Zimbabwe, V.S. 2021
Nora Chipaumire

Achtergronden:
De Zimbabwaanse verzetsstrijdster Charwe Nyakasikana leidde in de jaren 1896-1897 de eerste opstanden tegen de Britse bezetting van Zuid-Rhodesië, het huidige Zimbabwe. Zij was een medium en werd  geïnspireerd door de mythe van Nehanda, een in Zimbabwe vereerde geest, die enkel huist in vrouwen. Samen met vier medestrijdsters werd zij door de Engelsen gevangengenomen. Na een versnel en onrechtvaardig proces werd ze in 1898 ze geexecuteerd door de Britse kolonisten. Die waren zo bang van Nyakasikana dat ze haar botten en schedel naar het VK opstuurden, waar de botten nog steeds opgeslagen liggen in een museum. Haar laatste woorden waren ‘My bones will rise again’. 

Beschrijving voorstelling:
De voorstelling begint met het declameren van telkens dezelfde woorden: No Peace, No Justice. De muzikanten en spelers staan in een kring om een vrouw heen, de meesten met hun rug naar het publiek. Het publiek wordt met opzet genegeerd. De declamatie wordt steeds intenser, luider en begeleid door drums en instrumenten tot een enorme climax. Dan volgt een explosie aan geluid met behulp van megafoons. Op de achtergrond wordt geslingerd en gespeeld met een koord van een galg. De enige keer dat een speler zich tot het publiek wendt, is als een man die Cecile Rodes uitbeeldt, naar het publiek komt om ons uit te schelden door een megafoon. Tot slot volgt een afsluiting met instrumenten, opnieuw met veel lawaai.

Mijn ervaring en reflectie:
Heftige, indringende voorstelling met extreem hard geluid. Heb uit beleefdheid mijn oren niet willen dichtstoppen, maar moest uiteindelijk wel, toen ik ernstige zorgen kreeg over schade aan mijn gehoor. Ik begreep de intentie van ongemak creeeren bij het publiek, de schreeuw om gerechtigheid, ik ben bekend met de geschiedenis van het land en heb er zelf een jaar gewoond. Ik heb gelogeerd bij een vrouw die zich levenslang heeft ingezet voor de onafhankelijkheidsstrijd. Ondanks deze achtergrondkennis en mijn liefde voor het land, vond ik het moeilijk om me met behulp van deze voorstelling te verbinden met het verhaal. Voor mij ging het verhaal letterlijk verloren in de herrie. Pas achteraf ontdekte ik dat de voorstelling me toch diep had geraakt. Ik droomde de nacht na de voorstelling heftig over bezetters, geweld en onmacht.

Afrovibes 2021

Van: Donna Chittick

Ik bezocht deze hiphop dansvoorstelling van choreografe Donna Chittick omdat de voorstelling een weerspiegeling beloofde te zijn van masculien energie. Dat leek me een interessant gegeven, in het kader van onze lessenserie over gender en kunst.

Art of expressing oneself

Vier dansers verbeelden trots, kracht, angst, leiderschap, zelfvertrouwen, vriendschap en rivaliteit. Dreiging van buiten en jongensachtig plezier en herkenning in de ander verbindt, maar wanneer onenigheid ontstaat, vechten ze om de rol van alfa man. De maker onderzoekt met deze voorstelling de condities voor en uitingen van ware broederschap. De soundscapes en muziek van componist DJ Lovesupreme vullen de choreografie heel mooi aan. 

Associatieve analyse
De voorstelling gaf mij associaties met beelden van vriendschappen, groepsdruk en vijandigheden tussen mannen. Maar ook van de gevaren, maatschappelijke onzekerheden en druk waar mannen in Zuid-Afrika mee te maken krijgen als ze tot het minder bedeelde deel van de bevolking behoren. 

De dans weerspiegelde voor mij inderdaad masculiene energie. Ik heb geen enkele beweging gezien die ikzelf zou associeren met typisch vrouwelijk, ook niet als de mannen elkaar hun kwetsbaarheid tonen en steun zoeken bij elkaar. 

Vanwege mijn onderzoek naar genderfluide kunst, heb ik me natuurlijk afgevraagd waarom ik deze voorstelling associeer met mannelijkheid en niet met vrouwelijkheid of genderneutraliteit. Mijn antwoord is dan: ik zie gender als een spectrum, waarbinnen ruimte is voor verschuiving en fluiditeit, voor uitersten en voor nuances, voor typisch mannelijke, typisch vrouwelijke en non-binaire identiteiten en uitingsvormen. Deze voorstelling viel voor mij in het uiterste van een spectrum: ik zag alpha-mannen die wilden domineren, beschermen, stoeien, en kameraadschap zochten. De slotscène waarin ze elkaar hervinden en nodig blijken te hebben, vond ik intiem, kwetsbaar en ontroerend.

Rapper uit Leiden wil hokjes afbreken met ‘Die/Hun’.

DRAFT: werkdocument/niet af

OPDRACHT:
- Lees:
https://3voor12.vpro.nl/update~b0937cee-f6ef-4ac7-9a84-951bb9a6646c~babs-maakt-hiphop-anthem-voor-genderdiversiteit~.html ;
- Bekijk haar videoclip ‘Die/Hun’;
- Zoek de tekst op en zet die in een document over genderneutrale ‘aanspreekvormen’. Wat is de belangrijkste boodschap uit de tekst? Wat kun je ervan leren? Noteer je antwoorden in je document.
- Maak met behulp van screenshots en fotocollage van de figuranten die voorkomen in de clip van Babs. Laat een vakje op en voeg daaraan een foto van jou/jullie zelf toe;
- Bekijk je collage. Hoe zou Babs tot de keuze voor haar figuranten gekomen zijn? Wat is de boodschap achter haar keuze? Op welke manier ondersteunt de videoclip de tekst van haar song? Zet je antwoorden in het document.
- Beschrijf wat je ervan vindt om jezelf tussen de figuranten te zien in je fotocollage. Stel je voor dat jou gevraagd was om zelf zou figureren in de video? Zou je dat wel of niet doen? En waarom wel/niet?
- Zoek op internet informatie over genderneutrale voornaamwoorden? Wanneer zijn ze ingevoerd? En waarom? Waar dienen ze toe? 
- Noteer enkele voorbeelden van zinnen waarin je de woorden toepast? Wat is jouw mening over het gebruik van genderneutrale voornaamwoorden? Bespreek het onderwerp ook in je groep en geef een korte weergave van de groepsdiscussie.
- Lever je document in op de juiste plek in deze Padlet.

Vind je het belangrijk om altijd te vertrekken vanuit de belevingswereld van jongeren, of behandel je ook thema's waarbij zo'n ingang moeilijk te vinden is? Zo ja, hoe zorg je er dan voor dat je interesse wekt voor het onderwerp?

Vraag:

Wat vind je van de stelling: medemenselijkheid, empathie, betrokkenheid leer je niet bij staatsinrichting. Dat leer je bij een mooie voorstelling.

Vraag:

Werk jij bij CKV met de dimensies uit het vernieuwde CKV-programma, zoals 'herkenning & vervreemding'? Zo ja, wat vind je daarvan?

Vraag:

Wat is het belangrijkste dat jij je leerlingen wilt meegeven over kunst?