W pierwszej turze uczniowie mają 30 sekund na rozdzielenie kart. Powiedz „Start!” i ogłoś koniec tury po 30 sekundach (możesz użyć stopera). Czy uczniom udało się podzielić punktami po równo? Prawdopodobnie nie.

Każda grupa składa talię. Kart znowu nie można dotykać aż do momentu, kiedy powiesz „Start!”.

Powiedz uczniom, że mają teraz okazję wypracować system wspólnego działania: „Zaplanuj, spróbuj, oceń, działaj” tak, aby osiągnąć jak najlepszy wynik i najsprawniejsze podzielenie się kartami.

Zaplanuj: Uczniowie planują, jak podzielą karty, bez dotykania ich i bez rzeczywistego dzielenia punktów. Mogą zadawać ci pytania na temat talii i kart. Faza ta trwa około 5-10 minut. Upewnij się, że uczniowie nie dotykają kart.

Spróbuj: Powiedz „Start!”. Uczniowie mają 2 minuty na wypróbowanie swojego planu. Zapisz na tablicy, ile trwał podział kart w każdej z grup (użyj stopera).

Oceń: Uczniowie mogą przedyskutować próbę i pomyśleć wspólnie, jak mogą usprawnić cały proces podziału kart. Przypomnij im, że nie mogą dotykać kart do momentu, kiedy powiesz „Start!”. Na tę fazę przeznaczcie około 3-5 minut.

Działaj: Powiedz „Start!”. Uczniowie przeprowadzają swój ulepszony plan w życie. Zmierz czas stoperem i zapisz na tablicy czas osiągnięty przez każdą z grup. Porównajcie różnice między czasem wykonania zadania z wcześniejszej fazy.

Porozmawiajcie na temat całego procesu. Jak udało się uczniom polepszyć wynik? Co im pomogło? Którą fazę uznają za najważniejszą w wypracowywaniu planu działania i samym działaniu?

Źródło inspiracji na tę aktywność: https://digipathways.io/workshop/the-ramp-of-improvement/

Mierz czas stoperem i obserwuj pracę grup.

Razem obejrzyjcie efekty pracy każdego zespołu, porównajcie wysokość i wytrzymałość budowli.

Porozmawiajcie o tym, jaką strategię (jeśli w ogóle) miała każda z grup; co motywowało ich do osiągnięcia celu? Czy była to chęć „wygranej”? Zbudowania najwyższej struktury? Praca w grupie? Jak wyglądał ich proces pracy? Czy zmieniali strategię w trakcie wykonywania zadania? Czy stosowali metodę prób i błędów? Czy mają poczucie wygranej/porażki? Dlaczego?

Źródło pomysłu na tę aktywność: https://digipathways.io/workshop/learn-to-fail-learn-from-failures/

Zademonstruj uczniom, na czym polega ćwiczenie. Wylosuj dwa obrazki, obejrzyj je, pokaż grupie, co przedstawiają. Powiedz swoje imię i coś więcej na swój temat, nawiązując do tego, co przedstawiają obrazki.

Uczniowie po kolei losują po dwa obrazki, przedstawiają się i mówią coś więcej o sobie, inspirując się tym, co przedstawiają obrazki (jeśli uda im się nawiązać tylko do jednego obrazka, nie ma problemu, ale zachęć uczniów do spróbowania sił w kreatywności i znalezienia skojarzeń do obu obrazków).

Porozmawiajcie o tym, na czym skupialiście się, szukając skojarzeń do własnej osoby w obrazkach. Czy sposób, w jaki się przedstawiliście, różniłby się, gdybyście nie mieli obrazków? Czy obrazki ułatwiły czy utrudniły Wam zadanie?
Czy wiecie teraz o sobie i innych więcej? Czego ciekawego się dowiedzieliście?

Autorem tej aktywności jest Dariusz Kurcman

Uczniowie pracują w grupach 4-5-osobowych. Każda grupa analizuje wybrany filmik na podstawie karty SAMS (w załączniku), dzięki czemu mogą krytycznie przeanalizować dzieło.

Podzielcie się spostrzeżeniami w każdej z grup. Jak to, że uczniowie mieli kartę do wypełnienia, wpłynęło na ich odbiór filmików? Czy dostrzegli coś, czego w innym przypadku by nie zauważyli? Dlaczego?
Porozmawiajcie o tym, jak media pokazują różne zjawiska i co można zrobić, żeby na co dzień krytycznie podchodzić do przekazywanym nam informacji.

