จุดมุ่งหมาย เพื่อบันทึกเรื่องราวการเดินทางของคณะ ทูตไทยไปยังเมืองกวางตุ้งในสมัยธนบุรี ซึ่งเป็นภารกิจทางการทูตเพื่อฟื้นฟูความสัมพันธ์กับจีน และ ยังเป็นการเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีเนื้อหา การเดินทางการชมบ้านเมือง วัฒนธรรม และประเพณีของเมืองต่างๆที่คณะทูตได้ผ่านรวมทั้งการพรรณนาความรู้สึกอาลัยอาวรณ์บ้านเมืองและความ

รักที่มีต่อผู้เป็นที่รัก

รูปแบบคำประพันธ์ ร่ายยาว และ โคลงสี่สุภาพ.

คุณค่า เป็นบันทึกการเดินทางของคณะทูตไทยไปยังเมืองกวางตุ้ง ประเทศจีน ในสมัยธนบุรี

จุดมุ่งหมาย:เพื่อเล่าเรื่องราวเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์จีนช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออกและยุคสามก๊ก (ค.ศ. 184-280) ซึ่งเป็นช่วงเวลาแห่งความแตกแยกและสงครามระหว่างสามก๊กคือ วุยก๊ก จ๊กก๊ก และง่อก๊ก 

รูปแบบคำประพันธ์:เป็นประเภท ร้อยแก้ว ในรูปแบบ ความเรียงเรื่องนิทาน.

เนื้อหา:ล่าถึงเหตุการณ์ความวุ่นวายในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ซึ่งแผ่นดินจีนแตกออกเป็นสามก๊ก ได้แก่ วุยก๊ก (ของโจโฉ), จ๊กก๊ก (ของเล่าปี่), และ ง่อก๊ก (ของซุนกวน) โดยมีสงครามและการแย่งชิงอำนาจระหว่างก๊กต่างๆ เกิดขึ้นมากมาย ก่อนที่แผ่นดินจะกลับมารวมเป็นหนึ่งในสมัยราชวงศ์จิ้น. 

คุณค่า:สามก๊กเป็นวรรณกรรมที่ทรงคุณค่าอย่างยิ่ง มีคุณค่าทั้งด้านเนื้อหา ด้านวรรณศิลป์ และมีอิทธิพลต่อความคิดและจินตนาการของผู้คนมากมาย สามก๊กให้ความรู้เกี่ยวกับกลยุทธ์การรบ, ปรัชญา, คติธรรม, และยังเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิตและการทำงาน. 

เอลิกา ศรัณย์รัชต์พ

เนื้อหาโดยสรุปของนิราศทวาย:

• ช่วงต้น: สุนทรภู่รำพันถึงความทุกข์ระทมจากการที่ต้องพลัดพรากจากคนรัก โดยเปรียบเทียบความรู้สึกนี้กับธรรมชาติและสิ่งรอบตัว

• ช่วงกลาง: พรรณนาถึงการเดินทางจากกรุงเทพฯ ไปตามแม่น้ำเจ้าพระยา และเข้าสู่ทะเล ผ่านสถานที่ต่าง ๆ เช่น ปากน้ำ สมุทรสาคร และเพชรบุรี ซึ่งแต่ละที่ก็จะมีการรำพันถึงความรู้สึกต่าง ๆ กันไป

• ช่วงปลาย: เมื่อเดินทางถึงเมืองทวาย สุนทรภู่ได้บรรยายถึงทัศนียภาพของเมือง วัดวาอาราม และวิถีชีวิตของผู้คนชาวทวาย รวมถึงมีการรำพันถึงความรักและความคิดถึงที่มีต่อคนรักอีกครั้ง

จุดเด่นของนิราศทวาย:

