+ Thiệt thòi về nhan sắc
+ Chịu một cuộc sống đói nghèo
+ Là nạn nhân của nạn bạo hành gia đình

Thông điệp
– Vợ chồng A Phủ:
+ Người phụ nữ trong xã hội trước Cách mạng tháng Tám luôn chịu cuộc sống khổ đau, bất hạnh

+ Người phụ nữ có sức sống tiềm tàng và có thể đổi thay số phận bằng sự tự đứng lên và đi theo cách mạng

– Chiếc thuyền ngoài xa:
+ Cuộc sống đầy những nghịch lí và bi kịch: giữa bên trong và bên ngoài, thiên nhiên và cảnh đời…, lí thuyết sách vở và thực tiễn đời sống
+ Con người đầy bí ẩn, mang vẻ đẹp khuất lấp: cam chịu- yêu thương, sự cam chịu – thái độ trân trọng nâng niu hạnh phúc bé nhỏ; vẻ ngoài quê mùa, thất học- bên trong sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời…

Câu hỏi này nhằm đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản nghệ thuật của HS về hai hình tượng văn học. Tuy nhiên, yêu cầu chính của câu hỏi không phải là chỉ ra đặc điểm của hai nhân vật (MỊ và người đàn bà hàng chài) mà là thông qua hai nhân vậtthấy được những điểm khác biệt trong cách nhìn nhận, cách giải quyết vấn đề và thông điệp của hai nhà văn.

Để đáp ứng tốt yêu cầu của câu hỏi, trước hết HS cần hiểu chính xác các khái niệm cách nhìn nhận, cách giải quyết vấn đề và thông điệp của nhà văn; từ đó mới đối chiếu vào hai tác phẩm Vợ chồng A Phủ và Chiếc thuyền ngoài xa để chỉ ra sự khác biệt trên ba phương diện ấy.

Tham khảo gợi ý sau:

-     Cách nhìn nhận một hiện tượng đời sống cho thấy nhân sinh quan của nhà văn. Cụ thể ở đây là trước nỗi khốn khổ của người phụ nữ, Tô Hoài và Nguyễn Minh Châu nhìn nhận thế nào? Nỗi khổ ấy có gì giống và khác nhau? Đâu là nguyên nhân của nỗi khổ ấy?

-     Cách giải quyết vấn đề là hướng giải thoát cho nhân vật, thể hiện rõ nhất ở cách kết thúc tác phẩm.

+ Trong Vợ chồng A Phủ, Mị thoát khỏi nỗi khổ bằng ý chí, nghị lực và sức sống tiềm tàng; bằng cách chạy theo A Phủ đến khu du kích Phiềng Sa. Kết thúc tác phẩm là hình ảnh cuộc đời tự do, hạnh phúc của đôi trai gái.

+ Trong Chiếc thuyền ngoài xa, người đàn bà hàng chài xin không li dị người chồng vũ phu, nghĩa là vẫn cam chịu cảnh khốn khổ với những trận đòn để đổi lại một điều khác. Kết thúc tác phẩm, những nhân chứng của sự việc - nhân vật "tôi" và chánh án Đẩu đã hiểu ra, "vỡ ra" nhiều điều trong nhận thức về cuộc sống trước hành động của người phụ nữ này.

-     Thông điệp của nhà văn là ý nghĩa của hình tượng mà người viết muốn gửi gắm trong đó; đó cũng là tư tưởng của nhà văn trước hiện thực mà ông chứng kiến, miêu tả.

+ Qua câu chuyện của Mị, thông điệp Tô Hoài muốn gửi gắm chỉ có thể hiểu là: Cuộc sống của người phụ nữ trước Cách mạng tháng Tám là vô cùng cực khổ; người phụ nữ chỉ có thể thoát khỏi nỗi khổ đó khi dám vùng lên và đi theo cách mạng (đơn nghĩa).

+ Ý nghĩa của câu chuyện về người đàn bà hàng chài trong truyện của Nguyễn Minh Châu thì rất đa dạng, phong phú (đa thanh):
  Tuyên ngôn nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu: nghệ thuật cần gắn liền với cuộc sống; người nghệ sĩ không thể nhìn cuộc sống bằng con mắt đơn giản, chỉ thấy được hình thức bề ngoài;...

•     Cuộc sống vốn đầy những nghịch lí và bi kịch mà nhiều khi chỉ người trong cuộc mới hiểu hết và có quyết định phù hợp.

