ការឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីមុខវិជ្ជាភាសាខ្មែរ by Chen Sreynit

សប្ដាហ៍ទី១

chensreynit19 — 2022-06-24 04:41:49 UTC

១.ការណែនាំខ្លួន
នាងខ្ញុំឈ្មោះ ចេន ស្រីនីត
ភេទស្រី
ឆ្នាំទី១
ជំនាញ អក្សរសាស្រ្ដខ្មែរ
២.រៀនចំណ្ដាប់ធ្នាប់ ជ្រើសរើសប្រធានថ្នាក់និងអនុប្រធានចំនួន២នាក់។

សប្ដាហ៍ទី២

chensreynit19 — 2022-06-24 04:52:02 UTC

មេរៀនទី១ សញ្ញាណទូទៅនៃភាសា
១.ភាសាជាអ្វី?
ភាសាជាឧបករណ៍នៃគំនិតដែលមនុស្សបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ប្រាស្រយទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងការរស់នៅនៅក្នុងសង្គម។
២.អម្បូរនៃភាសា
អម្បូរនាំភាសាមានចំនួន២០អម្បូរ។
៣.បែបនៃភាសា
គេអាចចែកភាសាទៅតាមប្រវត្តិនិងបម្រើបម្រាស់របស់វា
-ភាសាមេ
-ភាសាញាតិ
-ភាសាកំណើត
-ភាសារស់
-ភាសាស្លាប់
-ភាសាយាន
-គ្រាមភាសា
-ទេសភ

សប្ដាហ៍ទី៣

chensreynit19 — 2022-06-24 05:07:58 UTC

មេរៀនទី២ ឯកត្តាផ្សេងៗរបស់ភាសា
១.សទ្ទ
សទ្ទគឺជាឯកតាតូចបំផុតដែលមិនអាចបំបែកតទៅទៀតបានសម្រាប់ចូលរួមបង្កើតពាក្យហើយគ្មានន័យខ្លួនឯងទេ សទ្ទអាចជាស្រ:ឬព្យញ្ជនៈ។
២.រូបសទ្ទ
រូបសទ្ទគឺជាឯកតាតូចបំផុតរបស់ភាសាដែលមិនអាចបំបែកតទៅទៀតបានសម្រាប់ចូលរួមបង្កើតពាក្យហើយមានន័យ
៣.ព្យាង្គ
ព្យាង្គគឺជាសូររួមនៃសទ្ទដែលបន្លឺឡើងតែមួយបន្សាយសំឡេង។
៣.១សទ្ទក្នុងព្យាង្គ
សទ្ទក្នុងព្យាង្គមានបីគឺ
-សទ្ទដើមព្យាង្គ
-សទ្ទកណ្ដាលព្យាង្គ
-សទ្ទចុងព្យាង្គ។
៣.២លក្ខណ:របស់ព្យាង្គ
១.មូលភេទអ-អ៊
-ព្យាង្គពួក អ មានសញ្ញាព្យញ្ជនៈ:ដើមពួកអ។
-ព្យាង្គពួក អ៊ មានដើមពួក អ៊។
២.តាមលក្ខណ:ខ្យល់
ព្យាង្គមាន៤យ៉ាងគឺ
-ព្យាង្គបើក
-ព្យាង្គបិទ
-ព្យាង្គមានស្រ:វែង
-ព្យាង្គមានស្រ:ខ្លី។
៣.៣ប្រភេទព្យាង្គនិងវិធីសរសេរច្រើនព្យាង្គ
៣.១ព្យាង្គរាយ
ឧទាហរណ៍:រីក ដើរ ឡាន សួរ ស លឿង។ល។
៣.២.ព្យាង្គតំរួត
ឧទាហរណ៍:ថ្ម ក្រ ល្អ ក្រម ផ្ដាច់ ផ្ចិតផ្ចង់។
៣.៣ព្យាង្គផ្ញើជើង
ឧទាហរណ៍:ពន្ធ សាន្ដ ពុម្ព ចិត្ត មន្ដ។
៣.៤ព្យាង្គកប់
ឧទាហរណ៍: ហ្ម ហ្វូង អ្នក ហ្លួង ។
៣.៥ព្យាង្គលឹប
ឧទាហរណ៍:ព្រាហ្មណ៍ ព្រហ្ម ។
៣.៦ព្យាង្គហើរ
ឧបករណ៍: ពណ៌សម្បុរ ពណ៌នា ព័ត៌មាន មត៌ត ពេញបូណ៌មី។
៣.៧ព្យាង្គកាត់
ឧទាហរណ៍:ស្តម្ភ ក្រិត្យ ព្យាង្គ ក្សាន្ដ។
៣.៨រាយព្យាង្គនឬវិធីរាយព្យាង្គ
ឧទាហរណ៍: រីករាយ ស្តុកស្តម្ភ ចៅក្រម ប្រពន្ធ ពន្ធដា ក្រមស្ថាពរ។
៣.៩តំរួតព្យាង្គឬវិធីតំរួតព្យាង្គ
ឧទាហរណ៍:បង្កើត បង្ក ដណ្ដើម សង្រ្គាម បង្រ្កាប សង្រ្គោះ។
៣.១០វិធីកាត់
ឧទាហរណ៍:វេយ្យាករណ៍ អណ្ដែតអណ្ដូង រជ្ជកាល សង្រ្គាមលោក សង្រ្កាន្ដ។
៤.ពាក្យ
ពាក្យគឺជាសូររួមនៃសទ្ទដែលបង្កើតបានមួយបន្សាយសំឡេង ពីរបន្សាយសំឡេង បីបន្សាយសំឡេង ឬបួនបន្សាយសំឡេងហើយមានន័យគ្រប់គ្រាន់ស្ដាប់បាន។

