-Roi: giúp vi khuẩn di chuyển

-Ở một số vi khuẩn , bên ngoài thành tế bào còn có một lớp vỏ nhầy có chức năng giúp vi khuẩn tăng sức tự vệ hay bám dính vào các bề mặt , gây bệnh,…

-Dựa vào cấu tạo thành tế bào người ta chia vi khuẩn làm hai loại: gram âm và gram dương.

-Dựa vào cấu tạo thành tế bào người ta chia vi khuẩn làm hai loại: gram âm và gram dương.

+Là bào quan không có màng bao bọc.

+ Kích thước từ 15-25nm.

+ Thành phần hoá học chủ yếu là rARN và riboxom.

+ Mỗi tế bào có từ hàng vạn đến hàng triệu riboxom. Mỗi ribôxôm gồm một hạt lớn và một hạt bé.

-Chức năng: là nơi tổng hợp protein cho tế bào.

-Đa số vi khuẩn là đơn bào, cơ thể của chúng chỉ gồm 1 tế bào, có kích thước trung bình 1-3 micromet. Tế bào vi khuẩn rất đa dạng có thể là hình cầu, hình phẩy, hình que, hình xoắn,..

Chức năng: có vai trò quan trọng là bào quan hình thành nên thoi phân bào trong quá trình phân chia tế bào.

Chức năng: là nhà máy điện cung cấp nguồn năng lượng chính cho tế bào hoạt động là các phân tử ATP( vì chứa nhiều enzim chuyển hóa đường và chất hữu cơ thành năng lượng ATP). Tạo ra nhiều sản phẩm trung gian quan trọng trong quá trình chuyển hóa vật chất và năng lượng. 

Chức năng: thực hiện chức năng quang hợp chuyển đổi ánh sáng thành năng lượng hóa học tích lũy dưới dạng tinh bột. 

-Cấu trúc hiển vi của ribôxôm Riboxom ( còn gọi là hạt Palat, hạt ribonucleoprotein ) là một bào quan tuy kích thước rất bé và có cấu trúc không phức tạp nhưng có vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống của tế bào. Chúng là nơi thực hiện sự sinh tổng hợp prôtêin trong tế bào. Ribôxôm là những hạt rất bé dạng hình cầu có kích thước vào khoảng 20 – 35nm . Trong tế bào chất , ribôxôm có thể được đính ở mặt ngoài của lưới nổi chất có hạt. Các riboxôm cũng có thể định ở mặt ngoài của màng nhân. Ngoài ra các bôxôm có thể không liên hệ với màng lưới nổi chất, mà nằm tự do trong tế bào chất. Trong các tế bào có lưới nổi chất có hạt phát triển thì ribôxôm phần lớn là có liên hệ với mạng lưới , còn trong tế bào mà lưới có hai phát triển yếu( tế bào nến của biểu bì , tương bào non của hạch limphô và của tì ; noãn bào của người ... ) thì đa số các riboxôm nằm tự do trong tế bào chất .

-Nhiều dẫn liệu đã chứng minh rằng trong quá trình cá thể phát sinh thì lưới nội chất và ribôxôm có nguồn gốc độc lập . Trong quá trình phát triển phải chuột , các tế bào ngoại tiết của tuyến tuy các riboxom tự do xuất hiện đầu tiên và về sau ở các giai đoạn chậm hơn mới xuất hiện hệ thống lưới nổi chất , sau đó các ribôxôm mới có liên hệ với mạng lưới , bằng cách gắn với màng mạng lưới nhờ riboforin . Trong tế bào gan của chuột và tế bào nơron của gà con , số lượng các ribôxôm tự do giảm đi theo quá trình phát triển . Chính nhờ sự liên hệ của ribôxôm với lưới nội chất nên ribôxôm đã thể hiện vai trò tích cực của mình trong quá trình sinh tổng hợp prôtêin nhiều hơn so với ribôxôm tự do và đặc biệt là tổng hợp các protein và các enzim để tiết ra khỏi tế bào . Ribôxôm còn tồn tại trong ti thể và lục lạp , chúng thường được chứa trong chất nền tỉ thể và lục lạp . Trong tế bào vi khuẩn , ribôxôm phân tán tự do trong tế bào chất . Số lượng ribôxôm trong tế bào có thể thay đổi tuỳ trạng thái sinh lí , bình thường tế bào vi khuẩn có 10 000 – 100 000 ribôxôm , còn trong tế bào nhận thực số lượng ribôxôm có thể đạt tới hàng triệu hoặc nhiều hơn .

