ความรู้เรื่องอุณหภูมิ และความแตกต่างของสภาพอากาศในแต่ละพื้นที่ เช่น บางที่แห้งแล้ง ชื้น หนาว ต่ำแหน่งที่รังสีดวงอาทิตย์ตั้งฉากกับพื้นผิวโลก รู้ว่าโลกมีบรรยากาศหลายชั้น เมื่อรังสีดวงอาทิตย์ผ่านเข้ามาจะไม่สามารถทะลุได้ทั้งหมด โดยเฉพาะชั้น โทรโพสเฟียร์เพราะมีเมฆและละลองลอย ละลองลอยคืออนุภาคของแข็งหรือเหลวขนาดเล็กที่ลอยอยู่ในอากาศ

การกระเจิง เป็นปรากฏการณ์ที่แสงเดินทางไปกระทบกับอนุภาคต่าง ๆ ในอากาศ

ปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการรับรังสีดวงอาทิตย์ของพื้นผิวโลก ได้แก่ ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ (ละติจูด), เวลาของวัน, ฤดูกาล, สภาพภูมิประเทศ และสภาพอากาศ

เวลาของวัน:

ปริมาณรังสีดวงอาทิตย์จะเปลี่ยนแปลงไปตามช่วงเวลาของวัน

ฤดูกาล:

การโคจรของโลกและการเอียงของแกนโลก ทำให้มุมตกกระทบของรังสีดวงอาทิตย์เปลี่ยนแปลงไปตามฤดูกาล ส่งผลต่อปริมาณรังสีที่พื้นผิวโลกได้รับ.

สภาพภูมิประเทศ:

ลักษณะของพื้นผิว เช่น ความสูง ความลาดชัน และชนิดของพื้นผิว (เช่น ป่าไม้ พื้นน้ำ พื้นน้ำแข็ง) ส่งผลต่อการสะท้อนและการดูดกลืนรังสีดวงอาทิตย์.

สัณฐานของโลก:

โลกมีรูปร่างเกือบเป็นทรงกลม ทำให้รังสีดวงอาทิตย์ตกกระทบพื้นผิวโลกด้วยมุมที่แตกต่างกันในแต่ละบริเวณ.

มุมของรังสี: พื้นที่ที่รังสีดวงอาทิตย์ตกกระทบตั้งฉากจะได้รับพลังงานสูงที่สุด (ร้อนสุด) ส่วนพื้นที่ที่ทำมุมเฉียงจะได้รับพลังงานน้อยกว่า

ระยะเวลากลางวัน: ยิ่งมีช่วงเวลากลางวันนาน พื้นผิวก็จะสะสมพลังงานได้มากขึ้น

ลักษณะพื้นผิว: พื้นผิวที่มืดจะดูดซับความร้อนได้ดีกว่าพื้นผิวที่สว่างหรือสะท้อนแสง เช่น ดินจะร้อนกว่าหิมะ

บรรยากาศ: เมฆและก๊าซต่างๆ ในบรรยากาศจะดูดกลืนและสะท้อนรังสีดวงอาทิตย์บางส่วนออกไป ทำให้พลังงานที่มาถึงพื้นผิวลดลง

การรับรังสีดวงอาทิตย์ของพื้นผิวโลกไม่ได้ขึ้นอยู่กับระยะทางจากดวงอาทิตย์อย่างเดียว แต่ยังมีปัจจัยหลายด้าน เช่น ตำแหน่งภูมิศาสตร์ มุมตกกระทบของแสง ฤดูกาล เวลาในวันนั้น ลักษณะของพื้นผิว ความสูง และสภาพอากาศ ซึ่งทั้งหมดล้วนมีผลต่อการเกิดอุณหภูมิ การหมุนเวียนของอากาศ และการดำรงอยู่ของสิ่งมีชีวิตบนโลกอย่างซับซ้อนและสัมพันธ์กัน

สาเหตุสำคัญการรับสังสีจากดวงอาทิตย์ของผิวโลกได้แก่ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ ละติจูด เวลา ฤดู ภูมิประเทศ เมฆหมอก

ตำแหน่งทางภูมิศาตร์ พื้นที่ใกล้เส้นศูนย์สูตรจะได้มากกว่า

ละติจูด ยิ่งละติจูดตํ่าจะได้แสงอาทิตย์ตกในมุมตรงจะได้มากกว่า

เวลา ยิ่งเวลาใกล้เที่ยงที่พระอาทิตย์ออกเยอะก็จะได้เยอะ

ฤดู ฤดูร้อนจะได้รับมากกว่าเพราะมุม

ลักษณะภูมิประเทศ จะได้มากกว่าหรือน้อยกว่าขึ้นอยู่กับพื้นที่มีสิ่งกีดขวางหรือไม่

เมฆหมอก อาจบังแสงอาทิตย์และพลังงานหากมีมากไป

1. อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรได้รับแดดมากเพราะแสงอาทิตย์ตกตรง

2. ฤดูเปลี่ยน แสงที่ได้รับก็เปลี่ยนฤดูร้อนแดดแรง ฤดูหนาวแดดน้อย

3. เที่ยงวันได้แดดแรงสุดเพราะแสงตกตรงหัว

4. มีเมฆเยอะหรือฝุ่นมากแดดลดลงเมฆบังแสง ทำให้รับได้น้อย

5. อยู่ที่สูงได้รับแดดมากเพราะอากาศบาง แสงผ่านง่าย

6. พื้นผิวสีเข้มดูดแดดสีอ่อนสะท้อนแดดอย่างถนนร้อนกว่าหิมะ

ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการรับรังสีดวงอาทิตย์ของ พื้นผิวโลกรังสีดวงอาทิตย์

