sáng tác, nội dung chính, vị trí thơ…

- Bàn về giá trị nội dung, nghệ thuật

- Có thể phân tích từng khổ, từng dòng

- Phân tích hình tượng thơ, chỉ ra biện pháp nghẹ thuật, phân tích nhịp điệu, cấu tứ

KB: Khẳng định, đánh giá chung về bài thơ

- Hoàn cảnh sáng tác, phong cách sáng tác, nội dung chính, vị trí thơ…

- Bàn về giá trị nội dung, nghệ thuật

- Có thể phân tích từng khổ, từng dòng

- Phân tích hình tượng thơ, chỉ ra biện pháp nghẹ thuật, phân tích nhịp điệu, cấu tứ

KB: Khẳng định, đánh giá chung về bài thơ

Bước 2: lần lượt phân tích theo định hướng bố cục trên. Thao tác này gồm các bước: lời dẫn hay chuyển ý, trích ngữ liệu thơ. Phải trích dẫn đầy đủ, chính xác. 

Bước 3: diễn toàn bộ phần trích dẫn thơ ra văn xuôi. Phải diễn trôi chảy, đúng nghĩa, hay

Bước 4: bám vào những từ ngữ, hình ảnh trọng tâm, các biện pháp nghệ thuật… để phân tích sâu, kỹ

Bước 5: so sánh, đối chiếu để làm nổi bật đoạn thơ. Có nhiều cách liên hệ, so sánh như về các hình ảnh, chi tiết, nghệ thuật trong bài thơ, ngoài bài thơ; so sánh với cùng một tác giả, khác tác giả hoặc những tác phẩm cùng viết về đề tài…
Với đề 2 trang 84/SGK:
Bước 1: Tìm hiểu đề

Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh: Bài thơ được Bác Hồ sáng tác khi còn ở chiến khu Việt Bắc, trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954).

Bước 2: Lập dàn ý:

(1) Mở bài: Giới thiệu khái quát hoàn cảnh ra đời của bài thơ.

(2) Thân bài:
•Vẻ đẹp của núi rừng đêm trăng khuya (hình ảnh ánh trăng, hoa, cây cổ thụ, tiếng suối….      •Nhân vật trữ tình trong bài thơ mải lo việc nước, đến đêm khuya vẫn chưa ngủ.
•Bài thơ hiện đại ở chỗ con người nổi bật giữa bức tranh thiên nhiên, cổ điển ở bút pháp chấm phá, tả cảnh ngụ tình.

(3) Kết bài: 
        Sự hài hòa giữa tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sĩ trong bài thơ.
Bước 3: Phân tích bài thơ, đoạn thơ

b lập dần ú

-mở bài : Giới thiệu khái quát hoàn cảnh ra đời của bài thơ.

-thân bài :

+ Vẻ đẹp thiên nhiên thơ mộng trong một đêm trăng nơi chiến khu Việt Bắc.

+ Nổi bật lên giữa bức tranh thiên nhiên là người chiến sĩ "nặng nỗi nước nhà" (khác với hình ảnh ẩn sĩ và thiên nhiên trong thơ cổ).

+ Tính cổ điển và hiện đại trong phong cách thơ HCM.

* Cổ điển: Thể thơ Đường luật, hình ảnh thiên nhiên (trăng, suối, hoa…)

* Hiện đại: Nhân vật trữ tình lo "nỗi nước nhà"

-kết bài:

+ Sự hài hòa về tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sỹ trong bài thơ.

+ Đánh giá chung: Khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
*Đề2 
a tìm hiểu đề 
– Nhớ lại quang cảnh chiến đấu sục sôi, hào hùng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Bắc với nhiều lực lượng tham gia.

- Nhớ lại niềm vui khi tin tức chiến thắng của mọi miền đất nước tiếp nối báo về. (4 câu cuối).
b lập dần ý
-Mở bài: giới thiệu đoạn thơ
-Thân bài :
  +Triển khai các ý trong phần tìm hiểu đề 
   +Nghệ thuật điêu luyện trong việc sử dụng thể thơ lục bát
   *cách dùng từ ngữ , hình ảnh 
   * Cách vận dụng các biện pháp tu từ (so sánh, cường điệu).

   * Giọng thơ hào hùng, sôi nổi.
-Kết bài :

Đoạn thơ thể hiện thành công cảm hứng ngợi ca cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân

+ Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp

+ Địa điểm là vùng chiến khu Việt Bắc.

+ Lúc này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đang trực tiếp lãnh đạo cuộc kháng chiến đầy gian khổ nhưng vô cùng oanh liệt của nhân dân
– Yêu cầu đề bài và định hướng giải quyết:

+ Từ phân tích vẻ đẹp của bức tranh phong cảnh Việt Bắc thấy được vẻ đẹp tâm hồn thi nhân, vẻ đẹp của thơ ca Hồ Chí Minh.

+ Từ vẻ đẹp tâm hồn thi nhân, vị lãnh tụ tối cao của dân tộc, của cuộc kháng chiến để thấy được vẻ đẹp tâm hồn Việt Nam – sự tất thắng của cuộc kháng chiến.

– Giới thiệu bài thơ (hoàn cảnh sáng tác)

– Nhận định chung về bài thơ (Định hướng giải quyết)

– Phân tích, chứng minh vẻ đẹp của đêm trăng khuya nơi núi rừng Việt Bắc:

   + Thủ pháp so sánh: Tiếng suối trong như­ tiếng hát xa”là tiếng suối cộng hưởng với tiếng người, tiếng đời tươi trẻ, vang vọng tràn đầy niềm tin

   + Hình ảnh: Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa

 + Điệp từ lồng : tạo nên hình ảnh huyền ảo, lung linh, thơ mộng

=> Cảnh vật mang vẻ đẹp hùng vĩ, thơ mộng là tâm hồn yêu thiên nhiên của Bác.
– Phân tích, chứng minh vẻ đẹp tâm hồn thi nhân qua hình ảnh nhân vật trữ tình:

    + Nổi bật giữa bức tranh thiên nhiên là người chiến sĩ nặng lòng lo nỗi nước nhà.