จุดมุ่งหมายในการแต่งนิราศทวายของสุนทรภู่

• เพื่อบันทึกการเดินทาง นิราศทวายเป็นเสมือนบันทึกประจำวันของสุนทรภู่ขณะเดินทางไปเมืองทวาย ทำให้ผู้อ่านได้เห็นภาพเส้นทาง สถานที่สำคัญ และเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นระหว่างการเดินทาง

• เพื่อระบายความรู้สึก สุนทรภู่แต่งนิราศเรื่องนี้ขณะที่ต้องจากคนรัก ความรู้สึกเหงาและเศร้าจากการพลัดพรากจึงถูกถ่ายทอดออกมาเป็นบทกลอนอย่างไพเราะและสะเทือนอารมณ์

• เพื่อรำลึกถึงความรัก การเดินทางทำให้สุนทรภู่คิดถึงคนรักตลอดเวลา การบรรยายถึงความงามของธรรมชาติหรือสถานที่ต่าง ๆ จึงมักจะเชื่อมโยงกลับไปสู่ความทรงจำและความรู้สึกที่มีต่อคนรักเสมอ

• เพื่อแสดงฝีมือทางวรรณศิลป์ นิราศทวายเป็นอีกหนึ่งผลงานที่แสดงให้เห็นถึงความเป็นอัจฉริยะของสุนทรภู่ในการใช้ภาษาที่สละสลวย มีสัมผัสที่ไพเราะและลึกซึ้ง ทำให้งานเขียนมีคุณค่าทางวรรณคดีอย่างมาก

• ความไพเราะของภาษา: สุนทรภู่ใช้ถ้อยคำที่สละสลวย มีสัมผัสคล้องจอง ทำให้บทกลอนมีความไพเราะและอ่านได้เพลิดเพลิน

• สะท้อนความ รู้สึกที่ลึกซึ้งเนื้อหาในนิราศสะท้อนให้เห็นถึงความรู้สึกเหงาเศร้าและความคิดถึงคนรักได้อย่างลึกซึ้ง

• คุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม:

นิราศทวายเป็นเหมือนบันทึกการเดินทางที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับสภาพภูมิประเทศสถานที่สำคัญและวิถีชีวิตของผู้คนในสมัยนั้นและวิถีชีวิต ของผู้คนในสมัยนั้น

นิราศทวายจึงไม่เป็นเพียงแค่บทกลอนรำพันจึงไม่เป็นเพียงแค่บทกลอนรำพันถึงความรักแต่ยังเป็นงานวรรณคดีที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอีกด้วย

น.ส.พัชรมัย ลอยหา เลขที่10

น.ส.ทวีชัย แสนราช เลขที่15

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

(รัชกาลที่1)

แต่งขึ้นเมื่อ พ.ศ.2329

2.จุดมุ่งหมายที่แต่ง

เพื่อบันทึกเหตุการณ์การเสด็จกรีธาทัพไปรบพม่า ณ ด่านท่าดินแดง โดยในขณะเดียวกันก็เป็นการ แสดงความรู้สึกอาลัยอาวรณ์ต่อหญิงที่รัก ตามขนบนิราศ และ แสดงให้เห็นพระราชปณิธานอันแน่วแน่ที่จะปกป้องบ้านเมือง ทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา และปกครองประชาชน เพื่อความเจริญมั่นคงของสยามประเทศ

3.รูปแบบคำประพันธ์

กลอนเพลงยาวประเภทนิราศ

มีลักษณะเอกลักษณ์

แต่งในโครงสร้างที่เรียกว่า “เพลงยาว” ซึ่งมีจำนวนบทและจังหวะตามแบบแผน

มีลักษณะเป็น นิราศ กล่าวคือ พรรณนาการเดินทาง เส้นทาง บรรยากาศ และความรู้สึกแห่งการจากลา โดยเฉพาะความคิดถึงอย่างลึกซึ้งต่อสตรีนางในหรือผู้อันเป็นที่รัก