-Trong tế bào sống ribôxôm đóng vai trò là phân xưởng tổng hợp prôtêin . Vai trò của ribôxôm thể hiện ở chỗ chính trên riboxom các axit amin được tập hợp và được lắp ráp đúng chỗ tạo thành mạch pôlipeptit , theo đúng thông tin di truyền ở trong mạch mARN . Rất nhiều thí nghiệm đã thực hiện thành công sự tổng hợp các prôtêin trên các ribôxôm đã bị cô lập khỏi tế bào .

- Một trong những đặc tính của ribôxôm là tính ít đặc trưng , trên ribôxôm có thể được đính loại mARN lạ và protein được tổng hợp là loại prôtêin do mã chứa trong mARN đó . Ví dụ , khi tế bào vi khuẩn bị virut kí sinh thì chính trên ribôxôm của vị khuẩn đã tổng hợp nên protein của virut . Người ta đã dùng ribôxôm lấy từ hồng cầu lưới của thỏ để tổng hợp nên hemoglobin của cừu .

-Đồng thời nhiều dẫn liệu đã chứng minh rằng ribôxôm tham gia vào quá trình tổng hợp prôtêin không phải như một hợp chất hoá học , mà như một cấu trúc toàn vẹn và đặc trưng . Trong quá trình tổng hợp prôtêin không phải tất cả các ribôxôm đều hoạt động mà chỉ có các ribôxôm “ hoạt tính " hoạt động , chúng khác các ribôxôm khác ở chỗ sau khi nồng độ Mg bị giảm xuống chúng không bị phân giải thành các đơn vị nhỏ . Trong khi tổng hợp prôtêin không phải tất cả các ribôxôm “ hoạt tính đều tham gia cùng một lúc mà chỉ có khoảng 10 % tham gia . Tính chất hoạt động một cách liên hoàn “ hoạt động - nghỉ của ribôxôm đã bảo đảm cho chúng hoạt động trong thời gian lâu dài và khả năng hoạt động lớn . Các ribôxôm hoạt động không phải đơn độc mà phối hợp lại thành một liên hợp pôliribôxôm hay là " polixom " ( polisome ). Các polixôm tự do trong tế bào chất tổng hợp các prôtêin nội bào , còn polixóm trên mạng lưới chất tổng hợp các prôtêin là chất tiết ra ngoài . Trong sự tổng hợp prôtêin , ribôxôm không đóng vai trò thụ động như là nơi chứa sợi mARN mà có vai trò tích cực , và trong quá trình tổng hợp protein bằng hệ thống polixóm , các ribôxóm riêng biệt chuyển vận theo sợi mARN , “ đọc ” thông tin chứa trong đó và hướng các anticodon của các tARN nhận đúng các codon tương ứng trong mARN , do đó lấp ráp các axit amin vào đúng trình tự sắp xếp của mạch polipeptit đang được tạo thành , và như vậy mạch pôlipeptit sẽ được tạo thành theo kiểu lặp ráp dây chuyển . Sự tổng hợp protein trên ribôxôm được gọi là sự dịch mã ( translation ) . Các ARN – ribôxôm ( rARN ) được tổng hợp trong nhân tế bào trên khuôn ADN và được tích lũy trong hạch nhân , ở đây rARN được liên kết với prôtêin ribôxóm để hình thành các tiền ribôxôm , nhờ liên kết hiđrô và ion Mg2+ . Tiền ribôxôm sẽ đi ra tế bào chất và thành riboxóm khi tổng hợp prôtêin.