à tấm lòng yêu nước sâu sắc của Bác.

   + Khác với hình ảnh người ẩn sĩ lánh mình chốn thiên nhiên, xa lánh cõi trần

 + Tinh thần ung dung tự tại lo việc nước, tràn đầy sự lạc quan, kiên định và tất thắng

– Phân tích nghệ thuật bài thơ: vừa có tính chất cổ điển vừa hiện đại

  + Tính cổ điển: thể thơ Đường luật, những hình ảnh thiên nhiên tiếng suối, trăng, cổ thụ, hoa.

   + Tính hiện đại: hình tượng nhân vật trữ tình: thi sĩ – chiến sĩ, lo nỗi nước nhà, sự phá cách trong hai câu cuối (không tuân thủ luật đối)

– Nhận định giá trị t­ư tưởng và nghệ thuật bài thơ:
 + Tư tưởng: Tình yêu thiên nhiên, đất nước sâu đậm

   + Nghệ thuật: cổ điển và hiện đại

  – Sự hài hoà giữa tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sĩ: Mang cốt cách thanh cao, tấm lòng vì nước vì dân, khí chất ung dung của vị lãnh tụ

  – Đây là một trong những bài thơ hay của Bác
2. Kĩ năng phân tích một đoạn thơ
 Các bước làm giống nghị luận về một bài thơ
*Phần thân bài cần giới thiệu tóm tắt nội dung đoạn trước rồi mới dẫn dắt vào đoạn thơ cần phân tích
VD: ĐỀ  2(sgk-T84)
– Yêu cầu của đề: phân tích một đoạn thơ.

– Yêu cầu về nội dung: Làm rõ hai vấn đề:

+ Khí thế dũng mãnh và khí thế chiến thắng của quân ta trên khắp chiến trường

+ Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ độc đáo của đoạn thơ

 * Mở bài:

– Nêu hoàn cảnh sáng tác, giới thiệu khái quát bài thơ.

– Nêu xuất xứ đoạn trích

– Trích dẫn nguyên văn đoạn trích

 * Thân bài:

   – Phân tích khí thế dũng mãnh của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Bắc (8 câu đầu):

   + Nghệ thuật: Sử dụng từ láy (rầm rập, điệp điệp trùng trùng), so sánh (Đêm đêm rầm rập như là đất rung), hoán dụ (mũ nan), cường điệu (bước chân nát đá), đối lập (Nghìn đêm thăm thẳm sương dày >< Đèn pha bật sáng như ngày mai lên)

+ Nội dung: Khí thế chiến đấu sôi động, hào hùng với nhiều lực lượng tham gia (dân công, bộ đội, binh chủng cơ giới), hình ảnh con đường bộ đội hành quân, dân công đi tiếp viện, đoàn quân ô tô quân sự nối tiếp nhau…

– Phân tích khí thế chiến thắng ở các chiến trường khác (4 câu sau):

   + Nghệ thuật: Điệp từ vui, biện pháp liệt kê các địa danh của mọi miền đất nước

+ Nội dung: Tin vui chiến thắng dồn dập bay về, vì Việt Bắc là thủ đô, là đầu não của cuộc kháng chiến. Niềm vui của đất nước hoà cùng Việt Bắc tạo nên bức tranh kháng chiến thắng lợi toàn diện và toàn vẹn.

– Phân tích đặc điểm nổi bật về nghệ thuật:

Rất điêu luyện trong việc sử dụng thể thơ lục bát

   + Các từ láy, động từ (rầm rập, rung, nát đá, lửa bay), tính từ gợi tả (Quân đi điệp điệp trùng trùng, Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan, Dân công đỏ đuốc từng đoàn, Nghìn đêm thăm thẳm sương dày, Đèn pha bật sáng)…
+ Các biện pháp tu từ: so sánh, hoán dụ, cường điệu, trùng điệp…

+ Giọng thơ: âm vang, sôi nổi, hào hùng

   Đoạn thơ ngắn như thể hiện được không khí của cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta một cách cụ thể, sinh động.
 II. Luyện tập

- Dàn ý:

(1) Mở bài: Giới thiệu về bài thơ Tràng giang, nội dung chính của khổ thơ 4.

(2) Thân bài

- Hai câu thơ đầu với một bức tranh thiên nhiên chiều tà với vẻ đẹp hùng vĩ, nên thơ:

- Hai câu thơ cuối đã thể hiện nỗi nhớ quê hương da diết, cháy bỏng của tác giả:

(3) Cảm nhận chung về đoạn thơ trên.

- Giới thiệu tác giả Tố Hữu

- Giới thiệu bài thơ Việt Bắc

- Giới thiệu đoạn trích

- Phân tích 12 câu thơ trên thành 2 luận điểm:

+ Luận điểm 1: 8 câu đầu chính là khí thế dũng mãnh của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Nam

+ Luận điểm 2: 4 câu còn lại chính là khí thế, niềm vui chiến thắng tại các chiến trường khác nhau.

- Chi tiết như sau:

1. Khí thế dũng mãnh của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Nam

+ 2 câu đầu: Mở ra một cảnh tượng sôi động của Việt Bắc trong những đêm hành quân vào chiến dịch:

- “Những đường Việt Bắc”: không gian vô cùng rộng lớn.

- Điệp từ “đêm đêm” “thời gian liên tục tiếp nối.

- So sánh “như là đất nung” + từ láy “rầm rập” ” Khí thế hào hùng làm rung đất chuyển trời.

- Sự lớn mạnh của quân đội ta về lực lượng, khí thế.

