Две веб-технологии кои го олеснуваат создавањето на корисничко-генерирана содржина се викијата и блоговите. И двете алатки се користат за креирање на посебни искуства во учењето, и истите покажуваат големи ветувања во образовниот процес (Beldarrian, 2006). Социјалните мрежи исто така можат да бидат користени како мотивациона алатка за промовирање на само-ефикасноста меѓу студентите. 

Социјалните мрежи можат да се применуваат во наставата и во вон-наставните активности. Без разлика дали се применуваат во училиште или дома, тие ја подобруваат соработката, поттикнуваат креативност, мотивираат, дисциплинираат. Интеракцијата и конверзацијата помеѓу учениците и наставниците се одвива на позабавен начин, преку текст, слики, видеа…

1.2. Улога на социјалните мрежи во процесот на учење
Социјалните мрежи станаа примарна алатка во образованиот процес. Со развојот на технологијата правопропорционално на најдобар можен начин оди и развојот на социјалните мрежи. Покрај тоа социјалните мрежи исто така играат голема улога во сите сфери во општеството.

Веб-сајтовите за поврзување како LinkedIn, Pinterest, Facebook стануваат следните алатки за ширење на образованието за учениците. Институциите се повеќе се ангажираат во тактиките на социјалните мрежи за да ги поттикнат учениците, па дури и себе. Дури и наставниците ги користат овие алатки за да ги оспособат учениците да избегнат  и да бидат изложени на несоодветен материјал. Всушност, има многу случаи каде што учениците биле фатени со користење на такви алатки поради погрешни причини и  како и чин на плагијаризам. 

Технологијата заедно со социјалните мрежи игра важна улога во образованието. Учење на далечина е одличен пример за ова достигнување. За да се задржи со темпото на технологијата, провајдерите ја користат најновата онлајн технологија за споделување на наставни материјали и за промовирање на комуникација со учениците. MOOC е последниот феномен, кој исто така, покажува дека социјалните мрежи имаат позитивно влијание врз образованието, со тоа што како онлајн курс кој има за цел неограничено учество и отворен пристап преку веб обезбедува кориснички форуми за интеракција меѓу студенти, професори. 

Skype е една таква онлајн алатка која им помага на наставниците и учениците да стапат во контакт и да комуницираат. Наставниците можат лесно да предаваат на учениците преку овој медиум, што е многу полесно и позабавно од сесијата во училницата.

Веб-страниците, форумите како и блоговите исто така ги охрабруваат наставниците и учениците да комуницираат и да споделуваат содржини и наставни програми. Форумите се најдобриот пример за тоа како социјалните мрежи влијаат врз образованието. Многу образовни форуми им помагаат на учениците и на студентите да добиваат редовни известувања како и корисни совети во врска со испитите. Форумите се најдобриот начин да се поврзете со учениците и да стекнете повеќе изложеност за предметот.

Во САД, повеќе од 80% од колеџот и универзитетскиот факултет ги користат социјалните мрежи како медиум за да стигнат до своите ученици. 50% го користат за наставни цели и 30% за комуникација. [8]

Најдоброто нешто во врска со социјалните мрежи е дека не постои хиерархија. Лесната и директната интеракција,  пренесување на образованието до огромната заедница на поефективен и полесен начин ги прави социјалните мрежите вредни за користење. За да процесот биде уште поедноставн, бидејќи образованието е огромно и сложено, сеуште потребни се нови иновативни решенија.[4]

1.3. Предности и недостатоци
Студентите кои ги користат социјални мрежи во образованието имаат длабоки бенефиции. Според студијата спроведена од Универзитетот во Минесота, беше откриено дека учениците кои користат социјални мрежи се подобруваат и добиваат корист од вклучувањето во наставниот план. Во друга студија, учениците беа замолени да го користат Твитер за задачи. При што тоа го зголемило нивниот ангажман во текот на семестарот. Ова секако покажува дека ангажирањето во социјалните мрежи може да им помогне на учениците полесно да се вклучат во комуникацијата со наставниците. 

