Hezkuntzan erabiltzen dugun tresnarik garrantzitsuena behaketa da. Behaketa ez da ikustea soilik, Behaketa entzumenarekin eta ukimenarekin ere egiten baita.

Ikasgelan gaudenean behaketan egon behar dugu, haurraren garapenaren bidea jarraitzeko. Garrantzitsua iruditzen zait taldean irakasle bat baino gehiago badago, denen artean bakoitzaren behaketaz hitz egitea eta hausnartzea. Lau edo sei begik, bi begik baino gehiago ikusten baitute. Beti gogoan izan behar dugu, nor, zer, nola, noiz ,non, norekin eta zertarako behatzen hari garen ondorio bat ateratzeko, haurrari eta bere garapenari jarraipen on bat egiteko. Non eta noiz lagundu jakiteko eta gure lanean egunetik egunera hobeagoak izateko. Irakasleak beti bait daukagu zerbait ikasteko. 

Ondorioa ahal den objetiboena izan dadin komenigarria da ere irakaslea momentu horretan nola dagoen edo ze jarrera mota hartu duen behatzea. Irakasleak pertsonak gara eta gure emozio eta sentipenak ditugu. Gure istorioa daukagu eta behatu eta hausnartzeko garaian, naiz eta ahal den objetiboena izan, hau nabaritu egiten da.

Interesgarria da ere ahal den kasuetan gure lankidearen jarrera behatzea. Asko ikasten da. Komenigarria da ere elkarrekin hitz egitea egoera hauei buruz. Zergatik jarrera hori? Zergatik ikasle batekin era horretara eta beste horrekin beste erara…

Kontutan hartu beharrekoa da ere, ikasle bakoitzak bere sistema familiarra duela, baita ingurua ere. Behatzen ari garenean hauek denak kontuan hartu behar dira. Horregatik da garrantzitsua familiekin komunikatuta eta elkarlanean aritzea.

Batzuetan zerbait zehatza behatu nahi denean, material eta espazioa ere zehatzak eskaini ahal zaizkio ikasleari baita denbora ere.

Esandako gauza guzti hauek elkartuko bagenitu behaketa izango litzateke. Hau egiteko modu bat baino gehiago dago eta gero eta esperientzia gehiago izan, behaketa ere desberdina dela esango nuke. Behaketa on baten ondoren, haur bat garapenean non dagoen, ikusi sentitu eta entzun dezakegu. Datuak bilatu, haurrak ezagut ditzagun eta beraien beharrak, baliabideak eta mugak igartzea beraien ekintzei zentzua emateko eta horren arabera gureak antolatzeko.

 

                                                                                                                                              Maider Lazkano Saizar.

 

Behaketan hasterako kontuan izan beharreko oinarrietako bat da, hain zuzen, horretan erreparatzea. Alegia, pertsona guztien arteko harremanetan gertatzen denez, haurrek sentimenduak eta pentsamenduak eragiten dizkigute irakasleoi. Sentimendu eta pentsamenduok, epaitu baino, ulertzen saiatu behar gara.

Bigarren oinarria zaintzen eta hezten ditugun haurrekiko dugun arduran dago, behar duten segurtasuna, arreta, afektua … denei  eskaintzean. Auto-behaketaz, barruko emozioak sumatu eta hauek geure jardueran duten eragina antzemango dugu. Hau kontuan, kontziente izanik, gure joerak bideratu ahalko ditugu. Geure hezitzaile-prestakuntza eta jarduera hobetzeko egingo dugun ariketa da. Profesional onak izateko, geure lehenespenak, gustuak, erakarpenak, ikusezinak eta aurreiritziak gainditu behar ditugu, eta haur guztiei behar bezalako arreta eta atentzioa eman. Nahiz teknikak eta teoriak menderatu, norberaren behaketan arreta jartzen ez badugu, ez gara haur guztiengana helduko.

