Tùy thuộc vào bộ môn đang giảng dạy, Thầy/Cô hãy cho 1 ví dụ minh họa gây tranh cãi về mặt đạo đức trong việc sử dụng các công cụ AI. 

• Ý tưởng nghiên cứu khoa học

• Tài liệu có bản quyền

• Thông tin cá nhân, đặc điểm của cá nhân người dùng

• Tranh cãi về đạo đức liên quan tới ý tưởng nghiên cứu khoa học trong môn Sinh học, HS dùng AI viết báo cáo nghiên cứu.

Vi phạm về tính trung thự và xâm phạm bản quyền của trí tuệ nhân tạo

1. Chỉ dùng khi được cho phép, khi dùng luôn nêu rõ: “đây là sản phẩm do AI tạo với nội dung câu prompt như sau:…”

2. Luôn có bước kiểm tra thông tin.

✅ QUY TẮC SỬ DỤNG AI TRONG MÔN TOÁN – DÀNH CHO HỌC SINH

1. What – Sử dụng AI để làm gì?

Học sinh được phép sử dụng AI để:

Giải thích khái niệm toán học (ví dụ: đạo hàm, tích phân, hình học, xác suất...)

Hướng dẫn cách giải bài toán (không phải chỉ đưa đáp án)

Kiểm tra kết quả bài làm

Tìm hiểu ứng dụng thực tế của kiến thức Toán học

❌ Không được dùng AI chỉ để copy đáp án mà không hiểu cách giải.

---

2. When – Sử dụng AI vào thời điểm nào?

Trong giờ học: chỉ sử dụng khi giáo viên cho phép

Ngoài giờ học: được sử dụng để ôn bài, làm bài tập về nhà, luyện thi

❌ Không được sử dụng AI khi làm bài kiểm tra, thi cử trừ khi có sự cho phép.

---

3. Where – Sử dụng AI ở đâu?

Trong lớp học (khi được hướng dẫn)

Ở nhà, thư viện, phòng học nhóm...

✅ Khuyến khích học sinh sử dụng AI ở nơi yên tĩnh, tập trung để học hiệu quả.

---

4. Who – Ai được sử dụng AI?

Tất cả học sinh đều có quyền sử dụng AI

Giáo viên là người hướng dẫn, kiểm tra và hỗ trợ quá trình học

✅ Học sinh cần trung thực, không nhờ bạn làm hộ bằng AI.

---

5. Why – Tại sao nên sử dụng AI trong học Toán?

Giúp hiểu sâu kiến thức hơn

Gợi ý nhiều cách giải khác nhau

Tăng khả năng tự học và tư duy

🎯 Mục tiêu là học để hiểu, không phải chỉ để có điểm cao.

---

6. How – Sử dụng AI như thế nào cho hiệu quả?

Đặt câu hỏi rõ ràng, cụ thể (VD: “Giải giúp mình bài toán đạo hàm này và giải thích vì sao”)

Kiểm tra lại câu trả lời của AI bằng tư duy và kiến thức của mình

Ghi chú lại những cách giải hay hoặc mẹo giải nhanh

✅ Nên dùng AI như một người bạn đồng hành học tập, không phải là “máy giải hộ bài”

• Luôn kiểm tra lại câu trả lời, so sánh với các công cụ AI khác

• Tự bảo vệ quyền riêng tư bằng cách không nhập các thông tin cá nhân

• AI là công cụ giúp hỗ trợ học tập, không phải là công cụ thay thế

• Luôn dẫn nguồn khi sử dụng các công cụ AI

  
  

1. Đặt câu hỏi cho AI theo đúng cấu trúc.

2. Luôn đặt lại câu hỏi Lý giải cách làm và tìm thêm cách giải khác.

3. ...

• Chỉ sử dụng AI khi được yêu cầu

• Tuân thủ vấn đề bản quyền và đạo đức khi sử dụng AI

• Tích cực chia sẻ về kĩ thuật, phương pháp sử dụng AI hiệu quả cho lớp học.

• Nêu được phần nào HS dùng AI, phần nào HS tự sửa chữa.

Sáng tạo là trung tâm, AI là công cụ.

Ghi nhận nguồn AI.

