Guðbrandur Þorláksson 1541-1627 by

Almennt

c5z8fw76gs — 2024-08-22 20:45:44 UTC

Guðbrandur Þorláksson, fæddur árið 1541 var aðalega þekktur fyrir skáldskapinn sinn og bækurnar hans sem hann gaf út. Guðbrandur var Biskup á Hólum frá árunum 1571 til dánaðardags, sem gerir hann lengsta biskup í starfi í Íslandssögu. Hann er einnig þekktur fyrir að skrifa, þýða og prenta út Guðbrandsbiblíu, Sálmabókina og Vísnabókina. Guðbrandur var einnig í mörgum öðrum störfum sem ég mun fara ítarlega yfir í næstu dálkum.

Menntun

c5z8fw76gs — 2024-08-22 20:45:59 UTC

Guðbrandur stundaði nám í Latínuskólanum á Hólum og var þar staðsettur í 6 ár. Einnig fór hann til Kaupmannahafnaskóla í Danmörku og lærði þar guðfræði, málfræði, stærðfræði og stjörnufræði.

Einar Sigurðsson 1539-1626

c5z8fw76gs — 2024-08-22 22:04:05 UTC

Einar var eitt af mestu skáldum sinnar tíðar og var prestur í Heydölum í um 70 ár. Einar Sigurðsson samdi margar vísnanna sem er í Vísnabókinni eins og t.d. Nóttin var sú ágæt ein, Kvæð af stallinum Kristi og Vöggukvæði. Þessi kvæði gleymdust í 328 ár þar til eitt tímarit sem heitir Vikunni um jólin prentaði það út og upplýsti það aftur.

Vísnabókin

c5z8fw76gs — 2024-08-22 22:06:29 UTC

Vísnabókin sem var gefin út árið 1612, var með meginmarkmið sem var að kenna fólkinu efni úr biblíunni og kristinni trú. Hún inniheldur kveðskapi eftir 10 nafngreindum skáldum og einnig meira af öðru efni. Stór hluti af efninu er í eign Einars Sigurðssonar sem var prestur í Heydölum.

Störf

c5z8fw76gs — 2024-08-22 22:07:33 UTC

Guðbrandur byrjaði á að vinna sem rektor Latínuskólans í Skálholti í þrjú ár (1564-1567). Sama ár, fór hann í prestastarf á Breiðabólstöðum í Vesturhópi frá árunum 1567-1568. Hann tók sig árs pásu eftir það og fór svo aftur að verða rektor í Latínuskólanum nema núna varð það á Hólum í eitt annað ár. Guðbrandur hélt sér á Hólum og varð biskup frá árunum 1571-1627 sem gerir hann lengsta starfandi biskup í Íslandssögu. Guðbrandur var afkastamikill bókaútgefandi og var hann á tímanum eini bókaútgefandinn á landinu sem hafði gríðaleg áhrif á þjóðina okkar. Hann prentaði aðeins bækur sem voru á guðrækilegu formi og var hægt að nota þær bæði í kirkjustarfi og á heimilum.

Guðbrandur Þorláksson

c5z8fw76gs — 2024-08-23 14:55:39 UTC

Sálmabókin 1589

c5z8fw76gs — 2024-08-23 14:58:11 UTC

Sálmabókin sem var gefin út árið 1589, er vel þekkt bók sem er enþá notuð í kirkjustarfi til dagsins í dag. Bókin inniheldur 14 blaðsíður af formáli sem er einnig stefnuskrá með hugmyndum hans um tilgang bókmennta, hvað eigi alls ekki að yrkja í bókmenntum, og hverjir eiga að vera fyrirmyndir íslenskra skálda. Guðbrandur átti sérstök viðhorf á svo kölluð "skemmtikvæði" þar sem honum fannst ætti að útrýma þau. Í augunum hans, áttu öll kvæði að vera á guðrækilegu formi og á móðurmáli. Markmiðið hans með að gefa út Sálmabókina var að lofa krist að unga fólkið lærir söngva og tónlist og einnig að allir hafi eitthvað heilsusamlegra að læra í staðinn fyrir ástarkvæði.

Hólar í Hjaltadal - Hólakirkja

c5z8fw76gs — 2024-08-23 15:00:49 UTC

Skálholt- Skálholtskirkja

c5z8fw76gs — 2024-08-23 15:02:34 UTC

Guðbrandsbiblía

c5z8fw76gs — 2024-08-23 15:03:22 UTC

Guðbrandsbiblían sem var gefin út árið 1584, var talin að vera fyrsta myndskreytta bók á Íslandi. Hún var á andverðinu frá 2-3 kýrverð sem er mjög mikill peningur fyrir eina bók. Prentuð voru út 500 eintök af henni og enþá eru til um 100 af þeim til dagsins í dag.

Bókin var prentuð út á Hólum og var hún notuð bæði í kirkju starfi og á heimilum. Guðbrandur notaði einnig efni fra Nýja Testamentinu sem var þýtt af Oddi Gottskálkssyni.

Nóttin var sú ágæt ein

c5z8fw76gs — 2024-08-23 15:16:48 UTC

Vísa eftir Einar Sigurðsson