Markmið verkefinsins er að útbúa kennsluáætlun sem kennarar geta nýtt sér við kennslu í kynjafræði á elsta stigi grunnskóla. Áætlunin tekur yfir 6 vikur þar sem kennt er einu sinni í viku 2 x 40 mínútur í senn.

Höfundar:

Hugrún Pétursdóttir

Sólrún Björg Þorgilsdóttir

Þóra Kristín Þórðardóttir

Nemendur fá kóða á Menti með spurningunni: Hvað dettur ykkur í hug þegar talað er um kynjamisrétti í þróunarlöndum.

Nemendur velta þessu fyrir sér og kennari fer svo yfir niðurstöðurnar.

Fyrirlestur (20 mínútur):

Kennari fjallar um og útskýrir hvað þróunarland er, óiðnvædd samfélög, kynhlutverk, atvinnuskipting, réttindi og forréttindi.

Paraverkefni (30 mínútur):

• Finnið dæmi um menningu sem er mismunandi á milli landa, milli stétta og kynja. Lýsið þessu mun nánar.

  -Afurð: Stutt kynning

• Útbúið lista með hlutum sem þið flokkið undir réttindi eða forréttindi.

  -Afurð: Veggspjald.

Samantekt (15 mínútur):

Viðfangsefni kennslunnar tekin saman, nemendur hengja veggspjöldin sín upp á vegg.

Gögn: Ipad, skriffæri, blöð

Markmið: Að skoða hvernig kynjahlutverk eru kynnt og sett fram í auglýsingum og hvernig það getur haft áhrif á samfélagið og skynjun unglinga á mismunandi kynjum.

Með þessu verkefni eru unglingar hvattir til að skoða kynjahlutverk í samfélaginu með tilliti til jafnréttis.

Gögn: Skriffæri og blöð

Markmið:

• Að auka skilning unglinga á mismunandi kynjum og kynjahlutverkum í samfélaginu.

• Að stuðla að virðingu og samkennd milli einstaklinga af mismunandi kyni

• Að veita tækifæri til að fræðast og ræða um kynhegðun og kynbundnar staðalmyndir.

• Kennari kynnir efni og markmið kennslustundar.

• Fjallað um mikilvægi þess að skilja og þekkja mismunandi kyn í samfélaginu.

Glæru kynning frá kennara (20 mínútur):

• Fjallað um skilgreiningar á hugtökum eins og kyn, kynjahlutverk og kynbundnar staðalmyndir

• Rætt um það hvernig mismunandi kyn geta verið skilgreind í mismunandi menningarheimum og kynslóðum.

• Upprifjun á sögu og þróun kynjajafnréttis.

• Fjallað um misrétti milli kynja, kynbundinn launamun og kynbundið ofbeldi.

  
  

Hópavinna/ umræður (20 mínútur):

• Hóparnir ræða á milli sín mismunandi kynjahlutverk og hvaða túlkun þau hafa á þeim málum.

• Umræður um hvernig kynbundnar staðalmyndir geta haft áhrif á hegðun, sjálfsmynd og hugmyndir einstaklinga.

  
  

Hópavinna/ niðurstöður (15 mínútur):

• Hóparnir skrifa niður á blað hugmyndir um það hvernig við getum stuðlað að samkennd og virðingu milli einstaklinga af mismunandi kyni.

  
  

Spurningar og Umræður (15 mínútur):

• Nemendur ræða saman um hvað þeir lærðu um mismunandi kyn og skilgreiningar á þeim.

• Nemendur kynna niðurstöður sínar úr hópavinnunni fyrir bekknum.

Gögn: Skriffæri og blöð

Markmið:

• Að efla skilning unglinga á mikilvægi jafnrétti kynjanna í samfélaginu.

• Veita nemendum verkfæri til að greina kynbundna mismunun og stuðla að baráttu gegn henni.

• Að stuðla að því að nemendur tileinki sér jafnrétti í daglegu lífi.

• Kynning á efni og markmiðum kennslustundarinnar.

• Fjallað stuttlega um mikilvægi jafnréttis milli kynja í samfélaginu og af hverju barátta fyrir jafnrétti er mikilvæg.

  
  

Fyrirlestur (20 mínútur):

• Skýring á hugtökum eins og jafnrétti, kynbundin mismunun, kynjajafnrétti og fjölbreytni kynja.

• Þróun jafnréttisbaráttunnar og hvernig hún tengist kynjajafnrétti og öðrum jafnréttismálum.

• Fjallað um kynbundna mismunun í samfélaginu

  eins og launamun og aðgengi að möguleikum í samfélaginu.

• Sýnidæmi um kynbundna mismunun í lífi unglinga og hvernig hún getur haft áhrif á þeirra valkosti og möguleika.