Honetan sakontzeko, prozedura bat gara genezake gelan:

Lehenengo astean erregistro bat egingo genuke, haur bakoitzak sortzen dizkizun emozioak eta pentsamenduak idatziz; horretaz jabetu eta idatziz jaso.

Bigarren astean haurrekin egoteko daukagun joera aztertuko genuke: norekin igarotzen dugun denbora gehiago, norekin gutxiago, ze jarrera dugun haur batekiko edo bestearekiko, ze hitz eta ze keinu darabiltzagun …

Hirugarren astean, ordura arte izandako pentsamendu batzuk beste pentsamendu batzuekin ordezkatzen saia gintezke.

Laugarren astean gure jarduerak zuzentzen saiatuko ginateke, guztiei dagokien tratua emate aldera. 

Iruditzen zait aurkikuntza politak egin genitzakeela norberaren behaketatik abiatuta. Ziuraski konturatuko gara hasieran gure lehentasun eta zaletasunek markatzen dutela haur bakoitzarekiko dugun jarrera; baina, errurik sentitu gabe, hobetzeko aukera ikusi behar dugu. Eta sumatzen badugu haur ‘ikusezinak’ badirela, egindako lanaren ondorioz, berriro ikusgai, eta batzuetan ikusgarri bihurraraziko ditugu. 

Auto-behaketa behar-beharrezkoa da, horrek ahalbidetzen baitigu haur guztiengana ailegatzea, sarritan ezkutukoak edo inkontzienteak diren emozioen gainetik. Auto-behaketak norbere kontzientziaren aurrean jartzen ditu sentimenduok, eta, haietaz jabetuta, beste modu batean jarduteko aukera ematen digu. Ariketa hau oinarrizkoa delakoan nago gure garapena eta gaitasun profesionala hobetzeko. Soilik kanpora begiratzen badugu, zati handi bat, barrukoa, behaketatik kanpo geratuko da, eta gure behaketa ez da osoa izango.

Bibliografia: IDOYAGA, J.I.  Norberaren behaketa,  Hik Hasi, 2009-10-01 

AIORA ZULAIKA SOROA

Lehenik eta behin baina behaketaren esanahia jakingo beharko genuke. Casanova (1997). Behaketa subjektu batek beste batengan edo objektu eta gertaera zehatz batzuengan egiten duen azterketa arretatsuan datza, hauen ezagutza sakona lortu ahal izateko, beste bide batzuetatik lortu ezin diren datuen behaketaren bidez. Horrela, helburua hipotesiak formulatu edo baieztatzeko datuak jasotzea eta gertaera bere ingurune naturalean sortzen den eran deskribatzea da.

Nire ustez oso inportantea da espazio fisikoaren behaketa. Bertan, haurra seguru baldin badago, bere garapena egokia izango da. Haurrak berezko esploratzeko gaitasuna du eta hori sustatzeko ezinbestekoa da espazio fisikoan seguru sentitzea.Horregatik, oinarrizkoa da inguru horren behaketa.

Aurrekoaz gain, beste arlo desberdin asko ere garrantzitsuak dira. Adibidez: haur hezkuntzako metodologia orokorra, irakaslearen esku-hartzea, sentikortasuna, espazio eta denboraren antolaketa, estrategia, metodologia, ebaluazioa, gurasoen harremanak etab. Alderdi hauek behatu aztertu eta ondorioak ateratzea litzake zuzena. Era honetan, behaketaren bidez aldatu hobetu eta indartu beharreko puntuak zeintzuk diren jakiteko eta zer egin erabakitzeko.

Baina badago beste behatu beharreko aspektu bat; irakaslearen auto behaketa. Hau da, irakasleak bere burua ezagutu beharko du. Ikasle bakoitza ezberdina da eta berezitasun bakoitzaren aurrean bere aurreiritziak alde batera utzi beharko ditu. Haur bakoitzaren beharrak identifikatu, aztertu eta ahalik eta ondoen asetu ahal izateko. Horrek, eraldaketa pertsonala eta beste hainbat arlo pertsonal garatu, landu eta hankaz gora jartzea suposatu lezake irakaslearentzat. Irakaslearen lanean behaketa eguneroko kontua da baina ahaztu gabe behatu beharreko aspektuak haurra eta ikastetxeaz gain; gizartea, kultura, hizkuntza, gurasoak, norbera, beste irakasle batzuk, etab. ere badirela. Eta hau guztiaren behaketa oinarrizkoak direla hezkuntzan eta haurraren garapenean.

