Willem Holleeder is een bekende crimineel in Nederland dankzij de ontvoering van Freddy Heineken en zijn chauffeur. Samen met Cor van Hout, de schoonbroer van Willem, en twee anderen voerden ze de ontvoering uit. Na hun vrijlating bevond Willem zich nog steeds in het criminele circuit: dit bestond vooral uit afpersing en vele liquidaties van mensen die zich tegen Willem keerden. In het boek wordt gespeculeerd over Cor, die eventueel de dupe was van een van deze liquidaties. 

 

Als vertrouwenspersoon van Willem, wist Astrid als geen ander wat voor persoon hij was. Constant moest ze bereikbaar zijn, al was het om half vier ’s nachts: maar dit had ze er voor over. In Judas lees je het proces waarin Astrid van vertrouwenspersoon naar verrader ging: Astrid leeft een dubbelleven. Samen met Sonja, de zus van Astrid en Willem, en Sandra, zijn ex, legden ze uiteindelijk een verklaring af tegen Willem om hem voor altijd achter slot en grendel te krijgen. Maar dit was niet makkelijk: het heeft jarenlang geduurd voordat dit is gelukt. Astrid heeft vele pogingen gedaan tot opnames, maar door Willem zijn technieken was dit lastig om voor elkaar te krijgen. Hij gebruikt handgebaren, maakt zijn zinnen niet af, en verbergt zijn mond. Het vergt veel geduld en vertrouwen, aangezien Willem overal ogen had. Volgens Astrid kwam hij overal achter en waren familie en vrienden voor hem geen begrip: wie hem tegenwerkt, verdient de dood. Zo ook de vrouwen, die dagelijks vreesden om zelf op een dag beschoten te worden. Zo luidt de slotzin: ‘Dat Sonja, Sandra en ik onze getuigenis tegen jou met de dood moeten bekopen, weet jij en weten wij. De enige reden dat jij nog leeft, is dat je ons het leven wilt ontnemen. Maar ondanks die zekerheid, Wim, hou ik nog steeds van jou.’ Ondanks alle pijn, is de liefde er nog steeds. Astrid had dit volgens haar boek nooit gekund zonder Peter R de Vries: dankzij hem is ze nog in leven. Hij heeft ze geholpen wanneer er niemand was en hij heeft nooit hun vertrouwen geschonden. 

 

Naar mijn mening, is dit boek ontzettend goed geschreven. Astrid haar schrijfstijl is subjectief: je voelt de emotie in haar woorden en leeft met haar mee. Het enige wat hier minder aan is, is dat je hierdoor al snel een felle mening vormt. Je denkt gelijk dat Willem de enige echte vijand is, maar of alles echt zo is gegaan, zullen we nooit weten. Persoonlijk zou ik aan haar kant staan, want het beeld wat van hem geschetst is in de media was erg positief vergeleken met zijn positie. Daarentegen beschrijft Astrid hem als de duivel, waardoor het contrast lastig is om te begrijpen. De impact die het heeft gehad op de familie is echter goed af te lezen: daar valt niet omheen te draaien. Ik zou niet zeggen dat het qua schrijfkwaliteit perfect is, maar een aanrader is het zeker!

 

Haar persoonlijkheid is vooral gevormd door haarzelf, maar ook door het proeven van de buitenwereld, en niet te vergeten, haar oma. Haar oma lijkt aardig op haar qua normen en waarden en is een stuk minder streng als haar ouders. Door de ruzies wordt ze steeds harder als persoon en toont ze steeds minder emoties, maar haar identiteit wordt vooral gevormd doordat ze zich zo onbegrepen voelt, ze heeft het grotendeels echt zelf moeten doen omdat ze eigenlijk niemand vond die zich bevond in hetzelfde plaatje als zij. Maar ook het schrijven van dit boek heeft een rol gespeeld in wie de schrijfster nu is.

 

De andere perspectieven zijn er niet per se, maar toch zijn deze heel duidelijk: haar familie, voornamelijk de oudere familieleden, zijn het niet eens met de persoon die ze nu is. Het liefst hadden zij haar natuurlijk gezien als moslima, die dezelfde normen en waarden deelde. Zelfs haar broertje erkent dat ze soms overdrijft, waardoor niemand volgens haar de ernst ervan inziet en hiermee dus ook subtiel aangeeft zich alleen te voelen. Haar zusje is nog erg jong, dus zal er niet mee zitten zoals de anderen. 

