In dit minithema maak je kennis met het begrip ‘duurzaam’. Wat valt daaronder? Alles wat te maken heeft met:

maatschappelijk verantwoord leven

milieu

ecologie (het verband tussen mens en de omgeving) en

toekomstgericht denken

In dit minithema ga je onderzoeken wat het begrip ‘duurzaam’ inhoudt, welke soorten energie en grondstoffen er zijn, wat en hoe je nu eigenlijk consumeert en produceert, of je zelf al voor 100% duurzaam leeft en hoe je het beste kunt besparen. 

In deze Oriëntatie leer je waarom duurzaamheid belangrijk is wat het begrip ‘de 3 P’s’ inhoudt. Ook onderzoek je hoe bedrijven duurzaam kunnen ondernemen. Aan het einde van deze Oriëntatie weet je hoe belangrijk het is om goed voor je medemens, het milieu en het (leef)klimaat te zorgen.

In deze taak gaan jullie dat ontdekken. Je kijkt in hoeverre er in jouw omgeving, op school en bij jou thuis, aandacht is voor duurzaamheid en wat er in de toekomst aan gedaan kan worden. Hopelijk is voor iedereen na deze taak duidelijk hoe jullie zelf bij kunnen dragen aan een duurzamer omgeving!

Vervolgens ga je leren welke grondstoffen energie kunnen leveren en hoe de grondstof dan precies omgezet wordt in energie.

Ook leer je hoe elektriciteit wordt opgewekt. Je gaat onderzoeken hoeveel elektriciteit jij dagelijks thuis gebruikt.

Tot slot ga je kijken hoe je zuiniger om kunt gaan met energie (= duurzaamheid).

Als het goed is ben je je aan het eind van deze taak weer wat bewuster geworden waarom het zo belangrijk is dat we duurzaam leven!

Je gaat onderzoeken hoeveel eten er in de schoolkantine wordt weggegooid. Ook bekijk je hoe je thuis het afval scheidt: je maakt een logboek over wat je per dag allemaal weggooit en waar je dit weggooit. Tot slot bedenk je een kliekjesgerecht en ga je zelf een gebruiksvoorwerp van oude materialen maken.

Ook ga je kijken naar jouw ecologische voetafdruk.

Jouw ecologische voetafdruk geeft je inzicht in hoeveel grond (van de aarde) jouw manier van leven nodig heeft. Mensen gebruiken steeds meer ruimte om te leven. Ruimte om te wonen, om voedsel te verbouwen, zich te vervoeren, vakantie te vieren en afval te verwerken. Dat heeft natuurlijk invloed op de natuur.

In deze taak gaan we dieper in op besparing. We doen dat met behulp van de begrippen reduce (verminder), reuse (gebruik opnieuw), recycle (recycle).

Aan het einde van de taak breid je je infographic uit. Je laat zien dat je begrijpt hoe je kunt besparen en welke besparingstips jij het best vind.

Maar er zijn meer dingen die een pluim verdienen.

In deze LOB-taak kijken andere mensen naar jouw kwaliteiten en krijg je van verschillende personen een pluim.

Ga na hoe het bij jullie op school gesteld is met de volgende punten.

·       gebruik van stroom door lampen

·       gebruik van stroom door andere apparaten

·       recycling

·       afval

·       gebruik van warmte/verwarming

·       manier waarop leerlingen naar school komen

Maak een PowerPoint-presentatie. Hierin verwerken jullie:

• waarom het zo belangrijk is om als school duurzaam te zijn

• hoe duurzaam jullie school nu is

• jullie advies aan de schoolleiding om duurzamer te worden.

Thuis zie ik op het gebied van duurzaamheid:

Ik denk dat dit nog ‘duurzamer’ kan thuis:

 In de tabel vind je een lijst met verschillende apparaten. Geef bij elk apparaat aan waar de energie die je erin stopt voor gebruik wordt.

Energiebronnen

In Nederland gebruiken we steenkool, aardolie en aardgas als energiebron (= iets waaruit we energie kunnen halen). In een elektriciteitscentrale worden deze stoffen verbrand om elektriciteit te maken. Van de olie maken we o.a. benzine, waardoor auto’s kunnen rijden. Het gas gebruiken we om ons huis te verwarmen en om te koken. Steenkool, aardolie en aardgas noemen we fossiele brandstoffen. Het zijn de resten van planten die miljoenen jaren geleden hebben geleefd. Elke dag verbranden we op aarde de plantenresten die in 5000 jaar zijn gemaakt en daarom raken de fossiele brandstoffen op.

Een groot deel van de (fossiele) brandstoffen die wij gebruiken, komen uit het buitenland: olie uit het Midden-Oosten en Rusland bijvoorbeeld. Aardgas halen we uit eigen land (Groningen), maar daar zijn problemen mee: het leidt tot aardbevingen. Daarom zullen we in de toekomst waarschijnlijk minder aardgas uit eigen land kunnen gebruiken.

Als we elektriciteit gebruiken, dan ontstaat er luchtvervuiling, al zie je dat niet. Ook bij het gebruik van andere soorten energie kan luchtvervuiling ontstaan.