Mikel Fernández Virumbrales 

Ikasgelek eta ikastetxeek behaketarako espazio eta egoera ugari eskaintzen dizkigute. Izan ere, hezkuntzari erlazionatutako gaiez gain (metodologia, irakaslearen/ikaslearen rola, harremanak, formazioa, haurren garapena...), gizarteari dagozkion gaiak ere behatu daitezke bertan (hizkuntzaren erabilera, kultura, aniztasuna,...). 

Behaketa egiten denean eta haur baten egoeraz hitz egin aurretik, oso garrantzitsua da haurraren etxeko egoera zein den ezagutzea, familiak erlijioarekiko duen harremana ezagutzea edota bere familiaren ohiturak ezagutzea  haur horren egoera ahalik eta hobeen ulertu ahal izateko.

ANDREA ARAGON ACEDO

Psikologia-ikasketak burutzen ari nintzela ikasi nuen behaketa egitearen esanahia. Behaketa alor askotan erabiltzen den teknika da, eta behaketa-mota asko existitzen dira, baina helburu nagusia orokorra dela esan dezaket, hau da: informazioa jasotzea. Teknika hori aplikatzen da, behaketaren arrazoi diren jokabideak aurrez sortutako teoriekin edo hipotesiekin bat datozen ikertzeko eta berriak sortzeko. Beraz, jokabideen inguruko ikerketa dela esango nuke nik.

 Aspalditik burutzen da behaketa eskoletan, baina helburua aldatu egin da; lehen, haurraren ikaskuntza ebaluatzea zuen helburu behaketak, gaur egun, aldiz, haratago doa, helburuak askoz ere anitzagoak eta “pertsonalagoak” dira. Hezkuntzan, behaketa ikerketa teknika gisa erabiltzen da, horrek espezifikoa, sistematikoa eta objektiboa izan behar du. Aurreiritziak alde batera utzi eta banakoaren jokabideak ulertzen saiatu behar dugu hezitzaileok. Ikasitakoa errealitatean gertatzen den ikusi, teoriak sakondu, eta horiekin kritikoak izan behar dugu, geure iritzia eta ondorio propioak atera ahal izateko, eta hobekuntzak proposatzeko.

Behaketa bidez aztertuko nukeena da: ikasleen jokabide eta jarrerak, banaka zein taldean; ikasleen arteko harremanak; gatazka-egoerak; materialaren zaintza; banakoaren beharrak, gaitasunak...

Eztizen Elorza

"La observación consiste en el examen atento que un sujeto realiza sobre otro o sobre determinados objetos y hechos, para llegar al conocimiento profundo de los mismos mediante la observación de una serie de datos generalmente inalcanzables por otros medios".

Zer, nola, nork, noiz, zertarako --> garbi eduki behar dugun zerbait behaketa hasi aurretik.  HELBURU BAT izan behar du behaketak, asmo baterako eta datuen bilketa egituratua izan behar du. Horretarako, egunerokoa, dokumentuen jasoketa, audio, argazki zein bideoak erabili ditzakegu, gerora aztertu ahal izateko.  
Halere, batzuek hala uste badute ere,  BEHATZEA ez da EBALUATZEA, nahiz eta ebaluaketarako tresna baliogarria izan daitekeen aurretik aipatu dudan bezala. hainbat abantaila ditu behatzeak esaterako,  egoera baten inguruko informazio osatua ematen digu edota  ez du ikasleen eguneroko jarduna gelditzen.


