ด.ญ.รพีภรณ์ ริมคีรี เลขที่24 ม.2/9

พระปรางค์ประธานถือเป็นพระปรางค์ยุคแรกสมัยอยุธยา ที่ได้รับอิทธิพลศิลปะจากปรางค์ของขอม เป็นเจดีย์ทรงปรางค์ก่อด้วยศิลาแลงและอิฐ เคยพังทลายลงจนถึงเรือนธาตุในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม (พ.ศ. 2153-2171) ต่อมารัชสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง (พ.ศ. 2172-2199) ได้โปรดให้บูรณปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่ โดยเสริมให้สูงกว่าเดิมเป็น 25 วา และมีระเบียงคดล้อมรอบทั้งสี่ด้าน แต่เมื่อหลังเสียกรุงครั้งที่ 2 ได้ถูกทิ้งร้าง จนกระทั่วถึง พ.ศ. 2454 สมัยรัชกาลที่ 6 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ พระปรางค์ได้พังทลายลงทั้งองค์ เหลือเพียงส่วนฐานของเรือนธาตุ

ต่อมา พ.ศ. 2499 กรมศิลปากรได้ขุดแต่งพระปรางค์ประธาน ที่ใต้ห้องเรือนธาตุ พบเครื่องทอง และผอบทองคำบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ปัจจุบันเก็บรักษาอยู่ ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา

ด้วยเหตุที่ในอดีตนั้น วัดมหาธาตุเป็นพระอารามที่ตั้งอยู่ใจกลางพระนครศรีอยุธยา และเป็นที่ประทับของสมเด็จพระสังฆราช ฝ่ายคามวาสี จึงมักเป็นสถานที่ประกอบพระราชพิธีสำคัญๆ ของกรุงศรีอยุธยา จนกระทั่งสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถได้สร้างวัดพระศรีสรรเพชญ์ จึงย้ายไปประกอบพระราชพิธีที่พระอารามแห่งนั้นแทน

อีกหนึ่งปูชนียวัตถุที่สำคัญและถือเป็น Unseen ของวัดมหาธาตุ คือ เจดีย์แปดเหลี่ยม เป็นเจดีย์รูปทรงแปดเหลี่ยม ตั้งอยู่บนฐานสี่เหลี่ยมย่อมุมไม้ยี่สิบ ชั้นบนเป็นเจดีย์รูปแปดเหลี่ยม ลดหลั่นกันขึ้นไป 4 ชั้น มีซุ้มโดยรอบทั้ง 8 ด้าน ผนังประดับด้วยปูนปั้นรูปเทวดา ชั้นบนสุดเป็นปรางค์ขนาดเล็ก นับเป็นเจดีย์แปดเหลี่ยมที่พบเพียงองค์เดียวในอยุธยา

อดีตอันเคยรุ่งเรืองของวัดมหาธาตุได้จบสิ้นลง เมื่อเสียกรุงศรีอยุธยา ครั้งที่ 2 ใน พ.ศ. 2310 วัดมหาธาตุถูกไฟไหม้เสียหายหนัก และกลายเป็นวัดร้างนับแต่นั้นมาจนปัจจุบัน

ส่วนชื่อ "ผ้าขี่ม้า" มีที่มาจากลักษณะการสวมใส่ ซึ่งจะต้องนำผ้ามาผูกไว้ตรงหว่างขา แล้วใช้เชือกฟางหรือเชือกกล้วยผูกกับเอวให้แน่น เสร็จแล้วจึงจะนุ่งโจงกระเบนทับอีกชั้น เสมือนการขี่ม้านั่นเอง

(ด.ญ.อินทิรา สุโน 2/9 38)

ด.ญ.เนตรฤทัย เดชอุดม ม.2/9 เลขที่31

หญิงแต่งสไบสพาย ข้างผ้านุ่ง : ทั้งชายและหญิงมีวิธีนุ่งผ้าต่างกันไปตามสถานภาพ คือ ถ้าเป็นสามัญชน ชาย-หญิง จะนุ่งโจงกระเบนหรือนุ่งผ้าโสร่งลอยชาย ส่วนหญิง-ชายสูงศักดิ์จะนุ่งผ้ายาวกรอมเท้าจีบหน้านาง คาดเข็มขัด ชายพกมีขนาดเล็กลง ส่วนทหารจะสวมกางเกงขายาว

ผ้าห่ม : หญิงจะมีวิธีห่มผ้าหลายรูปแบบ คือ ห่มเฉียงบ่า ห่มตะแบงมานห้อยคล้องคอ และห่มสะพักสองบ่าสำหรับสตรีสูงศักดิ์อาจสวมเสื้อคอแหลมผ่าหน้าไว้ด้านใน ถ้าอากาศหนาวอาจเป็นการห่มคลุม สำหรับชายจะมีผ้าพาดบ่า (ผ้าเฉียง) ไม่สวมเสื้อ ยกเว้นเจ้านายขุนนางจะสวมเสื้อเวลามีงานพิธี

