Łacina w języku polskim by Renata Liszcz https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao en-us 2022-09-17 17:03:56 UTC 2022-09-18 11:16:21 UTC hello@padlet.com Alfabet polski, abecadło oparty na alfabecie łacińskim używany do zapisu języka polskiego. renataliszcz https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301144356 Alfabet polski opiera się na alfabecie łacińskm. Alfabet łaciński nie wystarczał jednak do poprawnego zapisu języka polskiego. Brakowało w alfabecie łacińskim dostatecznej liczby liter do oddania bogactwa polskiego systemu spółgłosek, a także do zapisu samogłosek nosowych. Istniały natomiast w alfabecie łacińskim litery i dwuznaki zbędne, jak x, q, ae i oe. Wczesne dzieje polskiej ortografii składają się więc z prób przystosowania niewystarczającego systemu pisma łacińskiego do języka polskiego. Początkowe dzieje tych prób nie są znane, pierwsze polskie teksty i wyrazy zapisywane były anonimowo, w kościelnych skryptoriach i w kancelariach.

]]> 2022-09-17 18:19:38 UTC https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301144356 Litery alfabetu łacińskiego renataliszcz https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301153557 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Alfabet łaciński, pismo łacińskie, łacinka, alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim około 35% ludzkości.
Źródło: pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet_łaciński

]]> 2022-09-17 18:37:36 UTC https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301153557 Powstanie języka polskiego renataliszcz https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301155135 2022-09-17 18:40:49 UTC https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301155135 Pierwsze zapisane teksty renataliszcz https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301157646 2022-09-17 18:46:28 UTC https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301157646 Renasans i polszczyzna - przełom w rozwoju naszego języka renataliszcz https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301162276 2022-09-17 18:57:20 UTC https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301162276 Przykłady słów wywodzących się z łaciny - latynizmy renataliszcz https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301188648 Zapożyczenia z łaciny są najstarszą grupą w naszym języku. Sięgają średniowiecznych czasów. Pierwsze przejawy tego zjawiska w polskiej mowie związane są z  kluczowym dla losów naszego kraju chrztu w 966 roku. W średniowieczu jako pierwsze przechodzą do języka polskiego wyrazy obce związane z przyjęciem chrześcijaństwa.
W polskim języku nie było  słów charakteryzujących religijne obrzędy, zwyczaje, modlitwy czy budowle, dlatego zapożyczenia z łaciny  okazały się najprostszą drogą do zbudowania nowego słownictwa. Przykładem takich latynizmów są:

Anioł (łac. angelus);
Biskup (łac. Episcopus);
Kościół (łac. Castellum);
Msza (łac. Missa);
Pacierz (łac. Pater noster);
Proboszcz (łac. Praepositus);
Wigilia (łac. vigiliae)
Diabeł (łac. diabolus)
Brzmienia łacińskie tych słów zostały spolszczone.

Kolejne słowa przejęte z łaciny do języka polskiego dotyczą innych dziedzin życia. Sporo dotyczy życia szkolnego:
 edukacja, szkoła, atrament, data, rejestr, statut, kolokwium, seminarium, liceum, gimnazjum, egzamin, tablica, pedagog, profesor, rektor, akademik.
Przykłady latynizmów z innych dziedzin życia:
balsam, cedr, mirra, manna, palma, korona, kryształ, burak, lawenda, cebula, kapusta, kancelaria, pergamin, biret, aforyzm, sentencja, kolor, natura, propozycja, religia, polityk, fizyk, architekt, aktor.  
Warto wiedzieć, że nazwy miesięcy marzec i maj też zawdzięczamy wpływom łacińskim.
Łacina bardzo mocno i długo oddziaływała na język polski, co wynikało z jej bardzo silnej pozycji międzynarodowej jako jedynego w Europie przez długie wieki języka kultu religijnego, nauki i dyplomacji. Znajomość łaciny była dla wykształconego człowieka koniecznością.
       Aby sprawdzić z jakiego języka został zapożyczony wyraz można sięgnąć do słownika etymologicznego.

Żródło: Język polski, A. Dąbrowska, Wrocław 1999, s.79-83


]]> 2022-09-17 19:54:03 UTC https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301188648 Łacińskie zwroty i sentencje: renataliszcz https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301192564 Zapożyczenia z łaciny występują również w formie nieco dłuższych wyrazów, skierowanych do drugiej osoby lub opisujących daną sytuację, stan czy rzeczywistość. Jak się okazuje, część z tych zwrotów spora ilość ludzi na pewno wykorzystuje na co dzień. Oto kilka przykładów:

  • Quo vadis? (Dokąd idziesz?);
  • Nihil novi (nic nowego);
  • Pro memoria (ku pamięcie);
  • Pro forma (dla pozoru);
  • Status quo (istniejący w danej chwili stan polityczny lub prawny);
  • Sensu stricto (w ścisłym znaczeniu);
  • Pro publico bono (dla dobra ogółu);
  • Ex cathedra (z urzędu).
Źródło: https://supertlumaczenia.pl/

                               

                 
                            
]]> 2022-09-17 20:02:48 UTC https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301192564 Poznaj najsłynniejsze łacińskie sentencje o życiu, nauce, mądrości: renataliszcz https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301197566 Quidquid Latine dictum sit, altum videtur – cokolwiek powiesz po łacinie, brzmi mądrze. Warto więc nauczyć się choć kilku takich zwrotów:

Veni, vidi, vici – przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem (Juliusz Cezar);
  • Historia vitae magistra est – historia nauczycielką życia (Cyceron);
  • Ora et labora – módl się i pracuj (św. Benedykt);
  • Non scholae sed vitae discimus – nie dla szkoły, lecz dla życia uczymy się;
  • Dura lex, sed lex – twarde prawo, ale prawo;
  • Scio me nihil scire – wiem, że nic nie wiem (Sokrates);
  • Per aspera ad astra – przez ciernie do gwiazd;
  • O tempora! O mores! – O czasy! O obyczaje! (Cyceron);
  • De gustibus non disputandum est – gust nie podlega dyskusji;
  • Memento mori – pamiętaj o śmierci.
  • Carpe diem – Chwytaj dzień (Horacy);
  • Homo sum, humani nihil a me alienum 🤬 – Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce (Terencjusz);
  • Vanitas vanitatum et omnia vanitas – Marność nad marnościami i wszystko marność;
  • Errare humanum est – Mylić się jest rzeczą ludzką.

  • Verba volant scripta manent - Słowa ulatują, pismo pozostaje.




]]> 2022-09-17 20:13:47 UTC https://padlet.com/renataliszcz/aj6gmm186q4tv8ao/wish/2301197566