Постојат многу предизвици со кои се соочува употребата на социјалните мрежи во образованието, како што е приватност, одземање на слободно време и несоодветната комуникација.

1.3.1 Приватност
Денес, сајтовите за социјално вмрежување, како што се Фејсбук и Твитер, се отворени за секој кој сака да се регистрира. Но според студиите и истражувањата кои се спроведени, корисниците се загрижени за податоците и информациите кои ги внесуваат онлајн, а истите се достапни и за останатите корисници на социјалната мрежа.

Иако многу информации за снабдување на поединци на сајтовите за социјално вмрежување се изборни, корисниците постепено се чувствуваат по не-пријатно со прикажување на голем број лични информации преку интернет. Затоа, една од главните грижи за корисниците кои се регистрираат на овие сајтови е приватност. Колку се приватни информациите што корисниците ги поставуваат на социјалните мрежи? Кој има пристап до тие информации ? Секој си ги поставува овие прашања. Значи, приватноста е една од поголемите пречки со која што се соочува корисниците и инситуциите кои сакаат да ги имплементираат.

1.3.2. Одземање на слободно време
Студијата која беше спроведена од страна на сајтот www.azureim.com покажа колку време корисниците на социјалните мрежи поминуваат заедно едни со други онлајн. При што докажано е дека има ефект врз здравјето на поединците, бидејќи трошењето многу време гледајќи ги социјални мрежи може да влијае на начинот на кој гените функционираат во човечкото тело и ги ослабуваат нивоата на имунитет, хормоните и функцијата на артериите. Покрај тоа, тоа има влијание и на ментално здравје. [1]

Употребата на социјалните мрежи во образованието може да предизвика недостаток на мотив за учење. Исто така на учениците и може да им биде досадно седејќи пред компјутер подолг временски период, со текот на времето, особено ако презентираниот научен материјал е без аудио и визуелни ефекти, кои го привлекуваат вниманието на учениците.

2. Колаборативно учење
Колаборативното учење е едукативен пристап кој вклучува групи на ученици кои работат заедно за решавање на проблем, завршување на задача или креирање на продукт од учењето.  Се основа врз идејата дека учењето е природно социјален акт. Учењето се одвива преку активна интеракција помеѓу парови/групи, лице-во-лице или онлајн.

Главните карактеристики на колаборативното учење се:

-         Заедничка задача или активност

-         Учење во мала група

-         Кооперативно однесување

-         Меѓусебна зависност

-         Одговорност (individual responsibility and accountability)

Многу истражувања спроведени на оваа тема покажуваат дека образовните искуства кои се активни, социјални, контекстуални водат до подлабоко учење.

Придобивките од колаборативното учење вклучува:

-         Развој на размислување на повисоко ниво, орална комуникација, лидерски вештини, критичко размислување, self-management

-         Кооперативна работа и поддршка 

-         Зголемување на самодовербата и одговорноста

-         Изложеност  и зголемување на разбирањето на различни перспективи

-         Подготовка за реални ситуации за социјализирање и вработување

Онлајн колаборативното учење има дополнителни придобивки како флексибилност, управување со учеството и однесувањето на студентите, практичност и автономија на учениците. 

Колаборативното учење е слично но, не е исто како кооперативното учење. Во кооперативното учење задачата е поделена вертикално (т.е. членовите работат повеќе или помалку истовремено на различни аспекти на проектот), додека во колаборативното учење задачата е поделена хоризонтално (т.е. членовите работат заедно повеќе или помалку секвенцијално на различни аспекти од проектот). (Дилленбоург, 1999).

