พ.ศ. ๒๕๐๘ เจ้าฟ้าชายอากิฮิโด (Akihito) มกุฎราชกุมารแห่งประเทศญี่ปุ่น (ต่อมาคือสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโต) ได้ทูลเกล้าฯ ลูกปลาตระกูลเดียวกับปลาหมอเทศ โปรดเกล้าฯ ให้เลี้ยงไว้ในบ่อน้ำสวนจิตรลดา พระราชทานนามว่า ปลานิล ปีต่อมาได้ให้กรมประมง นำไปแจกจ่ายตามสถานีประมงจังหวัดต่าง ๆ ทั่วประเทศ เพื่อนำไปเลี้ยงและแจกจ่ายแก่ประชาชน ทั้งนี้ทุกครั้งที่เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมราษฎรจะทรงปล่อยปลาในแหล่งน้ำธรรมชาติด้วยมี พระราชประสงค์ให้ประชาชนมีแหล่งอาหารเพิ่มขึ้น ซึ่งต่อมาได้มีการพัฒนาโดยคัดเลือกสายพันธุ์ ปลานิลจากที่ต่าง ๆ มาพัฒนาจนได้สายพันธุ์ใหม่ ซึ่งพระองค์พระราชทานชื่อใหม่ว่า ปลาทับทิม ปลาที่โปรดเกล้าฯ ให้เพาะเลี้ยงในบ่อน้ำของสวนจิตรลดาอีกสายพันธุ์หนึ่งคือ ปลากระโห้ ซึ่งเป็น ปลาน้ำจืดที่มีเกล็ดขนาดใหญ่ที่สุดในโลก และอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์ เมื่อปลาเติบโตเป็นพ่อแม่ พันธุ์ปลาแล้วจึงพระราชทานให้กรมประมงนำไปผสมเทียมจนสำเร็จเป็นครั้งแรกของโลก และ ปรดเกล้าฯ ให้แจกจ่ายให้ประชาชนนำไปเลี้ยงขยายพันธุ์ให้แพร่หลายต่อไป

นอกจากนี้พระองค์ยังได้มีกระแสรับสั่งให้กรมประมงทำการศึกษาวิจัยและขยายพันธุ์ปลา ช่น ปลานวลจันทร์ทะเล ของสถานีประมงคลองวาฬ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อผสมเทียมได้สำเร็จและ ามารถถ่ายทอดวิธีเลี้ยงแก่เกษตรกร ทำให้เกิดการจัดตั้งกลุ่มแปรรูปปลานวลจันทร์ทะเลบ้านคลองวาฬ ามแนวพระราชดำริขึ้น โครงการประมงพระราชทานดังกล่าวก่อให้เกิดประโยชน์ต่ออาชีพ พรประมงของเกษตรกรต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบันนี้