4.เนื้อหา

องทัพหลวงของไทยเริ่มเคลื่อนพลออกจากกรุงเทพฯ ในวันแรม 9 ค่ำ เดือน 3 เวลาย่ำรุ่ง โดยใช้เส้นทางผ่านสถานที่สำคัญหลายแห่ง ได้แก่ วัดไทร เขตจอมทอง สมุทรสาคร สมุทรสงคราม ราชบุรี และต่อเนื่องเข้าสู่เขตป่าเขา ผ่านพื้นที่อย่างไทรโยค จนถึงด่านท่าขนุนและท่าดินแดง

เมื่อกองทัพมาถึงด่านท่าขนุน ได้มีการตั้งค่ายบริเวณเชิงเขา จากนั้นพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงมีพระราชดำรัสให้รวบรวมกำลังไพร่พล ซึ่งประกอบด้วยชาวลาว มอญ เขมร และไทย เพื่อเข้าตีค่ายพม่าที่ตั้งอยู่ที่ท่าดินแดง

การสู้รบดำเนินไปเป็นเวลาสามวันเต็ม ในที่สุดทัพพม่าก็พ่ายแพ้ กองทัพไทยเป็นฝ่ายมีชัย และได้ติดตามพม่าที่หลบหนีไปจนถึงบริเวณลำน้ำแม่กษัตริย์ การรบในครั้งนั้นจึงสิ้นสุดลงด้วยชัยชนะของฝ่ายไทย

5.คุณค่า

5.1คุณค่าทางประวัติศาสตร์

ให้ข้อมูลเกี่ยวกับเหตุการณ์สงครามไทย-พม่าสมัยรัชกาลที่ 1 โดยเฉพาะศึกท่าดินแดง พ.ศ. 2329

บันทึกเส้นทางการเดินทัพจริงทั้งทางน้ำและบก ตั้งแต่กรุงเทพฯ ถึงท่าดินแดง ซึ่งมีประโยชน์ต่อการศึกษาภูมิศาสตร์และยุทธศาสตร์ในอดีต

5.2คุณค่าทางจริยธรรมและคติสอนใจ

สะท้อนความรักชาติ ความเสียสละ ความกล้าหาญ และความเป็นผู้นำของพระมหากษัตริย์

ให้คติเตือนใจเกี่ยวกับหน้าที่และความรับผิดชอบของคนในชาติ

ส่งเสริมความสามัคคีของชนชาติที่แตกต่างกัน (ไทย ลาว มอญ เขมร) ในการร่วมรบเพื่อประเทศ

5.3คุณค่าทางภาษา

ใช้คำสละสลวย มีฉันทลักษณ์ชัดเจน จังหวะไพเราะ

ช่วยอนุรักษ์ภาษาไทยแบบโบราณ และคำราชาศัพท์หลายคำ

ใช้เป็นแบบอย่างในการศึกษาการเขียนกลอนหรือวรรณคดีประเภทนิราศ

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1)

สมัยที่แต่ง:สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น (พุทธศตวรรษที่ 24)

2. จุดมุ่งหมายในการแต่งรามเกียรติ์ พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช มีหลายประการ : เพื่อรวบรวมวรรณคดีเก่ามิให้สูญหาย

เนื่องจากรามเกียรติ์เป็นวรรณคดีสำคัญที่มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา การรวบรวมและพระราชนิพนธ์ขึ้นใหม่เป็นการรักษาคุณค่าทางวรรณกรรม