ในสมัยอยุธยา คนไทยใช้เรือสัญจรทางน้ำเป็นหลัก ใช้แม่น้ำแต่ละสายเป็นเหมือนถนนในสมัยนี้ ไม่ว่าจะไปที่ไหนก็มีแม่น้ำไหลผ่านแทบทุกที่ ทั้งการเดินทางไปวัด เดินทางไปตลาด เดินทางเข้าวังหลวง หรือแม้กระทั่งเดินทางไปต่างเมือง เช่น เมืองละโว้ เป็นต้น ก็มักใช้เรือกันแทบทั้งสิ้น ส่วนใหญ่ก็จะเป็นเรือเล็ก เช่น

- เรือกระแชง : เป็นเรือต่อ ท้องเรือโค้งกลม เคลื่อนที่ได้โดยการใช้ถ่อหรือแจว
- เรือเข็ม, เรือโอ่ : เป็นเรือต่อยาวราว 3-4 วา หัวและท้ายเรือเรียวเชิด กราบเรือสูงพ้นน้ำเพียงเล็กน้อย นั่งพายเพียงคนเดียว เรือแบบนี้สามารถพายได้เร็ว ใช้สำหรับไปธุระ ไปเที่ยว บางโอกาสใช้สำหรับพายแข่งขัน

- เรือชะล่า : เรือขุดจากไม้ซุงทั้งต้น ปากเรือให้กว้าง ท้องเรือแบน เคลื่อนที่โดยใช้ถ่อ
- เรือหางยาว : เรือท้องแบนหรือรูปตัววี เพรียวและยาว น้ำหนักเบา ใช้เพื่อการเดินทางเป็นเรือโดยสาร เรือบรรทุกของ เรือท่องเที่ยวชมทิวทัศน์ตามแม่น้ำลำคลอง

ดู.ช.อาณกร แซ่กัง 2/9-14

หนังสือเล่มนี้ได้แปลเป็นภาษาอื่น ๆ อีกหลายภาษา เช่น ภาษาฝรั่งเศส ภาษาอังกฤษ สำหรับภาษาไทยนั้น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดำรงราชานุภาพโปรดให้ขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธุ์) แปลจากฉบับภาษาอังกฤษและโปรดให้ใช้ชื่อภาษาไทยว่า "จดหมายเหตุวันวลิต" ซึ่งแผลงมาจากนามผู้แต่งหนังสือ เพื่อให้ง่ายต่อการจดจำ ในครั้งนั้นขุนวิจิตรมาตราแปลไม่จบเรื่องเนื่องจากติดงานอย่างอื่น แต่ก็ได้มีการตีพิมพ์ฉบับแปลดังกล่าวอยู่ 2 ครั้งในปี พ.ศ. 2477 และ พ.ศ. 2490 ต่อมาในปี พ.ศ. 2507 กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร จึงมอบหมายให้นางสาวนันทา สุตกุล แปลจดหมายเหตุวันวลิตเป็นภาษาไทยตั้งแต่ต้นจนจบ และได้ขอให้นางชูศรี สวัสดิสงคราม หัวหน้าแผนกหนังสือตัวพิมพ์ กองหอสมุดแห่งชาติ ซึ่งเคยดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกแปล กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์ ช่วยตรวจทานแก้ไข ก่อนจะตีพิมพ์เผยแพร่ครั้งแรกในปีเดียวกันนั้นเอง

เนื้อหาของจดหมายเหตุวันวลิตกล่าวถึงเหตุการณ์ในช่วงปลายแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าทรงธรรมจนถึงต้นแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง

ด.ญ.ศรัญญา เมธิชัยพิศุทธิ์ 2/9 17

ด.ญ.วรัชญา วิรัญโท 2/9 เลขที่35

หนังสือเล่มนี้ได้แปลเป็นภาษาอื่น ๆ อีกหลายภาษา เช่น ภาษาฝรั่งเศส ภาษาอังกฤษ สำหรับภาษาไทยนั้น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดำรงราชานุภาพโปรดให้ขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธุ์) แปลจากฉบับภาษาอังกฤษและโปรดให้ใช้ชื่อภาษาไทยว่า "จดหมายเหตุวันวลิต" ซึ่งแผลงมาจากนามผู้แต่งหนังสือ เพื่อให้ง่ายต่อการจดจำ ในครั้งนั้นขุนวิจิตรมาตราแปลไม่จบเรื่องเนื่องจากติดงานอย่างอื่น แต่ก็ได้มีการตีพิมพ์ฉบับแปลดังกล่าวอยู่ 2 ครั้งในปี พ.ศ. 2477 และ พ.ศ. 2490 ต่อมาในปี พ.ศ. 2507 กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร จึงมอบหมายให้นางสาวนันทา สุตกุล แปลจดหมายเหตุวันวลิตเป็นภาษาไทยตั้งแต่ต้นจนจบ และได้ขอให้นางชูศรี สวัสดิสงคราม หัวหน้าแผนกหนังสือตัวพิมพ์ กองหอสมุดแห่งชาติ ซึ่งเคยดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกแปล กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์ ช่วยตรวจทานแก้ไข ก่อนจะตีพิมพ์เผยแพร่ครั้งแรกในปีเดียวกันนั้นเอง

โต

เป็นอาวุธที่ใช้รบในระยะประชิดตัว ดาบไทยมีอยู่ด้วยกัน 4 แบบคือ ดาบหัวบัว ดาบหัวตัด ดาบหัวปลาหลด ดาบหัวปลาซิว มีลักษณะแตกต่างกันตามตำแหน่งและฐานะ ของผู้ใช้ในประเทศไทยมีการใช้ดาบในการรบตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นต้นมา อานุภาพของดาบอยู่ที่กำลังของผู้ใช้เป็นสำคัญ ดาบมีส่วนประกอบสำคัญ คือ ตัวดาบ กระบังดาบ ด้ามดาบ

หนังสือเล่มนี้ได้แปลเป็นภาษาอื่น ๆ อีกหลายภาษา เช่น ภาษาฝรั่งเศส ภาษาอังกฤษ สำหรับภาษาไทยนั้น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดำรงราชานุภาพโปรดให้ขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธุ์) แปลจากฉบับภาษาอังกฤษและโปรดให้ใช้ชื่อภาษาไทยว่า "จดหมายเหตุวันวลิต" ซึ่งแผลงมาจากนามผู้แต่งหนังสือ เพื่อให้ง่ายต่อการจดจำ ในครั้งนั้นขุนวิจิตรมาตราแปลไม่จบเรื่องเนื่องจากติดงานอย่างอื่น แต่ก็ได้มีการตีพิมพ์ฉบับแปลดังกล่าวอยู่ 2 ครั้งในปี พ.ศ. 2477 และ พ.ศ. 2490 ต่อมาในปี พ.ศ. 2507 กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร จึงมอบหมายให้นางสาวนันทา สุตกุล แปลจดหมายเหตุวันวลิตเป็นภาษาไทยตั้งแต่ต้นจนจบ และได้ขอให้นางชูศรี สวัสดิสงคราม หัวหน้าแผนกหนังสือตัวพิมพ์ กองหอสมุดแห่งชาติ ซึ่งเคยดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกแปล กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์ ช่วยตรวจทานแก้ไข ก่อนจะตีพิมพ์เผยแพร่ครั้งแรกในปีเดียวกันนั้นเอง

เนื้อหาของจดหมายเหตุวันวลิตกล่าวถึงเหตุการณ์ในช่วงปลายแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าทรงธรรมจนถึงต้นแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง

ในกรณีของหินทรายสีแดง ผลการวิเคราะห์เส้นทางแสดงให้เห็นแนวโน้มการขนหินทรายจากแหล่งหินใน จ. ราชบุรี ไปสร้างพระในที่ต่างๆ ในทิศทางตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งจะล้อไปกับแนวคลองคนขุดที่วิ่งจาก จ. ราชบุรี จ. สมุทรสงครามมาสู่กรุงเทพฯ ซึ่งจากการสำรวจเชิงเอกสารพบว่า 1) คลองสุนัขหอน มีมาตั้งแต่อยุธยา 2) คลองดำเนินสะดวก ขุดสมัยรัชกาลที่ 4 ส่วน 3) คลองสนามไชย หรือ คลองมหาชัยชลมาค ขุดในสมัยสมเด็จพระเจ้าเสือ (พ.ศ. 2245-51) จึงมีความเป็นไปได้ว่าหินทรายหรือพระพุทธรูปหินทรายสีแดง ที่มีต้นกำเนิดมาจากแถบ จ. ราชบุรี จะขนไปยังที่ต่างๆ ผ่านเส้นทางทางบกได้ แต่หากต้องการมาทางน้ำก็สามารถทำได้เช่นกัน โดยผ่านคลองสุนัขหอน และต่อเข้าคลองมหาชัยชลมาค ตามลำดับ

ด.ญ. อริสรา บุษบงค์ ม.2/9 -21