นาธาร สนธิรอด

ภาณวัฒน์ พันธ์สัง์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงสืบต่องานอนุรักษ์พันธุกรรมพืชโดยทางมีพระราชดำริกับท่านเลขาธิการพระราชวัง ให้มีการดำเนินการอนุรักษ์พืชพรรณของประเทศ ในเดือนมิถุนายน พ.ศ.๒๕๓๕ ซึ่งโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ ได้จัดสร้างธนาคารพืชพรรณสำหรับเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์โดยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อรวมทั้งการศึกษาที่มิใช่พืชเศรษฐกิจ ให้มีการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช โดยนำพระราชดำริฯ มาเป็นกรอบในการดำเนินการ เมื่อปี พ.ศ.2536 นายสุจินต์ ภูนิคม กำนันตำบลสลุย อำเภอท่าแซะ จังหวัดชุมพร และคณะได้ประสานงานหารือกับผู้อำนวยการบริษัทอุลตร้าโปรดักส์ จำกัด และเกษตรจังหวัดชุมพร ในการนำพื้นที่สาธารณะประโยชน์ซึ่งตั้ง ณ หมู่ที่ 6 ตำบลสลุย (ปัจจุบัน หมู่ที่ 5, 6 ตำบลสลุย และ หมู่ที่ 4, 7 ตำบลสองพี่น้อง) เพื่อจัดทำโครงการอนุรักษ์พันธุ์ไม้ ซึ่งตรงกับขณะนั้นโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ก็กำลังจัดหาพื้นที่จัดทำโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช อันเนื่องมาจากพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ต่อมาทางโครงการส่วนพระองค์ฯ สวนจิตรลดา โดยศาสตราจารย์พิเศษประชิด วามานนท์ (ที่ปรึกษาโครงการส่วนพระองค์) พร้อมคณะได้เดินทางมาพบผู้ว่าราชการจังหวัดชุมพร (นายประยูร พรหมพันธุ์) เพื่อปรึกษาหารือในการจัดทำโครงการ โดยในระยะ 5 ปีแรก ใช้ชื่อโครงการว่า “โครงการอนุรักษ์พันธุ์ไม้และพิพัฒน์พรรณพืช ตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จังหวัดชุมพร” โดยสำนักงานเกษตรจังหวัดชุมพร ได้ทำโครงการเสนอความเห็นชอบจากผู้ว่าราชการจังหวัดชุมพร ไปยังผู้อำนวยการโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา เพื่อโปรดนำความกราบบังคมทูลพระกรุณาทราบฝ่าละอองพระบาทในโอกาสอันสมควร และทางโครงการส่วนพระองค์ได้แจ้งตอบรับเรื่องการนำโครงการอนุรักษ์พันธุ์ไม้และพิพัฒน์พรรณพืชฯ จังหวัดชุมพร ทราบฝ่าละอองพระบาท เมื่อวันที่ 26 เมษายน 2536 และในการดำเนินงานโครงการอนุรักษ์ส่วนพระองค์ฯ สวนจิตรลดา ได้ผนวกโครงการอนุรักษ์พันธุ์ไม้และพิพัฒน์พรรณพืชฯ ของจังหวัดชุมพร เข้ากับโครงการอนุรักษ์

จากพระราชดำริฯ ในส่วนกลางซึ่งมี ดร.พิศิษฐ์ วรอุไร เป็นประธาน คณะกรรมการบริหารโครงการ นายพรชัย จุฑามาศ ผู้ช่วยผู้อำนวยการโครงการส่วนพระองค์เป็นเลขานุการคณะกรรมการ และจากการประชุมคณะกรรมการ เมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม 2540 ที่ประชุม มีมติเปลี่ยนชื่อ “โครงการอนุรักษ์พันธุ์ไม้และพิพัฒน์พรรณพืชตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรม ราชกุมารี จังหวัดชุมพร” เป็น “โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สนองพระราชดำริ โดยจังหวัดชุมพร

วัตถุประสงค์โครงการ
1. เพื่ออนุรักษ์พันธุกรรมพืชและความหลากหลายทางชีวภาพ
2. เพื่อสำรวจและเก็บรวบรวมพันธุกรรมพืชท้องถิ่น พันธุกรรมพืชพันธุ์ดีของจังหวัด ของภาคใต้ และของประเทศ
3. เพื่อปลูกรักษาพันธุกรรมพืชท้องถิ่น พันธุกรรมพืชพันธุ์ดีของจังหวัด ของภาคใต้ และของประเทศ
4. เพื่ออนุรักษ์ และศึกษาการใช้เกิดประโยชน์จากพันธุกรรมพืช
5. เพื่อสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชให้แก่เยาวชน นักเรียน นิสิตนักศึกษาและประชาชนทั่วไป
6. เพื่อเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ของจังหวัดชุมพร

พื้นที่ดำเนินงาน

จังหวัดชุมพรมีพื้นที่ดำเนินงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช อันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จำนวน 3 แปลง คือ