សប្ដាហ៍ទី៤

chensreynit19 — 2022-06-24 05:10:40 UTC

៥.កន្សោមពាក្យ
៥.១កន្សោមពាក្យ(ក.ន.)
កន្សោមពាក្យគឺជាពាក្យឬក្រុមដែលអាចយកមកប្រើបាន មានមុខងារជាប្រធាន កម្មបទផ្ទាល់ គុណប្រធាន កម្មទេសកាលរបស់កិរិយាន៨ងជាឧបបទរបស់កន្សោមនាម។
៥.១.១ ធាតុនៃកន្សោមនាម
កន្សោមជាប្រធានធាតុផ្សេងៗដូចជា
ក.ន=ន.
ក.ន=ន.+កំ
ក.ន=ន.+ក.ម.ធ
ក.ន=ន.+ឈ+ន.
ក.ន=ន.+ព.+កំ
៥.១.២ពង្រីកនៃកន្សោមនាម
គេអាចពង្រីកនាមដោយវិធី២យ៉ាងគឺ ពង្រីករណ និង ពង្រីកមិនរណប។
៥.២កន្សោមកិរិយា
កន្សោមកិរោយាគឺជាពាក្យឬក្រុមពាក្យ ដែលជាប្រាប់នៃអំពើរបស់ប្រធាន។
៥.៣កន្សោមមានធ្នាក់
កន្សោមមានធ្នាក់គឺជាកន្សោមពាក្យដែលអាចប្រើបានមុខងារជា កម្មបំពេញបទរបស់កន្សោមនាម កម្មបទមិនផ្ទាល់ កម្មទេសកាលឬជាកម្មភ្នាក់ងាររបស់កន្សោមកិរិយា។
៥.៤កន្សោមគុណនាម
កន្សោមគុណនាមគឺផ្ដើមឡើងដោយគុណនាមប្រក្រតីជាមួយគុណកិរិយាដែក់បន្ដបន្ទាប់នៅខាងស្ដាំឡុណនាមប្រក្រតីនោះ សម្រាប់បញ្ជាក់លក្ខណ:ឲ្យគុណនាមបង្គោលឲ្យមានន័យកាន់តែច្បាស់លាស់។
៥.៤កន្សោមគុណកិរិយា
កន្សោមគុណកិរិយាគឺជាគុណកិរិយាដែលដាក់ខាងស្ដាំបន្ដបន្ទាប់ សម្រាប់បញ្ជាក់លក្ខណ:បង្គោលឲ្យកាន់តែមានន័យច្បាស់លាស់។

