De overheersende stemming van het boek is dat ieder karakter in het boek klaar is met de gehele oorlog, ze willen dat er geen bloed meer vloeit onder het volk zelf (wat in het boek duidelijk wordt weergegeven), ze willen hun zonen die naar het front zijn gestuurd weer terug (ook weer duidelijk in het boek weergegeven door bijvoorbeeld de broer van Victor en de broer zijn beste vriend) en hoe de personages in het boek het onzin vinden hoeveel onnodig bloed wordt vergoten op in de loopgraven. Al met al geeft dit fragment hetzelfde gevoel als het boek.

tekst:
Een felle strijd is weer bereid,
Tusschen Europeesche staten,
In ieder land vindt het een schand,
Oorlog ja zal men steeds haten.
Volkeren gaan elkaar vermoorden,
Onschuldig bloed roept in accoorden:

Refrein: Waarom is er geen vrede,
Moet er steeds oorlog zijn.
Daar wordt zooveel geleden
Op het slagveld ziet men bitter lîjn.
Vaders van huisgezinnen
Trekken ten strijde heen.
Vrouwen en kinderen treuren thuis.
O oorlog, o schrikwekkend kruis.

Daar in de schuur, bij ‘t knappend vuur,
Zitten twee grijsaards te droomen,
Hun eenigst kind, door hen bemind,
Moest onder de wapens komen.
Op zekeren dag hun leed was groot,
Hun eenigst kind, hun zoon was dood.

Metallica,  For Whom the Bell Tolls 

 

Het motto slaat vooral terug op het verhaal vanwege Nest zijn brieven en de dingen die een handvol van personages in het boek zeggen. In de brieven van Nest zegt hij meerdere keren over hoe nutteloos het allemaal is en dat hij en zijn kameraden niet weten waarom ze vechten, zoveel doden voor slechts een paar extra meters, hoe onzinnig het is wat ze moeten doen. Dit is vooral de connectie die Victor meekrijgt van de oorlog voordat hij op pad gaat om zijn hond te vinden. Onderweg komt hij mensen tegen die het allemaal eens zijn met wat Nest al in zijn brieven heeft geschreven en naar het einde van het boek is Victor zelf bewust van hoe nutteloos en onzinnig de oorlog is voor een paar extra meters na het horen van de dood van zijn broer. Het motto geeft hoe mensen in het begin de oorlog geweldig vonden, zelfs Victor vond dat zijn broer moest vechten om te bewijzen dat hij een echte man was. Maar na het horen van wat er echt aan het front gebeurt, is het niks anders meer dan onzinnigheid en niet-wetend moorden van anderen.

 

De oorlog wordt zo vaak opgebracht in het boek en vooral de gevolgen zijn een overheersend motief van het boek, dezelfde gedachte komt steeds naar voren ‘De oorlog doet meer kwaadschiks dan goedschiks.’ (niet de letterlijke gedachte maar de simpele uitleg van hoe ieder personage er over denkt.). De titel helpt hier ook weer mee met het verklaren van het thema, het gaat zo slecht met de burgers vanwege de oorlog dat ze worden geforceerd om of hond te eten, of niks te eten. De personages in het boem hebben allemaal wel een verhaal over gevolgen van de oorlog, voor de vrouw met baard is het haar man die naar het front toe is gestuurd en nu voor de rest van haar leven alleen zal moeten zijn, voor de mensen in het ‘Café De Tien Billekens’ zijn het hun zoons die zijn weggestuurd en zijn gestorven, de vervuilde melk die hun kinderen ziek maakt, hoe het bier meer water is dan bier, hoe ze de melkvervalser hebben moeten vermoorden of het zou nog erger uit de hand lopen maar de klapper komt toch uiteindelijk bij Victor als hij hoort dat zijn broer is overleden en het zijn missie maakt om een verboden lied dat fel tegen de oorlog is overal te laten horen in de hoop dat de oorlog stopt. Het verboden lied gaat als volgt:

 

Doet den oorlog oorlog aan!’