Chức năng: 

+ là nơi tổng hợp protein ( vì có các riboxom) 

+ lưới nội chất trơn có nhiều loại enzim thực hiện quá trình tổng hợp lipit, chuyển hóa đường và phân hủy chất độc hại của tế bào, cơ thể. 

+ trong đó có peroxisome ( hình thành từ lưới nội chất trơn) chứa các enzim đặc hiệu, tham gia vào quá trình chuyển hóa lipid hoặc khử độc cho tế bào. 

 

-Chức năng :  

+  Gắn nhóm cacbohidrat vào protein được tổng hợp ở lưới nội chất hạt. 

+ Tổng hợp một số hoocmon 

+ Tạo ra các túi màng bao bọc như túi tiết , lizoxom. 

+ Thu gom, bao gói , biến đổi và phân phối các sản phẩm đã được tổng hợp ở một vị trí này đến sử dụng ở một vị trí khác  + Ở tế bào thực vật, nơi tổng hợp nên các phân tử polisaccarit cấu trúc nên thành tế bào 

+ Bào quan dạng túi có kích thước trung bình từ 0,25-0,6 um, có một màng bao bọc chứa nhiều ezim thủy phân . 

+ Lizoxom được hình thành từ bộ máy gongi theo cách giống như túi tiết nhưng không bài xuất ra ngoài.  

-Chức năng:  

+ Nhiệm vụ tiêu hóa nội bào . 

+Các enzim này phân cắt nhanh chóng các đại phân tử 

+Tham gia vào quá trình phân hủy tế bào già , các tế bào bị tổn thương cũng như các bào quan đã hết hạn sử dung 

- Cấu trúc : mỗi không bào ở tế bào thực được bao bọc bởi một lớp màng, bên trong là dịch không bào chứa các chất hữu cơ và các ion khoáng tạo nên áp suất thẩm thấu của tế bào. 

- Chức năng : 

+ Chứa các sắc tố làm nhiệm vụ thu hút côn trùng đến thụ phấn 

+Chứa các chất phế thải rất độc hại với các loài ăn thực vật. 

+Dự trữ chất dinh dưỡng 

+ Giúp các tế bào hút nước 

+ Có lớp kép photpholipit dày khoảng 9nm bao bọc tế bào và có nhiều loại protein khảm động trong lớp kép photpholipit . 

+ Liên kết với các phân tử protein và lipit còn có các phân tử cacbohidrat. 

+ Ở tế bào động vật còn có thêm nhiều phân tử colesteron có tác dụng tăng cường sự ổn định của màng. 

- Chức năng: 

+ Vận chuyển các chất có chọn lọc 

+ Tiếp nhận và truyền thông tin từ bên ngoài vào trong tế bào. 

+ Nơi định vị của nhiều loại protein 

+Các protein màng làm nhiệm vụ ghép nối các tế bào trong một mô 

+ Các dấu chuẩn là glycoprotein giúp nhận ra nhau và nhận ra các tế bào lạ. 

+ Tế bào thực vật có thành xenlulôzơ bao bọc ngoài cùng 

+ Tế bào nấm có thành kitin vững chắc. 

-Chức năng : 

+ Bảo vệ tế bào 

+ Xác định hình dạng , kích thước của tế bào 

+Thành tế bào thực vật có các cầu sinh chất đảm bảo cho các tế bào ghép nối và có thể liên lạc với nhau một cách dễ dàng 

- Cấu trúc : 

+ Các sợi glycoprotein 

+Các chất vô cơ và hữu cơ khác nhau 

-Chức năng : 

+ Giúp các tế bào liên kết với nhau tạo nên các mô nhất định 

+Giúp tế bào thu nhận thông tin. 