Wskazówka: to ćwiczenie możesz również przeprowadzić online.

Źródło pomysłu na tę aktywność: https://digipathways.io/workshop/critical-analysis-of-media/

Uczniowie losują karteczki i nie pokazują reszcie, co jest na nich napisane.

Uczniowie rozchodzą się po sali i pokazują za pomocą gestu, pozycji ciała lub miny emocję, którą wylosowali. Wyjaśnij uczniom, że podczas tej aktywności nie mogą nic mówić.

Celem jest rozpoznanie emocji pokazywanych przez innych i znalezienie swojej „pary”, czyli osoby, która pokazuje tę samą emocję.

Pary ustawiają się obok siebie i pokazują całej grupie, jak przedstawiają daną emocję.

Porozmawiajcie o tym, czy widać różnice w przedstawieniu poszczególnych emocji. Czy odgadnięcie emocji było trudne?

Jak na wyrażanie emocji wpłynęło to, że uczniowie nie mogli mówić? Czy było im z tego powodu łatwiej czy trudniej?

Przykładowe emocje: podekscytowanie, szczęście, smutek, złość, niepokój, strach, melancholia, wzruszenie, odraza, apatia itp.

Pamiętaj, że możesz dopasować wybrane emocje do wieku i poziomu rozwoju emocjonalnego uczniów.

Źródło tej aktywności: https://www.salto-youth.net/tools/toolbox/tool/non-formal-education-activities-for-enhancing-soft-skills-in-youth-projects.2412/

Każdy uczeń losuje rolę, nie dzieląc się z innymi tym, co jest napisane na ich karteczce.

Poproś uczniów, żeby przeczytali opis swojej nowej tożsamości, jak najdokładniej wyobrazili sobie jej życie i wczuli się w tę postać. Aby pomóc im wejść w rolę, zadbaj o spokojną atmosferę i przeczytaj kilka przykładowych pytań, żeby mogli sobie w myślach na nie odpowiedzieć i wyobrazić życie i uczucia swojej postaci (zachęć uczniów do zamknięcia oczu):

Poproś uczniów, aby wykonali ćwiczenie zupełnie w ciszy.

Uczniowie ustawiają się w linii na początku sali (jak na linii startu w wyścigu).

Czytaj głośno i wyraźnie stwierdzenia (w załączniku), zachowując przerwy między nimi, żeby uczniowie mieli czas na przemyślenie każdego stwierdzenia. Wyjaśnij uczniom, że za każdym razem, gdy zgadzają się ze stwierdzeniem (zgodnie z sytuacją swojej NOWEJ tożsamości, w którą się wczuwają), robią krok do przodu. Jeśli nie zgadzają się ze stwierdzeniem, pozostają w miejscu.

Po każdym stwierdzeniu zachęć uczniów do rozejrzenia się dookoła, żeby zobaczyć, gdzie się znajdują względem innych osób.

Na koniec dokładnie zaobserwujcie różnice w pozycjach poszczególnych uczniów.

Zanim porozmawiacie o tym, co się wydarzyło, daj uczniom kilka minut na „wyjście” z roli (zachęć ich do strząśnięcia emocji poprzez wykonanie wspólnie kilku podskoków).

Porozmawiajcie o tym, co uczniowie czuli podczas aktywności. Czy było im łatwo wczuć się w postaci? Jak to było być przez chwilę kimś innym?

Jak czuli się, gdy robili krok do przodu? A jak, gdy stali w miejscu?

Na koniec zachęć uczniów do podzielenia się refleksjami na temat konkretnych ról – być może będą chcieli podzielić się z innymi swoją postacią i tym, jak wyglądał ich „wyścig”.

Źródło pomysłu na tę aktywność: https://www.coe.int/en/web/compass/take-a-step-forward

Poproś uczniów, by zjedli jeden rodzynek tak, jak zwykle to robią. (Pokaż uczniom, jak zjadasz rodzynek).

Teraz przeprowadź z uczniami proces zjedzenia drugiego rodzynka metodą mindfulness.

Przekaż uczniom następujące polecenia (załącznik).