 

Tijdens het voorgerecht leek zijn schoonzus Babette erg van slag, terwijl hij niet wist waarom. Later, rond het hoofdgerecht, waren de vrouwen van tafel. Paul ging ze zoeken, kwam op de wc en werd gebeld, alleen niet zelf, maar op de telefoon van Michel die hij blijkbaar mee had. In plaats van deze terug te geven, keek hij nog een keer naar het filmpje waarop te zien is hoe een zwerver in brand wordt gestoken. Dit bleken de twee jongens, Rick en Michel, gedaan te hebben. 

 

Dat filmpje is ook op het internet beland, alleen zijn de jongens niet herkenbaar voor het publiek. Daarentegen, dit zijn ze wel voor de ouders, die dit geheim dus al een tijdje met zich meedragen. Wanneer Michel dus zijn telefoon op kwam halen bij het restaurant, heeft hij het er even over met zijn vader. Hij bekent dat Beau hen chanteert, omdat hij hen anders gaat verraden met beelden waarop ze wel herkenbaar zijn. Beau was er namelijk bij, maar dan op een afstand. 

 

Tijdens het nagerecht voert Claire een aantal telefoontjes met haar zoon, die iets moet regelen. De belletjes van zijn moeder zijn het alibi. En dan wordt echt alles op tafel gegooid: Serge merkt dat zijn zoon last heeft van zijn misdaad, en hij wil het bekennen en zichzelf terugtrekken als politicus en dus ook lijsttrekker. De vrouwen zijn het hier niet mee eens, waarbij de nadruk wordt gelegd op Claire, die echt haar kind wil beschermen. Echter, Serge had al een hele persconferentie geregeld, waar hij heen gaat na het diner. Claire doet alles om hem te stoppen en besluit hem te verwonden met een wijnglas, waardoor zij mee moet met de politie en hij met de ambulance. 

 

Als laatste zijn er ook een aantal flashbacks in het boek, zoals Paul die last heeft van woedeaanvallen en problemen met zijn mentale gesteldheid. Om deze reden twijfelen hij en zijn vrouw over een tweede kind. Ook komt zo’n woedeaanval later terug wanneer hij uit woede zijn eigen broer slaat met een pan.  

 

Dit boek bestaat uit twee delen: in deel 1 wordt vooral veel gezegd over het verleden van de familie, zoals de gevolgen van de Heineken ontvoering op de omgeving, het effect op het dagelijkse leven van de rest doordat ze de naam Holleeder dragen en de dreigementen en liquidaties die volgen. In deel 2 volgt de lezer vooral ‘de weg naar de getuigenis’, het geheimzinnige gedoe en natuurlijk de uiteindelijke vervolging van Willem, waarbij hij in een zeer strenge inrichting terecht komt en vanuit daar nog steeds een poging deed en kon doen, om zijn familieleden te doden. 

 

Willem is schuldig aan vele criminele activiteiten, zoals het liquideren van verschillende mensen, vermoedelijk ook Cor van Hout. Cor was goed bevriend met Willem, een van de daders van de Heineken ontvoering en ten slotte de echtgenoot van Sonja, met wie hij twee kinderen had. Na meerdere aanslagen, heeft Cor bij de derde zijn tol moeten betalen en is hij overleden. Later wordt ook in het boek geschreven over hoe Willen Sonja bedreigt, omdat hij ervan was overtuigd dat Sonja ontzettend veel geld had geërfd. Dit is een van de vele voorbeelden hoe Willem zelfs zijn eigen familie dwars zat.

 

In 2015 worden de verklaringen van de drie vrouwen eindelijk openbaar gemaakt en beland Willem voor levenslang in de gevangenis, maar de angst zal altijd blijven voor de familie Holleeder.  

