Sa pagtuklas ng aralin na ito, tumatak sa aking isipan ang katotohanang totoong may hindi pantay na pagturing sa mga kababaihan na sinasalamin ng wikang ating sinasalita noon pa man magpasa hanggang ngayon. Sa totoo lang ay may kilabot noong una kong nabasa ang parte ng aralin kung saan inilagay sa talaan ang mga salitang tuwirang nagmamaliit sa mga kababaihan dahil itong mga salitang ito ay bagamat pamilyar at ginagamit, ay hindi naaanalisa, tuloy nagreresulta sa patuloy na kababaan nang pagturing sa mga kababaihan - na malinaw na hindi na dapat magpatuloy. #HappyWomensMonth

Sa isang banda, naging kawili-wili naman sa akin ang konsepto ng “pambalaki” kung saan inilarawan ang pagiging “neutral” ng wikang Filipino sa iba’t ibang salitang ginagamit, at kung paano ito ikinumpara sa madalas “gender-specific” na mga salitang banyaga. Dito pa lang ay makikita na may tatak ng kaibahan (#Unique) na ang ating wikang sinasalita - na bagamat ay may impluwensiya na ng kolonyalismo ay kita pa rin na may pagkakaiba! 

 

Hindi lamang ang mga kababaihan ang nakakaranas ng pagmamalupit at diskriminasyon sa bansa, pati narin ang LGBTQIA + community na kung saan ako nabibilang. Gusto ko lamang ibahagi sa inyo ang aking SOGIE. Ako ay female, bisexual, cis-woman, at androgynous.Hanggang ngayon, pinagtatawanan at nilalait pa rin ng ibang tao ang mga tao na kabilang sa komunidad na ito. Marapat lamang na bigyang aksyon ang ganitong problema sa bansa.  Bilang isang mag-aaral ng Unibersidad ng Pilipinas at isang mamamayan ng bansa, kailangan kong tumindig at makipaglaban sa mga mapang-api sa mga kababaihan at sa LGBTQIA+ community, kaya naman ako ay nakiisa sa Gabriel Youth-UPLB.

Nais ko lamang ibahagi na mas napag-igting ng lektura ang aking kamalayan hinggil sa kung saan naka-ugat ang mga gender roles at gender closet na ikinakabit sa mga kababaihan. Kaya sana ay mapakinggan ito ng bawat isa sa atin :) Nakatulong din ito upang madali kong ma-idigest ang mga konsepto hinggil sa modyul tulad ng gendered language at pambalaki.

Lubos kong naunawaan kung paano naka-apekto ang kolonyalismo at patriyarkal na lipunan sa kung ano ang dapat at hindi dapat gawin ng isang babae at kung ano ang inaasahan na akto, pananamit at pananalita kapag ikaw ay isang babae. Tulad ni Reign na nagkaroon ng katanungan kung bakit nga ba lalaki ang nagdidikta sa kung ano ang mga kailangang gawin kung ikaw ay isang babae base sa akdang Urbana at Feliza, gusto ko ring bigyang diin na sobrang harmful ng gender closets na nabuo ng ating lipunan. Nakaka-alarma na kahit sa simpleng mga aksyon tulad ng pagtawa at pagpapakita ng emosyon ay sobrang repressive ng nakasulat sa Urbana at Feliza. Parang tinatanggalan ang mga babaeng mag-isip at kumilos ayon sa kanyang sariling desisyon at kagustuhan.

Nais ko ring idagdag na dito nagmumula ang diskriminasyon at pagkakaroon ng hindi matuwid na palagay o kakaibang pagtingin sa ibang miyembro ng komunidad na hindi sumusunod o nagcoconform sa mga gender norms.