เป็นแหล่งพลังงานหลักที่ส่งผลต่ออุณหภูมิและสภาพอากาศของโลก การที่พื้นผิวโลกจะได้รับรังสีจากดวงอาทิตย์ในปริมาณเท่าใดนั้น ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ซึ่งแต่ละปัจจัยจะทำให้ความเข้มของ รังสีที่พื้นผิวโลกได้รับแตกต่างกันไป

1. มุมตกกระทบของแสง - แสงตกตรง รับพลังงานมาก แสงเฉียง รับพลังงานน้อย

2. ระยะทางผ่านบรรยากาศ - ยิ่งผ่านไกล ยิ่งถูก ดูดกลื่นและสะท้อนมาก

3. เมฆ ฝุ่น ควัน - บดบังหรือสะท้อนรังสี ทำให้ถึง พื้นน้อยลง

4. ลักษณะผิวโลก (สีและพื้นผิว) - ผิวเข้มดูดก ลื่นได้มาก ผิวอ่อนสะท้อนมาก

5. ตำแหน่งบนโลก (ละติจูด) - ใกล้ศูนย์สูตรรับ รังสีมาก ใกล้ขั้วรับน้อย

6. ฤดูกาลและเวลา - แกนโลกเอียงทำให้การรับ รังสีเปลี่ยนตลอดปี

7. ระดับความสูง - ที่สูงอากาศเบาบาง รับรังสี
   ได้มากกว่า

ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการรับรังสีดวงอาทิตย์ของพื้นผิวโลก

1.สัณฐานโลกและการเอียงของแกนโลก โลกมีสัณฐานคล้ายทรงกลม ทำให้รังสีดวงอาทิตย์ตกกระทบพื้นผิวโลก บริเวณละติจูดต่างๆ ด้วยมุมต่างกันท

2.เมฆและละอองลอย โลกมีชั้นบรรยากาศห่อหุ้มหลายชั้น ทำให้รังสีดวงอาทิตย์ที่ผ่านเข้ามาไม่สามารถทะลุผ่านบรรยากาศชั้นต่างๆได้ทั้งหมด

เมฆและละอองลอยดูดกลืน สะท้อน และกระเจิง รังสีดวงอาทิตย์ ทำให้ความเข้มของรังสีน้อยลง

3.ลักษณะของพื้นผิวโลก พื้นผิวโลกแต่ละบริเวณมีลักษณะแตกต่างกันเช่น สี ความเรียบของพื้นผิวเป็นต้น ทำให้มีความสามารถในการสะท้อนรังสีดวงอาทิตน์แตกต่างกัน

1. มุมตกกระทบของรังสีดวงอาทิตย์:

• ตำแหน่งของดวงอาทิตย์:

  มุมที่รังสีดวงอาทิตย์ตกกระทบพื้นผิวโลกมีผลต่อพื้นที่ที่ได้รับรังสี

• ตำแหน่งของโลกบนวงโคจร:

  การที่โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์และแกนโลกเอียง ทำให้ตำแหน่งของดวงอาทิตย์ที่ส่องตั้งฉากกับพื้นผิวโลกเปลี่ยนแปลงไปตลอดทั้งปี ทำให้เกิดฤดูกาลและส่งผลต่อปริมาณรังสีที่แต่ละพื้นที่ได้รับ 

2. ลักษณะของบรรยากาศ:

• เมฆ:

  เมฆมีผลต่อการสะท้อนและดูดกลืนรังสีดวงอาทิตย์ เมฆบางชนิดสามารถสะท้อนรังสีกลับสู่อวกาศได้ ทำให้พื้นที่นั้นได้รับรังสีน้อยลง ในขณะที่เมฆบางชนิดอาจดูดกลืนรังสีและเพิ่มความร้อนให้กับชั้นบรรยากาศได้ 

• ฝุ่นละอองและไอน้ำ:

  ฝุ่นละอองและไอน้ำในอากาศสามารถดูดกลืนและกระเจิงรังสีดวงอาทิตย์ ทำให้ปริมาณรังสีที่ส่องถึงพื้นผิวโลกลดลงได้ 

  
  

การรับรังสีดวงอาทิตย์ของพื้นผิวโลก มุมตกกระทบของแสงอาทิตย์ ซึ่งแสงตกกระทบในแนวตั้งจะทำให้บริเวณนั้นงได้รับพลังงานมากกว่าบริเวณที่แสงตกกระทบในแนวเฉียงระยะเวลาที่พื้นที่ได้รับแสงแดดในแต่ละวันก็มีผลปริมาณรังสีที่ได้รับ ขึ้นอยู่กับฤดูกาลและตำแหน่งของโลก ลักษณะของพื้นผิวโลกก็มีผล พื้นผิวที่มีสีเข้มจะดูดซับพลังงานได้มากกว่าพื้นผิวที่มีสีอ่อนซึ่งสะท้อนพลังงานออกไป ความสูงต่ำมีผลต่อการรับรังสี พื้นที่สูงจะได้รับรังสีมากแต่เก็บความร้อนได้น้อย พื้นที่ต่ำจะสะสมความร้อนได้ดีกว่า ความโปร่งใสของบรรยากาศ การมีเมฆฝุ่นหรือหมอก ก็มีผลต่อปริมาณรังสีที่ส่องถึงพื้นผิว ฤดูกาลที่เกิดจากการเอียงของโลกก็ทำให้การรับรังสีดวงอาทิตย์ในแต่ละพื้นที่เปลี่ยนแปลงตลอด