Maar we kunnen ook energie gebruiken zonder de lucht te vervuilen. Met zonnepanelen, windmolens of met snel stromend water kunnen we elektriciteit maken. In een zonnecollector kunnen we zelfs warm water maken met behulp van zonnestralen. Dat heeft voordelen.

Schone energie wordt gemaakt van energiebronnen die niet op kunnen raken en die geen luchtvervuiling veroorzaken. De meest gebruikte soorten schone energie zijn elektriciteit gemaakt met zonlicht (zonnepaneel), wind (windmolen) en waterkracht (waterkrachtcentrale) en warm water gemaakt met zonlicht (zonnecollector).

Helaas kunnen we nog niet al onze energie uit schone energiebronnen halen. Op dit moment wordt 10% van de Europese elektriciteit gehaald uit windenergie. Zonne-energie kan de helft van de wereldbevolking voorzien van stroom, maar op dit moment leveren zonnepanelen nog relatief weinig energie en is het nog moeilijk en duur om opgewekte stroom uit zonne-energie op te slaan. Ook met andere schone energiebronnen, zoals waterkracht en biomassa, kunnen we veel. Wel moeten deze bronnen van energie nog verder ontwikkeld worden. We kunnen dus nog niet leven met alleen schone energie.

In Gelderland wordt het maken van deze elektriciteit natuurstroom genoemd. Natuurstroom is duurder dan energie gemaakt met fossiele brandstoffen omdat windmolens en zonnepanelen duur zijn, terwijl fossiele brandstoffen goedkoop zijn. Natuurstroom is wel veel beter voor het milieu.

Je opdracht wordt beoordeeld op de volgende punten:

·        Heb je thuis de meterstanden opgenomen?

·        Heb je geschat hoe het energieverbruik thuis is?

·        Heb je aangegeven welke apparaten thuis hoeveel energie gebruiken?

a       Check thuis de meterstanden. Kijk hieronder hoe je de meterstanden checkt:

Elektriciteitsmeter

Dit is een elektriciteitsmeter met twee telwerken.

Elektriciteit I (T1) is het bovenste of het linker telwerk.

Elektriciteit II (T2) is het onderste of het rechter telwerk.

Staat er een cijfer achter de komma?

Dan hoef je dat niet door te geven.

Wat kunnen we doen aan ons huidige energiegebruik, waardoor er in de toekomst minder problemen zoals luchtvervuiling ontstaan? Enkele oplossingen voor deze problemen hebben jullie al gezien: schone energie, zuinig omgaan met energie (= duurzaamheid). Ook hebben jullie gezien dat isolatie een manier is om energie te besparen. In deze opdracht leren jullie meer over isoleren.

Isolatie

Mensen isoleren hun huis om te voorkomen dat warme lucht het huis verlaat. Eigenlijk brengen ze dan een ‘warme jas’ om het huis heen: isolatiemateriaal (= materiaal dat de warmte binnen houdt).

Er zijn verschillende plaatsen waar de warme lucht het huis kan verlaten. Isoleren is een vrij dure maatregel.

Er zijn ook kleine maatregelen mogelijk die goedkoper zijn en niet moeilijk. Ook die maatregelen kunnen veel energiebesparing opleveren.

Voorbeelden hiervan zijn: tocht strips bij ramen en deuren, zorgen dat deuren en ramen goed sluiten, aanbrengen van een brievenbusborstel en aanbrengen van radiatorfolie.

a       Schrijf een brief, namens jouw bedrijf, aan jullie klanten.

In de brief staan de volgende dingen:

·       dat jullie als energiebedrijf een gezond milieu belangrijk vinden

·       dat jullie daarom willen bijdragen aan een beter milieu

·       dat jullie daarom ook jullie klanten willen helpen om verantwoord met het milieu om te gaan

·       7 adviezen voor schonere energie en/of energiebesparing

Belangrijk!

·        Schrijf je brief zoals je van je docent Nederlands hebt geleerd.

·        Laat je brief beoordelen door je docent Nederlands.

·        Verzin zelf een naam en adresgegevens voor het energiebedrijf.

Je brief wordt beoordeeld op de volgende punten:

·        Heb je alle aangegeven punten in de brief genoemd?

·        Heb je je brief volgens de regels opgebouwd?

·        Heb je correct Nederlands geschreven?

·        Open een leeg Excel-bestand.

·        Sla het bestand op in je Expeditie DenP-mapje onder de naam DU Afvallogboek [je naam en klas].

·        Maak 4 kolommen aan met de koppen:

o   Datum

o   Product

o   Waar heb ik dit weggegooid?

o   Waar had ik het eigenlijk weg moeten gooien en waarom?

a       Ga als volgt te werk:

·       Spreek met je docent af welke pauze je kiest.

·       Weeg na de pauze een vuilniszak.

·       Gooi deze om op een grote plastic zak.

·       Scheid de etenswaren van de rest.

·       Weeg de etenswaren.

·       Bereken hoeveel procent er van het totale afval etenswaren waren.

Belangrijk!