Gusto ko lang ding idagdag na nakakamanghang malaman na ang mga salitang ikinakabit sa kababaihan ay nagbabago depende sa konteksto ng lipunan na kanilang kinabibilangan. Tulad na lamang ng mga kababaihan noong pre-colonial era na ang kadalasang salita na idinidikit sa kanila ay halimaw habang ang mga kababaihan naman sa Spanish colonial period ay madalas ilarawan bilang dalisay at mahinhin. Nakakatuwa lang ding ma-remind na ang karamihan sa salitang Filipino ay gender neutral! Sana ay gamitin natin itong paraan upang mas maging inclusive ::)

-Jaysun Rose Cortes

Mahalagang matukoy natin ang mga bagay na kumakahon sa atin at naglilimita sa kung ano ang dapat nating gawin. Ito ay para mabaka natin ang mga atrasadong paniniwala nito at humubog ng sarili nating paniniwala at pagkakakilanlan. Bukod dito, kailangan din nating maiugat kung bakit tayo may kasaysayan ng pagmamaliit sa mga kababaihan at lgbt—ito ay dahil sa kolonisasyon ng mga kastila na nagpasok sa atin sa isang patriyarkal at indibdiwalistikong lipunan. Sa loob ng 300 taong pananakop nila sa Pilipinas ay nagbenepisyo sila sa insubordinasyon ng mga kababaihan. Dapat bakahin natin ito.

Malayo na ang narating natin bilang mga Pilipino, dapat na patuloy nating bakahin ang mga atrasadong paniniwalang iniwan ng nakaraan patungo sa isang bukas kung saan tunay na malaya ang lahat—walang limitasyon base sa kasarian atbp. Ang lugar mo ay sa pakikibaka.

Ahllen Rem Tanael

Nais kong ibahagi na may pagkakataon kung saan nakita ng aking relihiyosong kamag-anak sa isang balita ang malupit na karahasan na dinanas ng isang bakla. Bilang paniniwala niyang kasalanan ang magmahal sa parehas na kasarian, imbes na maawa ay, “—ayan bakla kase” ang kaniyang sinabi. Maliban na ang paniniwalang pangrelihiyon ng mga tao na kung saan nagdudulot ng prejudice sa mga bakla, naroon din ang ekspektasyon sa kababaihan na makapangasawa ng maayos at makabuo ng pamilya upang masabing naging matagumpay sa kanilang buhay. Malaking pagkakaiba ito sa ekspektasyon sa kalalakihan na magkaroon ng maayos na trabaho, at maging matagumpay sa kanilang career sa buhay. Ukol dito, naging viral pa nga ang isang facebook post ng isang lalaki patungkol sa kaniyang asawa. Sa naturang post ay “pinasasalamatan” niya ang kaniyang asawa sa pagsuporta sa kaniya sa kaniyang trabaho at sa pagiging “mabuting asawa”. Ngunit napansin ng marami sa social media ang choice of words ng lalaki kung saan tinukoy niya bilang scaffolding ang kaniyang asawa sa pagiging matagumpay niya sa kaniyang career. Marami ring pumuna at nagkomento kung paano ginawang katulong ng lalaki ang kaniyang asawa dahil sa simpleng pagpulot ng kaniyang mga damit at pag-flush ng toilet ay inaasa pa niya sa kaniyang asawang babae. Sa kabilang banda, marami naman ang sumangayon at nagdepensa sa post na ito. Ang iba pa nga ay nagkomento pa ng “The greatest success of a woman is being a mother,” bilang pagsuporta sa ginawang “appreciation post” ng lalaki. Dito ay malinaw na makikita natin na malaking porsyento pa rin ng ating mga kababayan ang may ekspektasyon sa mga babae na mag-alaga sa kanilang mga asawa at mag-asikaso sa mga gawaing-bahay. Mababatid dito ang di pantay na pagtingin sa mga responsibilidad ng babae at lalaki sa isang tahanan. 

Sa kabilang banda naman ay kapag ang lalaki ang naiwan upang mag-asikaso sa bahay habang ang babae ang naghahanap-buhay para sa pamilya, nakatatanggap din sila ng panlalait at mapang-abusong mga salita at madalas nasasabihan na “binubuhay lamang ng babae” na hindi naman sinasabi sa babae kung sila ang naiiwan sa bahay. Dito ay nakikita nating, sapagkat madalas na tinitingnan lamang ang kababaihan bilang suporta sa kanilang mga asawa at pangkalahatang di pumapabor sa kanila ang pananaw ng mga tao kung ikukumpara sa kalalakihan ay may stereotypes rin na ipinapataw sa mga kalalakihan na siya ring naguudyok sa kanila upong gumalaw sa loob ng ekspektasyon ng lipunan. 