2.1. Историска перспектива
Колаборативното учење  е вкоренето во концептот на учење на Lev Vygotsky (1896-1934)) наречен зона на проксимален развој (zone of proximal development) за се расправа против употребата на академски тестови базирани на знаење како средство за мерење на интелигенцијата на учениците. Виготски тврдел дека, отколку да се испрашува што студентот знае за да се утврди неговата интелигенција, подобро е да се испраша неговата способност да решава проблеми независно и способноста да решава проблеми со помош на возрасен. Тој го предложил прашањето: “Ако две деца имаат исти резултати на тест, дали нивните нивоа на развој се исти?”. Заклучил дека не се. Обично има задачи кои учениците можат и задачи кои не можат да ги завршат. Помеѓу овие две области е зоната на проксималниот развој која е категорија од работи кои ученикот може да ги научи но со помош на насоки. Зоната на проксимален развој дава насока за тоа кои вештини што ги поседува ученикот се во процес на созревање. Во дефиницијата за зона на проксимален развој на Виготски, тој ја истакнува важноста на учењето преку комуникација и интеракција со другите, наспроти самостојната работа. Ова ги поттикна идеите за учење во групи, а една од нив е колаборативното учење.

2.2. Online колаборативно учење

Соодветноста на конструктивните пристапи кон учењето и развојот на интернетот доведува до развој на одредена форма на конструктивна настава, првично наречена компјутерски посредувана комуникација (CMC) или мрежно учење, но која е развиена во она што Харасим ( 2012) сега ја нарекува теорија за учење преку интернет (OCL). Таа го опишува OCL како што следува : 

           ,,OCL теоријата обезбедува модел на учење во кој учениците се охрабруваат и поддржуваат да работат заедно за да создадат знаење: да измислуваат, да истражуваат начини за иновирање, и со тоа да го бараат концептуалното знаење потребно за решавање на проблемите, наместо да рецитираат што тие мислат дека е вистинскиот одговор. Иако теоријата на OCL го охрабрува ученикот да биде активен и ангажиран, ова не се смета  доволно за учење или за конструкција на знаење ... Во теоријата на OCL, наставникот игра клучна улога, не како колега-ученик, туку како врска до заедницата на знаење или состојбата на уметноста во таа дисциплина. Учењето е дефинирано како концептуална промена и е клучно за градење на знаењето. Активноста за учење треба да биде информирана и водена од нормите на дисциплината и дискурсниот процес кој го нагласува концептуалното учење. [5]"

OCL се надградува и ги интегрира теориите на когнитивниот развој кои се фокусираат на разговорно учење (Pask, 1975), услови за длабоко учење (Marton and Saljø, 1997; Entwistle, 2000), развој на академско знаење (Laurillard, 2001) и конструкција на знаењето (Скардамалија и Берејтер, 2006).

Од самиот почеток на онлајн учењето, некои инструктори многу се фокусирале на комуникациските можности на интернетот (Хилц и Туроф, 1978). Тие го засноваат своето учење за концептот на конструкција на знаење, постепеното градење на знаењето, главно преку асинхрони онлајн дискусии меѓу учениците и меѓу учениците и инструкторот.

Онлајн форумите за дискусија се враќаат во 1970-тите, но навистина започнуваат со работа како резултат на комбинација од пронајдокот на World Wide Web во 1990-тите, брз интернет пристап и развој на нови системи за управување со учењето, од кои повеќето сега веќе вклучуваат област за онлајн дискусии.

Харасим ја нагласува важноста на три клучни фази на конструкцијата на знаење преку дискурс: 

            Ова резултира со она што Харасим го нарекува конечна позиција, иако во реалноста позицијата никогаш не е конечна, бидејќи за ученикот, откако започнува процесот на генерирање, организирање и конвергенција на идеи продолжува на уште подлабоко или понапредно ниво. Улогата на наставникот или инструкторот во овој процес се смета за критична, не само за олеснување на процесот и обезбедување на соодветни ресурси и активности за учење кои го поттикнуваат овој вид на учење, туку, исто така, како претставник на заедницата на знаење или предметниот домен, во осигурување дека основните концепти, практики, стандарди и принципи на предметната област се целосно интегрирани во циклусот на учење. [1]

