Strategische kennisvraag 3 VANG/Grondstoffen by CoKCE

Tjeerd Meester/Kees Veerman (MinIenM/Directie Duurzaamheid)

CoKCE — 2014-02-21 09:37:29 UTC

Waar liggen kansen voor gebieden om zich te ontwikkelen op basis van nabijheid van vraag en aanbod van bepaalde grondstoffen of producten?

Subvragen: - Welke potenties hebben verschillende regio's om 'circulaire hotspots'te worden (Nederlandse Unique-Selling points)?

-Hoe kan de circulaire economie, het geografisch sluiten van ketens en industrie symbiose worden bevorderd via het ruimtelijk beleid?

- Wat is daarbij de rolverdeling tussen verschillende overheidslagen? Zijn optimale schaalniveaus te identificeren?

Ester van der Voet

2014-02-24 15:50:48 UTC

The Netherlands is uniquely situated because of the harbours, where lots of materials and waste come in. There is also a very large steel production plant in the NL, which offers excellent possibilities to increase steel recycling. These are essential matters, not to be left to the local level, but addressed at least at the national level, and probably internationally. Municipalities can do other things, like stimulating repair shops and suchlike.

Geert Bergsma

2014-03-09 18:31:43 UTC

De circulaire economie is meer een netwerk dan een iets met hotspots of rotondes. Vooral locaties met hoge grondstofprijzen relatief ver van havens (oostenrijk/Zwitserland) hebben een natuurlijk voordeel voor recycling en hergebruik. De makkelijke beschikbaarheid van goedkope grondstoffen over de hele wereld in onze grote havens maakt het ontwikkelen van circulair lastig. Hogere stabiele (evt een wiebel taks) grondstofprijzen zouden interessant zijn om de circulaire economie te stimuleren. Hoge kosten voor afvalstort of verbranding is ook een optie maakt werk indirecter.

Vanuit overheidshoek zou vooral ook de regelgeving voor secundaire grondstoffen eenvoudiger en goedkoper kunnen. Zeker ook bij export. Een soort Schengen gebied voor secundaire grondstoffen in NW Europa is nog steeds een goed idee.

Schaalniveau's voor NL met makkelijk transport zullen best groot zijn. Dit zou je moeten onderzoeken per materiaal.

NB: Let er op in functies te blijven denken. Materialen kunnen vaak vervangen worden door andere materialen.

Nicole van Buren/Alexander Woestenburg

2014-03-10 08:50:07 UTC

Circulaire economie kan op verschillende schaalniveaus spelen (mondiaal, regionaal, lokaal). Als je dan naar de verschillende niveaus kijkt, hoe kun je dan zorg dragen om de clustering van elkaar aanvullende bedrijven te bevorderen.

Dit betekent voor de vragen:

Waar liggen nog onbenutte mogelijkheden om van elkaars reststoffen gebruik te maken?

Hoe kan de overheid (verschillende lagen) dit bevorderen?

Probeer woorden als hotspot, optimaal en unique selling point te vermijden omdat ze eerst gedefinieerd moeten worden wat de betekenis hiervan is. Je hebt om circulair te worden geen hotspots of unique selling points nodig.

Vanuit economisch perspectief kun je hiervoor gaan. Maar dan is het nodig expliciet te benoemen wat je hiermee bedoelt.

De Rli heeft nu gekozen om de nieuwe afvalinfrastructuur als adviesthema te kiezen

http://www.rli.nl/Werk-in-uitvoering/toekomstige-afvalinfrastructuur

Lars Meindert (Ecorys)