Hindi dapat linilimita ang mga kasarian, mapa-babae, mapa-lalaki, o parte ng LGBTQI+. Nakakalungkot lamang na isipan na mismong libro pa, o wika, ang nagpapatahimik sa mga marginalisado na dapat pa ngang ito ang nagbibigay sa atin ng boses. Kaya nakakamangha rin na marami nang tao ang nakikipag-usap o lumalalakas loob na ipaglaban ang karapatan ng mga babae at LGBTQI+ Community. Kung wika ang nagpapatahimik, wika din ang mag-iingay para sa mga marginalisado.

Adeleine Marie S. Cabrera

Wika - B2

Source of Picture:
Assortedge. (2022, March 8). Women build and empower societies.this #InternationalWomensDay, we celebrate Filipino women from different backgrounds and colors. they always have been the backbone of our nation throughout history and they continue to lead us towards a progressive future. Abante Babae! 💜 pic.twitter.com/3mvo5dra0c. Twitter. Retrieved June 13, 2022, from https://twitter.com/assortedge/status/1501188055352614920 

 

Ikalawa ay kagalakan. Dahil ang wikang akin kinamulatan ay isang gender neutral at ito ay Wikang Filipino. Nakakatuwang isipin na ang ating wika ay isang inclusive. Maraming terminolohiya ang pambalaki. Noon, naalala ko sa tuwing magpapakilala, malimit itanong kung ano ang nais na pronouns ang gamit pang tukoy sa kanila maaring he/him o she/her o parehas. Ngunit sa atin, ang ilang terminolohiya ay maaring tumukoy sa anumang kasarian.

-Allaine Penamora

Sa pagbabasa at pagtuklas ko sa mga aralin ng ikaapat na modyul: Wika at Kasarian, napatanong rin ako sa sa isip ko. Noong wala pa tayong muwang, paano natin masasabi na mayroon na tayong kasarian? Pinipili nga ba ito o pinipilit? 

Ayon sa nabasa kong akda ni Haidee C. Pineda (2016), sa isang panayan na pinamagatang Ang Talasalitaan na isinagawa ng Sentro ng Wikang Filipino, tinalakay ni pangunahing tagapagsalita na si Padilla ang Kamalayan ng Kasariansa pamamagitan ng Edukasyong pang Wika. Dito ay binanggit nya ang ugnayang ng wika, kultura at kamalayan sa kasarian. “Maprinsipyo”, “mapagkimkim”, “maasikaso” at “mayabang” ang ilan sa mga salitang kanyang ibinahagi na hango sa imbentaryong ginawa ni Dr. Vivian Velez-Lukey sa kanyang pananaliksik na pinamagatang “Pagkababae at Pagkalalake (Femininity and Masculinity): Developing a Filipino Gender Trait Inventory and Predicting Self-Esteem and Sexism”, kung saan sinasabing ang mga salita ay may katumbas na kasarian. Ayon kay Lukey, sinasabing ang ‘maprinsipyo’ ay katangian daw ng lalaki; ang ‘mapagkimkim’ ay sa babae; ‘maasikaso’ sa babae at ‘mayabang’ sa lalaki. Sa modyul naman makikita ang ilang mga salitang madalas na ikabit sa mga kakababaihan at nakakalungkot dahil ang mga ito mga masasakit at mapangmaliit na mga katawagan. Habang nasa lexicon ng tao ang mga salitang ito at ang kakabit nitong kahulugan, mananatili din ang ganitong derogasyon sa kababaihan. Sa paliwanag ni Padilla, May kaugnayan sa pagtuturo at pagkatuto ng wika, na kapag natututo tayo ng wika ay hindi lamang wika ang natututunan natin kundi pati kultura rin dahil ang kultura ay konektado sa wika at ang kamalayan sa kasarian ay naiimpluwensiyahn ng kultura. Ngunit hindi lang iyon, naiimpluwensiyahan ng malakas at mapanuring kamalayan ang namamayaning kultura. Dagdag niya sinabi niya na ayon sa mga pag-aaral tungkol sa wika, kasarian at pagkakaiba, magkaiba raw ang mga lalaki at babae sa paggamit ng wika. Magkaiba rin silang mag-isip kung paano natututunan ang wika. Magkaiba rin sila sa paggamit ng mga stratehiya sa pagkatuto ng wika.