Công khai việc sử dụng AI (chỉ rõ đã dùng ở đâu, dùng như thế nào)

Không gửi các thông tin cá nhân/mật khi tương tác với AI

• Không dùng khi giải bài tập

• Đối chiếu thông tin với sách giáo khoa hoặc tài liệu GV cung cấp (Ưu tiên sách giáo khoa, bài giảng thầy cô và tài liệu chính thống).

1. Nguồn dữ liệu: chính thống, hợp pháp, uy tín

2. Thông tin: cập nhật thời gian nào, tại sao tin dùng thông tin đó

3. Đạo đức/tính pháp lí: có đảm bảo không? Có ảnh hưởng tiêu cực tới ai không? Có vi phạm luật bản quyền...

• ✅ Không chia sẻ thông tin cá nhân khi dùng AI.

• ✅ Không dùng AI để viết, tạo nội dung tiêu cực hoặc sai sự thật.

• ❌ Không dùng AI để làm tổn thương, bắt nạt người khác.

2. Biết chọn lọc và suy nghĩ phản biện

• ✅ Kiểm tra lại thông tin AI đưa ra, không tin tuyệt đối.

• ✅ So sánh với sách giáo khoa, tài liệu chính thống.

• ❌ Không để AI thay thế tư duy và sáng tạo cá nhân.

Sử dụng AI để tham khảo nhưng cần đảm bảo ngôn ngữ cá nhân, trích nguồn

1. Được sử dụng để định hướng cách giải nhưng phải tự trình bày lại được hướng làm. Cách kiểm soát: GV kiểm tra ngẫu nhiên bằng lời, bằng cách mời lên bảng.

2. Được sử dụng để kiểm tra, đối chiếu kết quả sau khi đã tự thực hiện. Cách kiểm soát: kiểm tra miệng, kiểm tra mức độ nắm kiến thức hàng tuần.

3. Khuyến khích sử dụng để tìm thêm lời giải mới nhưng cần chỉ ra ưu/ nhược điểm so với cách của mình.

   Tóm lại: được phép sử dụng nhưng cần chứng minh được rằng mình đã sử dụng như một Trợ lý.

• Sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ học tập (tìm kiếm - tra cứu thông tin, vẽ sơ đồ, đổi đơn vị, làm thí nghiệm ảo, tóm tắt nội dung,…) chứ không copy toàn bộ câu trả lời của AI vào bài làm

• Ghi rõ nguồn gốc nếu có trích dẫn thông tin từ AI vào bài làm.

📘 BỘ QUY TẮC SỬ DỤNG AI DÀNH CHO HỌC SINH

1. ✅ Sử dụng AI một cách có trách nhiệm

• Dùng AI để hỗ trợ học tập, không dùng để gian lận trong kiểm tra, bài tập.

• Tìm hiểu và hiểu rõ nội dung trước khi sử dụng AI để giải thích hoặc tham khảo.

2. 🤖 Hiểu rõ giới hạn của AI

• AI có thể sai hoặc không cập nhật thông tin mới nhất → Luôn kiểm tra lại thông tin từ các nguồn đáng tin cậy.

• Không coi câu trả lời của AI là đáp án tuyệt đối.

3. 🧠 Tự tư duy là quan trọng nhất

• AI nên là công cụ hỗ trợ, không phải là người làm thay.

• Luôn cố gắng suy nghĩ, phân tích và học cách giải quyết vấn đề trước khi nhờ đến AI.

4. 📚 Không đạo văn, sao chép nguyên văn từ AI

• Không sao chép nội dung do AI tạo ra và nộp như bài làm của mình.

• Nếu trích dẫn hoặc dùng ý tưởng từ AI, cần diễn đạt lại bằng từ ngữ của mình và ghi nguồn rõ ràng (nếu cần).

5. 🔐 Bảo vệ thông tin cá nhân

• Không chia sẻ thông tin cá nhân (họ tên đầy đủ, địa chỉ, số điện thoại...) khi trò chuyện với AI.

• Không nhờ AI làm các hành động vi phạm đạo đức hoặc pháp luật.

6. 🤝 Tôn trọng bạn bè và giáo viên khi dùng AI

• Không dùng AI để chế giễu, bôi nhọ, làm tổn thương người khác.

