1.Văn học không chỉ mở ra những góc nhìn mới về đời sống

-Tác phẩm văn học là 1 sự trải nghiệm, mỗi tác phẩm cho người đọc 1 cuộc đời mới, cho ng đọc khám phá, dấn thân thêm 1 sự sống mới thông qua nhân vật, chi tiết, hình tượng

DC: Nổi buồn chiến tranh- cho ta nhìn ở góc khuất của chiến tranh, sống cuộc đời dằn vặt, mong muốn hoà bình, nhưng có hoà hình rồi thì lại k sống dc với hoà bình ấy

       “Và khi tro bụi”- Đoàn Minh Phượng: sống cuộc đời An Mi-ng mất chồng để rồi sống cuộc đời day dứt, luôn trl câu hỏi “tôi là ai”

-Người nghệ sĩ phải dùng con mắt thấu thị để tìm “những điều trông thấy mà đau đớn lòng”, phải luôn nhìn ra cái mới của hiện thực để tp anh ta k sa vào sự băng hoại của thgian, và cốt là luôn soi chiếu c người theo nhiều khía cạnh khác nhau

DC: Chuỗi tp của Nam Cao không viết về hiện thực như các nvan khác mà là hiện thực đặc thù và cụ thể. Sự bán rẻ lòng tự trọng: cu Lộ, Hương bịch. Người tri thức bị giới hạn vì đồng tiền: Hộ, Điền

      Hoá thân của Kafka: nhìn ra căn bệnh c ng trong xã hội trỉ kị- tha hoá đến nghịch dị. Tp của ông ấy vượt ra khỏi tầm tiếp nhận của c ng thời ấy, cho thấy Kafka có cái nhìn vô cùng vĩ đại và mới mẻ về căn bệnh của loài người

    NDu trong “văn chiêu hồn” viết thương xót cho những cô gái “liều tuổi xanh buông bán nguyệt hoa” hay những sinh mệnh của tiểu nhi tầm bé“

2. Con người nhìn sâu vào chính mình

-Người đọc qua tp thì tự nhận thức lại các gtri, tự chiêm nghiệm và thay đổi chính bản thân mình. Tp văn học có khả năng cải biến c người, là bản “kinh thánh tâm hồn” khiến c người tự khắc nhìn sâu sắc hơn trong tâm hồn mình. Từ đó k chỉ giúp mình, mà còn giúp người khác

-Bản thân nhà văn phải tự cô đơn để đào sâu vào cái bản thể của mình, nhà văn phải chất vất và trăn trở liên tục để stao. Sự đào sâu giúp

+Tác phẩm của anh ta mang lại nhiều chân gtri hơn

+Đem lại tầm vóc của nvan

DC: Nguyễn Bính liên tục cô đơn, ông nhận mình là “kiếp con chim lìa đàn”, trăn trở về sự đổi mới, thơ ông là tiếng lòng của kẻ tha hương, của con người k biết nên thuộc về thời đại nào. Tìm về những gtri cũ để bảo toàn cái “chân quê”, truyền thống Việt Nam: “Bài thơ quê hương”, “Tương tư”, “Lỡ bước sang ngang”,… và cái tôi của ông trở thành cái tôi của nhiều thời, k chỉ là cái hồn dtoc, mà thơ ông là cái hồn nhân loại

- Không chỉ mở ra góc nhìn mới về đời sống tức là biết sự kiếm tìm trong hiện thực khách quan ch bao giờ đủ -> cần sâu hơn hiện thực -> bản thể

- Văn học buộc con ng đi sâu vào chính mình : đào xới bản thể, soi chiếu dưới góc nhìn chủ quan ng nghệ sĩ, không hạn định trong các logic cố hữu

=> (Chức năng vh, tư chất nghsi, nỗi cô đơn) Văn học cần ở ng nghệ sĩ đa diện hơn góc nhìn, nhìn và thấy được những tồn tại khách quan đồng thời truy tìm bản ngã

2/ Tại sao văn học không chỉ …?