Iker Laparra Guillen

Behaketaren helburua zein den argi izan behar dugu, hau da, zer eta zertarako behatzen dugun ahalik eta informazio zehatzena jasotzeko.

Irakasle bezala, haurraren garapen psikiko eta osasuntsua bermatzea dugu helburu eta hori lortzeko , lagungarria izango zaigu behaketari esker jasotako informazioa eta ondorengo esku-hartzea.

Behaketaren bitartez, haur bakoitzari bere gaitasunak garatzen lagundu, edota dituen zailtasunak garaiz antzeman eta kudeatzen lagundu diezaiokegu. Horretarako, eguneroko behaketa ezinbestekoa izango da.

Haurra ongizatean egon dadin, testuingurua ere kontutan hartu behar dugu. Behaketa beraz, ez da soilik haurrarengan bakarrik mugatuko. Adibidez, irakasle-ikasle-familia arteko harremana nolakoa den, berdinkideen arteko harremanak, espazio eta denbora antolaketa, edota ikasleekin gelan lantzeko materiala behatzeak bere garrantzia du.

Behaketak beraz, sistematikoa izan behar du. Irakasleari hausnartzen, helburuak finkatzen eta nolako esku-hartzea izan behar duen lagunduko diona.

NORA ARISTEGIETA

 Paula Etxeberria

Behaketaren hainbat definizio aurki ditzakegu hiztegi ezberdinetan geldialdi bat eginez. Denak balizkoak eta erabilgarriak irakasle izango garenontzat.  Baina zer eta zertarako behatu dira ordea niri gehien interesatzen zaizkidan galderak. Atzetik aurrera hasiko naiz bi galdera hauek erantzuten.

 Zertarako behatu? Irakasle batek irakatsi eta ikasteko grina etengabe bat izan behar duela iruditzen zait. Horretarako irakasle- ikertzaile rolak berebiziko garrantzia du, eta ikertzaile batek oinarrian izan beharko luke behaketa. Beraz gure ikasleak bere osotasunean  behatzeari utzi ezkero irakaskuntza estandarizatu eta mekanizatu hutsean zentratzeko arriskuan izango gara.

Melanie Uttech'-ek  “¿Qué es la investigación-acción y qué es un maestro investigador?”artikuluan idatzirikoan dioen bezala:

Zer behatu? Galdera honi erantzun egokia ematea zaila dela iruditzen zait gaur egun dudan jakintza maila kontutan izanda baina saiatuko naiz hala ere. Haurra izan beharko litzateke behatu behar den guztiaren helburua. Honek ez du esan nahi haurra izango denik behatu beharreko bakarra ezta gutxiago ere, baina bai lanaren onura jasoko duena. Gure burua ikertzetik hasita ikaslea zipriztintzen duen oro behaketa aktibo eta kualitatibo batez egitea dela egokiena iruditzen zait. Haurraren unibertsoa ezagutuz gero errazago izango baitzaigu bere munduan sartu eta  hau ulertzea .

Ibai Uriarte

Behaketa tresna ezberdinak egon daitezke baina Mózesek (2016) dioen moduan, la observación siempre ha sido un importante instrumento práctico y hecho por un profesional experimentado puede ofrecer datos válidos. Behaketari esker datu oso baliagarriak lortu daitezke eta horiei esker aldaketak eragin daitezke.

Gelan zer behartu behar den aztertzen badugu, hiru norabide ezberdin zehaztuko nituzke. 
1-Haurra: haurrei dagokienez hauek jokabideetan, mugimendutean, desio eta nahietan jarriko nuke fokua. 
2- Espazioa: espazioari dagokionez, gelaren antolamendua behatuko nuke, material bakoitzaren espazioa eta lekua eta honek duen funtzinalitate eta praktikotasuna. 
3- Norbera: norberari dagokionez, norberak bere burua behatzera eraman behar duela esango nuke, bere indargunak eta ahuleziak identifikatuz eta hauek erabiltzeko estrategiak garatu behar ditu. 