การที่พื้นผิวโลกจะได้รับรังสีจากดวงอาทิตย์มากหรือน้อยนั้นขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น มุมของแสง ตำแหน่งบนโลก สภาพอากาศ ระยะทางที่แสงผ่านชั้นบรรยากาศ และลักษณะของพื้นผิว ซึ่งทั้งหมดนี้ส่งผลต่ออุณหภูมิและภูมิอากาศในแต่ละพื้นที่ของโลก

1. มุมตกกระทบของแสงอาทิตย์

   • ถ้ามุมตกกระทบมาก (แสงตกเฉียง) พลังงานจะกระจายบนพื้นที่กว้าง ทำให้พลังงานต่อหน่วยพื้นที่ลดลง

   • ถ้ามุมตกกระทบน้อย (แสงตกตั้งฉาก) พลังงานต่อพื้นที่จะสูง

   ระยะทางของดวงอาทิตย์กับโลก

   • โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์เป็นวงรี ทำให้ระยะห่างไม่คงที่

   • ช่วงที่โลกใกล้ดวงอาทิตย์มาก (perihelion) จะได้รับรังสีมากกว่าช่วงที่อยู่ห่าง (aphelion)

   ช่วงเวลาของวันและฤดูกาล

   • กลางวันจะได้รับรังสีมากกว่ากลางคืน

   • ฤดูร้อนจะได้รับรังสีมากกว่า ฤดูหนาว เนื่องจากมุมตกกระทบและระยะเวลาที่แสงส่องถึงยาวนานกว่า

   ลักษณะของพื้นผิวโลก

   • พื้นผิวสีอ่อน เช่น น้ำแข็ง หรือทะเลทรายสะท้อนแสงได้ดี (Albedo สูง) รับรังสีน้อย

   • พื้นผิวสีเข้ม เช่น ป่าไม้หรือพื้นดินดูดกลืนรังสีได้มาก (Albedo ต่ำ

   • สภาพบรรยากาศ
     เมฆ หมอก ฝุ่นละออง และมลพิษในชั้นบรรยากาศสามารถสะท้อนหรือดูดซับรังสีได้

   • 
     

1.ละติจูด คือ ระยะห่างจากเส้นศูนย์สูตร

พื้นที่ใกล้เส้นศูนย์สูตร (แถว ๆ ประเทศไทย) จะได้รับรังสีมากกว่า

เพราะดวงอาทิตย์อยู่เกือบตรงหัว - แสงตกลงมาโดยตรง

2. มุมของรังสี

ถ้ามุมตกกระทบ ตั้งฉาก (มุมชัน) - พลังงานเข้มข้น

ถ้ามุมตกกระทบ เฉียง (มุมเอียง) - พลังงานกระจาย → ได้รังสีน้อย

3. ความยาวช่วงกลางวัน (Daylength)

กลางวันยิ่งยาว → ยิ่งได้รับรังสีมาก

ฤดูร้อนมีช่วงกลางวันนานกว่าฤดูหนาว

4. ลักษณะพื้นผิว

พื้นสีเข้ม (เช่น ดิน ป่าไม้) - ดูดซับรังสีได้มาก

พื้นสีอ่อน (เช่น หิมะ น้ำแข็ง) - สะท้อนรังสีออกไปมาก

ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการรับรังสีดวงอาทิตย์ ได้แก่ ตำแหน่งของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้าในแต่ละช่วงเวลา ซึ่งจะมีผลต่อมุมตกกระทบของรังสีที่พื้นผิวโลก ยิ่งมุมตกกระทบตั้งฉากจะยิ่งได้รับรังสีมาก นอกจากนี้ ความหนาของชั้นบรรยากาศที่รังสีต้องผ่านก็มีผล ยิ่งหนาก็ยิ่งดูดซับรังสีมาก รวมถึงปริมาณเมฆ ฝุ่นละออง หรือมลพิษในอากาศที่สามารถสะท้อนหรือดูดกลืนรังสีไว้ก่อนถึงพื้นผิว และลักษณะของพื้นผิวโลก เช่น น้ำ ป่า หรือเมือง ก็มีผลต่อการสะท้อนหรือดูดซับรังสีที่ได้รับ.