សប្ដាហ៍ទី៥

chensreynit19 — 2022-06-24 05:44:26 UTC

៦ល្បះ
ល្បះគឺជាការបន្សំរវាងកន្សោមពាក្យដែល មាន ន័យគ្រប់ គ្រាន់ ស្តាប់បាន បញ្ចប់ដោយ (?) សញ្ញា(!) សញ្ញា(។)

_ទម្រង់ល្បះមានដូចជា

+ល្បះទោល

+ល្បះផ្សំ

+ល្បះក្រង

_បែបនៃល្បះមានដូចជា

+ល្បះបញ្ជាក់

+ល្បះសំណួរ

+ល្បះបញ្ជា

+ល្បះឧទាន

៧.កថាខណ្ឌ
កថាខណ្ឌគឺជាល្បះមួយចំនួន ដែលសរសេរអំពី ប្រធានបទមួយឫល្បះមួយក្រុមដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នា ហើយនិយាយពីគោលគំនិតមួយ។

សប្ដាហ៍ទី៦

chensreynit19 — 2022-06-24 05:48:43 UTC

១.វិធីកម្លាយផ្នត់ដើម
វិធីកម្លាយផ្នត់ដើមមាន៤ទម្រង់គឺ (ព-) (ពស-) (ពសព-) (ពពស-)។
១.១ផ្នត់ដើមទម្រង់(ព-)
ឧទាហរណ៍ បាំង+[ក-] >ល្បង
បូត+[ច-] >ច្បូត
១.២ផ្នត់ដើមទម្រង់(ពស-)
ឧទាហរណ៍
កូរ+[ក-] >កកូរ
ចឹក+[ច-]>ចចឹក
តាង+[ត-]>តតាង
១.៣ផ្នត់ដើមទម្រង់(ពសព-)
ឧទាហរណ៍
កៀប+[រ'ង-]>តង្កៀប
រុត+[អ'ង-]>អង្រុត
១.៤ផ្នត់ដើមទម្រង់(ពពស-)
ឧទាហរណ៍
វាត់+[គ្រ-]>គ្រវាត់
បាច់+[ច្រ-]>ច្របាច់
១.៥ផ្នត់ដើទម្រង់(ពសព-)
ផ្នត់ដើមទម្រង់(ពសព-)
ឧទាហរណ៍:ផ្នត់ដើម[ព'ន-]
ពាក្យឬស ផ្នត់ ពាក្យកម្លាយ
លឺ + [ព'ន-] >ពន្លឺ
លាក់ + [ព'ន-] >ពន្លាក់
យា + [ព'ន-] >ពន្យា
លត់ + [ព'ន-] >ពន្លត់
លាត + [ព'ន-] >ពន្លាត
លែង + [ព'ន-] >ពន្លែង
លយ + [ព'ន-] >ពន្លយ
លិច + [ព'ន-] >ពន្លិច
លឹប + [ព'ន-] >ពន្លឹប
លាត់ + [ព'ន-] >ពន្លាត់

សប្ដាហ៍ទី៧

chensreynit19 — 2022-06-24 06:01:05 UTC

២.កម្លាយផ្នត់ជែកមានបួនទម្រង់ គឺ (-ព-) (សព-)(-ស/ព-) (-សព/ព-)

_ផ្នត់ជែក ក្នុងទម្រង់ (-ព-) មានផ្នត់ [-ន-] [-ម-] [-ប-]