+ 6 câu tiếp: Sự phối hợp các lực lượng chiến đấu:

* Đoàn quân:

- Từ láy: “ điệp điệp trùng trùng” ” những đoàn quân tiếp nhau bước đi như những đợt sóng trào kéo dài vô tận.

- Hình ảnh “ánh sao đầu súng” là một tứ thơ đẹp gợi nhiều liên tưởng:

- Nghệ thuật nhân hóa: ánh sao theo chân đoàn quân, treo lơ lửng trên đầu súng, soi sáng khắp các ngả đường hành quân _thiên nhiên đã thành người bạn đồng hành cùng chiến sĩ.

- Ẩn dụ: ánh sao _lí tưởng cách mạng luôn soi sáng dẫn đường, đến tương lai tươi sáng _niềm tin tưởng lạc quan đầy khí thế.

Đoàn dân công:

- Những bó  đuốc đỏ rực soi đường, làm sáng bừng lên hình ảnh những đoàn quân dân công tiếp lương, tải đạn với đủ cả: già, trẻ, gái, trai… họ đến từ những miền quê với đủ mọi phương tiện chuyên chở: xe đạp thồ, gùi, cáng…quyết tâm kiên cường vượt qua khó khăn nguy hiểm để bảo đàm vũ khí, thuốc men, lương thực…cho tiến tuyến.

- Cách nói cường điệu “bước…bay”: vừa diễn tả lực lượng đông đảo vừa diễn tả một sức mạnh hùng hậu phục vụ chiến trường. Cuộc chiến đấu cảu ta là đấu tranh nhân dân, đã phát huy sức mạnh toàn dân.
- Hình ảnh thơ thật đẹp “ muôn tàn lửa bay”, “đỏ đuốc” _ xua tan những lạnh lẽo, tăm tối nơi rừng núi.

- Từ láy” điệp điệp” “trùng trùng” + từ “nát đá” ” góp phần tạo nên âm điệu hùng tráng mạnh mẽ.

* Đoàn ô tô quân sự:

- Hình ảnh “ đèn pha bật sáng” ” ánh sáng rực rỡ xuyên thủng đêm dày tăm tối.

- Hình ảnh ẩn dụ:

“nghìn đêm” Quá khứ nô lệ.

“sương dày”: những khó khăn vất vả, thiếu thốn trong hiện tại.

- So sánh: “Như ngày mai lên” “niềm tin tưởng, lạc quan _hình ảnh thơ mang ý nghĩa biểu trưng cho tương lai tươi sáng của đất nước.

- Nhịp điệu dồn dập, mạnh mẽ, gấp gáp. Âm hưởng hào hùng, sôi nổi nào nức; hình ảnh thơ hoành tráng, mỹ lệ.
- Đoạn thơ tràn ngập ánh sáng: ánh sao, ánh đuốc, ánh đèn pha…, ánh sáng của niềm tin tưởng, niềm vui tràn ngập. Tất cả tạo thành khúc hùng ca chiến thắng. Việt Bắc không còn là của mình hay là cảu riêng ta mà là của ta – của chúng ta, của tất cả mọi người Việt Nam kháng chiến.

2. Niềm vui khi tin chiến thắng cũa mọi miền đất nước tiếp nối báo về:

- Điệp từ ”vui” như tiếng reo mừng chiến thắng, cảm xúc náo nức, vui sướng, tự hào khi tin vui chiến thắng dồn dập đổ về từ khắp mọi miền đất nước.

- Liệt kê những địa danh kết hợp từ “trăm miền” mở ra không gian rộng lớn của chiến thắng từ miền núi đến đồng bằng, từ bắc tới nam.
- Nhịp điệu thơ dồn dập, tươi vui, náo nức cho thấy tốc độ thần kỳ, nhanh chóng của những chiến thắng.

- Những từ: “vui về”, “vui lên”, ‘vui từ” đã đặt Việt Bắc làm tâm điểm của mọi niềm vui.

- Giọng thơ say mê, náo nức tràn ngập niềm vui sướng trong lòng hàng triệu con người từ bắc chí nam.

- Khái quát vấn đề

  1.Phân tích đề 

    - Luận đề: cảm nhận về bthơ “ Ánh trăng “ 

    - Nội dung 

    - Nghệ thuật 

  2. Lập dàn ý 

    * MB : giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm. 

       VD: Nguyễn Duy là một nhà thơ có hồn thơ nhẹ nhàng, gần gũi , thơ ông với ngôn từ giản dị, tự nhiên nhưng lại chất chứa nhiều nỗi suy tư, chiêm nghiệm về cuộc đời, về con người. Nổi bật trong phong cách thơ ấy là bài thơ “ Ánh trăng “ là lời nhắc nhở về một thái độ sống thủy chung tình nghĩa thông qua hình ảnh ánh trăng quen thuộc trong thi ca.

    * TB: 

      - LĐ1: Khái quát hoàn cảnh sáng tác, giá trị nội dung, NT 

        + bài thơ được viết năm 1978, sau giải phóng đất nước 3 năm, lúc này những người lính còn sống sót sau chiến tranh trở về với chốn phồn hoa đô thị. Bài thơ in trong tập “ Ánh trăng” 

        + Thể thơ ngũ ngôn 

      - LĐ2: Vầng trăng trong quá khứ

        +Tác giả nhớ đến kỉ niệm của mình với trăng lúc nhỏ: gắn bó với đồng, với sông, với bể,… 

        +Tác giả nhớ đến hồi khi chiến tranh mình và trăng đã ở trong rừng cùng 

        +Tình cảm gắn bó sâu sắc và thân thiết

        +Trăng như bạn thân tình, người bạn tri kỉ đối với tác giả

      - LĐ3: Vầng trăng ở hiện tại 

        + Ở hiện tại thì trăng như một người dưng qua đường, không quen biết, không rõ ràng trăng như người xa lạ, không quen biết, không từng gặp con người bội bạc, thờ ơ và không thân thiết với thẳng như trước

      - LĐ4: Cảm xúc của tác giả về trăng với con người

        + sự thức tỉnh của con người.

