Orta Çağ devletlerini burada özetleyeceğim, bu benzerlik ve farklılıkları anlamak için işimize yarayacak.

Merkeziyetçi otoriteye sahip Roma İmparatorluğu, eninde sonunda doğu ve batı Roma olarak ikiye ayrılmıştır. Adından belli olacağı gibi imparatorluğu monarşi ile yönetilmiştir.

Kendisi otoritenin kaynağının Tanrı'dan geldiğine inanır. Bu amaçla Roma İmparatorkuğunda otoriteye sahip birey ( imparator ) dini işlerde de söz sahibiydi.

Devletin dini Hristiyanlık; imparator dini öncüdür.

Ordu yapıları düzenli ve ikiye ayrılmıştı.

Kendileri hem süvariler hem piyadeler kullanmış - ki süvariler daha çok ödenir - ve Rum ateşi adlı suda sönmeyen bir ateş ile kaplumbağa sistemi adlı bir düzen kullanır.

Feodal Sisteme önceden dayanmış, sonrasında ise imparatorluk sistemine dönüşmüştür.

Gök dinine göre otorite sahibi olduklarına inanılır. Şe ve Nong'lar olarak ayrım görülür.

Devletin dini Taoizmdir. Otoritede babadan oğula bir sistem geçer.

Orduları piyade ve süvarilerden oluşmaktadır.

Göktürk atlılarına benzeyen hafif süvariler bulundurulur.

Geniş bir coğrafyada bulunurlar ve Şahanşah ( Şahların şahı anlamına gelir. ) ünvanına sahip monarşik bir otorite sürülür.

Hükümdarları son sözü söylese de danışma ile kararlar alınırdı.

Dinleri Zerdüştlük olmuş, şahlar hem siyasi hem dini lider olarak anılmıştır.

Orduları onlu sisteme dayalı ve temel olarak piyadeler ve süvariler; süvariler ise kendi içlerinde hafif okçu ve ağır mızraklı olarak ayrılmıştır.

İkta sistemi benimsenmiş, zırhları Romaya göre daha dayanıklı ve Asya geleneğine yapısında ayak uydurulurdu.

Hükümdar Kağan, eşi Hatundur ve her ikisi de otorite sahibidir. Hükümdar töreye uymakla zorunludur ve meclisleri Toydur.

Yetkinin Tanrı tarafından verildiğine inanılır.

Hükümdarlık simgeleri tuğ, davul, yay vs. olmuştur. Gök Tanrı dinine inanılmıştır.

Orduları on bin kişiyi bulabilir, halka cinsiyet ayrımı olmaksızın herkes birer asker görülür ve gerekilince savaşa katılım sağlanırdı.

Askerleri hafif zırhlı ve piyade / süvarilerden oluşur; oldukça yetenekli okçular bu birliklerde bulunurdu.

Uygurlar, Göktürk'lerin soyundan ve mirasından devam eden bir devlet olup Kağanlık devam ettirilmiştir.

Ancak Maniheizm etkisi ile "ay" , "kün" gibi ünvanlar yer almıştır.

Göktürkler'e karşın yerleşik hayata zamanla geçilmiştir.

Uygurlar aynı millet-ordu anlayışını devam ettirmiş, herkes bir asker sayılmıştır.

Atlı birlikler, hafif zırhlı askerler ve bozkır taktikleri; okçuluk ve hız kabiliyetlerine rağmen daha çok ticaret ile uğraşılmıştır.

Başta Peygamber Hz.Muhammed (s.a.v.) tarafından kurulmuş ve yönetilmiş, istişare ile otorite sağlanan ve sonradan ise Hz.Muhammed'in ölümü ile dört halifenin ( Hz.Ebu Bekir, Hz.Ömer, Hz.Osman ve Hz.Ali ) yönetimi devam ettirdiği devlettir.

İdare istişare ile yapılmış, otorite kimdeyse o öncülük yapmıştır.

Devletin dini İslamdır.

Ordular düzensiz, her müslümanın asker görüldüğü bir sistemdir. Gönüllü herkes orduda yer alabilir.

Süvari ve piyadelerden oluşan gruplar bulunur ve ganimetin 4/5'i onlara giderdi.

Saltanata dayalı yönetime geri dönülerek kurulan, monarşik bir devlettir. Fakat bu devlet içinde beş farklı eualet ve başlarında Halife tarafından atanan valiler bulunurdu.

Halifelik babadan oğula geçen bir sistemle karar verilir.

Dinleri İslamdır.

Ordu mevali askerler ve Arap askerler tarafından oluşur ve ilk dönem Araplar yoğunlukta olsa da ileri dönemlerde fetihlerle başka milletlerden askerler gelmiştir.

Mevaliler, Araplar'dan daha düşük maaş ile çalıştırılırdı.

Devlet merkeziyetçi otoriteye sahip olup devletin en üst noktası olarak Halifelik görülürdü.

Halifeler kendilerini sadece hükümdar değil, Tanrı'nın yeryüzündeki temsilcisi görürlerdi. Babadan oğula olan sistem devam etmiştir.

Dinleri İslamdır.

Ordu düzenliydi ve 5 farklı gruba ayrılıyordu. ( Halifeye bağlı muhafızlar, devlet adamları altında birlikler, vilayet askeri kuvvetleri, sınır gamizonları ve yardımcı birlikler.

Büyük savaş gemileri ile deniz darbesinde oldukça gelişmişlerdir ve askerlerin ihtiyaçları devlet tarafından karşılanırdı.

Dini Meşrutiyet : Birçok Orta Çağ Devleti, yöneticilerinin meşrutiyetini dini inançlara dayandırmıştır.

• Örneğin Roma » Hristiyanlık, Dört Halife » İslam, Sâsânîler Zerdüştlük ile meşrutiyet sağlamıştır.

Merkeziyetçilik : Roma, Çin ve İslam Devletleri gibi bazı imparatorluklarda merkeziyetçilik benimsenmiştir.

Feodalizm : Roma gibi yerlerde Feodal Sistem ortaya çıkmış ve otoriteyi sarsıp hiyerarşik bir yapıya yönlendirmiştir. Kral ve soylular arası güç dinamiği sarsılmıştır.

Ordu Yapısı : Göktürkler gibi Doğu topluluklarında hafif süvari ve sürat ön planda iken Batı topluluklarında ağır savunma ve zırh rol oynar.

Askeri Organizasyon : Göçebe toplumlarda disiplinli ve organize bir ordu bulunurlen yerleşik toplumlarda bu daha karma ve dağınık durumdaydı.

Görsel kaynakça resim altında belirtilmiştir.

Bilgiler:

Tarihkursu

Cepokul

Tarihvakti

Tarihdersi

Derstarih

BikiFi

Derkipark.org

Blog.Madlen

MEB 9 - Tarih Ders Kitabı