Biến đổi khí hậu:

Thực tế cho thấy, biến đổi khí hậu đã và đang có những tác động tiêu cực đến hòa bình, an ninh thế giới.

Thứ nhất, biến đổi khí hậu ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn tài nguyên sẵn có, đến khả năng tiếp cận tài nguyên và là nguyên nhân góp phần tạo ra sự tranh giành tài nguyên tại nhiều khu vực trên thế giới. Việc tranh giành tài nguyên gia tăng khi nguồn cung không đáp ứng cầu, dẫn đến bất ổn và thậm chí là xung đột tại những khu vực không có sự quản lý thích hợp hoặc không có cơ chế giải quyết xung đột. Đơn cử như, cuộc đảo chính ở Ni-giê-ri-a năm 1974, các cuộc xung đột dân sự ở châu Phi từ năm 1990 - 2009…

 Thứ hai, biến đổi khí hậu làm đảo lộn sinh kế; gia tăng dòng người tị nạn môi trường do bị mất nơi cư trú, mất phương thức sống truyền thống gắn với thiên nhiên, phải chuyển đổi nghề nghiệp; gia tăng sức ép và xung đột giữa các quốc gia, khu vực trên thế giới. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), nếu không có hành động kịp thời, đến năm 2050 sẽ có khoảng hơn 140 triệu người ở khu vực tiểu Xa-ha-ra (châu Phi), Mỹ La-tinh và Nam Á buộc phải di cư do hạn hán, bất ổn chính trị và bạo lực(7).

Thứ ba, biến đổi khí hậu gây ra nhiều thảm họa thiên nhiên đe dọa nghiêm trọng đến các yếu tố an ninh phi truyền thống, như an ninh con người, an ninh lương thực, an ninh nguồn nước, năng lượng, y tế... Biến đổi khí hậu khiến những nhóm người dễ bị tổn thương dễ trở thành nạn nhân, làm thay đổi cấu trúc gien của các vi-rút bệnh truyền nhiễm và tác động đến vấn đề an ninh lương thực, nước sạch, không khí trong lành.

Đại dịch COVID-19 và những biến thể của vi-rút corona mới đây càng củng cố thêm những cảnh báo từ lâu về nguy cơ vi-rút bệnh truyền nhiễm do tác động của biến đổi khí hậu, đe dọa đến hòa bình và an ninh trên toàn thế giới. Các chuyên gia cảnh báo, nếu nhiệt độ trái đất tăng thêm 30C, số người đói nghèo sẽ tăng từ 250 - 550 triệu người do mất an ninh lương thực. Điều này có thể làm gia tăng sự xáo trộn, kéo theo sự sụp đổ của các hệ thống xã hội và sự bùng nổ các xung đột tại những quốc gia yếu kém trong quản lý.

Thứ tư, hiện tượng nước biển dâng và sự xói mòn, xuống cấp của đất ở các vùng duyên hải gây ra nguy cơ mất nhà cửa; lãnh thổ quốc gia bị mất đi trong tương lai, từ đó tạo ra những thách thức trong xử lý tranh chấp lãnh thổ. Theo báo cáo của WMO năm 2019, gần 2/3 các thành phố trên thế giới với dân số hơn 5 triệu người đang phải đối mặt với nguy cơ nước biển dâng do hiện tượng băng ở hai cực Trái đất tan nhanh. Nếu không có những hành động, toàn bộ khu vực trung tâm của các thành phố Niu Oóc (Mỹ), Thượng Hải (Trung Quốc), A-bu Đa-bi (Các Tiểu vương quốc A-rập Thống nhất), Ô-xa-ca (Nhật Bản), Ri-ô Đơ Gia-nê-rô (Bra-xin) và nhiều thành phố khác được dự báo sẽ bị nhấn chìm dưới nước, khiến hàng triệu người mất nhà cửa(9). Nước biển dâng khiến nhiều quốc đảo nhỏ có nguy cơ biến mất hay làm dịch chuyển đường cơ sở các nước ven biển, tạo ra những thách thức trong áp dụng các quy tắc của luật quốc tế, đặc biệt là Công ước của Liên hiệp quốc về Luật Biển (UNCLOS) đối với việc giải quyết các tranh chấp lãnh thổ và biên giới quốc gia.

Biến đổi khí hậu phản ánh sự thay đổi dài hạn về nhiệt độ và các hiện tượng thời tiết. Những thay đổi này là tự nhiên, nhưng kể từ những năm 1800, tác động của con người là nguyên nhân chính gây ra biến đổi khí hậu, chủ yếu do đốt nhiên liệu hóa thạch (như than, dầu và khí đốt) tạo ra khí giữ nhiệt.