        + Lời nhắn gửi con người không được lãng quên quá khứ gian khổ mà sâu đậm nghĩa tình.

      - LĐ5: Nghệ thuật 

        + Thể thơ năm chữ

        +Bố cục rõ ràng, mạch lạc

        +Kết hợp nhuần nhuyễn giữa trữ tình và tự sự

        +Hình ảnh thơ vừa cụ thể, sinh động vừa khái quát, giàu tính biểu cảm

        +Giọng điệu tâm tình tự nhiên

        +Nhịp thơ linh hoạt theo mạch cảm xúc

    * KB: Khái quát lại bài thơ, cảm nghĩ 

        VD: Bài thơ là những tâm sự tha thiết, chân tình mà thấm đượm những triết lí, suy tư về những ân tình trong quá khứ của một người lính từng trải qua khói lửa của chiến tranh, từng sống một cuộc sống mới khi đất nước hòa bình, giải phóng. Qua bài thơ, Nguyễn Duy muốn gửi gắm đến độc giả hãy sống nghĩa tình, biết thủy chung với quá khứ, sâu sắc hơn đó là lời nhắc nhở mỗi con người chúng ta về đạo lí nghĩa tình “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

   1. Phân tích đề 

     - luận đề: 8 câu đầu bài thơ 

     - nội dung đoạn thơ

     - nghệ thuật

   2. Lập dàn ý 

     * MB: khái quát tác giả , tác phẩm xong dẫn đến đoạn thơ.

      VD: Tố Hữu là nhà thơ trữ tình chính trị, là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam. Thơ ông thể hiện lẽ sống lớn, tình cảm lớn của con người Cách mạng và đậm đà tính dân tộc. Nổi bật trong phong cách thơ ấy là bài thơ “Việt Bắc” . Để lại ấn tượng sâu sắc với tôi trong bài thơ là tám câu thơ đầu ( trích) 

    * TB: 

      - LĐ1: khái quát về hoàn cảnh ra đời, giá trị nội dung

        + Sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ (7-5-1954), Hiệp định Giơnevơ được kí kết, hoà bình được lập lại, một trang sử mới của đất nước và một giai đoạn mới của cách mạng được mở ra. Tháng 10 - 1954, các cơ quan của Trung ương Đảng và Chính phủ rời chiến khu Việt Bắc, nơi đã che chở, nuôi dưỡng cho cách mạng trong suốt những năm trường kì chống thực dân Pháp trở về Hà Nội. Nhân sự kiện có tính chất thời sự và lịch sử ấy, Tố Hữu - một cán bộ của Đảng, một nhà thơ lớn của cách mạng đã sáng tác bài thơ này. Tám câu đầu bài thơ đã tái hiện niềm thương nỗi nhớ, cũng chính là niềm trăn trở chung của đồng bào ta trong lần chia tay lịch sử.

     - LĐ2 : (4 câu đầu) Nỗi nhớ của người ở lại dành cho người ra đi

     - LĐ3: (4 câu sau) Tiếng lòng của người về xuôi mang bao nỗi nhớ thương, bịn rịn

     - LĐ4 : nghệ thuật 

        +Thể thơ lục bát truyền thống

        +Sử dụng hình ảnh đối đáp quen thuộc trong ca dao

        +Sử dụng hình ảnh hoán dụ, từ láy, câu hỏi tu từ, lặp cấu trúc.

        +Giọng thơ trữ tình, đằm thắm

        +Ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhịp điệu.

   * KB: Khái quát nội dung, cảm nhận

       VD: Bằng tài năng nghệ thuật cùng tâm hồn nhạy cảm, tha thiết với Cách mạng , Tố Hữu đã tái hiện cuộc chia tay lịch sử của Việt Bắc và người chiến sĩ cách mạng với biết bao ân tình, chung thủy. Từ đó làm ngời sáng lên vẻ đẹp của tình cảm quân dân gắn bó, thắp lên hy vọng vào một tương lai tươi sáng hơn.

– Giới thiệu khái quát về tác giả Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ tài ba vĩ đại của dân tộc Việt Nam, lại vừa là một nhà thơ xuất sắc.

– Giới thiệu khái quát hoàn cảnh ra đời của bài thơ: bài thơ được viết năm 1947 – những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, tại chiến khu Việt Bắc.

– Đánh giá: là bài thơ xuất sắc của Hồ Chí Minh.

“Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ, người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà”.

– Vẻ đẹp của thiên nhiên vào một đêm trăng nơi chiến khu: hình ảnh trăng, hoa, cây cổ thụ, tiếng suối… Hình ảnh thơ cho thấy một đêm trăng khuya đẹp, thơ mộng
– Nổi bật lên giữa bức tranh thiên nhiên là người chiến sĩ nặng lòng “lo nỗi nước nhà”. (có thể so sánh : Trong thơ cổ, cảnh đẹp thượng đi liền với hình ảnh người ẩn sĩ lánh mình chốn thiên nhiên, xa lánh cõi trần. Nhưng trong bài thơ này nổi bật lên giữa thiên nhiên là hình ảnh một chiến sĩ cách mạng nặng lòng “lo nỗi nước nhà”).

– Cảnh vật thiên nhiên hiện lên mang vẻ đẹp của sự trầm mặc, huyền ảo của ánh trăng khuya. Nó không chỉ có màu sắc vàng yên ả mà nó còn có âm thành của tiếng suối chảy róc rách trong trẻo như tiếng hát vỏng lại từ phía xa.

– Câu thơ thứ ba có dấu phẩy ở giữa như cắt ngang hai sự đối lập nhau. Đối với thiên nhiên hiền hòa lung linh yên bình đẹp như vẽ kia là tâm trạng của nhà thơ. Đó là một tâm trạng đầy bất trắc, âu lo không yên bình.