2.ฤดูกาล เนื่องจากโลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ ทำให้ตำแหน่งที่ได้รับรังสีตกกระทบตั้งฉากจะเปลี่ยนแปลงไปตลอดทั้งปี

3.ลักษณะพื้นผิวโลก ในบางจุดก็จะมีการซึมซับรังสีได้มากน้อยแตกต่างกันไป เช่น ดิน ป่าไม้ ซับรังสีได้มาก น้ำแข็ง หิมะ จะสะท้อนรังสีออกไปได้มาก

4.เวลากลางวันกลางคืน โลกนั้นโคจรรอบตัวเองอยู่ตลอด ในตอนกลางวันจะซึมซับรังสีได้มากกว่าในตอนกลางคืน

5.ปริมาณเมฆ หมอก ฝุ่นละออง ยิ่งปริมาณของสิ่งเหล่านี้มีมากอยู่ในชั้นบรรยากาศ ก็จะยิ่งสะท้อนรังสีกลับไปได้มาก

ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ : พื้นที่ที่อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรจะได้รับรังสีดวงอาทิตย์มากกว่าพื้นที่ที่อยู่ใกล้ขั้วโลก

มุมตกของรังสีดวงอาทิตย์ : ถ้าแสงตกตั้งฉากยิ่งร้อน

ระยะห่างโลกกับดวงอาทิตย์ : ถ้าโลกอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ จะได้รับรังสีมากกว่าตอนอยู่ไกล

ความเอียงของแกนโลก : ทำให้เกิดฤดูกาลและรับรังสีมากน้อยแตกต่างกันตามฤดู

ระยะเวลาที่แสงส่องถึงพื้นผิวโลกในแต่ละวัน :

ช่วงเวลากลางวันยาวนาน = รับรังสีมาก

ช่วงเวลากลางวันสั้น = รับรังสีน้อย

สภาพอากาศและเมฆ : แสงอาทิตย์ผ่านได้น้อย → รับรังสีน้อย

ท้องฟ้าโปร่ง = รับรังสีได้มากกว่า

ปัจจัยที่ส่งผลตัวอย่างเช่น ​

1. การหมุนรอบตัวเองของโลกและแกนโลกที่เอียง

​ การหมุนรอบตัวเอง ทำให้เกิดกลางวันและกลางคืน พื้นผิวโลกด้านที่หันเข้าหาดวงอาทิตย์จะได้รับรังสี ทำให้มีอุณหภูมิสูงกว่าในเวลากลางคืน

​แกนโลกที่เอียง แกนหมุนของโลกเอียงทำมุมประมาณ 23.5 องศา กับแนวตั้งฉากของระนาบวงโคจร ปัจจัยนี้ทำให้เกิดฤดูกาล พื้นที่ที่แกนเอียงเข้าหาดวงอาทิตย์จะได้รับรังสีมากกว่า ทำให้เป็นฤดูร้อน และพื้นที่ที่แกนเอียงออกจากดวงอาทิตย์จะได้รับรังสีน้อยกว่า ทำให้เป็นฤดูหนาว

​2. การโคจรรอบดวงอาทิตย์ของโลก

​ระยะห่างจากดวงอาทิตย์

โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์เป็นวงรี ทำให้ระยะห่างระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์เปลี่ยนแปลงตลอดปี

​จุดใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด โลกจะอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดในเดือนมกราคม ทำให้ได้รับรังสีดวงอาทิตย์มากที่สุด

​จุดไกลดวงอาทิตย์ที่สุด โลกจะอยู่ไกลดวงอาทิตย์ที่สุดในเดือนกรกฎาคม ทำให้ได้รับรังสีดวงอาทิตย์น้อยที่สุด

อย่างไรก็ตาม ปัจจัยเรื่องระยะห่างมีผลน้อยกว่าปัจจัยเรื่องแกนโลกที่เอียง

​3. องค์ประกอบของชั้นบรรยากาศ

​การดูดกลืน แก๊สเรือนกระจก (เช่น ไอน้ำ, คาร์บอนไดออกไซด์), โอโซน และฝุ่นละอองในชั้นบรรยากาศจะดูดกลืนรังสีบางส่วนก่อนจะตกถึงพื้นผิวโลก

​การสะท้อน เมฆ ฝุ่นละออง และโมเลกุลของอากาศจะสะท้อนรังสีดวงอาทิตย์กลับสู่อวกาศ

​4. ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของพื้นผิวโลก

​ มุมตกกระทบของรังสี ​บริเวณเส้นศูนย์สูตร รังสีดวงอาทิตย์จะตกกระทบเกือบตั้งฉาก ทำให้พลังงานกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่เล็กๆ และได้รับความร้อนสูงสุด

​บริเวณขั้วโลก รังสีดวงอาทิตย์จะตกกระทบเป็นมุมลาด ทำให้พลังงานกระจายตัวในพื้นที่กว้าง และได้รับความร้อนน้อยกว่า

​คุณสมบัติของพื้นผิว

1. ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ พื้นที่ใกล้เส้นศูนย์สูตรจะได้รับแสงอาทิตย์มากกว่าพื้นที่ใกล้ขั้วโลก

2. ฤดูกาล แสงอาทิตย์ที่ได้รับจะแตกต่างกันในแต่ละฤดู เช่น ฤดูร้อนจะได้รับมากกว่าเพราะเเสงเยอะกว่า ส่วนฤดูหนาวกลางวันสั้นเเละกลางคืนยาว ทำให้รับแสงได้น้อย

3. เวลาในแต่ละวัน ช่วงสายถึงบ่ายจะได้รับแสงมากที่สุดเเละช่วงเย็นก็จะได้รับเเสงน้อยหรือไม่ได้รับ

4.สภาพอากาศ เมฆ หรือหมอก จะลดปริมาณแสงที่ส่องถึงพื้นดินได้โดยที่เมฆหรือหมอกจะทำหน้าที่บดบังเเสงอาทิตย์ทำให้ส่องมาน้อยลง