แปลงที่ 1 พื้นที่ 1,945-3-64 ไร่ ตั้งอยู่ หมู่ที่ 5,6 ตำบลสลุย อำเภอท่าแซะ และหมู่ที่ 4,7 ตำบลสองพี่น้อง อำเภอท่าแซะ เป็นเขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่ารับร่อและป่าสลุย ลักษณะภูมิประเทศเป็นพื้นที่ประเภทลูกคลื่น ลอนตื้น-ลึก และพื้นที่ภูเขามีแหล่งน้ำธรรมชาติเป็นลำคลอง 2 สาย คือ คลองโอน และคลองอาธรรม พืชพันธุ์ไม้เดิมถูกทำลายเสียหายโดยพายุไต้ฝุ่นเกย์ เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2532

แปลงที่ 2 พื้นที่ 332-2-68 ไร่ ตั้งอยู่หมู่ที่ 4 ตำบลครน อำเภอสวี เป็นพื้นที่ทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ของหมู่บ้าน ลักษณะภูมิประเทศเป็นพื้นที่ราบลุ่ม (ปัจจุบันจัดทำเป็นพื้นที่ปกปักพันธุกรรมพืช เพื่อให้สภาพธรรมชาติฟื้นฟูตัวเอง)

แปลงที่ 3 พื้นที่ 84-2-48 ไร่ ตั้งอยู่ หมู่ที่ 13 ตำบลบางน้ำจืด อำเภอหลังสวน เป็นพื้นที่สาธารณะประโยชน์ของหมู่บ้าน ลักษณะภูมิประเทศเป็นพื้นที่ป่าพรุ ติดกับทะเล เชิงเขา (ปัจจุบันจัดทำเป็นพื้นที่ปกปักพันธุกรรมพืช เพื่อให้สภาพธรรมชาติฟื้นฟูตัวเอง)

อภิชัย สุกเขียว

พุทธชาติ เกตุแก้ว

จิติพันธ์ จิติพงค์

2.สนับสนุนการฟื้นฟูป่าชุมชนและปลูกเสริม

3.สนับสนุนให้มีการจัดทำฝาย

4.จัดกิจกรรมรณรงค์ลดใช้สารเคมีและลดการเผา

5.สนับสนุนการทำปุ๋ยหมัก ปุ๋ยชีวภาพเพื่อปรับปรุงบำรุงดิน

6.สงเสริมการจัดทำแผนที่ดินรายแปลงและปรับระบบการใช้พื้นที่ให้เหมาะสมโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน/หน่วยงาน

นาย สิรภัทร วิถียุทธ์ ปวส.1 ชก.

นาย รัตนชัย ดีบุกดำ ปวส.1 ชก.

นาย ธีรวัฒน์ กิจจรัส ปวส.1 ชก.

นาย อโณชา โรจนบุรานนนท์ ปวส.1 ชก.

นาย.เมธี โตเหล็ก ปวส.1 ชก.

พ.ศ. ๒๕๓๕ โปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งมูลนิธิโครงการหลวง เพื่อให้มีการบริหารจัดการ อย่างเป็นระบบ โดยมีอาสาสมัครจากมหาวิทยาลัย หน่วยงานราชการและเอกชนสนับสนุน การดำเนินงาน โดยนำเงินจากมูลนิธิมาสนับสนุนการดำเนินโครงการหลวงได้อย่างต่อเนื่อง การดำเนินงานโครงการหลวงครอบคลุม ๕ จังหวัดในภาคเหนือ ได้แก่ จังหวัด เชียงราย เชียงใหม่ ลำพูน แม่ฮ่องสอน และพะเยา (ปัจจุบันขยายพื้นที่การดำเนินงาน ไปยังภาคตะวันตกที่จังหวัดตาก) ทั้งทางด้านการเกษตร การพัฒนาสังคมการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติ การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร และการตลาด เป็นระบบการพัฒนา แบบครบวงจร มีสถานีวิจัย ๔ แห่ง คือ สถานีเกษตรหลวงอ่างขาง สถานีเกษตรหลวงดอย อินทนนท์ สถานีเกษตรหลวงปางดะ และสถานีเกษตรหลวงแม่หลอด มีสาขากระจายในพื้นที่ต่าง ๆ เรียกว่า ศูนย์พัฒนาโครงการหลวง ราษฎรในโครงการจะได้รับความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีการเกษตร แผนใหม่ ความรู้เกี่ยวกับการจัดการดิน น้ำ และป่าไม้ควบคู่กัน เพื่อให้ใช้ทรัพยากรได้อย่างยั่งยืน

กฤติน สิมมาลา

อนาวิน แสงลับ

2. การปลูกพืชเป็นแนว (Strip cropping) ...