_ផ្នត់ជែកក្នុងទម្រង់ (-សព-) មានផ្នត់ [-អ'ម-] [-អ៊'ម-]

[-អ'ង-] [-អ៊'ង-] [-អ'ន-] [-អ៊'ន-] [-អ'ញ-] [-អ' ណ-]

_ផ្នត់ជែកក្នុងទម្រង់ (-ស/ព-) មានផ្នត់ [-អ៊/ន-] [-អ៊/ប-]

[-អ៊/ប]

_ផ្នត់ជែកក្នុងទម្រង់ (-សព/ព) មានផ្នត់ [-អ'ម/ណ-]

[-អ៊'ម/ន]

សប្ដាទី៨

chensreynit19 — 2022-06-24 06:04:05 UTC

២.វិធីបន្សំ
_ទម្រង់ស្នួល_បន្សំ គឺជាទម្រង់មួយដែលគេដាក់ធាតុ សួលនៅខាង ដើមជាព្យាង្គទីមួយរួចទើប ដាក់ធាតុបន្សំ

ជាព្យាង្គបន្តបន្ទាប់។
_ទម្រង់បន្សំ_ស្រួល ជាទម្រង់ មួយដែលគេដាក់ធាតុបន្សំ នៅខាងដើមជាព្យាង្គទីមួយរួចទើប ដាក់ធាតុ ស្រួលជា ដើមដៃ ចុងភូមិ ដើមឆ្នាំ មាត់ទន្លេ មុខផ្ទះ

ធាតុបន្ទាប់។

_ទម្រង់សមាស គឺជាទម្រង់មួយដែលទំនាក់ទំនងធាតុ របស់ពាក្យបន្សំមានលក្ខណៈដូចទម្រង់បន្សំ-ស្រួលផងនិង ទម្រង់ស្រួល-បន្សំផង។

មនុស្សអច្ឆរិយៈ

_ទម្រង់បង្គំ

តាយាយ ពូមីង ដងកាំបិត ស្លាបប្រចៀវ ភ្នែកគោ

_ទម្រង់បន្ថែម

+បន្ថែមដើម

ការតស៊ូ ភាពអស្ចារ្យ ឧត្តមសេនីយ៍ ឧត្តមគតិ

ឧបនិស្ស័យ

+បន្ថែមចុង

ឧក្រិដ្ឋជន សមត្ថកិច្ច សមិទ្ធផល នគរបាល មន្ទីរពេទ្យ។

សប្ដាហ៍ទី៩

chensreynit19 — 2022-06-24 06:07:07 UTC

៣. វិធីសំយោគ
ជាវិធីបង្កើតពាក្យសមាសដោយមានការរំលាយផ្នែកខ្លះនៃធាតុបន្សំបញ្ចូលគ្នា។
ឧទាហរណ៍:រូបបារម្មណ៌ រាជាណាចក្រ
-រូប+អារម្មណ៍ >រូបបារម្មណ៌
-រាជ+អាណាចក្រ >រាជាណាចក្រ។
របៀបបង្កើតPedlet

សប្ដាហ៍ទី១០

chensreynit19 — 2022-06-24 06:30:12 UTC

៤.វិធីសមាស
ជាវិធីមួយដែលកើតឡើងដោយការប្រើវិធីពីរឬច្រើនបញ្ចូលគ្នានៅកន្នុងការបង្កើតពាក្យមួយដែលយើងអាចហៅបានថាវិធីសំយោគផង។
៥.វិធីគន្លាស់
ជាវិធីបង្កើតពាក្យថ្មីៗដោយឆ្លាស់ព្យញ្ជន:និងស្រ:នៃព្យាង្គផ្សេងៗ។
៦.វិធីគន្លាស់កាត់
គឺជាវិធីមួយដែលខ្មែរប្រើសម្រាប់បង្កើតពាក្យថ្មីដោយផ្ដើមចេញពីការគន្លាស់សំណុំពាក្យមួយទាំងស្រុងឬដោយមួយអន្លើ រួចកាត់ចោលផ្នែកខ្លះនៃសំណុំពាក្យដែលគេគន្លាស់បាននោះដោយទុកតែព្យាង្គណាមួយដែលគេចង់បានយែប៉ុណ្ណោះដែលយើងអាចហៅបានថាវិធីសំយោគផងដែរ។
៧.បរោវាសព្ទ

