DENBORA LERROA by Izaro Galarraga

1759-1788 Ilustrazioa-Carlos III-espainiako despotismo ilustratua

izarogalarraga — 2025-09-15 12:06:05 UTC

Espainiako Despotismo Ilustratuak, Karlos III .arekin batera, erreforma ekonomiko eta sozialak aplikatu zituen herrialdea modernizatzeko, baina erregearen botere absolutuari eutsiz eta herriaren parte-hartzerik gabe.

1618-1648 Hogeita hamar urteko gerra

izarogalarraga — 2025-09-15 12:06:05 UTC

Europako gatazka erlijioso eta politikoa izan zen, Inperio Santua suntsitu zuena. Westfaliako Bakearekin amaitu zen, Europako mugak eta boterea birdefinitu zituena.

1543-1687 Zientzia iraultza

izarogalarraga — 2025-09-15 12:06:05 UTC

Zientzia modernoaren oinarriak jarri ziren teoria eta metodo berriekin, eta Koperniko, Galileo eta Newtonen ekarpenek kosmosaren eta lege naturalen ulermena errotik aldatu zuten.

1512 Eliza protestantea-Lutero-Eliza anglikanoa-Erreforma/kontraerreforma

izarogalarraga — 2025-09-15 12:06:05 UTC

Erreforma protestantea mugimendu erlijioso bat izan zen, Martin Luteroren kritikekin hasi zena eta eliza kristau berrien sorrera ekarri zuena. Horri aurre egiteko, Eliza katolikoak Kontrarreforma garatu zuen, bere boterea sendotuz eta protestantismoaren hedapena mugatzeko.

1492 Amerikaren aurkikuntza

izarogalarraga — 2025-09-15 12:06:05 UTC

Kristobal Kolon, hiru ontziren agindupean, Karibeko uharte batera iritsi zen, Europa eta kontinente amerikarraren arteko lehen harreman dokumentatua markatuz.

1760–1840 Lehen industria iraultza

annefernandez1 — 2025-09-15 12:12:22 UTC

Neolitoaz geroztik, gizateriaren historiako eraldaketa ekonomiko, teknologiko eta sozialen multzorik handiena bizi izan zen.

1776 Estatu batuen independentzia

annefernandez1 — 2025-09-15 12:12:27 UTC

Hamahiru Koloniak Britainia Handiarekin hausteko prozesua izan zen. Askatasunaren eta autogobernuaren printzipioetan oinarritutako nazio berri bat sortu zuen gerra baten ondoren sendotu zen.

1789-1799 Frantziako iraultza

annefernandez1 — 2025-09-15 12:12:31 UTC

Gatazka sozial eta politikoa izan zen, Antzinako Erregimenarekin amaitu zuena eta egungo Zuzenbide Estatuaren oinarriak ziren legearen aurrean askatasuna eta berdintasuna finkatu zituena. Horrekin hasten da Aro Garaikidea.

1805-1814 Napoleon-trafalgar-independentzia gerra-1812kokonstituzioa-waterloo

annefernandez1 — 2025-09-15 12:12:35 UTC

Espainiako, Erresuma Batuko eta Portugalgo potentzia aliatuak Napoleon Bonaparteren aurka jarri zituen gatazka belikoa izan zen, Espainiako tronuan bere anaia Jose Bonaparte jarri nahi baitzuen.

1814-1815 Vienako biltzarra-berrezarkuntza-uholde iraultzaileak

annefernandez1 — 2025-09-15 12:12:39 UTC

Napoleon Bonaparteren porrotaren ondoren Europako mugak berrezartzeko eta Antzinako Erregimenaren ideologia politikoak berrantolatzeko helburuarekin deitutako nazioarteko topaketa izan zen.

1808-1833 Latinoamerikako independentzia

annefernandez1 — 2025-09-15 12:12:43 UTC

Prozesu konplexua izan zen: koloniak errepublika independente bihurtu ziren, eta errealistekin gerrak, barne-gatazkak eta ordena politiko berri baten sorrera izan ziren aurrez aurre.

1861 Italiaren batasuna

annefernandez1 — 2025-09-15 19:26:17 UTC

Penintsulako estatuak Italiako Erresuma bakar batean integratu zituen prozesu politiko eta militarra izan zen.

1871 Alemaniaren batasuna

annefernandez1 — 2025-09-15 19:26:45 UTC

Inperio kolonialak eraikitzeko benetako lasterketa bat gertatu zen, batez ere Afrikako banaketa deiturikoarekin.

1871-1914 Inperialismoa eta kolonizazioa

annefernandez1 — 2025-09-15 19:27:28 UTC

Inperio kolonialak eraikitzeko benetako lasterketa bat gertatu zen, batez ere Afrikako banaketa deiturikoarekin.

1884-1885 Berlingo konferentzia-Afrikako banaketa

annefernandez1 — 2025-09-15 19:28:05 UTC

Bilera diplomatiko bat izan zen, non Europako potentziek eta Estatu Batuek Afrikaren kolonizaziorako arauak ezarri zituzten.

1914-1918 Lehen mundu gerra

annefernandez1 — 2025-09-15 19:28:28 UTC

Europan zentratutako gatazka globala izan zen, lehia politiko, ekonomiko eta aliantza militarrek eragindakoa. Horrek milioika heriotza, suntsipen izugarriak eta aldaketa esanguratsuak eragin zituen munduko mapa politikoan.

1917 errusiako iraultza

annefernandez1 — 2025-09-15 19:28:44 UTC

Alemaniako Iraultzak amaiera eman zion Alemaniar Inperioari Lehen Mundu Gerraren ostean eta Gilen II kaiserraren abdikazioa eragin zuen. Hortik sortu zen Weimarko Errepublika, krisi sozial, politiko eta indar ezberdinen arteko liskarren erdian.

1919-1939 Totalitarismoen gorakada

annefernandez1 — 2025-09-15 19:29:18 UTC

Totalitarismoa gerren arteko garaian hazi zen krisiei esker, boterea lider batean kontzentratuz eta gizartea propagandaren eta errepresioaren bidez kontrolatuz.

1929ko krisia

annefernandez1 — 2025-09-15 19:29:33 UTC

Mendeko munduko krisi ekonomiko larrienak, batez ere burtsa-espekulazioak, gainprodukzioak... eragindakoak, Estatu Batuetan izan zuen jatorria eta berehala hedatu zen munduan zehar, enpresak ixtea eta langabezia inoiz ez bezala igotzea eraginez.

1939-1945 Bigarren mundu gerra

annefernandez1 — 2025-09-15 19:29:55 UTC

Bigarren Mundu Gerra gatazka militar globala izan zen. Bertan munduko nazio gehienek parte hartu zuten, potentzia handi guztiek barne, baita. Gizateriaren historiako gerrarik handiena izan zen, ehun milioi militar baino gehiago mobilizatuta.