 

Ook de gevolgen worden duidelijk weergegeven in het boek. Door de ontvoering, een van zijn eerdere daden, beland hij steeds dieper in het criminele circuit. Na een aantal decennia worden zijn acties eindelijk gerechtvaardigd met levenslang. De gevolgen voor de omgeving is een leven vol angst, angst voor wat deze individu kan aanrichten. 

 

De omgeving, aldus de belangrijkste rol in het boek, ervaart de jaren voor zijn vervolging als een hel en ondervindt de effecten veel meer dan Willem zelf, die zich gewoon een weg baant in het leven van een misdadiger. Hoe het ook zat met de gevoelens van Willem wordt daarbij niet genoemd. Echter, Astrid, haar zus en hun moeder waren bang, moedeloos en wisten zich geen raad. Constant over je schouder kijken, bang dat Willem erachter zou komen dat ze tegen hem werkten. Uitgekotst door heel Nederland, want ze waren ‘de familie Holleeder’. Veel schaamte. En dit allemaal omdat een man uit de familie zijn eigen bloed zoveel had aangedaan.

 

De gevolgen die worden ondervonden in de rechtbank zijn niet duidelijk hier, de moeders, voornamelijk Claire, willen dit echt voorkomen. Niemand in dit boek wordt daadwerkelijk vervolgd, want dat is nog altijd een raadsel voor de lezer. Wel weten we van Claire, die wel wordt opgepakt wegens het verwonden van Serge, maar hoe het verder met deze families afloopt, is niet duidelijk.

 

Emotioneel gezien komt er veel bij kijken en dat is ook terug te lezen. Babette die aan het begin al verdrietig is, Serge die zijn hele carrière op wil geven omdat zijn zoon ermee zit, wat dus zijn hele toekomst zou veranderen, Paul die last heeft van zijn woede en zelfbeheersing en Claire die vrij koud lijkt te zijn rondom het hele geval, omdat ze echt geen problemen wil. Toch lijkt het voorval een enorme stressfactor te zijn voor iedereen in het boek, wat ook verschillende perspectieven geeft aan hoe de hoofdpersonen dit willen eindigen.

 

Dit kan ze niet altijd geheimhouden, ze komt laat thuis dan verwacht omdat ze alles moet combineren en haar ouders willen haar controleren. Ook is er thuis een enorme strijd rondom de hoofddoek, die Büsra niet wil dragen, maar dit eigenlijk wel moet. Zelfs haar oom wordt er bijgehaald om haar te dwingen tot het dragen van haar hoofddoek.

 

Haar ouders wilden haar graag uithuwelijken, waar ze zwaar op tegen was. Zo was ze telkens in gevecht met haar familie, waardoor ze uitgeput was. Later hadden ze ontdekt dat ze aan de pil zit: dit was het cruciale moment waar ze de knoop door moest hakken, waarmee ze haar relatie met Freek, haar vriend, had beëindigd. Nog een belangrijk punt is wanneer ze vertelt dat ze Gods zegen krijgt om te leven, wat haar weer hoop geeft.

 

Haar oma daarentegen, waarbij ze een hele tijd heeft gewoond voor haar overlijden, sloot veel meer aan op haar eigen ideeën. Hier kon ze wat meer zichzelf zijn, had ze meer vrijheid en voelde ze zich beter.

 

Ze studeert Nederlands, iets wat ook heeft geholpen tot het schrijven van dit boek, maar wel benoemd ze dat het een moeilijke beslissing was: zichzelf zo uiten is niet wat haar familie van haar wil zien, ze wilde de familieband niet breken en tenslotte wilde ze haarzelf en uiteraard haar jongere broertje en zusje beschermen.

 

De journalistiek zit eigenlijk best vals in elkaar: als westerlingen hebben we volgens Joris een heel vertekend beeld over het Midden-Oosten, het wordt allemaal op één hoop gegooid. Stukken worden vaak overgenomen vanuit één bron, of bepaalde dingen worden herschreven met een negatieve lading door de hoofdredactie. De enige reden dat hij daar is, is voor de naam en de interviews met diplomaten, zodat dat niet overgenomen hoeft te worden, en we er ‘live’ bij waren.