- Văn học với đối tượng phản ánh là con người, con người tồn tại như những phức thể, nhìn nhận đa chiều, con ng khách quan và con ng chủ quan -> đi sâu để nhìn sâu vào con người, những cá thể khác và chính mình

- Văn học khơi mở nhận thức nhân loại, ý thức tư tưởng tình cảm -> nhìn rõ mình để thấu hiểu ng

- Sáng tạo trong nghệ thuật chẳng có giới hạn cụ thể nào với điều kiện nó không chạm vào các vấn đề đạo đức bền vững -> nhìn sâu để sáng tạo -> là ng tiên phong -> yếu tính của nghệ thuật

(Dẫn chứng : Ca dao ý thức về thân phận, dù k rõ tác giả nhưng nỗi niềm hoài thương cho số phận đã cất lên những sợi tơ lòng -> Nguyễn Du với hành trình đi sâu bản ngã và tìm kiếm tri âm -> Franz Kakfa với xh (dc chính ) )

3/ Góc nhìn mới về đời sống là nhìn cái gì, nhìn ntn? Nhìn sâu vào chính bản thân là nhìn cái gì, nhìn ntn?

- Nhìn qua lăng kính chủ quan của ng nghệ sĩ, nhìn dưới nhiều góc độ tư tưởng, trí tuệ, cảm xúc … -> khách quan hơn trong nhìn nhận -> nhìn rồi mới thấy

- Nhìn sâu vào bản thân để thấy ưu nhược trong bản thể, là tiền đề định hình phong cách cá nhân của ng nghệ sĩ -> khắc phục và nỗ lực cải thiện, tích cực học hỏi

- Buộc con ng ở đây là ai? Nhà văn ? Bạn đọc ? Hay cả hai. Nhà văn nhìn sâu để tìm tòi trong bản thể những ẩn ức, những bất khả giải, bạn đọc nghiệm sâu để thấu thị -> giác ngộ -> bừng tỉnh -> thanh lọc

(Dẫn chứng : Nguyễn Bính, hồn thơ tình riêng mà niềm chung; Faust của Goethe, hoang hoải nhân dạng và nỗ lực đi sâu vào phần bên trong)

4/ Phản đề :

- Văn học buộc con ng nhìn sâu vì có sức đọng, điểm rơi >< Khoa học công nghệ ưa lý tính, thuần logic

- Giá trị thực sự của vh cần mới cả về đs và sâu sắc về con ng, yêu cầu sự dung hòa

- Không thể đánh tráo khái niệm nhìn sâu vào bản thể để biệt lập sự sáng tạo -> khó đọc khó hiểu -> góc chết nghệ thuật

+ văn học là nơi tái hiện cuộc sống con người ,văn học bao giờ cũng bắt nguồn từ đời sống, hiện thực xã hội là mảnh đất sống của văn chương ,là chất mật làm nên tính chân thực, tính tự nhiên tính đúng đắn và tính thực tế của tác phẩm văn học

+góc nhìn mới về đời sống : đời sống là muôn hình muôn vạn, là cung bậc cảm xúc của mỗi người hoàn toàn khác nhau.Mỗi tác giả là 1 phong cách riêng, đọc mỗi tácphẩm ta sẽ mở ra đuốc nhiều góc độ mới về cuộc sống

+ có ai ddó đã nói rằng: thời đại nào thì văn học ấy .Thật vậy, nếu ta gặp một Nguyễn Du đang thương xót cho số phận của nàng TIỂU THANH trong ĐỘC TIỂU THANH KÍ, kiếp làm vợ lẽ, đau khổ vì bị vợ cả đánh ghen, đau khổ vì sống cô đơn héo hắt buồn đau cho đến khi nàng mười tám xuân xanh nhưng chết rồi vẫn không được buông tha ,khi nàngf chết vợ cả còn tìm đến ddốt cả chân dung và những bài thơ của nàng..... nó khái quát được toàn bộ cái nhìn cảm thông của tg trước những thân phận tài hoa ở xã hội cũ