Thường có 3 loại vì sợi : vì sợi actin , vi sợi miôzin và vi sợi trung gian.
Vi sợi actin
   Vi sợi actin là vì sợi được cấu tạo từ protéin actin. Actin là loại protein rất phổ biến trong tế bào nhân thực và có hàm lượng rất lớn ( chiếm 5 % protein tổng số của tế bào ). Các vi sợi actin thường phân bố khắp khỏi tế bào chất nhưng ở đa số tế bào động vật chúng xếp thành bỏ song song hoặc mạng lưới nằm trong lớp ngoại sinh chất (ectoplasma) sát ngay dưới màng sinh chất . Nhiều khi các bỏ , mạng vi sợi actin liên kết với màng sinh chất trực tiếp hoặc thông qua các protein liên kết (như spectrin, a – actinin , clathrin) , có
vai trò nâng đỡ và cố định màng. Các vi sợi trong bó hoặc trong mạng liên kết với nhau nhờ các protein đính kết như fimbrin fodrin dính kết các vì sợi thành mạng lưới.
     Có 2 dụng actin : dạng actin cầu (actin G) và dụng actin sợi (actin F). Phân prôtêin actin G có khối lượng phân tử 42 000 Da, đặc trưng ở chỗ có chứa loại axit amin hiếm là 3 – metyl histidin . Actin sợi F được tạo thành do sự trùng hợp actin G khi có Mg2 + và ATP . Sợi actin F là sợi xoắn kép có đường kính 7nm và bước xoắn dài 72 nm. Sự trùng hợp các actin F là quá trình thuận nghịch và được điều tint me mang sinh chất để các vì sen actim F được hình thành ở những nơi và thời mà tế bào cần thiết.
     Sự trùng hợp các vi sợi actin có liên quan đến sự vận động của tế bào . Các vị actin có vai trò quan trọng đối với tế bào , nhất là tế bào động vật . Các vụ xin đóng vai trò nâng đỡ , cố định màng sinh chất và được xem như khung xương số bảo. Các vì sợi actin xếp thành bỏ trong tế bào chất của vi mao (microvilli) đóng vai trò cơ học giữ ổn định cho vi mao. Vai trò vận động là vai trò chính của các vị gọi . Các dạng vận động của tế bào như dòng tế bào chất ,
vận động chân giả , vận động các bào quan từ phần này đến phần khác của tế bào chất đều có liên hoạt động của các vì sợi actin kết hợp với các vi sợi miôzin.
     Đối với tế bào cơ thì các vị sợi actin và vi sợi miozin được tổ chức thành cấu trúc có trật tự là các tơ cơ (myofibrille) (sẽ được xem xét ở phần sau). Hoạt động vận động của các vì sợi actin và miÖzin đều cần đến năng lượng từ ATP và liên quan đến nóng đó các Mg2+ và Ca2+.
     Các vi sợi actin còn đóng vai trò tăng cường mới liên kết giữa các tế bào cạnh nhau - tham gia tạo các liên kết và cầu nối tế bào . Nhờ sự trùng hợp và
giải trùng hợp các vi si actin mà tế bào chất có sự chuyển đổi từ trạng thái gel sang trạng thái sol và ngược lại.
Vi sợi miôzin
    Vi sợi miozin là các vi sợi được cấu tạo từ protein miozin. Các vi sợi mizin không chỉ có trong tế bào cơ mà còn có trong rất nhiều loại tế bào khác. Các vi sợi miôzin liên kết với các vị sợi actin bảo đảm cho hoạt tính vận động của tế bào. Trong tế bào cơ các vi sợi mibzin tạo nên các sợi dày của tở cơ. Mibzin là loại protein phức tạp có trọng lượng phân tử 450 000 Da , là một phần tử dài , bất đối xứng có đường kính 2 nm và chiều dài 150 nm. Các vị sợi miôzin phân bố trong tế bào chất thường ngắn , còn trong sợi cơ thường có chiều dài đạt tới 1,5 μm.
Vi sợi trung gian
      là loại vì sợi phổ biến trong các tế bào nhân thực , là các vì sợi có độ dày 8 – 10nm , tức là dày hơm các vi sợi actin và bé hơn các vị ống . Chúng được cấu tạo từ nhiều loại protein khác nhau như vimentis , desmin , GFA (Glial fibrillary acidic protein) , citokeratin... Tuỳ theo bản chất protein cấu tạo nên
chúng người ta phân các vì sợi trung gian thành 4 kiểu:
- Kiểu I : Bao gồm các vi sợi vimentin : keratin axit , keratin trung tính kêratin
kiểm có trong các tế bào biểu bì da , trong tóc và móng .
- Kiểu II : Bao gồm các vì sợi vimentin (có trong các tế bào trung mô), các vi sợi đesmin (có trong các tế bào cơ trơn và cơ vận) , các vi sợi GFA (có trong các tế bào thần kinh giao cảm) .