– Người vẫn chưa ngủ chỉ có chưa ngủ thì mới có thể tả hết được cảnh đẹp đêm khuya được. Không phải người thức để ngắm cảnh mà vì Người đang lo nỗi nước nhà.

⇒ Trái ngược với sự hài hòa của thiên nhiên là tâm trạng đầy âu lo của nhà thơ, lo ngày mai chiến tranh, lo ngày mai có giành được độc lập cho dân tộc hay không.

– Tính cổ điển và hiện đại trong phong cách thơ Hồ Chí Minh:

+ Thể thơ đường luật cùng với hình ảnh thiên nhiên làm cho bài thơ có màu sắc cổ điển. Nhưng hình ảnh nhân vật trữ tình “lo nỗi nước nhà” kèm theo sự phá cách trong hai câu cuối đã làm cho bài thơ mang tình hiện đại)

+ Nhận định về giá trị tư tưởng, nghệ thuật của bài thơ: Bài thơ miêu tả cảnh trăng sáng ở chiến khu Việt Bắc trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm, lòng yêu nước sâu nặng và phong thái ung dung, lạc quan của Bác Hồ

Với thể thơ thất ngôn tứ tuyệt ngắn gọc, xúc tích, hình ảnh thơ mang màu sắc cổ điển mà bình dị, gần gũi, bài thơ vừa vẽ lên bức tranh thiên nhiên tại chiến khu Việt Bắc hiền hòa với màu sắc của ánh trăng, sống động trong trẻo với âm thanh của tiếng suối, lại vừa thể hiện tâm trạng âu lo của nhà thơ qua đó thấy được tấm lòng đối với thiên nhiên và con người của nhà thơ vĩ

     + Tìm nội dung bàn luận? 

     + Tìm phạm vi kiến thức để phục vụ cho vấn đề bàn luận mà đề yêu cầu? (tác phẩm nào? Của ai? Ra đời trong hoàn cảnh nào? Hoặc kiến thức thuộc lĩnh vực nào?...)
- Lập dàn ý:
     +MB: giới thiệu tác giả, tác phẩm. Giới thiệu, khái quát bài thơ cần phân tích
      +TB:
           _Khái quát hoàn cảnh nhà thơ viết bài thơ, nội dung chính
           _Bàn về những giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ ( phân tích theo nội dung hoặc theo dòng,câu thơ)
      +KB:_ đánh giá chung, khái quát ý nghĩa, tư tương của bài thơ   
-VD:
    ^ ^ Đề bài: Phân tích bài thơ " Đất Nước" của Nguyễn Khoa Điềm
                                   Bài làm
  -Tìm hiểu đề:
      +Hoàn cảnh ra đời: Trương ca ' Mặt đường khát vọng" đc tác giả hoàn thành ở chiến khu Trị-Thiên năm 1971, viết về sự thức tỉnh của tuổi trẻ đô thị vùng tạm chiến miền Nam. Đoạn trích " Đất Nước" nằm ở phần đầu chương V của trường ca
       +Cần phân tích tư tưởng và nghệ thuật để làm rõ giá trị của tác phẩm: làm rõ tư tưởng "đất nước của nhân dân", từ đó mỗi người cần có ý thức trách nhiệm với đất nước.
  - Lập dàn ý:
    +MB: giới thiệu tác giả Nguyễn Khoa Điềm, bài thơ "Đất Nước", hoàn cảnh sáng tác, nội dung bài thơ: >> là bài thơ có chất triết lí sâu sắc, thể hiện tư tưởng " Đất Nước của Nhân Dân"
     +TB: có 3 luận điểm chính (có thể tách các luận cứ thành 1 đoạn văn ngắn)
           ~LĐ1: Đất nước được cảm nhận từ phương diện lịch sử, văn hóa, chiều sâu của không gian, chiều dài của thời gian

a. Đất nước có từ bao giờ? (lí giải cội nguồn của Đất Nước)>> 9 câu thơ đầu

     -> Nhận xét: Tác giả có cái nhìn mới mẻ về cội nguồn đất nước, đất nước bắt nguồn từ chiều sâu văn hóa, văn học, lịch sử và truyền thống dân tộc.

b. Định nghĩa về đất nước (20 câu thơ tiếp theo)

- Về phương diện không gian địa lí

-  Về phương diện thời gian lịch sử

  -> Nhận xét: qua cái nhìn toàn diện của nhà thơ, đất nước hiện lên vừa gần gũi, thân thuộc lại vừa thiêng liêng, hào hùng và trường tồn đến muôn đời sau.
c. Đất nước trong các mối quan hệ ( giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân với cộng đồng) và trách nhiệm của mỗi cá nhân với Đất nước

    ~LĐ2: Tư tưởng cốt lõi, cảm nhận về đất nước: "Đất nước của nhân dân"( Ai đã làm ra Đất Nước)

  -Thiên nhiên địa lí của đất nước không chỉ là sản phẩm của tạo hóa mà được hình thành từ phẩm chất và số phận của mỗi người, là một phần máu thịt, tâm hồn con người ( Địa lý của nhân dân)

   -Nhân dân làm nên lịch sử 4000 năm (lịch sử của nhân dân)

   -Nhân dân tạo ra và giữ gìn những giá trị vật chất, tinh thần cho đất nước: văn hóa: “truyền hạt lúa”, “truyền lửa”, “truyền giọng nói”, “gánh theo tên xã, tên làng”,... từ đó xây dựng nền móng phát triển đất nước lâu bền ( văn hóa của nhân dân)

   -> Tư tưởng cốt lõi, cảm hứng bao trùm cả đoạn trích: “đất nước này là đất nước của nhân dân đất nước của ca dao thần thoại”, đất nước ấy thể hiện qua tâm hồn con người: biết yêu thương, biết quý trọng trọng tình nghĩa, công sức và biết chiến đấu vì đất nước.
     ~LĐ3:  nghệ thuật: sử dụng đa dạng và sáng tạo chất liệu văn hóa dân gian, ngôn ngữ giàu chất suy tư, triết luận sâu sắc.