3. การปลุกพืชขนานตามพื้นผิว (Contour farming) ...

4. การเพาะปลูกแบบขั้นบันได (Terracing) ...

5. การปรับปรุงร่องน้ำ (Gully reclamation) ...

6. การสร้างแนวกันลม (windbreak)

ฮาซัน ตะนีพันธ์

พีรณัฐ แก้วนวม

ในพ.ศ. ๒๔๙๖ มีพระราชดำริให้สร้างอ่างเก็บน้ำเขาเต่า ที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เพื่อช่วยเหลือราษฎรให้สามารถเพาะปลูกในยามขาดแคลนน้ำได้ในพื้นที่เกษตรกรรมบนที่สูงกว่าลำห้วย ได้พระราชทานพระราชดำริให้แก้ไขปัญหาด้วย การสร้างฝายทดน้ำ คือ สร้างสิ่งปิดขวางเส้นทางน้ำไหลเพื่อทดน้ำที่ไหลให้อยู่ในระดับที่สามารถ ผันน้ำเข้าไปยังคูคลองส่งน้ำได้ และให้หน่วยงานต่าง ๆ เข้ามาบูรณะขุดลอกหนองบึงตามธรรมชาติ ให้รองรับน้ำได้ในหน้าฝนและระบายน้ำมาใช้ในหน้าแล้ง

1.ฝนหลวงพระราชทาน

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีพระปรีชา สามารถเป็นที่ประจักษ์ว่าทรงเป็นนักคิดนักประดิษฐ์ ได้ทรงคิดค้นฝนหลวงพระราชทาน เริ่มตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๙๘ เมื่อพระองค์เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมประชาชนในภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ ทรงพบความเดือดร้อนของประชาชนที่เกิดจากความไม่แน่นอนของ ธรรมชาติ ได้ทรงมอบหมายให้หม่อมราชวงศ์เทพฤทธิ์ เทวกุล ดำเนินการทดลองนำน้ำ จากเมฆบนท้องฟ้าให้เป็นประโยชน์ต่อการเกษตรกรรมให้ได้ โดยทรงติดตามการปฏิบัติ งานอย่างใกล้ชิด และพระราชทานข้อแนะนำทางเทคนิคจนสามารถดำเนินการได้สำเร็จ ตามแนวพระราชดำริ

โครงการเข้าเป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริของพระองค์จำนวน ๕ โครงการ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๖๐ ได้แก่

• โครงการก่อสร้างฝายบ้านเขาแดงพัฒนา ตำบลทับช้าง อำเภอสอยดาว จังหวัดจันทบุรี

• โครงการก่อสร้างแก้มลิงห้วยใหญ่ ตำบลห้วยใหญ่ อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ • โครงการปรับปรุงอ่างเก็บน้ำห้วยต้นยางพร้อมระบบส่งน้ำ ตำบลเจริญเมือง อำเภอพาน เชียงราย จังหวัด

• โครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยเตี้ย ตำบลศรีถ้อย อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย

• โครงการปรับปรุงคลองผันน้ำร่องสัก และโครงการก่อสร้างฝายร่องขุยพร้อมระบบส่งน้ำ ตำบลบ้านปิน อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา

จนถึงปัจจุบัน โครงการพัฒนาแหล่งน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวทั้ง ๒ พระองค์ กระจายอยู่ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศกว่า ๑๐๐ โครงการ ได้อำนวย ประโยชน์สร้างฐานะทางเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่พสกนิกร ขณะเดียวกันก็ได้สร้างความ มั่นคง และประโยชน์กับสังคมโดยรวมของประเทศ ทั้งนี้พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ อย่า พระราชทานพระราชกระแสให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องติดตามขับเคลื่อนการดำเนินงานโครงการอัน เนื่องมาจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ ให้ครบถ้วนสมบูรณ์และบังเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ราษฎร

สมาชิก

นาย สรยุทธ์ บุญมาลี สชก.1

นาย สหรัฐ ชาติทอง สชก.1

นาย เกรียงศักดิ์ เหมประยูร สชก.1

2.ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอเมือง จังหวัดนราธิวาส

3.ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี

4.ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร

5.ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่

6.ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี

สมาชิก

นาย กิตติศักดิ์ ฟูมบุญ สชก.1

นาย ธนการ ลุมพะ สชก.1

2.การจัดตั้งชุมชนที่อยู่อาศัย ควรเป็นไปตามความต้องการของเกษตรกร และให้

สอดคล้องกับสภาพเดิมของท้องถิ่นนั้น ๆ ให้มากที่สุด และจัดชุมชนให้อยู่เป็นกลุ่มเพื่อความปลอดภัย และทำให้การลงทุนด้านการจัดการสาธารณูปการ เช่น น้ำ ไฟฟ้า ถูกลงด้วย

3.จัดระดับการรวมกลุ่มในระดับหมู่บ้านรวมกันเป็นสหกรณ์ในเขตปฏิรูปที่ดิน และ เชื่อมโยงถึงสหกรณ์ในเมืองใหญ่ ๆ เพื่อให้สหกรณ์สามารถดำเนินธุรกิจเพื่อประโยชน์ของสมาชิกได้ อย่างกว้างขวางโดยแท้จริง

4.การพัฒนาด้านต่าง ๆ รวมถึงการจัดระบบชลประทาน การคมนาคม และการบริการ ทางด้านสาธารณูปการต่าง ๆ เมื่อดำเนินการจัดหาให้แล้ว ต่อไปให้สหกรณ์รับช่วงไปดำเนินการต่อ และจัดการบำรุงรักษาต่อไป โดยเจ้าหน้าที่รัฐบาลค่อย ๆ ถอนตัวออกได้เมื่อสหกรณ์มีประสิทธิภาพ เพียงพอที่จะรับช่วงต่อไป

5.ในระยะแรกจะต้องจัดให้มีเจ้าหน้าที่ที่มีความสามารถและเสียสละอยู่ประจำเพื่อให้ คำแนะนำ ส่งเสริมแก่สหกรณ์โดยใกล้ชิด และจัดให้มีเจ้าหน้าที่ระดับสูงจากส่วนกลางออกไปตรวจ การดูแลเยี่ยมเยียน และให้คำแนะนำเป็นการให้กำลังใจแก่เจ้าหน้าที่โดยสม่ำเสมอ

6.การจัดที่ดินทำการเกษตร จะต้องคำนึงถึงการขยายตัวของประชากรในท้องถิ่นใน อนาคตด้วย ดังนั้นป่าไม้ชุมชนที่ดำริจะจัดสร้างขึ้น อาจใช้เป็นที่สำรองสำหรับการทำมาหากินใน อนาคตได้ด้วย

7.การปฏิรูปที่ดินในแต่ละท้องที่ จะต้องดำเนินการให้เสร็จสิ้นโดยเร็วในระยะเวลา ประมาณ ๒-๓ ปี เพื่อให้เกษตรกรเห็นผลผลิตโดยไม่ชักช้า

ธีรชัย หนองแก้ว ช.ก

สหรินทร์ ภิญโญ ช.ก

ก้องเกียรติ เต็มเปี่ยม สชก

คมสันต์ จันทร์พุ่ม สชก

วิภาวี ศรีนวลมาก

นัฐพงศ์ อยู่เรืองเดช