Na koniec procesu zachęć uczniów do otwarcia oczu, wstania i wykonania kilku podskoków lub potrząśnięć rękoma, żeby wyjść z kontekstu analizy rodzynków.

Porozmawiajcie o tym, jak czuliście się na początku i w trakcie procesu. Jak to ćwiczenie wpłynie (jeśli tak) na Wasze życie? Czy coś się zmieni, gdy następnym razem będziecie jeść rodzynki?

Czy używanie zmysłów jest przydatne? Do czego? Jak często używacie wszystkich zmysłów, by przeanalizować to, co jest wokół Was?

Źródło pomysłu na tę aktywność: https://www.salto-youth.net/downloads/toolbox_tool_download-file-1895/StArt%20With%20your%20Mind%20Brochure.pdf?fbclid=IwAR0o794HcCbpoodR5i65SS4Cij0Ztb1Qthx1Rd3xPQ302Jpa50D5sm9nSfI

Rozwiązanie (deska nie jest potrzebna): https://youtu.be/RAPV72p4m80 

Porozmawiajcie o tym, jak uczniowie doszli do rozwiązania zagadki, czy próbowali różnych metod, czy może najpierw o nich dyskutowali? Jak się czuli w trakcie ćwiczenia?

Uczniowie pracują indywidualnie i uzupełniają swoje kartki. W razie potrzeby pomóż uczniom, naprowadzając ich na możliwe kompetencje i umiejętności poprzez zadawanie pytań pomocniczych.

Gdy wszyscy skończą, każdy uczeń po kolei chwali się jedną rzeczą z każdego obszaru, której się nauczył, a reszta bije mu brawo.

Porozmawiajcie o tym, czy zadanie było dla uczniów łatwe czy trudne. Czy któraś z kategorii była trudniejsza lub łatwiejsza od pozostałych? Dlaczego?
Jak często uczniowie zastanawiają się nad tym, czego się nauczyli? Po co to robić? Czy chcieliby to robić częściej? Jak mogłoby to im pomóc i w czym?

Uwaga: zanim zaczniecie grać, bardzo dokładnie przedstaw uczniom zasady gry, poruszania się po wyspie i działania w drużynach.

Podziel uczniów na grupy 4-6 osobowe. Każda z drużyn ma przypisanego swojego „przewodnika” (osoba, która zna trasę swojej grupy, zaznaczoną na mapie konkretnym kolorem - każda grupa ma przypisany swój kolor; każda trasa jest inna, ale ich poziom trudności powinny być porównywalne).

Każda drużyna ustala kolejność, w jakiej będą zawsze wchodzić do sali, który nie zmienia się w trakcie gry.

W czasie gry tylko jedna osoba z danej drużyny może być w sali.

Osoba w sali zaczyna wędrówkę przez wyspę z wyznaczonego punktu (zaznaczonego kolorem danej drużyny) i może za każdym razem zrobić jeden krok w jednym z trzech kierunków (naprzód, w lewo albo w prawo). Gdy krok jest prawidłowy, przewodnik danej drużyny kiwa głową, po czym gracz może wykonać kolejny krok (naprzód, w lewo albo w prawo). Jeśli krok nie zgadza się z wyznaczoną trasą, przewodnik kręci głową, po czym gracz musi opuścić salę.

Następnie może przekazać zdobyte informacje na temat trasy swojej drużynie.

Kolejny gracz wchodzi do sali i rozpoczyna w punkcie startu.

Gdy któryś z graczy przejdzie całą trasę, przewodnik mówi mu „jesteś bezpieczny/a”, po czym gracz pozostaje w sali i nie może już komunikować się ze swoją drużyną.

Zaproś kolejnego gracza z drużyny do sali i kontynuujcie grę.

Gra kończy się, gdy cała drużyna odkryje całą trasę znaną przewodnikowi (przewodnik mówi w tym momencie: jesteście bezpieczni!).

Uwaga: w trakcie gry kilka osób chodzi po wyspie, ponieważ gracze z różnych drużyn odkrywają swoje ścieżki w tym samym czasie.

Wygrywa drużyna, która najszybciej przejdzie razem całą trasę.

Wielkość wyspy zależy od liczby graczy.

Możecie również grać bez znanych punktów startowych (wtedy gra zajmie więcej czasu).