Honekin guztiarekin batera, behaketa egunero garatzen joan daiteeken alderdia dela baieztatuko nuke. Mózesek ( 2016) esaten duen moduan, la observación es una capacidad que se puede desarrollar hasta el infinito. Hortaz, ekin diezaiogun behaketa lanari eta has gaitezen urratsez urrats hau garatzen.

BIBLIOGRAFIA: Mózes, E. ( 2016) La observación en la pedagogía Pikler. 27-35.orr.

Ainara Arrieta

Ez nintzen behatzea zer zen pentsatzen jarri erizaintza ikasketak egin nituen arte. Ikasgelan behin eta berriz errepikatzen ziguten gure erronka nagusiena behatzen ikastea zela eta gure lanaren funtsa bertan oinarrituko zela, uneoro pertsona behatzea zela gure eginkizuna, pertsona eta pertsona inguratzen zuen edozer eta edonor. Eta hala zen, behaketa izan da erizain gisa pertsona bat bere osotasunean ulertzeko balio izan didan tresna. Erizaintzak erakutsi dit behaketa ez dela begiratzea soilik, azaleko informazioarekin geratu ordez piska bat haratago begiratzea baizik, hau da, zentzumen guztien bitartez, ikusiz, entzunez, usainduz, ukituz… ahalik eta informazio gehien jasotzea, elkarren arteko loturak egitea eta bertatik ondorioak ateratzen saiatzea. Behaketa on batek pertsona bat sakonago ezagutzera eraman gaitzake, pertsona nola sentitzen den edo bere jarrera eta jokabideak ulertzera. 

Behaketa zentzu horretan hartuz gero irakasle batentzat ere guztiz beharrezkoa da behaketa ikasgelan praktikan jartzea. Irakasleak ikasle bakoitzaren garapen osoa eta egokia nahi badu, haur bakoitza behatzea eta bakoitzaren gaitasunak edo beharrak atzematea ezinbestekoa iruditzen zait horrela bakoitzaren ezagutzen, gaitasunen edo erritmoaren arabera laguntza eskaini ahal izateko. 

Irakasleak dituen helburuen arabera behaketak bide bat edo beste hartuko du baina helburu garrantzitsuenetako bat ikasleen ongizatea eta garapen egokia ziurtatzea izan daitekeela kontuan harturik, haurrak bakarka behatzeaz gain, aldi berean ikasgelaren behaketa orokor bat egitea ere guztiz beharrezkoa iruditzen zait, ikasle taldearena, gelarena, ikastetxearena… Eta horrez gain, norberaren behaketa ere bai. Irakasleak bere burua behatzea eta bere egoera zein den aztertzea ezinbestekoa iruditzen zait, autoezagutza lana egitea eta bere sentimendu eta emozioak ezagutzea, ikasleei zer transmititzen dien eta zer transmititu nahi dien lantzea. 

Leire Ganzarain

Hau honela izanik, behaketak arrakasta izateko, beharrezkoa izango da aurretik behatu beharrekoa definitzea. Hau da, behaketa sistematikoa izatea. Non aurrez behatzaileak behatu nahi duen hura zehaztua izango duen, eskolaren kasuan irakasle-ikasleen edota eskola eta komunitatearen arteko erlazioa behatu daitekeelarik.

Behaketa zerbait zuzena da, aurrez aurrekoa. Beraz, informazioa  modu zuzenean jasotzen da eta gertaerak, jokabideak eta egoerak ematen ari  diren momentuan erregistratzen dira. Hargatik, zentzumen guztien erabilera eskatzen da. Izan ere, behaketa prozesuak irauten duen denboran ematen diren gertaeren/jokaeren/jarreren deskribapen sakona egitea beharrezkoa baita. Garrantzitsua izango delarik, prozesua ahalik eta naturalera izatea. Hots, intrusiboa ez izatea, behaketak “fidela” izan beharra baitauka. 

Itziar Azcarraga-urizar Ugarte