•     Tâm hồn, tình cảm và ý chí của người phụ nữ, dù chỉ là người phụ nữ bình thường, cũng là một bí ẩn, một thế giới kì lạ, sâu thẳm, không dễ gì hiểu hết...

Có thể nêu lên, bằng nhiều cách diễn đạt khác nhau, nhiều ý nghĩa khác nữa, miễn là không gượng ép, áp đật. .

+ Trong Chiếc thuyền ngoài xa, người đàn bà hàng chài xin không li dị người chồng vũ phu, nghĩa là vẫn cam chịu cảnh khốn khổ với những trận đòn để đổi lại một điều khác. Kết thúc tác phẩm, những nhân chứng của sự việc – nhân vật “tôi” và chánh án Đẩu đã hiểu ra, “vỡ ra” nhiều điều trong nhận thức về cuộc sống trước hành động của người phụ nữ này.
+ Ý nghĩa của câu chuyện về người đàn bà hàng chài trong truyện của Nguyễn Minh Châu :
•     Tuyên ngôn nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu: nghệ thuật cần gắn liền với cuộc sống; người nghệ sĩ không thể nhìn cuộc sống bằng con mắt đơn giản, phiến diện
•     Cuộc sống vốn đầy những nghịch lí và bi kịch mà nhiều khi chỉ người trong cuộc mới hiểu hết.

 

+)   Tuyên ngôn nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu: nghệ thuật cần gắn liền với cuộc sống; người nghệ sĩ không thể nhìn cuộc sống bằng con mắt đơn giản, phiến diện

+)  Cuộc sống vốn đầy những nghịch lí và bi kịch mà nhiều khi chỉ người trong cuộc mới hiểu hết.

- Khi đến nhà thấy hoàn cảnh nghèo khổ, trái ngược lời tuyên bố “rích bố cu”, thị “nén một tiếng thở dài”, dù ngao ngán nhưng vẫn chịu đựng để có cơ hội sống.
=> Thị là người có khát vọng sống

Nhân vật người đàn bà trong CTNX: “Lão đàn ông lập tức trở nên hùng hổ... trong những nốt rỗ chằng chịt” (trích Chiếc thuyền ngoài xa – Nguyễn Minh Châu )
- Lão chồng “dùng chiếc thắt lưng quật tới tấp vào lưng người đàn bà”, “vừa đánh vừa nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đau đớn”.
- Trong khi ấy, người đàn bà chỉ cam chịu, không kêu van, hay chống trả, chạy trốn.

=> Chị cam chịu, nhẫn nhịn vì con, muốn con có một gia đình và nuôi chúng nó khôn lớn.

“Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn 1 miếng,...” – thắp sáng căn phòng bấy kaau nay chỉ llaf bóng tối, cũng là thắp sáng khát vọng giải thoát cuộc đời mình

“Quấn lấy tó, với tay lấy cái váy hoa, rút thêm cái áo”-hành động như người mông du, chuẩn bị đi chơi

Mị bị A Sử trói vào cột, không cho đi chơi – A sử chỉ trói được than xác Mị chứ không trói được ý muốn đi chơi, không trói được khát vọng sống của Mị. Mị quên hẳn sự hiện diện của A Sử, quên hẳn mình bị trói, tâm hồn Mị vẫn thả hồn theo tiếng sáo

“Mị vùng bước nhưng tay chân đau không cựa được..”- quay về thực tại, không nghe thấy tiếng sáo nữa, thấy mình không bằng con ngựa bên kia vách

àsự trỗi dậy, khát vọng sống tiềm tàng, mãnh liệt cuả nhân vật Mị

 

Vợ nhặt:

“cái nhà vắng teo đứng rúm ró trên mảnh vườn mọc lổn nhổn những búi cỏ dại... nén 1 tiếng thở dài”-không nén nổi sự thất vọng, ngao ngán nhưng cũng là sự chấp nhận

“ngồi mớm xuống mép giường,hai tay ôm khư khư cái thúng, mặt bần thần”-bối rối, ngập ngừng của người vợ lần đầu đến nhà chồng

 

Chiếc thuyền ngoài xa:

Người đàn bà dù bị chồng đánh chỉ “cam chịu đầy nhẫn nhục” chứ không kêu van, không chống trả hay chạy trốn

“ 1 thằng bé lao như 1 viên đạn tới đích đã nhắm” Khi nhìn thấy đứa con đánh bố để bảo vệ mình, người đàn bà sợ hãi, đau đớn hoảng loạn khi con cái phải chịu nỗi tổn thương, tổn thương