1. Pendidikan berteraskan agama islam : Masjid, surau dan rumah tok guru menjadi pusat pengajian utama . Ilmu yang diajar seperti Al-Quran , hadis, tauhid , fiqah dan akhlak .

   
   

2. Sistem tidak formal tetapi berstruktur secara sosial : Tiada kurikulum rasmi atau peperiksaan rasmi namun sistem pendidikan masih berfungsi dengan teratur sebab dikawal oleh struktur sosial masyarakat sendiri . Murid belajar mengikut kemampuan dan masa .

   
   

3. Penubuhan institusi madrasah : Sistem madrasah diperkenalkan untuk menggantikan sistem pondok yang kurang berstruktur serta membawa pembaharuan dalam pendidikan melayu . Sistem madrasah yang lebih teratur juga membolehkan pelajar tinggal berdekatan dengan pusat ilmu, malah menyediakan kemudahan tempat tinggal secara percuma kepada para pelajar .

1. Pendidikan tidak seimbang : Pendidikan diberi secara berpilih-pilih berdasarkan kelas sosial dan kaum . Orang Melayu di luar bandar hanya diberikan pendidikan asas supaya terus kekal sebagai petani dan nelayan , manakala golongan elit bandar yang biasanya keturunan raja dan bangsawan berpeluang ke sekolah inggeris .

2. Pendidikan berorientasikan kepentingan penjajah : Sistem pendidikan pada zaman penjajahan dibentuk bukan untuk bantu rakyat tempatan menjadi bijak atau maju tetapi lebih kepada memenuhi keperluan penjajah sendiri . British hanya mahu lahirkan rakyat yang boleh bekerja untuk mereka . Sebagai contoh , kerani guru rendah . atau pekerja dalam jabatan kerajaan kolonial .

3. Bersifat berpecah mengikut kaum dan bahasa : Sistem pendidikan masa penjajahan terpisah mengikut etnik . British mengamalkan dasar ''pecah dan perintah'' , jadi sekolah Melayu , Cina , Tamil, dan Ingerris ditubuhkan secara berasingan .

Dijangka tarikh pembentukan Malaysia diisytiharkan pada 31 Ogos 1963 , tetapi ditangguhkan kepada 16 September 1963 kerana menunggu laporan Setiausaha Bangsa-Bangsa Bersatu (SBB) . Penubuhan Malaysia menjadi satu langkah yang sangat memberi impak besar demi memperkukuhkan kedudukan negara di peringkat antarabangsa .

1. Penggunaan Bahasa Melayu :

Akta Pelajaran 1961 yang digubal dari Laporan Abdul Rahman Talib , Bahasa Melayu menjadi bahasa utama di hampir semua peringkat pendidikan daripada sekolah rendah hingga instutusi pengajian tinggi .

2. Kurikulum dan peperiksaan :

Sistem pendidikan era kemerdekaan telah diseragamkan tanpa mengira aliran sekolah . Peperiksaan awam diadakan dalam Bahasa Melayu , oleh itu semua calon mesti lulus Bahasa melayu untuk menjalani pembelajaran di peringkat sekolah menengah .

3. Akses telus pendidikan :

Kerajaan Malaysia telah menjalankan reformasi yang teguh untuk pendidikan rakyat. Hal ini sering menjadi tanda tanya masyarakat , oleh itu pendidikan diperluas secara beransur-ansur untuk memastikan semua rakyat mendapat peluang pendidikan dengan lebih mudah dan tersusun . Akses pendidikan ini tiada sebarang penyekatan perbezaan kaum , budaya , etnik mahupun warna kulit .

2. Pendidikan untuk semua rakyat : Kerajaan memperkenalkan pendidikan rendah percuma supaya semua kanak-kanak mendapat peluang belajar tanpa mengira kaum , agama , atau latar belakang ekonomi . Sekolah dibina di bandar dan luar bandar bagi memastikan rakyat luar bandar tidak ketinggalan dalam arus pendidikan .

   
   

3. Pembangunan Pendidikan Teknik dan Tinggi : Kerajaan juga menubuhkan pelbagai sekolah teknik , maktab perguruan dan universiti tempatan seperti Universiti Malaya (1959) dan Universiti Kebangsaan Malaysia (1970). Tujuannya ialah untuk melahirkan tenaga mahir tempatan yang mampu memajukan ekonomi negara tanpa bergantung kepada tenaga asing .