      - Khẳng định lại giá trị của bài thơ: nhấn mạnh tư tưởng “đất nước của nhân dân”, thể hiện tinh thần yêu nước của tác giả, đánh thức tinh thần yêu nước trong mỗi con người.
     - Cảm nhận của bản thân: yêu đất nước, có trách nhiệm...
* Kỹ năng phân tích một đoạn thơ
     -tìm hiểu đề: giống của bài thơ
     - Lập dàn ý:
        +MB: _giới thiệu tác giả, tác phẩm
                   _ khái quát đoạn thơ cần phân tích
         +TB:
           ~ khái quát:
                _Tóm tắt, khái quát hoàn cảnh ra đời, nội dung chính bài thơ, các đoạn thơ trước đó
                 _Vị trí và nội dung đoạn trích
            ~bàn luận về những giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ( phân tích theo nội dung, hoặc theo dòng, câu thơ)
          +KB: _đánh giá chung lại đoạn thơ
 ^^VD: cảm nhận của em về đoạn thơ sau:
            "Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
              .........
             Đất Nước có từ ngày đó"
                      ( Trích" Đất Nước"- Nguyễn Khoa Điềm)
                       Bài làm: 
     - phân tích đề: giống phần phân tích đề bài thơ "Đất Nước", nhưng làm rõ câu hỏi Đất Nước có từ bao giờ?

   - Lập dàn ý:
        +MB:_ giới thiệu tác giả NKD, bài thơ Đất Nước
                 _ giới thiệu, khái quát đoạn trích

      +TB: 4 Luận điểm chính
            ~LD1: khái quát hoàn cảnh sáng tác, vị trí và nội dung đoạn trích
            ~LD2: Câu thơ đầu tiên đã khẳng định đất nước có từ lâu rồi>> Đất Nước là những thứ thân thuộc gần gũi, gắn bó với mỗi con người, ở trong mỗi con người từ khi phôi thai
           ~LD3: Tác giả lí giải quá trình hình thành đất nước>> Đất Nước có từ khi dân mình biết yêu thương, sống tình nghĩa, từ ngày dân tộc có nền văn hóa riêng, từ khi dân mình biết dựng nước và giữ nước, từ trong cuộc sống hằng ngày của con người.
         ~LD4: nghệ thuật :sử dụng đa dạng và sáng tạo chất liệu văn hóa dân gian, ngôn ngữ giàu chất suy tư, triết luận sâu sắc.
    +KB: _đánh giá chung về đoạn thơ, khái quát lại ý nghĩa đoạn thơ là lí giả quá trình hình thành đất nước
             _ cảm nhận của bản thân
     
     

1. Mở bài: Giới thiệu khái quát về tác giả Huy Cận, bài thơ Tràng Giang, và vị trí đoạn trích trên.

2. Thân bài:

a. Hoàn cảnh ra đời của bài thơ và cảm hứng bao trùm

Bài thơ Tràng giang sáng tác năm 1939, trích từ tập thơ đầu tay Lửa thiêng, tiêu biểu cho phong cách sáng tác của nhà thơ Huy Cận. Với bài thơ cùng tập thơ xuất sắc này, Huy Cận đã trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào thơ mới.

Nếu Xuận Diệu bị ám ảnh bởi bước đi của thời gian, thì Huy Cận lại thường đắm mình trong cảm hứng không gian rợn ngợp. Nhà thơ thường viết về những cảnh không gian rộng lớn, con người xuất hiện nhỏ bé, cô đơn, mang những nỗi buồn, nỗi sầu nhân thế, luôn luôn bế tắc trước thực tại, và khao khát tìm kiếm mối giao hòa giao cảm với thiên nhiên, đất trời.

b. Cảm nhận bao quát nội dung bài thơ

Bài thơ đã dựng nên một bức tranh thiên nhiên mênh mông của mặt nước. Nước mênh mang những nỗi buồn của kẻ “đứng trên quê hương mà vẫn thấy nhớ quê hương”. Cảnh vật hiện lên đìu hiu, vắng lặng, buồn man mác. Mọi thứ dường như đang dãn tách, ngày càng xa cách nhau trong không gian của dòng tràng giang.

c. Phân tích khổ thơ

    “Lớp lớp mây cao đùn núi bạc

      Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa

      Lòng quê dợn dợn vời con nước

      Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà”

Đây là khổ thơ cuối cùng của bài, tóm gọn lại toàn bộ tinh thần, tư tưởng của bài thơ. Ở khổ thơ này ta cảm nhận được cảm hứng không gian và nỗi buồn nhân thế rõ nét của nhà thơ Huy Cận.

Khổ thơ đem lại cho người đọc nhiều cách cảm nhận đánh giá, nhưng về cơ bản nó thể hiện những nội dung sau:

- Tác giả sử dụng biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác trong câu thơ thứ nhất. Không phải “núi cao”, “mây bạc” như lệ thường, mà Huy Cận lại dùng “mây cao”, “núi bạc”. Điều này gây ra cảm giác choáng ngợp, dường như mọi thứ đang ngày càng giãn nở, mở rộng thêm ra cả chiều cao, chiều rộng.

- Động từ “đùn” thể hiện cảm giác liên tục, không có điểm dừng, đó là những tác động rất nhỏ, nhưng khi thực hiện trong thời gian dài thì lại tạo ra những thay đổi lớn lao. Đó là những xoay vần của tạo hóa, con người không dễ dàng can thiệp vào.