- Kiểu III : Bao gồm nơ ron . các tơ thần kinh (neurofilament) tạo nên bộ xương của nơron.
- Kiểu IV : Bao gồm các vi sợi lanin tạo nên tấm lamina của màng nhân . Trong tế bào , các vi sợi trung gian định khu rất đặc trưng , chúng phân bố thành hình giỏ quanh nhân hoặc xếp kéo dài tận màng sinh chất , có khi xâm nhập cả vào màng sinh chất như trường hợp tại các đesmôxôm. Các vị sợi trung gian đếu có cấu tạo phức tạp gồm nhiều nguyên sợi (protofilament) (thường có đến 9 nguyên sợi) xếp xoắn với nhau. Về chức năng các vì sợi trung gian có vai trò cơ học, giữ cho tế bào có độ vững chắc nhất định, vì vậy chúng rất
phát triển ở tế bào động vật nhất là ở những tế bào đảm nhiệm vai trò cơ học.
Vi ống
Vi ống là những cấu trúc hình trụ dài có đường kính trung bình 25 nm, có thành bên và rỗng ở giữa (cấu tạo ống). Vi ống và vi sợi tạo nên khung xương tế bào, đồng thời chúng tham gia vào sự vận động, sự biệt hoá tế bào, vận chuyển chất nội bào. Các vi ống có thể ở dạng phân bố tự do trong tế bào chất tạo nên sao và thoi phân bào, tạo nên các vị ống thần kinh của axon. Các vi ống có thể tập hợp thành cấu trúc ổn định như : trung tử, hạt nền, lông và roi. Vi ống có đường kính trung bình 25 nm, có thành ống dày 5 nm và lòng ống trung tâm rộng 15 nm. Vi ống có chiều dài thay đổi, có khi dài tới vài jm và không phân nhánh. Thành ống được cấu tạo bởi 13 nguyên sợi có đường kính 5 nm. Số nguyên sợi có thể thay đổi từ 9 đến 14 tuỳ loại vi ống được cấu tạo từ protein – tubulin A hay B. Các nguyên sợi của vi ống là phần tử trùng hợp từ các nhị hợp ( dimere ) với trọng lượng phân tử từ 110 000 – 120 000 Da . Các nhị hợp được tạo thành bởi 2 đơm hợp (monomere) cùng loại (ví dụ A + A hoặc B + B), hoặc bởi 2 đơn hợp khác loại (A + B), tuỳ loại vi ống. Chất cônsixin có tác dụng ức chế sự trùng hợp các nhị hợp thành vi ống, do đó chúng ức chế sự tạo thành thoi nhân bào và do đó sự phân chia tế bào bị ức chế các chất như tubulin có trung Larry liên kết với GIF trung tâm liên kết với các chất ức chế dealoit (cônsixin , vinblastin). Sự trùng hợp các nhị
hợp tạo thành nguyên san nubulin và từ đó tập hợp nên vi ông, đòi hỏi phải có MEvà GI . Sự trùng hợp là thuận nghịch.
Trong tế bào vi ống có vai trò sau đây:
– Làm chuyển động các nhiễm sắc thể về 2 cực , nhờ các vì ống của thoi phân bào kết hợp với sao phân bào : Ở giai đoạn kỳ đầu của phân bào các vị ống được hình thành (nhờ hoạt động của trung tử) tạo nên các sợi của thoi . Có loại sợi cức nối liền 2 cực , có loại sợi tâm động nối cực với tâm động của nhiễm sắc thể (sợi mang nhiễm sắc thể) và loại sợi của sao là sợi xếp phóng xạ quanh trung từ ở 2 cực .Sự di chuyển của nhiễm sắc thể về 2 cực xảy ra là do sự rút ngắn các vi ống tâm động nhờ sự giải trùng hợp của vi ống.
- Vận tải nội bào : Các bào quan như ti thể, các bóng nội bào... được vận chuyển từ phần này đến phần khác của tế bào chất là nhờ hoạt động của vi ống. Ví dụ, trong sợi axon của nơron có rất nhiều vị ống. Chúng có vai trò vận chuyển các bóng nội bào từ thân nơron đến vùng xinasp hoặc ngược lại. Trong các tế bào sắc tố có chứa các hạt sắc tố (melanosome). Các hạt có thể di chuyển phân tán ra ngoại vi tế bào (khi da có màu sẫm tối) hoặc tập trung vào trung tâm tế bào (khi da có màu sáng). Sự di chuyển các hạt sắc tố là do hoạt động của vi ống.
- Duy trì hình dạng của tế bào : Nhiều tế bào biệt hoá có hình dạng nhất định và hình dạng đó được duy trì nhờ sự sắp xếp của hệ vi ống - Vi ống còn tham gia vào sự hình thành , vận chuyển các bóng nhập bào , xuất bào , duy trì tính ổn định của màng sinh chất , cũng như tạo tính phân cực cho tế bào. Vi ống được hình thành từ trung tâm tổ chức vi ống (microtubule organizing Center – MTOC) tức là từ trung tử (centriole). 