 

Zijn blik op de Israëlische Palestijnse oorlog, is vooral dat het onrechtvaardig is en verkeerd wordt neergezet, omdat veel mensen Palestina als boosdoener zien, terwijl hij dit anders zag gebeuren in de werkelijkheid. Israël die het leven van de Palestijnen verschrikkelijk maakt, en zelfs gewone kinderen, die niks misdaan hebben, executeert. De Palestijnen leken daar juist onschuldig te zijn.

 

Als laatste zijn vertrek, net wanneer het belangrijk werd om bij te zijn. Ook hier wordt een vertekend beeld gezet door de rest van de wereld: het standbeeld in Bagdad dat om wordt getrokken, en een paar Irakezen die juichen: bevrijding. Maar als je verder uitzoomt, zie je de rest van de Irakezen er sip bijstaan, dit is nog maar het begin: bezetting.  

 

Hierin wordt geen identiteit gevormd. Er wordt verteld over hoe de mensen ook kunnen lachen om een grap, zich kunnen vermaken en dezelfde behoeftes en wensen hebben als wij. Alleen hebben zij de middelen niet, en dit mag wel erkend worden door delen van de maatschappij, alleen is er niet zo snel een oplossing te vinden. Het enige wat hij deed, was empathie opwekken bij de lezers, dat we ‘net zoals zij’ zijn.

 

Andere perspectieven zijn er niet per se. Wat ik wel heb meegekregen, is dat het de journalistiek vooral om geld gaat, anders was het weergegeven beeld een stuk realistischer geweest, en misschien daardoor wel minder interessant.

 

Johan is gelukkig goed ontvangen door zijn familie en vriendengroep van vier, die voorheen uit vijf bestond. Ook bezoekt hij Joey’s familie, maar het lijk wil hij niet zien. Door de familie worden hij en zijn vrienden betrokken in het regelen van de begrafenis, zodat zij ook hun bijdrage kunnen leveren. Nathalie geeft later aan ook naar de begrafenis te willen komen, om steun te bieden aan Johan.

 

Later, vlak voor de begrafenis, vindt Johan een mail waar nog wat instaat over dingen die Joey op zijn begrafenis wil. Alex, een van zijn vrienden, mag het Chersonissos verhaal vertellen en Johan moet een bepaald liedje laten horen. Ook komen er nog andere mensen voor in de mail.

 

Chersonissos: hier had Joey zijn eerste zelfmoordpoging gedaan, hij wilde van het balkon afspringen. Alex was er op tijd bij, alleen heeft dit verder niet gedeeld. Johan laat het liedje horen, het was een mooie dienst. Johan keert weer terug naar zijn leven in Utrecht.

 

De schrijver maakt gebruik van flashbacks, om zo te laten zien wat voor persoon Joey was en wat voor band ze hadden, door middel van de gesprekken die hij met Joey heeft gehad, dingen die ze samen, ook met de vriendengroep, mee hebben gemaakt, enzovoort.

 

Johan zijn identiteit is gevormd door zijn omgeving, maar de zelfmoord van Joey zal het wel aantasten. Dit levert namelijk een hele impact op je bestaan, alsmaar afvragend of hij wat had kunnen doen voor zijn vriend. Hij zal waarschijnlijk voorzichtiger zijn, maar wel meer waarde zien in de mensen om hem heen. Negatieve gebeurtenissen kunnen je identiteit ook verbeteren. Over Joey weten we dat hij het echt heeft geprobeerd, om het niet te voelen, bijvoorbeeld door alcoholgebruik, maar het mocht niet baten. Ook door de scheiding van zijn ouders zat Joey er doorheen. Ook in het berichtje naar Johan wordt al genoemd dat hij de lat te hoog had gelegd: zijn droom om piloot te worden leek voor hem niet realistisch, en hij is blijven hangen in zijn oude identiteit, zijn jeugd, zijn depressie.

 

De andere perspectieven staan er ongeveer hetzelfde in: het zijn allemaal Joey’s vrienden, en allemaal voelen ze zich schuldig, omdat ze wisten dat het er was, maar niemand ooit het lef had om hulp te bieden en erover te praten. Ze dronken veel met elkaar, veel alcohol, maar serieuze gesprekken werden weinig gevoerd, dus alle vier de jongens voelen schuld en verdriet rondom zijn dood.