Sang-ayon rin ako na may kakulangan ng mga pananaliksik tungkol sa kasarian at pagtuturo at pagkatuto ng wika, Ingles man ito, Filipino o iba pang wika sa Pilipinas, kaya myroon tayong ganitong pag-iisip panungkol sa kasarian. Binanggit din ni Padilla na isa sa mahahalagang hakbang sa pagtuturo o pagkatuto ng wika ay ang alisin sa laylayan ang usapin ng kasarian lalo na sa mga kurso na may kaugnayan sa wika, gamit ng wika at pagkatuto ng wika.

Sa aking sariling experience naman, sa obserbasyon sa paligid, sa mga balita, ilang libro at mga panoorin, hindi lamanag dito sa bansa natin nakakaranas ng diskriminasyon sa kababaihan at komunidad ng LGBTQ+, mayroon rin nito sa ibang bansa. Madalas na tinatawag na superior raw ang mga kalalakihan dahil sila ay malalakas. Mayroon ang napanood na bidyo sa tiktok tungkol sa isang content creator na nag-iinterbyu ng mga bata. Ang tanong ay “Why are women paid less than men?” Nakakatuwa ang ilang sagot ng mga bata tulad ng sinabi ng isang batang lalaki na “I think it is very underrated. Because they can do more but people expect them to do less. A lot of people underestimate them, they could do so much more. There are jobs that men cant do that women can.” Nakakatuwa rin ang sinabi ng batng babae na sa tingin ko ay may punto naman. Sabi nya, “I dont know. The world is a messed up place”. Lakip sa baba ang bidyu at sanggunian. 

Sanggunian: 

Haidee C. Pineda, 2016., Talasalitaan: Wika at Kasarian., Unibersidad ng Pilipinas, Diliman., https://upd.edu.ph/talasalitaan-wika-at-kasarian/

Aquino, Najeima

Wika 1 B2 

Matapos kong basahin at maunawaan ang lektura, napukaw ang aking pansin na ang wika pala ay may pagkiling sa sa iisang kasarian. Hindi naman lingid sa akin ang usapin na ito subalit nakagugulat lamang na mas lalo pa itong lumalala dulot ng stereotypical na pag-iisip ng tao. Gayundin, nakakalungkot na malaman na kahit pala sa wika ay hindi pantay ang pagturing sa kababaihan at hanggang dito ay hindi tama ang pagtrato sa mga LGBTQIA+. Nakakalungkot na malaman na tila ang mga kababaihan ay tinatanggalan ng karapatan kung ano ang gusto nilang ipakita. Tila ba ginagawa silang mga robot at idinidikta sa kanila kung ano ang nararapat nilang maging anyong panlabas at taglay na katangian. Sa parte naman naman ng mga LGBTQIA+ ay nakalulungkot na hindi katanggap-tanggap ang mga pang-uring ginagamit ng madla sa paglalarawan gayundin bilang kanilang katawagan. Ayon nga sa aking obserbasyon ay talamak ang paggamit ng mga salitang bakla, bayot, bading at iba pang katawagan sa social media bilang panukso na nagpapahiwatig ng pagiging mababang uri. Dahil dito, tunay na nakasasakit at nakasasakal na ang pahirap na pamantayang binuo ng mapanghusgang lipunan.

Bilang panghuli, nakalulungkot na hanggang sa wika ay may inequality. Sana sa kalauan ay masolusyunan ang problemang ito sapagkat naniniwala ako na lahat tayo ay may karapatan kung ano ang gusto nakitang ipakita at ikilos ayon sa ating kagustuhan na hindi dinidiktahan ng lipunan!

-Allan P. Mandapat

Wika 1-B2

Makikita sa aralin na sa wikang Filipino, hindi pinagkaiba ang babae sa lalaki. Neutral ang mga pantukoy, sa aking pagkakaunawa ay ang paraan ng paggamit nito at pagbibigay konteksto ang siyang nagdudulot ng malawakang paghihiwalay sa aspeto ng kasarian pagdating sa wika. ANg paghihiwalay na ito ay nauugnay din sa kasalukuyang sitwasyon ng kababaihan sa lipunan. 