+ Một số khác có một phần đi qua bề mặt màng.

+ Một số khác có một nửa nằm ngoài lớp kép phospholipid, nữa khác nằm ở nửa trong lớp kép phospholipid.

- Các protein sợi nằm một phần trong màng hoặc xuyên qua màng.

Một số xuyên qua toàn bộ lớp kép phospholipid, nối với môi trường nước ở cả hai mặt.Lớp kép phospholipid tạo nên phần chính của màng. Trong màng nguyên sinh chất ở các cơ thể bậc cao, ngoài phospholipid, còn có cholesterol.

Các protein cũng có thể chuyển động, nhưng chậm hơn nhiều so với phospholipid. Có một số loại protein của màng bị gắn chặt vào một chỗ, do đó sẽ làm hạn chế tính linh hoạt của màng

Mặc dù mô hình khảm lỏng của Singer và Nicolson đã thuyết phục nhiều người, nhưng hiện nay, nhờ có phương pháp nghiên cứu hiện đại, các nhà khoa học đã làm sáng tỏ thêm cấu trúc của màng. Theo quan điểm hiện đại, màng sinh chất cũng được cấu tạo bởi lớp kép lipid và protein, cũng có thể là sợi, hình cầu và phân bố linh động ở các vị trí khác nhau.

- Lớp phân tử kép lipid: gọi là lớp phân tử kép lipid vì lớp này gồm hai lớp phân tử lipid áp sát nhau, làm nên cấu trúc cơ bản hình vỏ cầu bao bọc quanh tế bào, chính vì vậy mà lớp phân tử lipid kép được gọi là phần màng cơ bản của màng sinh chất.

Các phospholipid: các phospholipid, nói chung, rất ít tan trong nước. Có rất nhiều loại phospholipid, chúng chiếm khoảng 55% trong thành phần lipid của màng.

Các loại phân tử này xếp xen kẽ với nhau, từng phân tử có thể quay xung quanh chính trục của mình và đổi chỗ cho các phân tử bên cạnh hoặc cùng một lớp phân tử theo chiều ngang. Sự đổi chỗ này là thường xuyên. Chúng còn có thể đổi chỗ cho nhau tại hai lớp phân tử đối diện nhau, nhưng trường hợp này rất hiếm xảy ra so với sự đổi chỗ theo chiều ngang. Khi đổi chỗ sang lớp màng đối diện, các phospholipid phải cho phần đầu ưa nước vượt qua lớp tiếp giáp kỵ nước giữa hai lá màng, cho nên có sự can thiệp của một hoặc một số protein màng.