Porozmawiajcie o tym, jak czuliście się w trakcie ćwiczenia - będąc poza salą, w środku, gdy byliście już „bezpieczni”. Czy mieliście jakąś strategię działania jako grupa? Kto o niej zdecydował i jak? Czy wszyscy w grupie byli równie zaangażowani w osiągnięcie celu?

Każdy uczeń otrzymuje chustkę (np. bandankę, apaszkę czy szal lub szalik).

Wyjaśnij zasady uczniom i upewnij się, że wszyscy rozumieją, jaki jest cel aktywności.

Zadaniem uczniów jest założenie chusty na głowę w taki sam sposób w obrębie swojej grupy, który jednocześnie jest inny niż sposób założenia chusty w innych grupach.

Ty jesteś sędzią, który będzie pilnował czasu i oceniał, czy każda z grup wykonała swoje zadanie prawidłowo.

Gdy któraś z grup skończy (wszyscy w grupie mają założoną chustę w taki sam sposób), uczniowie z tej grupy dają znak sędziemu.

Reszta grup kontynuuje pracę do momentu, gdy wszyscy ukończą zadanie (Uwaga! Sposób założenia chusty na głowie musi być unikalny, inny niż w innych grupach!).

Aby rozpocząć aktywność, powiedz START.

Obserwuj uczniów i zapisuj czas potrzebny do wykonania zadania dla każdej z grup.

Obejrzyjcie siebie nawzajem – jakie sposoby założenia chusty wymyślili uczniowie?

Porozmawiajcie: jak czuliście się podczas aktywności? Jak wyglądała komunikacja w grupie? Co sprawiło, że udało Wam się wygrać? Dlaczego ustalenie jednego unikalnego sposoby założenia chusty zajęło Wam więcej czasu? Skąd wziął się pomysł na Wasz unikalny styl? Jak przeprowadzilibyście dyskusję w grupie, gdybyście mieli zrobić to ćwiczenie jeszcze raz?

Możecie wypróbować inny wariant tej aktywności: uczniowie mają to samo zadanie, jednak nie mogą porozumiewać się za pomocą słów i dźwięków!

Źródło pomysłu na tę aktywność: https://www.skillsconverged.com/FreeTrainingMaterials/tabid/258/articleType/ArticleView/articleId/1015/categoryId/140/Cooperation-Exercise-Wear-a-Bandana.aspx

Ćwiczenie polega na wcielaniu się w pewne role. Każda z grup otrzymuje opis sytuacji (przeczytajcie go razem i upewnijcie się, że wszystko jest jasne). Każdy członek grupy losuje postać, w którą się wciela. Rozdaj uczniom krótkie opisy ich postaci, daj czas na zapoznanie z rolą. Zadaj uczniom pytania, nad którymi mogą się zastanowić w trakcie wyobrażania sobie, jak ich postać zachowałaby się w zadanej sytuacji, np. Jak wygląda moja codzienna praca? Jak najlepiej mi się pracuje? Co jest dla mnie ważne? Czy mam jakieś preferencje co do urządzenia biura? Czy jest coś, co stanowczo mi przeszkadza, albo coś, na czym mi bardzo zależy?

Uczniowie dyskutują w grupach i próbują dojść do porozumienia w sprawie urządzenia pokoju w firmie zgodnie z opisaną sytuacją.

Monitoruj przebieg dyskusji, przysłuchuj się, daj uczniom wolność co do metody dojścia do porozumienia. Uczniowie mają na to zadanie 20 minut.

Porozmawiajcie o tym, czy uczniom udało się dojść do porozumienia, jak wygląda pokój? Czy wszyscy w grupie są zadowoleni? Dlaczego (nie)? Jak wyglądały dyskusje w każdej z grup? Czy trudno było im pogodzić wymagania którejś z osób? Dlaczego (nie)?

Jak tę sytuację możemy przełożyć na życie codzienne? Jak różnorodność wpływa na dochodzenie do porozumienia? Co robić, aby wszyscy czuli się usatysfakcjonowani z wyniku ustaleń?

Czy gdyby pracownicy byli różnych narodowości lub z różnych kultur, sytuacja byłaby równie trudna/łatwa do rozwiązania?

Jakie rodzaje różnorodności widzicie w społeczeństwie? Czy wszystkie można tak samo traktować? Dlaczego (nie)?

Autorkami ćwiczenia są: Małgorzata Peretiakowicz i Maria Mańkowska