Isa sa ipinakita ng modyul ay ang mga salitang ikinakabit sa kababaihan na kung saan ang mga ito ay may negatibong implikasyon. Makikita natin na ang pagbuo ng mga salitang ito ay salik sa paghubog ng kaisipang may kasarian mas nakahihigit. 

Bukod sa kababaihan, biktima din ng lipunan ang ating mga kapatid na nasa LGBTQIA+. May isang karanasan akong naalala na nais kong ibahagi. Meron akong malapit na kaibigan na bahagi ng LGBTQIA+ community. May isang pagkakataon na napag-usapan namin ang kasalukuyang sistema sa lipunan, ang karahasan, korapsyon at ang hindi pantay na karapatan. S aaming pag-uusap tumatak sa akin yung naging paksa namin tungkol sa hindi pantay na karapatan lalo na sa kanila na nasa LGBTQIA+. Nagbahagi siya kung paanong madalas siya ay tampulan ng tukso, panghuhusga atsaka ng karahasan dahil sa kanyang kasarian. May sinabi siyang hindi ko makakalimutan. Ito ay patungkol sa paggamigt niya ng pronouns kung saan hindi niya sigurado kung saan siya lulugar. Aniya, pag she ang ginamit niya, kinukwestyon. Pag he, pinagtatawanan. Pag naman they, hindi tinatanggap. Ito ang naalala ko sa pagbabasa ng aralin. 

Kung titingnan ng iba, ang wika ay hindi agad maidudugtong sa kalukuyang kalagayan ng lipunan lalo na sa aspeto ng kasarian. Ngunit ang kwento na ibinahagi ang nagpa-realize sa akin na may mas malalim na koneksyon ang dalawa. Napapaisip ako na sa kasalukuyan ay hindi pa din naman talaga tanggap ng ibang populasyon ang mga taong may piniling kasarian, na maraming tumatangging kilalanin sila. Yung paggamit ng they/them o di kaya ay Mx. ay hindi pa din malawakang tinatanggap ng iba. Siguro kailangan na dito natin simulan. Kailangan talaga nating malalimang ipaintindi ang konseptong ito para humantong sa pangmalawakang pagtanggap. Kumbaga, yung hakbang na magsisimula sa pagbabago ng pagtingin sa paggamit ng wika sa kasarian ay ang magiging simulang hakbangin na maaring humantong sa mas malalaking pagbabago sa lipunan na papabor para sa lahat. 

- Maria Izza Christiana Arce
WIKA 1 - B2

Sa aking pagtuklas ng mga babasahin sa ikaapat na modyul ng kursong ito, muli ako nitong minulat sa patuloy na pag-iral sa dikriminasyon ayon sa kasarian. Ako ay lubusang nahabag sa mga pangyayari binanggit sa babasahin na nagpapababa sa mga tingin ng kababaihan at kalalakihan. Tila sumasailalim ang bawat kasarian na dapat pasok ito sa pamantayan at paningin ng publiko. Noon pa lamang ay naging malinaw ang pagiging gahum ng wikang kalalakihan kaysa sa mga kababaihan. Tumatak din sa aking isipan ang tila pagdidikta ng lipunan sa ating pagkatao — kalalaki mong tao, kababae mong tao. Nalilimitahan ng mga salitang ito ang ating sarili upang maging malaya mula sa maling pagbabansag sa ating sarili. 

Sa kasalukuyang panahon, patuloy parin ang laban ng kani-kaniyang kasarian na bukod sa lalaki at babae, tinatawag ang komunidad na ito bilang LGBTQIA+. Masaya ako sapagkat unti-unti nang nababawasan ang diskriminasyon sa iba’t ibang uri ng kasarian. Nagiging sensitibo na ang mga tao patungkol sa ganitong usapan dahil hindi nila intensyon na makapanakit ng kapwa nila indibidwal. Tulad sa ikalawang episode ng Ms. Marvel na aking pinanood, noong binanggit ng isang babae ang salitang “Latina” ay agad niyang minali ang kaniyang sarili at pinaltan ang salitang ito sa “Latinx” na nagpapakita ng pagka-neutral ng wika. Ngunit gaya nga ng aking nabanggit, patuloy parin ang laban sa pantay na pagtrato sa kapwa sa kabila ng kanilang kasarian. Marapat na maging mulat at matutunan nating respetuhin ang kaanyuan ng ibang tao.