- Hình ảnh cánh chim là một hình ảnh quen thuộc trong thơ văn, biểu tả hình ảnh người lữ khách tha phương, ngóng trông về quê nhà. Người đọc có cảm giác bước chuyển của thời gian diễn ra đầy tinh tế. Chỉ một chút nghiêng nhỏ của cánh chim đã mang theo ánh chiều về. Cánh chim càng nhỏ bé cô đơn trước cảnh chiều rợn ngợp, cũng giống như người lữ khách cô đơn, buồn tủi trước trời rộng sông dài mà không biết đi đâu về đâu.

- Hai câu thơ cuối thể hiện trực tiếp nối nhớ quê hương của tác giả. Đó không phải là một ngôi nhà, một thôn quê nhỏ bé cụ thể, mà khái quát lên là nỗi nhớ đất nước, quê hương Việt Nam. Tại sao tác giả đang đứng trên chính đất nước mình mà vẫn thấy nhớ? Câu thơ thể hiện nối buồn kín đáo của thế hệ những nhà thơ mới, bất lực trước thời cuộc, thấy đất nước mình bị giặc dày xéo, nhân dân mình bị biến thành nô lệ, nhưng họ loay hoay, không biết làm gì, và cũng không thể làm gì. Nỗi buồn mất nước ấy không phải là ngẫu hứng tức cảnh sinh tình, mà là nỗi buồn thường trực trong lòng nhà thơ, chỉ chờ một cái cớ là cảnh chiều hôm để trực tuôn trào.

d. Đánh giá:

- Đây là khổ thơ tiêu biểu cho bài thơ, có sự kết hợp giữa tính chất ước lệ cổ điển của thơ Đường và bút pháp lãng mạn, hiện đại của Thơ mới.

- Đoạn thơ thể hiện được cảm hứng về không gian của nhà thơ, lại kín đáo bộc lộ nỗi niềm yêu nước thầm kín của thi sĩ Huy Cận.

3. Kết bài: Đánh giá lại tác giả và tác phẩm.

Hồ Chí Minh là một vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam. Bác không chỉ được biết đến với vai trò là một vị chính trị tai ba mà Bác còn là một nhà thơ với lòng yêu nước sâu sắc, yêu thiên nhiên đậm đà. Một bài thơ thể hiện niềm yêu thiên nhiên khôn xiết của Bác là bài Cảnh khuya.
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
II. Thân bài: nêu cảm nghĩ về bài thơ Cảnh khuya
1. Hai câu thơ đầu
- Cảnh khuya núi rừng Tây Bắc được miêu tả hết sức đặc sắc
- Tiếng suối trong vọng như tiếng hát: ví tiếng suối như tiếng hát, gợi tả tiếng suối, núi rừng mang hơi ấm con người
- Cảnh trăng với sự hòa quyện giữa thiên nhiên núi rừng
- Một tâm hồn thi sĩ được thể hiện rõ nét
- Bức tranh thiên nhiên rất lung linh, huyền dịu
2. Hai câu thơ sau
Lòng yêu nước sâu sắc
Mạch thơ thể hiện rõ ràng và chi tiết
Lòng yêu thiên nhiên và yêu nước hòa quyện vào nhau.
III. Kết bài: nêu ý kiến của em về bài thơ Cảnh khuya
Qua bài thơ ta có thể thấy được tâm hồn yêu thiên nhiên và lòng yêu nước sâu sắc của Bác được thể hiện rõ nét qua bài thơ. Qua đó ta cũng thấy được một tinh thần bất khuất, quật cường của một người chiến 

Đề 2: đoạn thơ
* phân tích đề
- cảm nhận về 8 câu đầu bài thơ “ việt bắc “
- nội dung
- nghệ thuật
* dàn ý
1. Mở bài
- Giới thiệu khái quát về tác giả Tố Hữu và tác phẩm Việt Bắc.
- Giới thiệu nhận định cần chứng minh
2. Thân bài
a. Giải thích ý kiến đánh giá
- Giọng thơ tâm tình ngọt ngào.
- Nghệ thuật biểu hiện giàu tính dân tộc.
- Dù viết về đề tài chính trị gắn với sự kiện lịch sử tháng 10 năm 1954 nhưng bài thơ Việt Bắc nói chung và tám câu thơ đầu tiên vẫn hiện lên chất chứa cảm xúc của sự ngọt ngào, tha thiết.
b. Phân tích, bình luận về giọng thơ tâm tình ngọt ngào, tha thiết và nghệ thuật biểu hiện giàu tính dân tộc trong 8 câu thơ đầu
- Bốn câu thơ đầu: là lời của những người ở lại - nhân dân Việt Bắc.
+ Điệp cấu trúc câu: "Mình về mình có nhớ ta?", "Mình về mình có nhớ không?".
+ Sự láy đi láy lại của câu hỏi tu từ đã xoáy sâu vào nỗi nhớ và sự day dứt khôn nguôi.
+ "Mười lăm năm ấy" gợi tháng ngày đồng cam cộng khổ, chia ngọt sẻ bùi
+ Những hình ảnh "cây", "núi", "sông", "nguồn" quen thuộc gợi nhắc lối sống ân nghĩa thủy chung.
→ Giọng điệu tâm tình, thủ thỉ tràn đầy cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến của đồng bào Việt Bắc.
- Bốn câu thơ sau là lời của người đi - các cán bộ chiến sĩ cách mạng.
+ Đại từ "ai" ngân vang cùng sự "tha thiết" đã nhấn mạnh vào tình cảm, cảm xúc đặc biệt.
+ Những tính từ miêu tả cảm xúc như "bâng khuâng", "bồn chồn".
+ Tất cả mọi cảm xúc dường như nén lại: "Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay".
- Giọng điệu tâm tình được tạo nên bởi nghệ thuật biểu hiện giàu tính dân tộc
+ Sử dụng nhuần nhuyễn, sáng tạo và linh hoạt thể thơ lục bát - thể thơ dân tộc.
+ Kết cấu bài thơ được kiến tạo theo lối đối đáp giao duyên qua cặp đại từ "mình - ta”
c. Đánh giá về giọng thơ và nghệ thuật trong thơ Tố Hữu
- Giọng thơ tâm tình ngọt ngào, tha thiết quyện hòa và gắn bó chặt chẽ với nghệ thuật biểu hiện giàu tính dân tộc.
- Góp phần thể hiện đặc trưng trữ tình - chính trị trong phong cách thơ Tố Hữu.
- Tạo nên giá trị đặc sắc của tác phẩm Việt Bắc.