ជាពាក្យដែលដើរតួជាបរិវារនៃពាក្យដើម ហើយពាក្យដើម នោះមានន័យច្បាស់លាស់របស់វា ចំណែកឯពាក្យបរិវាសព្ទខ្លួនឯងពុំមានន័យច្បាស់លាស់ឬពុំមានន័យសោះតែម្ដង។

សប្ដាហ៍ទី១១

chensreynit19 — 2022-06-24 06:31:21 UTC

៨.វិធីកម្ចី
វិធីកម្ចី គឺជាវិធីមួយដែលគ្រាន់តែធ្វេីខ្មែរភាវូបនីយកម្មទៅលេីពាក្យបរទេសដោយរក្សាទុកទាំងស្រុងឬមានការកែប្រែខ្លះៗនូវសូរដេីររបស់ពាក្យបរទេសនោះ។ រីឯអត្ថន័យវិញក៏យ៉ាងដូច្នោះដែរ។
ឧ. ម៉ូតូ សុីម៉ងត៍...។

សប្ដាហ៍ទី១២

chensreynit19 — 2022-06-24 06:32:05 UTC

៩. វិធីតម្រាប់សូរ
ជាវិធីបង្កេីតពាក្យដោយត្រាប់តាមសូរដែលបានឮ។
ឧ. តក់ៗ តុកៗ គ្រឹមៗ...។

មេរៀនទី៤ វណ្ណយុត្តនិងខណ្ឌសញ្ញា
១. វណ្ណយុត្ត
វណ្ណយុត្ត គឺជាអក្សរមួយប្រភេទដែលមានតួនាទីក្នុងការប្រកបសូរដូចស្រៈ ឬដូចព្យញ្ជនៈ ឬមានតួនាទីសម្លាប់សូរ។ល។
១.១. សញ្ញាធ្មេញកណ្តុរឬមុសិកទន្ត( " )
សញ្ញាធ្មេញកណ្តុរដាក់លេីដាក់លេីសញ្ញាព្យញ្ជនៈប្រាំពីរតួគឺ៖ ង ញ ប ម យ រ និងវ ឲទៅជា ង៉ ញ៉ ម៉ ប៉ យ៉ រ៉ វ៉។
ឧ. ង៉ែត ញ៉ែម...។
១.២. សញ្ញាសក់កឬត្រីសព្ទ (៊)
គេប្រេីសក់កដាក់លេីសញ្ញាព្រឹកបួនតួគឺ៖ ប ស ហ អ ឲទៅជា ប៊ ស៊ ហ៊ និងអ៊។
ឧ. ប៊ីចេង តស៊ូ...។

សប្ដាហ៍ទី១៤

chensreynit19 — 2022-06-24 07:01:46 UTC

សប្ដាហ៍ទី១៤
២. ខណ្ឌសញ្ញា
ខណ្ឌសញ្ញា គឺជាសញ្ញាប្រេីសម្រាប់រាំងឃ្លាឬសង្កាត់នៃសេចក្តីមួយៗឲដាច់ស្រឡះដោយឡែកពីគ្នា។ ខណ្ឌសញ្ញាមានពីប្រភេទគឺ សញ្ញាដែលបង្កេីតឡេីងដោយបុព្វបុរសខ្មែរនិងសញ្ញាដែលបង្កេីតឡេីងដោយការខ្ចីពីភាសាអឺរ៉ុប។