Cholesterol: là loại phân tử lipid nằm xen kẽ các phospholipid và rải rác trong hai lớp màng. Cholesterol chiếm từ 20 - 30% thành phần lipid của màng và màng tế bào là loại màng sinh chất có tỉ lệ cholesterol cao nhất. Tỉ lệ cholesterol càng cao thì màng càng cứng và bớt tính lỏng linh động. Cholesterol làm cho màng thêm vững chắc (những dòng tế bào đột biến không có khả năng tổng hợp cholesterol nên bị tan đi nhanh do màng lipid không tồn tại được). Thành phần còn lại của lipid là glycolipid (khoảng 18%) và acid béo kỵ nước (khoảng 2%) (hình 5.5).

- Các phân tử protein màng tế bào: màng lipid đảm nhận phần cấu trúc cơ bản, còn các chức năng đặc hiệu của màng thì phần lớn do các phân tử protein đảm nhiệm. Cho đến nay, người ta đã phát hiện trên 50 loại protein màng (cùng có trên một màng duy nhất). Tỉ lệ protein trên lipid là xấp xỉ 1 ở màng tế bào hồng cầu.

Căn cứ vào cách liên kết với màng lipid, người ta chia protein màng ra 2 loại: protein xuyên màng và protein ngoại vi.

Protein xuyên màng: gọi là xuyên màng vì phân tử protein có một phần nằm xuyên suốt màng lipid và 2 phần đầu của phân tử thì thò ra hai phía bề mặt của màng.

Protein màng ngoại vi: loại này chiếm khoảng 30% thành phần protein màng, gặp ở mặt ngoài hay mặt trong màng tế bào. Chúng liên kết với đầu thò ra 2 bên màng của các protein xuyên màng.

Tế bào ung thư có tiết ra protein này nhưng không giữ được nó trên bề mặt của màng tế bào. Sự mất khả năng bám dính này tạo điều kiện cho tế bào ung thư di cư.

- Cacbohydrat màng tế bào:  cacbohydrat có mặt  ở màng tế bào dưới dạng các olygosaccharide. Các olygosaccharide gắn vào các  đầu  ưa nước của các protein thò ra ngoài màng. Đầu ưa nước của khoảng 1/10 các phân tử lipid màng (lớp phân tử ngoài) cũng liên kết với các olygosaccharide. Sự liên kết với các olygosaccharide được gọi là sự glycocyl hoá - biến protein thành glycoprotein và lipid thành glycolipid.

- Áo tế bào (cell coat): cả ba thành phần: lipid màng, protein xuyên màng và protein ngoại vi.

Màng tế bào đóng vai trò là bức tường kiên cố ngăn cách tế bào với môi trường ngoài, bảo vệ các vật chất chứa trong tế bào được ổn định, bảo vệ tế bào khỏi những tác động cơ học của môi trường ngoài. Tất nhiên, bức tường này không cố định, cứng rắn mà rất mềm dẻo, linh hoạt có thể thay đổi hình dạng, có thể chuyển động, có thể đổi mới thành phần sinh hóa của mình.

Màng đóng vai trò điều hòa dòng trao đổi từ ngoài vào và trong ra. Nhờ đó mà nó ngăn cản không cho các vật lạ, các kẻ thù xâm nhập vào tế bào.

Khi kẻ thù đã xâm nhập vào cơ thể, nó có nhiệm vụ bắt giữ và đào thải chúng ra. Ví dụ lymphocyte có nhiệm vụ tiêu diệt kẻ thù của cơ thể.

