-Văn hóa Giomon:

+Đồ gốm được chế tạo một cách thô sơ bằng tay, trang trí là từng dải văn thừng, tìm thấy nhiều ở miền Đông, mang tính nghệ thuật hơn thời Yayoi

+Những di tích vật chất như đồ đá, đồ đất nung, vỏ sò có lẫn xương cá, xương hươu, dụng cụ săn bắn, dụng cụ đánh cá. Săn bắn, đánh cá, hái lượm là những là phương thức tìm kiếm thức ăn chủ yếu.

-Tài nguyên thiên nhiên của NB nghèo nàn, đặc biệt là khoáng sản, nhiều thiên tai lớn ảnh hưởng đến quá trình phát triển của NB như động đất, núi lửa, bão lớn....

-Dấu vết thời đá cũ ít tìm thấy, thời đá mới chia thành 2 loại là văn hóa Giomon (3000 năm đến 1000 năm TCN) và văn hóa Yayoi (500 năm đến 300 năm TCN).

-Thời kì này cư dân đã bắt đầu biết trồng lúa, chọn nơi bùn lầy gieo hạt cho thóc tự mọc. Những thế kỉ trước và sau CN, kĩ thuật từ Trung Quốc và Triều Tiên được truyền bá vào giúp sức sản xuất phát triển nhanh chóng. Sản xuất nông nghiệp được coi trọng, nhiều nghề thủ công phát triển như nghề dệt, rèn, mộc, làm đồ gốm

->Văn hóa Giomon sau thời gian dài phát triển đã bị thay thế bởi văn hóa Yayoi, nhưng từ khi tiếp xúc, văn hóa Yayoi đã suy thoái và đang chuyển vào thời đại kim khí.

=>Sự phát triển nhanh chóng của sản xuất dẫn đến sự phân chia đẳng cấp và phân chia thành bộ lạc đã chứng tỏ vào cuối thời kì văn hóa Yayoi, chế độ công xã nguyên thủy ở NB lâm vào tình trạng tan rã.

• Sự hình thành của nhà nước Yamato, nền tảng của Nhật Bản hiện đại. Nhà nước Yamato bắt đầu xây dựng quyền lực trung tâm và lan rộng ảnh hưởng ra các vùng khác.

• Phật giáo được du nhập từ Triều Tiên và trở thành tôn giáo quan trọng trong đời sống tinh thần.

• Các cải cách về hành chính, như cải cách Taika năm 645, đã đặt nền móng cho chế độ tập quyền và chính trị theo kiểu Trung Hoa.

• Thời kỳ này chứng kiến sự phát triển của văn hóa và nghệ thuật Phật giáo, cũng như sự hình thành các văn bản lịch sử đầu tiên của Nhật Bản như Kojiki và Nihon Shoki.

• Quyền lực chính trị tập trung vào hoàng gia và quý tộc, trong khi Phật giáo ngày càng ảnh hưởng sâu sắc đến chính trị.

• Văn học và nghệ thuật nở rộ, với tác phẩm nổi tiếng như Truyện Genji của Murasaki Shikibu.

• Sự phát triển của tầng lớp quý tộc và ảnh hưởng mạnh mẽ của gia tộc Fujiwara, trong khi quyền lực của hoàng gia suy yếu dần.

• Về cuối thời kỳ, các gia tộc quân sự (samurai) bắt đầu nổi lên và dần nắm quyền lực.

• Đây là thời kỳ quyền lực nằm trong tay các shogun (tướng quân) và tầng lớp samurai, trong khi hoàng gia chỉ giữ vai trò biểu tượng.

• Phật giáo Thiền tông và các tông phái Phật giáo mới phát triển mạnh mẽ.

• Mặc dù mạc phủ kiểm soát trung ương, nhưng nhiều vùng đất đã bị các lãnh chúa địa phương (daimyo) kiểm soát.

• Sự phát triển của quân sự và các lâu đài phòng thủ. Các gia tộc lớn như Oda, Toyotomi, và Tokugawa bắt đầu nổi lên.

• Văn hóa, thương mại và kiến trúc phát triển mạnh mẽ, với các tòa lâu đài và thành trì được xây dựng trên khắp Nhật Bản.

Thần đạo (hay đạo Shinto): Là tôn giáo bản địa của Nhật Bản, Thần đạo tôn vinh thiên nhiên và tổ tiên. Các đền thờ Thần đạo (jingu) có mặt khắp nơi trên đất nước, là nơi diễn ra các lễ hội truyền thống và các nghi lễ quan trọng trong đời sống người dân.

- Một số ngôi chùa lớn Cocưbungi và Tôđaigi (nghệ thuật đúc đồng).

- Cung điện, đền thờ có nghê thuật điêu khắc và mĩ nghệ phẩm đồng bằng, vàng và sơn mài.

-Nghệ thuật gốm sứ: Nhật Bản thời kỳ này nổi bật với các sản phẩm gốm sứ tinh xảo, được sử dụng trong trà đạo và các nghi lễ tôn giáo.

⇒ Tác phẩm ghi lại sử tích và truyền thuyết lịch sử và có nhiều biến cố lịch sử và muốn chứng minh “nguồn gốc thần thánh” của Thiên Hoàng.

-Thể loại văn học cổ điển: “Genji Monogatari” (Chuyện Genji) của nữ sĩ Murasaki Shikibu, sáng tác vào thế kỷ XI, được coi là tiểu thuyết đầu tiên trên thế giới. Tác phẩm miêu tả một cách tinh tế về cuộc sống và tình cảm của tầng lớp quý tộc Nhật Bản.

⇒ Văn hóa Nhật Bản thời cổ trung đại là sự hòa quyện giữa tính truyền thống bản địa và sự tiếp thu sáng tạo từ các nền văn minh khác, tạo nên một bản sắc riêng biệt, độc đáo và trường tồn trong suốt lịch sử.