2. Perkembangan teknologi pendidikan : Pada 1960-1970-an teknologi pendidikan masih sederhana hanya terdapat beberapa alat bantu mengajar seperti projektor slaid , pita rakaman dan televisyen pendidikan . Pada peringkat pertengahan (1980-1990-an) penggunaan komputer dan teknologi audio visual mula diperkenalkan di sekolah menengah dan universiti. Akhir 1990-an telah menuju era digital seperti penggunaan komputer peribadi dan internet dalam pendidikan . Ini memperluas akses pendidikan dan infomasi kepada rakyat .

Menuju era masa depan , sistem pendidikan Malaysia menekan kemahiran abad ke-21 seperti pemikiran kritikal dan penyelesaian masalah , kreativiti dan inovasi , kemahiran digital dan teknolgi maklumat yang lebih meluas , komunikasi serta kerjasama global .

1. Teknologi tunggak utama : Internet menjadi salah satu sumber yang terpenting dalam memperolehi matlumat selain dari buku-buku yang berada di perpustakan mahupun dirumah . Keluasan rangkuman internet yang tiada batas dapat membantu proses pembelajaran yang lebih jimat waktu dan tenaga . Pada era wabak Covid-19 melanda pembelajaran  dalam talian seperti Google Classroom sangat memudahkan kegiatan guru dan pelajar . Penyekataan keluar rumah yang diisytiharkan oleh Menteri Kesihatan Malaysia ketika wabak Covid-19 menjadi satu beban yang berdampak besar dikalangan pelajar yang menduduki peperiksaan besar seperti Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) . Oleh itu , teknologi yang sedia ada dapat digunakan dengan sebaik mungkin demi pendidikan pelajar-pelajar yang terlibat .

   
   

2. Pendidikan bertaraf global : Pendidikan Malaysia telah mencapai standard antarabangsa dan melahirakan pelajar yang mampu bersaing di peringkat dunia. Penguasaan ilmu , kemahiran teknologi , bahasa antarabangsa dapat diperolehi dengan luas oleh pelajar di Malaysia . Pelajar juga digalakkan mempunyai sifat terbuka dan pengetahuan tentang budaya dunia agar dapat menyesuaikan diri dalam masyarakat global . Malaysia kini bersaingan dengan negara luar dalam melahirkan generasi berilmu dan berdaya saing.

1. Kepercayaan kepada Tuhan sebagai asas kehidupan : Nilai kepercayaan kepada Tuhan merupakan tunjang utama dalam sistem pendidikan negara . Walaupun dunia semakin moden dan sains semakin maju , pendidikan Malaysia tetap menekankan aspek kerohanian dan keimanan agar pelajar tidak terpesong daripada nilai moral dan agama. Kepercayaan kepada Tuhan mendorong pelajar supaya sentiasa bersyukur, jujur, amanah dan berakhlak baik dalam setiap tindakan .

2. Kepercayaan kepada ilmu sebagai asas kemajuan : Pendidikan masa kini menekankan bahawa ilmu merupakan kunci kepada kemajuan diri , masyarakat dan negara . Pelajar perlu yakin bahawa dengan menuntut ilmu, mereka mampu mengubah nasib dan mencapai kejayaan dalam kehidupan . Dalam dunia yang semakin mencabar , ilmu bukan sekadar untuk peperiksaan , tetapi sebagai bekalan menghadapi masa depan yang berasaskan pengetahuan dan teknologi . Oleh itu , pelajar digalakkan untuk belajar sepanjang hayat , berfikir secara kritikal dan menggunakan ilmu dengan bijak demi kemajuan negara .

3. Kepercayaan kepada ilmu sebagai asas kemajuan : Pendidikan masa kini menekankan bahawa ilmu merupakan kunci kepada kemajuan diri , masyarakat dan negara . Pelajar perlu yakin bahawa dengan menuntut ilmu, mereka mampu mengubah nasib dan mencapai kejayaan dalam kehidupan . Dalam dunia yang semakin mencabar , ilmu bukan sekadar untuk peperiksaan , tetapi sebagai bekalan menghadapi masa depan yang berasaskan pengetahuan dan teknologi . Oleh itu , pelajar digalakkan untuk belajar sepanjang hayat , berfikir secara kritikal dan menggunakan ilmu dengan bijak demi kemajuan negara .