ปัจจัยที่ส่งผลหลัก ๆ มี

-เมฆและละอองลอย

รังสีจากดวงอาทิตย์จะถูกสะท้อน ดูดกลืนและกระเจิงจากเมฆและละอองลอยที่อยู่ในชั้นบรรยากาศชั้นโทรโพสเฟียร์ ทำให้ตกกระทบบนผิวโลกน้อยลง

-ลักษณะของพื้นผิวโลก

พื้นผิวที่มีอัตราส่วนรังสีสะท้อนมาก จะสะท้อนรังสีได้ดี ในเมื่อพื้นผิวโลกมีลักษณะแตกต่างกันก็จะทำให้แต่ละบริเวณของโลกได้รับรังสีดวงอาทิตย์ไม่เท่ากัน ส่งผลให้อุณหภูมิอากาศแต่ละบริเวณแตกต่างกัน รวมไปถึงสัณฐานและการเอียงของแกนหมุนโลก ที่ส่งผลให้พื้นผิวโลกบริเวณศูนย์สูตรมีความเข้มของรังสีดวงอาทิตย์มากกว่าบริเวณขั้วโลกด้วย

ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการรับรังสีดวงอาทิตย์ของพื้นผิวโลก มีดังนี้

1) เวลาในแต่ละวัน

เวลากลางวันรังสีตกกระทบตั้งฉากมากที่สุด เช้าและเย็น รังสีตกเฉียงและผ่านชั้นบรรยากาศมากขึ้น

2) ระดับความสูง

พื้นที่ที่อยู่สูงจะรับรังสีมากกว่า เพราะชั้นบรรยากาศบางกว่า

3) สภาพอากาศและเมฆ

เมฆสามารถสะท้อนหรือดูดกลืนรังสีดวงอาทิตย์ พื้นที่ที่มีเมฆมาก จะได้รับรังสีน้อยลง

4) ความเอียงของแกนโลก

มีผลทำให้เกิดฤดูกาลต่าง ๆ ส่งผลต่อระยะเวลาการรับแสง และมุมที่รังสีตกกระทบในแต่ละพื้นที่ มีผลทำให้เกิดฤดูกาลต่าง ๆ ส่งผลต่อระยะเวลาการรับแสง และมุมที่รังสีตกกระทบในแต่ละพื้นที่

5) สภาพภูมิประเทศ

สภาพภูมิประเทศแต่ละพื้นที่ต่างกัน ภูมิประเทศแบบภูเขาจะได้รับรังสีก่อนที่ราบ

ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการรับรังสีดวงอาทิตย์ของพื้นผิวโลก

สุชานันท์ จันทรา ม.6/7 เลขที่ 24

1. มุมตกกระทบของแสงอาทิตย์
   รังสีดวงอาทิตย์ที่ตกกระทบในมุมที่ตั้งฉาก (เช่น บริเวณเส้นศูนย์สูตร) จะเข้มกว่าบริเวณที่แสงตกเฉียง

   (เช่น ขั้วโลก)เพราะพื้นที่รับรังสีจะเล็กและรังสีเข้มข้นกว่า

   
   

2. ระยะทางของรังสีที่ผ่านชั้นบรรยากาศ
   เมื่อดวงอาทิตย์อยู่ใกล้ขอบฟ้า แสงจะต้องผ่านชั้นบรรยากาศมากกว่า

   ทำให้รังสีสูญเสียพลังงานไปมากกว่าตอนอยู่กลางฟ้า

   
   

3. ความเอียงของแกนโลก
   โลกเอียง 23.5 องศา ทำให้เกิดฤดูกาลและทำให้ปริมาณรังสีที่ตกกระทบบริเวณต่าง ๆ ไม่เท่ากันในแต่ละช่วงปี

   
   

4. เวลาในรอบวัน
   ช่วงเที่ยงวัน ดวงอาทิตย์อยู่สูง ทำให้รับรังสีได้มาก

   ตอนเช้า/เย็น รังสีจะตกเฉียง รับพลังงานได้น้อยลง

   
   

5. ละติจูด
   พื้นที่ใกล้เส้นศูนย์สูตรได้รับรังสีมากกว่าพื้นที่ใกล้ขั้วโลก

   เพราะได้รับแสงแดดตั้งฉากบ่อยกว่า

   
   

6. สภาพภูมิประเทศและภูมิอากาศ
   พื้นที่ภูเขา หรือมีเมฆมาก จะรับรังสีได้น้อยกว่าพื้นที่ราบ หรือที่มีท้องฟ้าแจ่มใส

   
   

7. ปริมาณเมฆ ฝุ่นละออง และมลพิษในอากาศ
   สิ่งเหล่านี้สามารถสะท้อนหรือดูดกลืนรังสีดวงอาทิตย์ ทำให้ปริมาณที่ถึงพื้นลดลง

   
   

8. ฤดูกาล
   เนื่องจากโลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ ทำให้ปริมาณรังสีที่ตกกระทบบริเวณต่าง ๆ เปลี่ยนแปลงตามฤดู

   
   

ปัจจจัยที่ส่งผลต่อการรับรังสีดวงอาทิตย์ของพื้นผิวโลกมีหลายประการ ซึ่งแต่ละปัจจัยมีบทบาทสำคัญต่อปริมาณพลังงานแสงอาทิตย์ที่พื้นผิวโลกได้รับ