Овој софтвер за онлајн соработка не само што ја подобрува организацијата во проекти за учење, туку значително ја подобрува комуникацијата и соработката меѓу далечните членови во група за учење. Тие можат брзо и неформално да комуницираат преку групни разговори, да покренуваат разни прашања. Сите тие се на иста страница во проект за учење. Можат лесно да споделуваат датотеки, документи и информации. Белешките им овозможуваат на членовите на групата да соработуваат и да пишуваат заедно некои одлични содржини. Тие можат да истражуваат и да споделуваат идеи. Тие се појасни во врска со задачите кои им се доделени и ги знаат нивните рокови. За да можат систематски да ги извршат. Значи, исчезнувањето или одложувањето на задачите може значително да се намали. Тие дури можат да се поврзат со нивните проекти во движење од нивниот мобилен телефон.[3]

Оваа колаборативна веб-базирана алатка им овозможува на групите да прават планирање или идеја за идеи на еден ум на мапа документ, во текот на раните фази на групна работа. Групите исто така можат да го користат документот за соработка во текот на проектот според природата на нивната задача. Покрај карти на ум, нуди разни шаблони, SWOT анализа, планирање на проекти и др. Има функција за разговор во живо за директна и брза комуникација. Но MindMeister исто така може и да се асинхронизира.[3]

Атрактивни и ангажирани презентации може да се креираат со оваа веб-базирана алатка за презентација и може да се пристапи од било каде. Членовите во групата за учење можат заеднички да работат на еден документ за презентација. Секој документ има специфичен URL кој може да се достави до инструкторот за лесно гледање. Оваа апликација може да биде вградена во форуми за дискусија или на веб-страниците. Темите, сликите, аудио и другите елементи може да се комбинираат во презентација. Презентациите и слајдовите може да се делат и повторно да се користат. Поканите можат да бидат испратени за споделување на презентации. Податоците може да се импортираат во реално време од Google Spreadsheets, Twitter live feeds и Yahoo. Анализата на SlideRocket помага да се измери ефективноста на презентацијата со давање информации за тоа кој го гледал и кој е нивниот одговор.[3]

Овие алатки за онлајн групна соработка овозможуваа непречена и брза комуникација, како и соработка помеѓу учениците од далечина и нивните инструктори. Така студентите можат да стекнат повеќе од искуството на своите инструктори. Овие алатки заедно со наставни стратегии за дизајнирање и имплементација, измислени од инструктори, доведоа до зголемување на знаењето и вештините на учениците. Ова им овозможи на образовните институции да стигнат до се повеќе и повеќе студенти на глобално ниво надвор од границите на училиштата. 

Референци
[1] International Journal of Innovation in the Digital Economy, 4(1), 1-15, January-March 2013 http://www.researchgate.net/publication/269558511_Social_Networking_in_Education , accessed 21.03.2018 
[2] Mason, R., & Rennie, F. (2007). Using Web 2.0 for learning in the community. The Internet and Higher Education, 10, 196–203. doi:10.1016/j
[3] Online Collaboration Tools and Strategies For Boosting Learning  http://elearningindustry.com/6-online-collaboration-tools-and-strategies-boosting-learning , accessed 21.03.2018
[4] World of Computer Science and Information Technology Journal (WCSIT) ISSN: 2221-0741Vol. 2, No. 1,18-21,2012 - The Use of Social Networking in Education: Challenges and Opportunities
[5] Online Collaborative Learning http://opentextbc.ca/teachinginadigitalage/chapter/6-5-online-collaborative-learning/ , accessed 21.03.2018
[6] Use of Social Networks as an Education Tool, Funda Erzurum - Anadolu University, Turkey.
[7] Ryan, S. D., Magro, M. J., & Sharp, J. H. (2011). Ex-ploring educational and cultural adaptation through social  networking  sites.  Journal of Information
[8] Technology Education, 10, 1–16. 
Shuler, C. (2009). Pockets of potential: Using mobile technologies to promote children’s learning.  New York, NY: Joan Ganz Cooney Centre. Retrieved from http://www.joanganzcooneycenter.org/upload_kits/pockets_of_potential_1_.pdf