សប្ដាហ៍ទី១៥

chensreynit19 — 2022-06-24 07:10:03 UTC

២.២.ខណ្ឌសញ្ញា ខ្ចីពីបរទេស ខណ្ឌសញ្ញា ខ្ចីពី បរទេស មានដូចជា រជ្ជសញ្ញា ឫត្រៃ(_), វង់ក្រចក(), ចុចមួយឫចំណុច(.), ពងត្រី(...), ក្បៀស() ចំណុចក្បៀស (;), សញ្ញាសួរ (?) សញ្ញាឧទាន(!), អព្ភន្តរសញ្ញា ឫសញ្ញា ប្រកាស, ឃ្នាប ([])ää ({), ääшu({}), ñññ¡ (=), 19im(>), មកពី(<)។ល។

សប្ដាហ៍ទី១៦

chensreynit19 — 2022-06-24 07:11:04 UTC

មេរៀនទី៥ វេយ្យាករណ៍អត្ថបទ
១. ភាសាច្បាស់លាស់
គឺជាការពណ៍នាដោយប្រេីគុណនាមប្រក្រតីឬគុណនាមពណ៌ដេីម្បីបង្ហាញលក្ខណៈនាមឲកាន់តែច្បាស់លាស់។
ឧ. សាលារៀននៅក្បែរផ្សារ។
២.ភាសារស់រវេីក
គឺជាការពណ៌នាដោយប្រេីគុណកិរិយា ដេីម្បីបញ្ជាក់លក្ខណៈរបស់កិរិយាឲកាន់មានភាពរស់រវេីក។
៣. ភាសាឥន្រ្ទិយរូបារម្មណ៍
គឺជាភាសាដែលធ្វេីឲអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ហាក់បីដូចបានឃេីញនឹងភ្នែក ឮនឹងត្រចៀក ដឹងរសជាតិ ដឹងក្លិននឹងច្រមុះ ឬដឹងក្តៅ ត្រជាក់ដោយកាយ ពីអ្វីដែលអ្នកនិពន្ធបានពណ៌នា។

សប្ដាហ៍ទី១៣

chensreynit19 — 2022-06-24 07:19:41 UTC

១.៣. សញ្ញាលេខទោ( ៗ )
គេប្រេីពាក្យផ្ទូនដេីម្បីបង្ហាញអ្វីដែលមានចំនួនច្រេីន ដែលមានចំនួនដដែលៗ ដែលកេីនទៅ។ល។
១.៤. សញ្ញាលេខប្រាំបីឬអស្តា(៏)
ជាសញ្ញាសម្រាប់ដាក់លេីអក្សរប្រាំតួ៖ ក ដ ន ម ហ ដេីម្បីសង្កត់សូរឲធ្ងន់និងបង្រូញសូរឲខ្លី។
១.៥. សញ្ញាជេីងក្អែក
ពាក្យដែលមានសញ្ញា(៎) នៅខាងលេីត្រូវអានឲមានសំឡេងខ្លាំង។
ឧ. ចា៎
១.៦. រស្សសញ្ញាឬបន្តក់(់)
គេប្រេីរស្សសញ្ញាឬបន្តក់សម្រាប់បំបែកសំឡេងវែងឲខ្លី កំបុតធ្ងន់។
ឧ. កង់ សល់។
១.៩. សញ្ញាចុចពីរឬយុគលពិន្ទុ
គឺជាចំណុចមួយសម្រាប់ញុំាងស្រៈ អ ខ្មែរឲបញ្ចេញសំឡេងខ្លីតាមសូរ អាឬអ៊ា ប្រកបនឹង ក។ កាលណាព្យញ្ជនៈពួក អ អាន [អាក់] ហេីយព្យញ្ជនៈពួក អ៊ អានថា [អ៊ាក់]។

chensreynit19 — 2022-06-24 09:07:07 UTC

https://youtu.be/cVh7kHjIWi4