lars_meindert — 2014-03-11 08:58:08 UTC

Ik heb hier (nog) weinig zicht op, al zijn we momenteel wel betrokken bij een studie voor DG Enterprise rondom industriele symbiose in de EU (loopt tot begin 2015). We zien dat er rondom IS in Europa enorme verschillen bestaan en dat het in veel gevallen (helaas) toch nog kleine lokale/regionale initiatieven zijn die staan of vallen bij het initiatief van een of enkele bedrijven. Mijn inschatting is dat hier (in economentermen) met name coordinatie- en netwerkproblemen spelen: hoe match je vraag en aanbod, terwijl veel bedrijven zich ook nog eens niet altijd bewust zijn van de potentie. Rol overheid hierbij is erg lastig. Initiatieven als MJA3 zijn wel waardevol in mijn optiek (zie ook onze evaluatie MJA3 van april 2013), al is de aandacht voor ketenintegratie nog wel (te) laag en moet de ambitie dan duidelijk omhoog. Het geografisch 'sluiten' van ketens lijkt me overigens zeer lastig (zo niet kansloos), met name gezien het belang van vrije handel!

PBL (Alexander van der Vooren ea.)

2014-03-11 16:03:39 UTC

Nederland is goed gepositioneerd met betrekking tot kansen voor de circulaire economie. Nederland heeft een goede kennis basis, zowel op het gebied van productietechnologie als over het ontwerp van producten en materialen. Daarbij behoort Nederland tot de koplopers op het gebied van recycling en verwerken van afval. Om kansen richting circulaire economie optimaal te benutten zijn op verschillende overheid lagen acties nodig. Uiteenlopend van de discussie over einde afval, in EU verband ontmoedigen van storten, het LAP en toestaan van experimenten in vergunningen.

Om de kansen en winstmogelijkheden (voor economie en milieu) van een circulaire economie te kunnen beoordelen is veel kennis nodig van de lokale productiestructuur en wijzen daarom om het belang van ruimtelijk beleid (maatwerk). Sommige productieketens zijn meer lokaal georiënteerd dan andere. Zo is de hightechindustrie in Noord-Brabant veel minder lokaal georiënteerd (input-output relaties) dan veel andere concurrerende hightechindustrieën in Europa. Voor deze industrie kan een meer lokale productiestructuur de industrie wellicht versterken. Andere industrieën hebben echter een veel internationalere productiestructuur of maken slechts een onderdeeltje in de productieketen waardoor er weinig indicaties zijn van het nut van een sterkere oriëntatie op lokale productie. Vanuit ruimtelijke efficiency (voor economie en milieu) gedacht is het dan ook niet altijd haalbaar en/of optimaal om meer lokale productiestructuren na te streven: elders kan dit wellicht goedkoper, beter of schoner. Het hergebruik van afval (restproducten) hoeft ook niet per se lokaal plaats te vinden en de focus op een lokale circulaire economie is daarom te beperkt. Kortom, de kansen voor het ontwikkelen van meer nabijheid van vraag en aanbod van bepaalde grondstoffen of producten in bepaalde sectoren in bepaalde regio’s of landen en hier het juiste schaalniveau bij te zoeken, verschilt per productieketen. Diepgravende kennis hiervan is essentieel om kansen te kunnen beoordelen en beleid op te bepalen.

Ton Bastein (TNO)

2014-03-13 21:23:02 UTC

Op het gebied van nationale en regionale materiaalstromen is veel mogelijk en beschikbaar. De stad is duidelijk een belangrijk knooppunt van materiaal- en (vooral) productstromen, creativiteit, ondernemingszin en consumenten/gebruikers. Vraag is voor welke elementen uit de circulaire economie de grootte (en dus ook de inrichting) van de stad een ideaal platform vormt. Daarbij de vraag wat de rol van de overheid kan zijn deze activiteiten te ondersteunen. In essenite is natuurlijk op veel duurzame bedifjsterreinen al ontstaan wat nu n de stad zou moeten ontstaan.

Daarnaast is de analyse welke schaalgrootte noodzakelijk is om tot solide busines cases te komen van belang (potentie van onze havens bijvoorbeeld m.b.t. biobased waste en syngas): die analyse is noodzakelijk om vervolgens te bezien welke wet- en regelgeving (end-of-waste, grensoverschrijdend transport) belemmerend werkt voor deze mogelijkheden.