Daarnaast leven in Nederland ruim 100.000 mensen met een verstandelijke beperking. Ook bij hen komt probleemgedrag voor. Aantallen wisselen bij deze doelgroep nogal doordat niet altijd dezelfde definitie van probleemgedrag gehanteerd wordt. De schattingen gaan richting 80% van de mensen met een verstandelijke beperking waarbij gedragsproblemen voorkomen. 

We kunnen dus zeker zeggen dat meer dan 100.000 mensen in de langdurige zorg te kampen hebben met gedragsproblemen en dat dit in de toekomst alleen nog maar meer wordt.

·         Afzondering: de cliënt moet in een kamer blijven met alleen een bed, een tafel, een stoel, een kast en een wastafel. De deur is op slot.

·         Separatie: de cliënt moet in een kale kamer blijven met alleen een matras en een deken. De deur is op slot. Separatie is alleen toegestaan in de GGZ, niet in de ouderen- en gehandicaptenzorg.

·         Fixatie: de cliënt wordt vastgebonden op een stoel of bed.

·         Medicatie: de cliënt krijgt tegen zijn wil kortwerkende medicatie.

·         Toediening van vocht en voedsel: de cliënt krijgt onder dwang vocht of voedsel binnen door middel van een infuus of slangetje via de neus naar de maag (sonde).

Middelen en maatregelen zijn alleen toegestaan in een noodsituatie, als het echt niet anders kan. Voorwaarden zijn:

·         De situatie is niet opgenomen in behandelplan.

·         Ingrijpen is absoluut nodig om gevaar af te wenden.

·         De middelen en maatregelen moeten zo kort mogelijk duren. Nooit langer dan 7 dagen.

Is langer ingrijpen noodzakelijk, dan moet de behandelaar de 'middelen en maatregelen' opnemen in het behandelplan of zorgplan. Zo mogelijk overlegt de behandelaar hierover met de cliënt of zijn vertegenwoordiger.

Middelen en maatregelen mogen maximaal 7 dagen duren. Is de noodsituatie nog niet over? Dan kan de behandelaar separatie, afzondering, fixatie, medicatie en toediening van vocht of voedsel opnemen in het behandelplan.

Als de cliënt instemt met het behandelplan, kunnen zorgverleners zo nodig de maatregelen toepassen.

·         In het behandelplan staat in welke situaties de maatregelen toegepast worden.

·         Er is dan feitelijk geen sprake van dwang.

·         In zorginstellingen spreekt men dan wel van 'M of M akkoord'.

Voorbeelden van verzet:

·         De cliënt zegt 'nee' of schudt 'nee' met zijn hoofd.

·         De cliënt duwt de verzorgende weg, schopt of bijt.

·         De cliënt maakt afwerende gebaren.

·         De patiënt trekt zijn arm weg als een fixatieband wordt aangelegd.

·         De cliënt schopt herhaaldelijk tegen de deur van een afzonderingsruimte.

·         De cliënt houdt zijn mond stevig dicht bij het toedienen van medicijnen, vocht of voeding.

·         De cliënt draait doelgericht zijn hoofd weg bij het toedienen van medicijnen, vocht of voeding.

De cliënt kan ook tegenstrijdige signalen afgeven. Hij zegt bijvoorbeeld 'nee' maar loopt wel mee naar de afzonderingsruimte. In dat geval is er géén toestemming.

Externe hulp
Bij het Centrum voor Consultatie en Expertise kunt u terecht voor expertise over ernstig probleemgedrag. Het gaat om probleemgedrag bij mensen met een stoornis of blijvende beperking. Zij hebben langdurig professionele zorg en ondersteuning nodig.