• Không dùng AI để tạo ra thông tin sai lệch hoặc giả mạo.

7. 🌱 Phát triển kỹ năng học tập thật sự

• Dùng AI để:

  • Hiểu rõ bài học hơn.

  • Tìm kiếm tài liệu học tập.

  • Gợi ý cách viết, cách giải, lập dàn ý,...

• Nhưng luôn rèn luyện kỹ năng tư duy độc lập, viết lách, và giải quyết vấn đề.

Có trách nhiệm: Không sao chép, luôn ghi nguồn.

Hỏi rõ ràng: Đặt câu hỏi cụ thể.

Chia sẻ thông tin: Chia sẻ kiến thức với bạn bè.

2. What (Cái gì)

Hỗ trợ học tập: Dùng AI để tra cứu, giải bài và viết văn.

Khám phá công cụ: Tìm hiểu tính năng của AI.

Biết giới hạn: AI không thay thế giáo viên.

3. Where (Ở đâu)

Trong lớp: Sử dụng dưới sự giám sát của giáo viên.

Tại nhà: Học tập và ôn luyện.

Nơi phù hợp: Không sử dụng trong các cuộc thi.

4. Why (Tại sao)

Cải thiện kỹ năng: Nâng cao khả năng học tập.

Tiết kiệm thời gian: Tìm kiếm nhanh chóng.

Khám phá kiến thức: Mở rộng hiểu biết.

5. When (Khi nào)

Khi cần giúp: Khi gặp khó khăn trong học tập.

Khi nghiên cứu: Thu thập thông tin cho dự án.

Khi muốn học thêm: Tìm hiểu ngoài chương trình.

Nguồn Roboki

• chỉ mức độ sử dụng AI

• Đo lường khả năng sử dụng AI

• TPACK: Xác định kiến thức và năng lực mà giáo viên cần có để dạy học bằng công nghệ.

• SAMR: Xác định mức độ ứng dụng công nghệ trong lớp học, từ thấp đến cao.

• PCRAT: Cung cấp góc nhìn đánh giá toàn diện (không chỉ công nghệ, mà cả sư phạm, chương trình, nguồn lực, đánh giá).

Tóm lại:

• TPACK là năng lực nền tảng mà giáo viên cần.

• SAMR là thước đo tiến trình ứng dụng công nghệ trong từng hoạt động.

• PCRAT là công cụ đánh giá tổng thể để xem xét bài học/hoạt động có tích hợp công nghệ hiệu quả và cân đối hay chưa.

Tham khảo: ChatGPT-5 (2025)

PICRAT là một trong ba khung lý thuyết quan trọng được sử dụng để tích hợp AI vào giáo dục, cùng với TPACK và SAMR. Thứ tự của các khung này phản ánh quá trình lập kế hoạch tự nhiên của giáo viên:

• TPACK được ví như "la bàn của bạn", giúp giáo viên tự đánh giá năng lực bản thân và trả lời câu hỏi "Bạn đã sẵn sàng chưa?".

• SAMR được ví như "bản đồ của bạn", hướng dẫn giáo viên thiết kế nhiệm vụ học tập và trả lời câu hỏi "Bạn đang đi đâu?".

• PICRAT là "kiểm tra điểm đến của bạn", tập trung vào việc đánh giá tác động đến trải nghiệm của học sinh và trả lời câu hỏi "Đây có phải là một chuyến đi đáng giá cho học sinh không?"

• Picrat = mục tiêu mức độ hoạt động của HS.

• Sama = cách tổ chức hoạt động.

• Tibat = công cụ đánh giá kết quả.

3. Ứng dụng trong dạy học Ngữ văn

Ví dụ khi dạy truyện cổ tích Thạch Sanh:

• Picrat: hướng HS đến mức “Chủ động – Sáng tạo” qua việc viết lại đoạn kết theo quan điểm nhân vật phụ.

• Sama: GV tổ chức hoạt động nhóm, thảo luận, đóng vai.

• Tibat: đánh giá sản phẩm viết lại theo 5 tiêu chí (Thái độ – Ý tưởng – Biểu hiện – Ứng dụng – Tích hợp).