•เพื่อใช้เป็นบทละครใน

โดยเฉพาะสำหรับใช้ในการแสดงโขนของหลวง

•เพื่อเป็นเครื่องบันเทิงใจแก่ราษฎร

และเพื่อปลุกปลอบใจราษฎรในช่วงต้นรัตนโกสินทร์ที่สังคมยังไม่มีเสถียรภาพ

เพื่อแทรกคติธรรมและข้อคิดในการดำเนินชีวิต

เช่น ความกตัญญู ความยุติธรรม และความกล้าหาญ

•เพื่อแสดงให้เห็นถึงระเบียบจักรวาลและลำดับชั้นทางสังคม

โดยเฉพาะการแสดงความชอบธรรมในการปกครองและสถานะของพระมหากษัตริย์

3. รูปแบบคำประพันธ์ในบทละครเรื่องรามเกียรติ์พระราชนิพนธ์ คือ กลอนบทละคร. กลอนบทละครนี้มีลักษณะบังคับคล้ายกับกลอนสุภาพ แต่มีการยืดหยุ่นในเรื่องจำนวนคำในแต่ละวรรค และมักมีคำขึ้นต้น เช่น "เมื่อนั้น", "บัดนั้น", หรือ "มาจะกล่าวบทไป".

4. เนื้อหา รามเกียรติ์เป็นวรรณกรรมมหากาพย์ที่เล่าเรื่องราวความขัดแย้งระหว่างพระรามและทศกัณฐ์ โดยมีตัวละครหลักคือพระราม (อวตารของพระนารายณ์) และนางสีดา (ชายาของพระราม) กับทศกัณฐ์ (ยักษ์ผู้มีสิบหน้า) ซึ่งเป็นตัวแทนของความดีและความชั่วตามลำดับ. การอภิเษกสมรส:

การอภิเษกสมรสของพระรามและนางสีดา การอภิเษกสมรสครั้งแรก และการอภิเษกสมรสครั้งที่สองหลังจากที่พระรามได้นางสีดาคืน.

5. บทละครเรื่องรามเกียรติ์ พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช มีคุณค่าทั้งด้านวรรณศิลป์ สังคม และวัฒนธรรม. ในด้านวรรณศิลป์ รามเกียรติ์ถือเป็นวรรณคดีที่งดงาม มีการสอดประสานวรรณศิลป์ คีตศิลป์ นาฏศิลป์ และทัศนศิลป์ไว้อย่างกลมกลืน. ด้านสังคม รามเกียรติ์สะท้อนให้เห็นถึงสภาพชีวิตความเป็นอยู่ ค่านิยม และความเชื่อของบรรพบุรุษไทย รวมถึงเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์. นอกจากนี้ ยังเป็นเครื่องมือในการยอพระเกียรติพระมหากษัตริย์และแสดงถึงความเจริญทางวัฒนธรรมของชาติ.

1. ผู้แต่งและสมัยที่แต่ง

• ผู้แต่ง : สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส

• สมัยที่แต่ง : รัชกาลที่ 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ (ราว พ.ศ. 2360–2365)

2. จุดมุ่งหมายในการแต่ง

• เพื่อสรรเสริญและพรรณนาความงามของ พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร (พระแก้วมรกต)

• เพื่อบันทึกและเชิดชูพระเกียรติยศของพระมหากษัตริย์

• เพื่อให้ข้อคิดทางพุทธศาสนา แฝงคติธรรม

3. รูปแบบคำประพันธ์

• ประเภท ลิลิต คือผสมระหว่าง
  

  • โคลง (โคลงสุภาพ, โคลงดั้น)

  • ร่ายสุภาพ

• 
  

• ใช้ภาษากวีแบบราชสำนัก เน้นการเล่นเสียง สัมผัสอักษรและสัมผัสสระ

4. เนื้อหา

แบ่งได้คร่าว ๆ ดังนี้

1. พรรณนาพระแก้วมรกต ความงดงามและความศักดิ์สิทธิ์

2. เล่าประวัติการอัญเชิญพระแก้วมรกตจากต่างเมืองมาสู่กรุงรัตนโกสินทร์

3. กล่าวถึงพระราชพิธีบูชาและการประดับเครื่องทรง

4. แฝงคติธรรมและข้อเตือนใจเรื่องความไม่เที่ยงของสรรพสิ่ง

5. คุณค่า

• คุณค่าด้านวรรณศิลป์ : ภาษาไพเราะ ประณีต ใช้ภาพพจน์และสัมผัสงดงาม

• คุณค่าด้านประวัติศาสตร์ : เป็นหลักฐานเกี่ยวกับพระแก้วมรกตและพระราชพิธีสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น