-Rence Rossvy Arguelles
WIKA 1 - B2

Tumatayong saksi ang nagbabagong panahon sa paglabag ng tao sa mga ordinansang moral, sibil, at maging doktrinang relihiyoso. Ang gawi at pananalita nila ang pangunahing naging testamento sa kanilang mga transgresyon laban sa kapwa tao at mga katuruang makatao. Sa ngalan ng kasarian, talamak ang diskriminasyon, at iba-iba ang porma ng marhinalisasyon. Sa lipunang hetero-patriyarkal, lantaran ang pagsasantabi sa mga hindi kabilang sa tikipikal, batayan, o kinikilalang kasarian na babae at lalaki. Ang mga indibidwal na itinuturing na “kaiba” sa mga pangunahing kategorya na itinakda ng namamayaning kultura batay sa kanilang oryentasyong sekswal, tulad ng mga bakla, tomboy, asexual, transgender, bisexual, at iba pa, ay madalas hatulan ng mga esteryotipong walang rasyunal na tuntungan.

Liban dito, laganap din ang di-pantay na pagkilala sa kababaihan at ang patuloy na obdyektipikasyon sa mga naiibang uri. Sa katunayan, sa paradigmo ng pangingibabaw, binibigyang-diin kung paanong higit na mapuwersa ang representasyon ng kalalakihan kaysa kababaihan sa wika. Makikita ito, halimbawa, sa “Semantic Derogation of Woman” (Schulz, 1975 sa Burke et al., 2000 pp. 83-91). Maraming salita ang bumabastos at nagmamaliit sa kababaihan. Sa Pilipinas, madalas na gawing panukat ng moralidad ang seksuwalidad ng isang babae. Maiuugat ito sa baluktot na pagtuturo ng Kristiyanismo ng mga Kastila. Ang mga babaeng nakipagtalik bago ikasal ay makasalanan daw. Kapag marami silang kalaguyo at puta na agad sila. Sa pag-uugnay ng moralidad sa pagkabirhen, nalilimitahan ang mga kababaihan sa kanilang seksuwalidad. Nabibigyan tuloy sila ng responsibilidad na pangalagaan ang kanilang pagkabirhen. Ang ganitong tungkulin ay maraming kaakibat na gampanin. Dapat sila ay manatiling birhen bago ikasal. Ito na ay ginagawang sukatan ng kanilang dignidad, moralidad, at “kasarapan.” Dito pumapasok ang ilang mga katagang halos sa pagkain inuugnay ngunit ikinakabit na rin sa tao. Kailangan “sariwa” sila para maging kaakit-akit. Bahagi na ito ng lexicon ng tao, kasabay ng kanilang mga kahulugan na sa kabuuan ay derogatoryo naman para sa kababaihan.

-Paulo Pagaduan 
Wika 1 - B2

Doon naman sa gendered language, nakakawili talaga na kahit gender neutral talaga ang Filipino, meron pa din tayong separasyon sa mga trabaho depende sa gender ng manggagawa at iilang ginagamit na loan words na meron pang dala ng pagiging gendered kagaya sa niño at niña. Dahil sa ating kasaysayan ng paggamit ng wikang Espanyol ng iilang siglo, nandyan talaga as presensya ng hispanismo gamit ang ‘o’ at ‘a’ para magtukoy sa lalaki at babae.

Sa wakas at kaugnay sa nakaraang punto, sobrang lala talaga ang impluwensiya ng kolyanismo sa ating bansa sa ating wika. Ang paradigmo na tinatag sa atin bilang pagiging ng Espanya, Amerika at kahit ng mga Hapon ay nagporma ng historical na basehan sa mga salita na ginagamit natin sa panahon ngayon. Sa ganito, kailangan nating ipagunlad ang ating wika sa pamamaraan ng pagkilala mga aspeto ng Filipino na pinagaapi ang mga tao at gawing mas inclusive ito sa isang makatwirang paraan.

Danielle Jorge R. Malantic

WIKA 1 - B2