Theo Minhina (1978) thì chính các loại đường như oligosaccharide, ganglyoside có trong màng có khả năng tiếp nhận những thông tin đa dạng và phức tạp từ môi trường ngoài. Các thông tin mà tế bào nhận được là các chất hóa học, hoocmon, virus... và ngay cả các yếu tố gây bệnh cũng tương tác với oligosaccharide. Cũng nhờ các đường này mà cơ thể nhận biết được những tế bào của mình và phân biệt được tế bào lạ. Chính điều này đã giải thích được sự không dung nạp miễn dịch trong nuôi cấy mô.

Màng tế bào là nơi thực hiện sự trao đổi chất của tế bào. Hoạt tính trao đổi chất của màng thể hiện rõ nhất ở màng ty thể, màng mạng lưới nội sinh chất, màng của phức hệ Golgi.

Chức năng quan trọng hàng đầu của màng tế bào là điều hòa sự qua lại của các chất giữa bên trong và bên ngoài tế bào. Tất cả các chất di chuyển vào hoặc ra khỏi tế bào đều phải qua vật cản là màng và màng của mỗi loại tế bào có chức năng chuyên biệt để cho chất nào đi qua, với tốc độ nào và theo hướng nào. Tế bào thực hiện việc vận chuyển các chất qua màng bằng các quá trình tự nhiên như: khuyếch tán, thẩm thấu, sự vận chuyển tích cực, quá trình thực bào (phagocytosis) và quá trình uống bào (pinocytosis).

- Sự vận chuyển qua màng được thực hiện thông qua 3 hình thức chính: (1)vận chuyển thụ động (passive transport), không tiêu tốn năng lượng, (2) vận chuyển chủ động (active transport), cần tiêu tốn năng lượng và (3) hình thức vận chuyển bằng các túi (vesicular transport).

-Thành tế bào thực vật Các sợi nhỏ được cấu tạo từ polysaccharide cellulose được tổng hợp nhờ enzyme có tên cellulose synthase và được tiết ra khoảng không ngoại bào, nơi chúng gắn vào chất nền gồm các loại polysaccharide và protein khác

-Thành tế bào nấm: được cấu trúc bằng kitin là chất polisaccarit có thấm thêm nitơ.

Chức năng: 

-Giữ ổn định hình dạng tế bào và bảo vệ tế bào trước các tác động cơ học, tác động trương lên sự thẩm thấu phân tử nước.

- Tạo cầu sinh chất để các tế bào cạnh nhau có thể trao đổi chất cho nhau.

-Chỉ có ở tế bào động vật.

-Chủ yếu là sợi glicôprôtêin kết hợp với chất vô cơ và chất hữu cơ khác.

-Giúp tế bào liên kết với nhau tạo nên các mô. Giúp tế bào thu nhận thông tin từ môi trường.

b. Chức năng:
- Lục lạp có khả năng tự tổng hợp chất hữu cơ nhờ quá trình quang hợp, do đó có nguồn gốc từ vi sinh vật tự dưỡng quang năng
- Ti thể có khả năng tự phân giải chất hữu cơ trong điều kiện hiếu khí do đó có nguồn gốc từ sinh vật dị dưỡng hiếu khí

c. Ở người, các tế bào gan có lưới nội chất phát triển. Nguyên nhân là vì:
- Gan là nơi tổng hợp hầu hết các loại prôtêin của máu nên có mạng lưới nội chất hạt phát triển
- Gan là nơi khử các độc tố do quá trình trao đổi chất sinh ra hoặc từ bên ngoài xâm nhập vào cơ thể nên có mạng lưới nội chất trơn phát triển.

Uống rượu nhiều có hại cho sức khỏe, mặc dù đã có các tế bào gan hoạt động để khử tác động độc hại của rượu nhưng khả năng của gan cũng có hạn, vì vậy cần hạn chế uống rượu để tránh gây tổn hại cho gan.

Uống rượu nhiều có hại cho sức khỏe, mặc dù đã có các tế bào gan hoạt động để khử tác động độc hại của rượu nhưng khả năng của gan cũng có hạn, vì vậy cần hạn chế uống rượu để tránh gây tổn hại cho gan.