• Ngoài những góc nhìn mới về đời sống thì văn học còn buộc con người nhìn sâu hơn vào chính mình

• nhìn sâu vào chình mình để tự đào xới bản thể của chính mình, sống với chính mình và tạo ra đứa con tinh thần từ những nỗi cô đơn ấy, người nghệ sĩ khai thác tâm người rất tinh tế

  2 văn học giúp con người tự nhận thức được chính bản thân mình đem đến cho ta cơ hội nhìn nhận và tự kiểm điểm chính mình

• văn học như 1 tấm gương soi ở 1 mặt hồ phẳng lặng trong trẻo để mỗi độc giả soi chiếu mình vào đó nhận ra những gì thầm sâu, góc khuất trong tâm hồn nhận ra những tình cảm mong mõi tha thiết mà bthg ta né tránh nhận ra những gì chân thật nhất của chính mình

• đv nhà văn qt sáng tạo giúp nhà văn nhận thức sâu săc s hơn về cuộc đời và chính mình

• đv độc giả văn học có nhiệm vụ buộc người đọc nhìn nhận chăm chú hơn nghiêm khắc hơn vs bản thân từ đó hiểu sâu về sự thật của bản thân (HOÀNG NGỌC HIẾN)

  dc bến quê của NGUYỄN MINH CHÂU qua ngòi bút miêu tả tâm lý của tg rất tinh tế và thắm đẳm tính nhân đạo : những suy nghĩ của nv Nhĩ về lẽ sống về cuộc đời rất cụ thẻ và sâu sắc ,đặt nhân vật vào hoàn cảnh hiểm nghèo làm bật lên khát vọng sống

=> Vấn đề nghị luận: mối quan hệ giữa văn học và đời sống, chức năng của nó với độc giả.

Ld1: Văn học giúp con người mở ra những góc nhìn mới thông qua mối quan hệ của nó với cuộc đời.

-Văn học một hình thái ý thức xã hội đặc thù, nó xoay quanh con người, phản ánh con người với các mối quan hệ xã hội thẩm mĩ của nó.

-Nhà văn mang một thiên chức cao cả, yêu thương con người, đau nỗi đau người như một lẽ thường tình. => Dấn thân vào cuộc đời.

-Khác với các ngành khoa học khác, quan tâm đến con người dưới góc độ Loài hay Loại, văn học đi sâu vào nội tâm của những con người cá nhân, khai phá những chiều sâu tâm lí của con người.

-Văn học phản ánh cuộc đời qua lăng kính sáng tạo của văn nhân, có thể xem hiện thực trong văn học là hiện thực thứ hai qua cái đôi mắt đầy thẩm mĩ của người nghệ sĩ.

-Văn học cho ta thấy thời đại không chỉ nơi ta đang sống mà con là “một thời đã qua”.

-Văn học cung cấp nguồn tri thức lớn cho nhân loại thông qua sự phản ánh của nó.

-Văn học mang lại cho con người góc nhìn mới thông qua lăng kính sáng tạo của văn nhân. Dù viết về cùng một đề tài, người nghệ sĩ cần có những góc nhìn mới thì mới có thể mang lại những điều mới mẻ về đời sống đến cho độc giả.