  
  

Umræður/ hópavinna (20 mínútur):

• Kennari skiptir nemendum í hópa

• Hóparnir ræða um mikilvægi aðgerða og stjórnvalda í baráttunni gegn kynbundinni mismunun.

• Hóparnir kynna sér starfsemi stofnana og stjórnvalda sem stuðla að jafnrétti kynjanna.

• Rætt um það hvernig einstaklingar geta tekið þátt í jafnréttis baráttunni.

  
  

Hópaverkefni (20 mínútur):

• Nemendur fá Ipada og eiga að safna upplýsingum um ákveðin mál sem kennari setur fyrir.

• Hóparinir ræða um hvernig jafnréttisáætlanir eru settar fram og hver ber ábyrgð á að framkvæma þær innan stofnana og fyrirtækja.

• Hópurinn setur fram hugmyndir um hvernig þeir gætu stuðlað að jafnrétti kynjanna í sínu daglega lífi, t.d. með aðgerðum gegn kynbundnu ofbeldi eða kynbundunm launamun á vinnumarkaði

Umræður og Ályktanir (10 mínútur):

• Umræður milli allra hópa um málefni tímans og niðurstöður kynntar stuttlega.

• Rætt um hvernig hægt er að stuðla að jafnrétti kynjanna.

Gögn: Skriffæri, blöð, Ipad

Markmið:

• Að efla skilning nemenda á mikilvægi þess að stuðlað sé að jafnrétti kynja í íþróttum.

• Að nemendur læri að bera virðingu fyrir sér og öðrum óháð kyni

• Að vekja athygli nemenda á kynjamismunun í íþróttum.

• Kennari kynnir efni og markmið kennslustundar.

• Fjallað um mikilvægi þess að skilja og þekkja mismunandi kyn í samfélaginu og ójafnrétti sem hefur myndast milli kynja í íþróttum

Glæru kynning frá kennara (20 mínútur):

• Fjallað um skilgreiningar á hugtökum eins og andleg heilsa, líkamleg heilsa og kynjamisrétti.

• Rætt um það hvernig mismunandi kyn fá ekki sömu umfjöllun né sömu laun fyrir sömu störf í atvinnumennsku.

• Upprifjun á sögu og þróun íþróttamennsku kvenna.

• Fjallað um misrétti milli kynja, kynbundin launamun og kynbundið ofbeldi
  

Hópavinna/ umræður (20 mínútur):

• Hóparnir ræða sín á milli og skipta með sér verkefnum

• Nemendur fá úthlutað ákveðna atvinnumenn og atvinnukonur í fótbolta sem kennari velur og eiga að leita upplýsinga um launagreiðslur og fríðindi, ef við á, á netinu.

Hópavinna/ niðurstöður (15 mínútur):

• Hóparnir skrifa niður á blað niðurstöður

  
  

Spurningar og Umræður (15 mínútur):

• Nemendur kynna niðurstöður sínar úr hópavinnunni fyrir samnemendum sínum

• Nemendur segja sína skoðun um launamisrétti sem þetta, ef þeir vilja.

Gögn: Skriffæri og blöð

Markmið:

• Að nemendur nái að rifja upp helstu hugtök og efnið sem farið hefur verið yfir.

• Að fá nemendur til að mynda sér sína skoðun á kynjajafnrétti.

• Að fá nemendur til að velta upp hvernig hægt sé að stuðla að kynjajafnrétti í samfélaginu

• Kennari kynnir fyrirkomulag síðustu kennslustunda

• Stuttlega fjallað um mikilvægi jafnréttis

Upprifjun hugataka og skilgreiningar (30 mínútur)

• Kennari rifjar upp helstu hugtök sem farið hefur verið yfir og kemur af stað umræðum um skilgreiningar þeirra.

  
  

Samræður í minni hópum (20 mínútur)

• Nemendum skipt upp í 5 manna hópa.

• Á hverju borði er rætt um aðgerðir til að stuðla að jafnrétti og hvað þeir geti gert til að stuðla að kynjajafnrétti í skólanum.

• Nemendur færa sig á milli borða fjórum sinnum og þar halda umræður áfram.

Niðurstöður úr hópavinnunni (20 mínútur)

• Farið yfir niðurstöður úr hópunum. Kennari skrifar upp í tölvu sem er varpað á skjá.

• Umræður í lokinn og spurningar

  
  

  
  

  
  

Gögn: iPad/tölva, blöð og skriffæri

Markmið:

• Að fá nemendur til að vera meðvitaða um stöðu kynja í heiminum og mismun á menningu þjóða

Markmið

Að kynna fyrir nemendum á líflegan hátt nokkur grundvallaratriði um kynjahlutverk. Efni og gögn Tvö stór spjöld eða skilti sem á stendur "Konur" og "Karlar", hvort í sínu horni skólastofunnar.