ปัจจัยแรกคือ ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ โดยพื้นที่ที่อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรจะได้รับรังสีจากดวงอาทิตย์มากกว่าพื้นที่ที่อยู่ใกล้ขั้วโลก เนื่องจากแสงอาทิตย์ตกกระทบในมุมที่เกือบตั้งฉากกับพื้นดิน ทำให้พลังงานกระจายอยู่ในพื้นที่น้อย ส่งผลให้บริเวณนั้นร้อนและมีพลังงานสูง ในขณะที่พื้นที่ใกล้ขั้วโลกจะได้รับแสงในมุมที่เฉียงกว่า ทำให้พลังงานกระจายออกไปในพื้นที่กว้างและมีความเข้มน้อยลง

ปัจจัยถัดมาคือ ฤดูกาล ซึ่งเกิดจากการเอียงของแกนโลกขณะโคจรรอบดวงอาทิตย์ ทำให้ในแต่ละช่วงของปี บริเวณต่าง ๆ ของโลกได้รับรังสีไม่เท่ากัน เช่น ในฤดูร้อนของซีกโลกเหนือ พื้นที่แถบนั้นจะหันเข้าหาดวงอาทิตย์มากขึ้น ทำให้ได้รับรังสีมากกว่าในฤดูอื่น ส่วนฤดูหนาวจะได้รับน้อยลง

ช่วงเวลาของวันก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่มีผลต่อการรับรังสี โดยทั่วไป ช่วงเวลาประมาณสายถึงบ่ายจะเป็นช่วงที่แสงอาทิตย์ส่องตรงมากที่สุด ส่งผลให้ปริมาณรังสีที่ตกกระทบพื้นผิวสูงสุด ขณะที่ช่วงเช้าหรือเย็น แสงจะตกกระทบในมุมที่เฉียง จึงทำให้พลังงานที่ได้รับน้อยลง

สุดท้ายคือ สภาพอากาศ เช่น เมฆ หมอก ฝุ่นละออง หรือควัน ซึ่งสามารถดูดกลืนหรือสะท้อนรังสีดวงอาทิตย์ก่อนที่จะถึงพื้นโลก ส่งผลให้ในวันที่มีเมฆมากหรือหมอกหนา ปริมาณรังสีที่พื้นผิวโลกได้รับจะลดลงอย่างเห็นได้ชัด

โดยรวมแล้ว ปัจจัยเหล่านี้ล้วนส่งผลต่อระดับพลังงานแสงอาทิตย์ที่พื้นผิวโลกได้รับในแต่ละพื้นที่และช่วงเวลา ซึ่งมีความสำคัญต่อสภาพภูมิอากาศ การเจริญเติบโตของพืช และระบบนิเวศในแต่ละภูมิภาค

1.ละติจูด (Latitude)
พื้นที่ใกล้เส้นศูนย์สูตรได้รับรังสีตรงกว่า จึงร้อนกว่าบริเวณใกล้ขั้วโลก

2.มุมตกกระทบของแสงอาทิตย์ (Angle of incidence)
หากแสงตกกระทบตั้งฉากจะให้พลังงานมาก แต่ถ้าตกเฉียงจะกระจายออก พลังงานน้อยลง

3.ระยะห่างระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์
แม้จะมีผลไม่มาก แต่ในบางช่วงของวงโคจร โลกอาจใกล้หรือไกลดวงอาทิตย์เล็กน้อย

4.ช่วงเวลาและฤดูกาล
ฤดูร้อนกลางวันยาวนาน จึงได้รับรังสีมากกว่า ฤดูหนาวกลางวันสั้น รังสีน้อยกว่า

5.สภาพภูมิประเทศ

ที่สูงอากาศเบาบาง รับรังสีมากกว่าระดับต่ำ

ลักษณะผิวดิน น้ำ ป่า หรือสิ่งก่อสร้าง มีผลต่อการดูดกลืน/สะท้อนรังสี

6.สภาพอากาศและเมฆ
เมฆ ฝุ่น หมอก ควัน สามารถสะท้อนหรือดูดกลืนรังสีดวงอาทิตย์ ทำให้ปริมาณรังสีที่ถึงพื้นผิวน้อยลง

ละติจูด :

โลกมีลักษณะเป็นทรงกลม รังสีจากดวงอาทิตย์จะตกกระทบเป็นมุมที่แตกต่างกันไปตามละติจูด พื้นที่บริเวณเส้นศูนย์สูตรจะได้รับรังสีในปริมาณที่เข้มข้นกว่าบริเวณขั้วโลก

ฤดูกาล :

แกนหมุนของโลกเอียง ทำให้พื้นที่ต่างๆ ของโลกได้รับแสงแดดแตกต่างกันไปในแต่ละช่วงของปี ส่งผลให้เกิดฤดูกาล และปริมาณรังสีดวงอาทิตย์ที่ได้รับในแต่ละฤดูกาลก็แตกต่างกันด้วย

เวลาของวัน :

มุมของดวงอาทิตย์ที่ส่องมายังพื้นผิวโลกจะเปลี่ยนแปลงตลอดทั้งวัน ตั้งแต่เช้าตรู่จนถึงบ่าย ทำให้ความเข้มของรังสีที่ได้รับแตกต่างกันในแต่ละช่วงเวลา