Dc dien: Văn học trung đại phản ánh một chế độ đa thê, nơi mà người đàn ông “trăng hoa hưởng lạc”, “Chém cha cái kiếp lấy chồng chung/ Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng” (“Lấy chồng chung” - Hồ Xuân Hương). Song văn học còn cho ta thấy cái đói nghèo, sự khốn khổ của những kiếp người trước miếng ăn; giờ đây, cái đói làm cho xóm Ngụ Cư (Vợ nhặt - Kim Lân) vốn nghèo khổ bây giờ lại trở nên ảm đạm, xơ xác, thê lương…

Dc điểm: Chiếc thuyền ngoài xa (NMC), cuộc sống hậu chiến…

Vợ chồng A Phủ, cuộc sống bị bức áp của con người dưới bọn cường quyền Tây Bắc

Ld2: Văn học như tấm gương cho con người soi rõ tường tận mọi điều.

-Văn học giúp con người nhận thức, tự nhận thức được chính mình, giúp con người quan sát, tự quan sát để từ đó có cái nhìn sâu sắc hợ về con người cũng như chính mình.

-Văn học quan tâm đến ý nghĩa của thế giới, mang tính phát hiện, ta không vô tri, tiếp nhận một chiều mà có ý thức để khắc khoải, nhận thức về ý nghĩa của thế giới và ý nghĩa của chính mình.

-Văn học tuy giúp con người nhận thức về chính mình, nhưng không phải bằng những lí thuyết giáo điều, khô khan và mang tầm vĩ mô. Văn học giúp con người hiểu mình qua những xúc cảm tế vi, qua những rung cảm, qua các chân giá trị Chân-Thiện-Mĩ.

-Những con chữ đầy tính thẩm mỹ trong văn chương nghệ thuật còn có khả năng giúp độc giả “sống thêm nhiều cuộc đời khác, thông qua mối tương giao tinh thần với nhân loại”. Sống nhiều cuộc đời để trải qua những xúc cảm dù là nhỏ nhất, kinh qua những trầm luân của một kiếp người. => giúp con người nhận thức được thân phận và cuộc đời của chính mình.

-Văn học giúp con người thức tỉnh, vỡ ra những lẽ sống ở đời, từ đó nhìn nhận mình và hun đúc bản thân.

-Văn học đi sâu vào thế giới nội tâm, vì thế nó cũng có thể mang đến những sự đồng điệu, giúp độc giả hiểu được mình và nhận thức được mình.

-Viết là một hành trinh kiếm tìm, người nghệ sĩ tìm mình trên những tờ hoa, cũng bằng cách đó người đọc tìm mình qua những con chữ của văn nhân.

-Đọc văn là tạo ra những cuộc đối thoại giữa những tâm hồn, truy vấn bản thể mà vỡ ra những lẽ sống, nhận thức được chính mình.

Dc: Thuốc (Lỗ Tấn), Muối của rừng (NHT), Hoa Than (Kafka), Thơ haiku,…

Mở rộng: Trong thời đại với những phát minh tân tiến về khoa học kĩ thuật, con người lại càng dễ dàng hơn trong việc kiếm tìm thông tin, truy vấn những câu hỏi của bản thân trên Internet, vậy văn chương nghệ thuật có còn giữ vững được vị thế của chính mình trong xã hội để thực thi trách nhiệm “mở ra những góc nhìn mới về đời sống mà còn buộc con người nhìn sâu hơn vào chính mình.”?

-Văn chương trong thời đại ngày nay không cập nhật nhanh chống như các trang báo, mạng xã hội, nhưng phải nói văn chương là một sự phản ánh chân thực cuộc đời, và nhà văn là người có cốt cách của một nhà nhân đạo lớn, vì thế độ chính xác và tin cậy ở văn chương là điều làm nên sức mạnh của chính nó.

-Internet có thể cung cấp tri thức lớn cho con người nhưng văn học mới là sự tác động mạnh mẽ đến nhận thức và bề sâu tâm lí cho độc giả. Văn chương nghệ thuật trước hết là nơi để những xúc cảm ứ đỳ của văn nhân tràn ra trên những tờ hoa, mà “cảm động lòng người không gì bằng tình cảm”, bởi thế, nói văn chương nghệ thuật có tác động lớn đến tâm thức của độc giả cũng không ngoa.