Aðferð

Nemendur standa í miðri skólastofunni meðan kennarinn les spurningu, eins og til dæmis "Hverjir vinna flest störf í heiminum - konur eða karlar?" Nemendur hugsa sig um og stilla sér upp við spjaldið sem þeir telja að hafi að geyma rétt svar. Bekkurinn ræðir því næst svörin með hjálp kennarans sem leiðréttir misskilning sem mun óhjákvæmilega eiga sér stað. Dæmi um spurningar sem kennarinn getur kastað fram eru:

• Hvort eru fleiri konur eða karlar í heiminum? (Svar: Konur.)

• Hvort vinna konur eða karlar fleiri störf í heiminum? (Svar: Konur, þegar ógreidd vinna þeirra sem aðallega er unnin heima er tekin til greina.)

• Hvort hafa konur eða karlar hærri tekjur? (Svar: Karlar.)

• Hvort eru fleiri bændur í heiminum konur eða karlar? (Svar: Konur. Í mörgum þróunarlöndum eru landbúnaðarstörf mestmegnis unnin af konum.)

• Hvort eiga konur eða karlar meirihlutann af eignum í heiminum? (Svar: Karlar eiga um 99% af eignum í heiminum.)

• Ef ekki er til nægur matur fyrir tvö börn, hvort fær þá minna, strákurinn eða stelpan? (Svar: Stelpan. Í sumum löndum gildir það að sveinbörn hafa forgang sem þýðir að stúlkubörn eru tekin af brjósti fyrr og þeim er gefið minna. Þetta veldur því að stúlkur eru oft vannærðari en strákar og því berskjaldaðri gagnvart sjúkdómum.)

• Hvort er líklegra að farið sé með stúlku eða strák á heilsugæslustöð? (Svar: Strák.)

• Hvort eru fleiri strákar eða stelpur í grunnskólum? (Svar: Það eru fleiri strákar í grunnskólum. Um 100 milljónir barna á skólaaldri ganga ekki í skóla. Tveir þriðju þeirra barna eru stelpur, eða um 67 milljónir.)

Markmið

Að vekja nemendur til umhugsunar um hvers vegna störf kvenna eru vanmetin.

Efni og gögn

Merkimiðar, launataxti, pappírspeningar, blýantar.

Aðferð

1. skref

Útskýrt er fyrir nemendum að nú séu þeir allir í vinnu (hjá þér!). Merkimiðunum með starfsheitunum er því næst dreift af handahófi til nemendanna. Kennari útskýrir að hver nemandi þurfi að láta eins og hann/hún sé að vinna starf sitt þar til kennarinn segir til. Áætlaðar eru tíu mínútur í þennan hluta verkefnisins.

2. skref

Nemendur eru beðnir að raða sér í röð til þess að fá laun sín greidd. Þeim er greitt í samræmi við launaskrá. Peningarnir eru taldir upphátt svo allir geti heyrt hvað hver fær í laun.

3. skref

Ef einhver kvartar segir kennarinn nemendum að launataxtinn sé á þennan hátt. Auk þess segir kennarinn "eiginkonunum" að það sé þeirra skylda að annast um fjölskylduna.

4. skref

Bekkurinn tekur svo til umræðu eftirfarandi spurningar:

• Hvernig fannst ykkur að fá lægri laun en aðrir?

• Er réttlátt að greiða körlum hærri laun en konum fyrir að vinna sama starf?

• Hvað um "eiginkonurnar"? Hvað fannst þeim um að vinna svona mikið og fá engar tekjur?

Verkefninu fylgt eftir

• Bekkurinn er beðinn að búa til lista yfir heimilisstörf (að kaupa inn, þvo þvott o.s.frv.). Gott væri ef allir í bekknum ynnu þetta verkefni saman. Nemendur eru beðnir að gefa til kynna hver ætti að bera ábyrgð á hvaða störfum innan heimilisins. Eru einhver störf kvenlegri en önnur? Breytist þessi skipan heimilisstarfa eða ætti hún að breytast ef báðir foreldrar vinna úti?,

• Nemendur eru spurðir hvort þeir haldi að karlar séu að breyta viðhorfi sínu til heimilisstarfa? Þekkir einhver nemandi einhvern heimavinnandi karl?

Ítarefni

Benda má á kennslubókina Kynlega klippt og skorið eftir Ásdísi Olsen og Karl Ágúst Úlfsson. Í bókinni er velt upp spurningum um málefni kynjanna og litið á þau með augum unglings. Útgefandi er Námsgagnastofnun, 2001.

Einnig má benda á myndina Sagan af Sylvíu og Darra. Hún er leikin og greinir fá ungu fólki sem er að hefja sambúð og hefur ólíkar hugmyndir um verkaskiptingu á heimilinu. Myndin hentar vel í tengslum við umfjöllun um jafnan rétt kynjanna. Útgefandi er Námsgagnastofnun, 2000.

Efni og gög

Sögur og staðreyndir um jafnrétti