สภาพอากาศ

เมฆและละอองลอย : เมฆและละอองลอยในบรรยากาศสามารถสะท้อน ดูดกลืน และกระเจิงรังสีดวงอาทิตย์ ทำให้ปริมาณรังสีที่ส่องมาถึงพื้นผิวโลกน้อยลง

แก๊สเรือนกระจก : แก๊สเรือนกระจกในชั้นบรรยากาศดูดกลืนรังสีอินฟราเรดที่แผ่ออกจากพื้นผิวโลกและแผ่กลับคืนมา ซึ่งมีผลต่อสมดุลความร้อนโดยรวมของโลก

ลักษณะพื้นผิวโลก :

อัตราส่วนรังสีสะท้อน (Albedo): พื้นผิวแต่ละชนิดมีอัตราส่วนในการสะท้อนแสงแตกต่างกัน เช่น หิมะและน้ำแข็งมีค่า albedo สูง (สะท้อนแสงได้มาก) ในขณะที่ป่าไม้มีค่า albedo ต่ำกว่า

สิ่งปกคลุม : พื้นที่ที่มีต้นไม้ปกคลุม (ร่มเงา) จะได้รับพลังงานจากดวงอาทิตย์น้อยกว่าบริเวณกลางแจ้งที่ไม่มีร่มเงา ทำให้มีอุณหภูมิอากาศต่ำกว่า

ลักษณะภูมิประเทศ : ลักษณะภูมิประเทศ เช่น ภูเขาหรือหุบเขาก็มีผลต่อปริมาณรังสีที่พื้นผิวได้รับ

1. ลักษณะของพื้นผิวโลก (อัตราส่วนรังสีสะท้อน)

ความหมาย:

คือ สัดส่วนของปริมาณรังสีดวงอาทิตย์ที่สะท้อนออกจากพื้นผิววัตถุต่อปริมาณรังสีทั้งหมดที่ตกกระทบ.

ผลกระทบ:

พื้นผิวที่มีอัตราส่วนรังสีสะท้อนสูง (เช่น หิมะ น้ำแข็ง) จะสะท้อนรังสีได้มากและดูดกลืนไว้ได้น้อย ทำให้พื้นผิวเย็นกว่า ในขณะที่พื้นผิวที่มีอัตราส่วนรังสีสะท้อนต่ำ

2. ลักษณะของเมฆและละอองลอย

ผลกระทบ:

เมฆและละอองลอยสามารถสะท้อน ดูดกลืน และกระเจิงรังสีดวงอาทิตย์กลับสู่อวกาศได้.

สรุป:

บริเวณที่มีเมฆหรือละอองลอยหนาแน่น จะทำให้รังสีดวงอาทิตย์ผ่านลงมาถึงพื้นผิวโลกได้น้อยลง ส่งผลให้อุณหภูมิบริเวณนั้นลดลง.

3. ปริมาณแก๊สเรือนกระจกในชั้นบรรยากาศ

ผลกระทบ:

แก๊สเรือนกระจกมีคุณสมบัติในการดูดกลืนรังสีอินฟราเรดที่แผ่มาจากพื้นผิวโลก แล้วแผ่รังสีนั้นกลับคืนสู่พื้นผิวโลกอีกครั้ง.

สรุป:

ปริมาณแก๊สเรือนกระจกที่เพิ่มขึ้น จะทำให้แก๊สเรือนกระจกดูดกลืนและแผ่รังสีความร้อนกลับสู่พื้นผิวโลกได้มากขึ้น ส่งผลให้อุณหภูมิโดยรวมของโลกสูงขึ้นได้.

สรุปความรู้

ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการรับรังสีดวงอาทิตย์ของพื้นผิวโลก มีดังนี้

1. มุมตกกระทบของรังสีดวงอาทิตย์

หากมุมตกกระทบตั้งฉาก (90°) พื้นผิวโลกจะได้รับพลังงานมาก ถ้ามุมเอียง พลังงานจะกระจายออกเป็นพื้นที่กว้างขึ้น ทำให้ความเข้มลดลง

2. ช่วงเวลากลางวัน–กลางคืน

บริเวณที่มีเวลากลางวันยาวนาน จะได้รับรังสีดวงอาทิตย์มากกว่า ความแตกต่างนี้ขึ้นกับฤดูกาลและตำแหน่งละติจูด

3. ระยะห่างของดวงอาทิตย์

บริเวณใกล้เส้นศูนย์สูตร ดวงอาทิตย์จะอยู่ใกล้กว่าขั่วโลกเหนือและขั่วโลกใต้ ทำให้พื้นที่เส้นศูนย์สูตรรับรังสีมากกว่าพื้นที่เขตอื่น

4. ชั้นบรรยากาศ

ฝุ่น ควัน เมฆ และก๊าซต่าง ๆ ดูดกลืนหรือสะท้อนรังสีออกไป ทำให้รังสีที่ผ่านลงถึงพื้นลดลง