• คุณค่าด้านศาสนาและคติธรรม : ส่งเสริมความศรัทธาในพระพุทธศาสนา และปลูกฝังความกตัญญูต่อสถาบันพระมหากษัตริย์

• คุณค่าด้านวัฒนธรรม : สะท้อนพิธีกรรมและศิลปะการแต่งกายแบบโบราณ

นางสาวพรรญารัตน์ กันยากุล

1.ผู้แต่งและสมัยที่แต่ง

ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชแต่งขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โดยมีการแปลและเรียบเรียงขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2328

2.จุดมุ่งหมายในการแต่ง

เพื่อเป็นหนังสือสำหรับบำรุงสติปัญญาของพระบรมวงศานุวงศ์และข้าราช

3.รูปแบบคำประพันธ์

ใช้รูปแบบคำประพันธ์ ร้อยแก้ว

4.เนื้อหา

เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับความกล้าหาญ ความจงรักภักดี

5.คุณค่า

มีคุณค่าหลายด้าน ทั้งด้านวรรณศิลป์และด้านสังคม. ด้านวรรณศิลป์นั้น โดดเด่นด้วยสำนวนภาษาที่ไพเราะและจับใจ. ส่วนด้านสังคม คุณค่าที่ได้รับคือ การรักษาคำพูด

ไม่ปรากฏผู้แต่งดั้งเดิม

แต่งเป็นกลอนอ่านในสมัยกรุงธนบุรี

ชำระและเรียบเรียงโดยหลวงบำรุงสุวรรณ สมัยรัชกาลที่ 4

2. จุดมุ่งหมายในการแต่ง

ถ่ายทอดคติธรรม ความรักมั่นคง กตัญญู และปัญญา

เพื่อความบันเทิงและการสืบสานตำนานท้องถิ่นอีสานใต้

อธิบายที่มาของชื่อสถานที่และโบราณสถาน

3. รูปแบบคำประพันธ์

กลอนสุภาพ (กลอนแปด)

ใช้สัมผัสระหว่างวรรคและบท

เขียนเป็น กลอนอ่าน เพื่ออ่านเล่าเรื่อง

4. เนื้อหา

เจ้าชายปาจิตตกุมารออกเดินทางตามคำทำนายโหร เพื่อตามหาคู่ครอง

พบหญิงม่ายตั้งครรภ์ในเมืองพาราณสี จึงช่วยทำนาแทน และขอหมั้นบุตรในครรภ์ถ้าเป็นหญิง

บุตรสาวชื่อ “อรพิมพ์” เติบโตขึ้นและแต่งงานกับปาจิตตกุมาร

อรพิมพ์ถูกพรหมทัตกุมารลักพาตัว เกิดเหตุผจญภัยและการพลัดพรากหลายครั้ง

ทั้งสองใช้สติปัญญาและความกล้าหาญฝ่าฟันอุปสรรค จนกลับมาอยู่ด้วยกัน

ครองราชย์โดยยึดหลักธรรม ปกครองบ้านเมืองจนสิ้นพระชนม์

5. คุณค่า

ด้านเนื้อหา : คติเรื่องความรัก ความเพียร ความซื่อสัตย์

ด้านวรรณศิลป์ : กลอนไพเราะ มีภาพพจน์และภาษาสละสลวย

ด้านสังคมวัฒนธรรม : สะท้อนวิถีชีวิต ความเชื่อ และภูมิทัศน์วัฒนธรรม

ด้านประวัติศาสตร์ : เชื่อมโยงกับตำนานและสถานที่สำคัญในภาคอีสาน