Kết Bài
Đánh giá về tính trữ tình - chính trị trong thơ Tố Hữu

- Phân tích đề: Cần đọc kĩ để xác định yêu cầu của đề bài ( Bài thơ là bài nào, tác giả, hoàn cảnh sáng tác là gì, đối tượng cần phân tích của bài thơ, vấn đề nghị luận )
- Dàn ý
+MB: Giới thiệu tác giả, bài thơ:  và vấn đề cần nghị luận
+TB:
• Hoàn cảnh sáng tác, nội dung, bố cục của bài thơ....
• Nêu luận điểm chính, luận điểm phụ. Sau đó chia nhỏ bài thơ ra để phân tích
• Phân tích hình tượng thơ, nêu biện pháp nghệ thuật và tác dụng, phân tích nhịp điệu, cấu tứ thơ
• Nhận xét, bàn về giá trị nội dung nghệ thuật của bài thơ
+KB: Khẳng định, đánh giá chung về bài thơ
- VD: Phân tích bài thơ Tây Tiến
+MB: Giới thiệu về tác giả Quang Dũng, bài thơ Tây Tiến
+TB:
• Nêu hoàn cảnh sáng tác của bài thơ, khái quát nội dung, bố cục bài
• Luận điểm chính của bài: 4 luận điểm chính
▪︎ Khổ 1: Những kỉ niệm trên chặng đường hành quân
▪︎ Khổ 2: Những kỉ niệm đẹp về tình quân dân trong đêm liên hoan
▪︎ Khổ 3: Bức chân dung người lính Tây Tiến
▪︎ Khổ 4: Nỗi hoài niệm, lời hẹn ước lên đường, lời thề gắn bó với đoàn binh Tây Tiến
• Phân tích hình ảnh nổi bật, ngôn ngữ, cách dùng từ, các biện pháp nghệ thuật của bài....
• Nhận xét về nghệ thuật và nội dung của bài
+KB: Khẳng định, đánh giá về bài thơ Tây Tiến
* Kĩ năng phân tích một đoạn thơ
- Phân tích đề : Cần xác định rõ
+ Đoạn thơ trên thuộc bài nào
+ Tác giả, nội dung, hoàn cảnh sáng tác của bài thơ và vị trí của đoạn trong bài thơ
+ Đối tượng, vấn đề nghị luận
- Lập dàn ý
+MB: Giới thiệu tác giả, bài thơ và đoạn thơ được trích, cũng như vấn đề nghị luận
+TB:
• Hoàn cảnh sáng tác của bài thơ, vị trí và nội dung của đoạn thơ....
• Nêu luận điểm chính, luận điểm phụ. Chia nhỏ đoạn thơ để phân tích
• Phân tích cách dùng từ, các hình ảnh đặc sắc, nổi bật, chỉ và nêu tác dụng của các biện pháp tu từ, phân tích nhịp thơ, ...
• Nhận xét về nghệ thuật, nội dung của đoạn thơ
+KB: Khẳng định lại nội dung, vấn đề nghị luận của đoạn thơ
VD: Phân tích 18 câu thơ sau 
" Nhớ gì như nhớ người yêu 
........
Ngòi Thia, sông Đáy, suối Lê vơi đầy "
+MB: Giới thiệu nhà thơ Tố Hữu, bài thơ Việt Bắc, và đoạn trích
+TB: 
• Nêu hoàn cảnh sáng tác, vị trí và nội dung đoạn trích ....
• Nêu luận điểm, chia nhỏ đoạn thơ để phân tích
▪︎ 6 câu thơ đầu: Nỗi nhớ thiên nhiên Việt Bắc bình dị thơ mộng
▪︎ 4 câu tiếp: Nỗi nhớ những kỉ niệm kháng chiến
▪︎ 8 câu còn lại: Nỗi nhớ con người Việt Bắc
• Phân tích hình ảnh đặc sắc, cách dùng từ, các biện pháp nghệ thuật,.....
• Nhận xét về nghệ thuật, nội dung của đoạn
+KB: Khẳng định lại nội dung, đánh giá chung về đoạn thơ

a. Tìm hiểu đề

Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh: Bài thơ được Bác Hồ sáng tác khi còn ở chiến khu Việt Bắc, trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954).

b. Lập dàn ý

(1) Mở bài: Giới thiệu khái quát hoàn cảnh ra đời của bài thơ.

(2) Thân bài:

(3) Kết bài: Sự hài hòa giữa tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sĩ trong bài thơ.

a. Tìm hiểu đề

Khí thế cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp dũng mãnh, hào hùng thể hiện qua lực lượng tham gia, những con đường và thời điểm tổng tiến công sôi nổi…
b. Lập dàn ý

(1) Mở bài: Giới thiệu đoạn thơ (xuất xứ, trích dẫn nguyên văn đoạn thơ).

(2) Thân bài:

(3) Kết bài: Đoạn thơ thể hiện thành công cảm hứng ngợi ca cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta.

2

- Đối tượng: đoạn thơ, bài thơ.

- Nội dung: khái quát về đoạn thơ bài thơ, phân tích nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ và bài thơ, đánh giá về đoạn thơ bài thơ.