5. ลักษณะพื้นผิวโลก

พื้นดิน น้ำ ป่าไม้ เมือง หรือภูเขา มีความสามารถในการดูดกลืน–สะท้อนรังสีต่างกัน

ตัวอย่างเช่น พื้นน้ำดูดซับพลังงานได้มากกว่า พื้นหิมะสะท้อนรังสีได้มาก

6. ความสูงจากระดับน้ำทะเล

บริเวณที่สูงกว่าจะได้รับรังสีมากกว่า เพราะอากาศบางและมีสิ่งกีดขวางน้อย

1. ละติจูด – บริเวณใกล้เส้นศูนย์สูตรจะได้รับพลังงานมากกว่าบริเวณใกล้ขั้วโลก เพราะแสงตกกระทบตรงกว่า

2. มุมตกกระทบของดวงอาทิตย์ – ยิ่งมุมตกกระทบชัน พื้นผิวก็ยิ่งได้รับพลังงานมาก

3. ฤดูกาล – เกิดจากการเอียงของแกนโลก ทำให้พื้นที่ต่าง ๆ ได้รับพลังงานไม่เท่ากันในแต่ละช่วงเวลา

4. ช่วงเวลากลางวัน-กลางคืน – เวลากลางวันยาวนานขึ้นทำให้ได้รับรังสีมากขึ้น

5. ลักษณะภูมิประเทศและพื้นผิว – น้ำกับบกสะท้อนและดูดซับพลังงานต่างกัน พื้นที่สูงก็รับรังสีต่างจากพื้นที่ราบ

6. สภาพบรรยากาศ – เมฆ ฝุ่น ควัน และก๊าซเรือนกระจก มีผลต่อการสะท้อน ดูดซับ หรือกระจายรังสี

รุจิรา ทองใบ เลขที่ 4 6/7

การที่พื้นผิวโลกจะได้รับรังสีดวงอาทิตย์มากหรือน้อยขึ้นอยู่กับปัจจัยหลักดังนี้

1. มุมตกกระทบของรังสีดวงอาทิตย์

• เมื่อดวงอาทิตย์อยู่สูง (มุมตกกระทบเกือบตั้งฉาก) รังสีจะเข้มข้น พื้นที่ที่รับรังสีเล็ก จึงได้รับพลังงานมาก

• เมื่อดวงอาทิตย์อยู่ต่ำ (มุมเฉียง) รังสีต้องกระจายผ่านพื้นที่กว้างขึ้นและผ่านชั้นบรรยากาศมากขึ้น ทำให้พลังงานลดลง

2. ระยะทางระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์

• โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ในวงรี ระยะทางใกล้–ไกลต่างกันเล็กน้อย

• ช่วงที่โลกอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ (perihelion ช่วงต้นเดือนมกราคม) จะได้รับรังสีมากกว่าช่วงที่อยู่ไกล (aphelion ช่วงต้นเดือนกรกฎาคม) แต่ผลกระทบไม่มากนักเมื่อเทียบกับมุมตกกระทบ

3. ความยาวของเวลากลางวัน

• กลางวันยาวขึ้น ทำให้พื้นผิวโลกได้รับรังสีรวมมากขึ้น เช่น ในฤดูร้อนของแต่ละซีกโลก

4. สภาพบรรยากาศ

• เมฆ หมอก ควัน ฝุ่นละออง และปริมาณก๊าซ เช่น ไอน้ำหรือคาร์บอนไดออกไซด์ สามารถสะท้อน ดูดซับ หรือกระเจิงรังสีได้

• บริเวณที่มีฝุ่นควันหนาหรือมีเมฆมากจะได้รับรังสีที่พื้นน้อยลง

5. ลักษณะของพื้นผิวโลก

• พื้นน้ำ พื้นดิน ป่าไม้ เมือง หรือหิมะ มีความสามารถสะท้อนและดูดกลืนรังสีไม่เท่ากัน

• พื้นผิวสีเข้ม เช่น ป่าไม้หรือทะเลดูดซับรังสีได้มากกว่าพื้นที่สีอ่อน เช่น หิมะหรือทราย

6. ละติจูดและฤดูกาล

• บริเวณใกล้เส้นศูนย์สูตรจะได้รับรังสีมากตลอดปี

• บริเวณละติจูดสูง (ใกล้ขั้วโลก) จะมีความแตกต่างตามฤดูกาลชัดเจน ทั้งมุมดวงอาทิตย์และความยาวกลางวั

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการรับรังสีดวงอาทิตย์ของพื้นผิวโลก ได้แก่ ตำแหน่งละติจูดซึ่งทำให้พื้นที่ใกล้เส้นศูนย์สูตรได้รับรังสีมากกว่าพื้นที่ใกล้ขั้วโลก ฤดูกาลและการโคจรของโลกที่ทำให้แต่ละซีกโลกได้รับรังสีต่างกันไป ความสูงจากระดับน้ำทะเลที่ส่งผลให้พื้นที่สูงได้รับรังสีมากกว่าพื้นที่ต่ำ ลักษณะภูมิประเทศที่เอื้อต่อการรับรังสี เช่น พื้นที่โล่งหรือทะเลทรายจะได้รับมากกว่าพื้นที่หุบเขา สภาพอากาศและเมฆที่สามารถสะท้อนหรือกั้นรังสีไม่ให้ถึงพื้น รวมทั้งองค์ประกอบของบรรยากาศอย่างแก๊ส ฝุ่นละออง และมลพิษที่ทำให้รังสีถูกดูดกลืนหรือกระเจิงก่อนถึงพื้น โลกจึงได้รับรังสีไม่เท่ากันในแต่ละพื้นที่และแต่ละช่วงเวลา.