Overleg met je docent of je het kliekjesgericht thuis maakt of op school. Als je het op school maakt, vraag je docent dan ook wie de inkopen voor de overige ingrediënten (de niet-kliekjes) doet: jij of school.

Je kliekjesrecept wordt beoordeeld op de volgende punten:

·        Heb je een origineel recept bedacht?:

·        Heb je een goede naam voor het kliekjesgerecht bedacht?

·        Heb je de benodigde ingrediënten opgeschreven?

·        Heb je de bereidingswijze duidelijk opgeschreven?

·        Zag het kliekjesgerecht er aantrekkelijk uit?

Zoek thuis, in de schuur of in je kelderbox naar materialen die al tijden niet zijn gebruikt en op het punt staan om weggegooid te worden.

Maak een schets van jouw ‘nieuwe’ gebruiksvoorwerp en laat deze zien aan je docent.

Wanneer de docent jouw idee en je schets goedgekeurd heeft, maak dan wat je had getekend.

Belangrijk!

Maak een fotoreportage waarin je laat zien hoe je gebruiksvoorwerp tot stand is gekomen: van begin (oude materialen) tot eind (nieuwe gebruiksvoorwerp).

De fotoreportage heb je straks nodig voor in een PowerPoint-presentatie.

Je gebruiksvoorwerp wordt beoordeeld op de volgende punten:

·        Heb je een origineel gebruiksvoorwerp bedacht?

·        Ziet je schets er netjes uit?

·        Ziet je gebruiksvoorwerp er netjes uit?

 Maak aan de hand van je fotoreportage een PowerPoint-presentatie. Laat daarin zien:

·       wat voor materialen je gebruikt hebt;

·       hoe je te werk gegaan bent;

·       wat het eindproduct is;

·       wat je van het opnieuw gebruiken van materialen vindt.

Je PowerPoint-presentatie wordt beoordeeld op de volgende punten:

·        Heb je je aan de opdracht gehouden?

·        Ziet je presentatie er netjes uit?

Alles wat we produceren en consumeren kost ruimte op aarde. Deze ruimte kun je meten in hectare (ha). Een voetbalveld is ongeveer 0,7 ha.

Voorbeeld 1: voor elke kilo vis die we kweken gebruiken we 0,025 ha zee.

Voorbeeld 2: voor 1 m³ hout die we kappen gebruiken we 1,3 ha bos.

Voorbeeld 3: voor elke kilo vlees die we produceren gebruiken we 0,065 ha aan land en water.

Als je dingen verbrandt komt er koolstofdioxide (CO₂) in de lucht. De CO₂ in de lucht wordt door bomen en planten omgezet in zuurstof. Voor deze bomen en planten is voldoende ruimte nodig.

Voorbeeld 4: je brommer verbruikt benzine. Bij de verbranding van die benzine komt CO₂ in de lucht. Bomen en planten halen de CO₂ uit de lucht en zetten deze om in zuurstof.

Voorbeeld 5: je laptop verbruikt stroom. Voor het opwekken van stroom worden vaak fossiele brandstoffen verbrand. Bij die verbranding komt CO₂ in de lucht. Bomen en planten halen de CO₂ uit de lucht en zetten deze om in zuurstof.

Zonder voldoende bomen en planten is er na een tijdje te weinig zuurstof om te kunnen ademen!

De ecologische voetafdruk van de gemiddelde Nederlander is 6,3 ha. Als iedereen op aarde zou leven zoals de Nederlanders, hebben we 3,5 aardes nodig om iedereen in zijn behoefte te kunnen voorzien.

De ecologische voetafdruk van de gemiddelde Keniaan is 1,1 ha. Als iedereen zou leven zoals mensen in Kenia biedt de aarde ruim voldoende grondstoffen om iedereen in zijn behoefte te kunnen voorzien.

Een infographic is een illustratie met verschillende afbeeldingen die op een overzichtelijke manier informatie geven. Infographics bevatten vaak kaarten en/of grafieken.

Maak een infographic over jouw ecologische voetafdruk.

Ga als volgt te werk:

·       Maak eerst een schets op papier.

·       Open dan op de computer Piktochart, een tool om infographics mee te maken.

·       Maak een account aan.

·       Maak een infographic met daarin:

o   een afbeelding van jezelf (foto of tekening)

o   informatie over wat een ecologische voetafdruk is (gebruik de tekst uit opdracht 1)

o   welke factoren de ecologische voetafdruk bepalen (gebruik je antwoord van opdracht 2b)

o   jouw ecologische voetafdruk (gebruik de uitslag van de voetafdruktest)

o   vergelijking van jouw ecologische voetafdruk met die van het gemiddelde van alle mensen op aarde (gebruik je antwoord bij opdracht 4b)

o   vergelijking van jouw ecologische voetafdruk met die van een Keniaan (gebruik de tekst uit opdracht 1 en opdracht 6)

o   jouw eigen mening en conclusies over jouw ecologische voetafdruk (Gebruik je antwoord van opdracht 7)

Je infographic wordt beoordeeld op de volgende punten:

·        Heb je alle gevraagde informatie verwerkt?

·        Is je infographic overzichtelijk?

·        Heb je vooral afbeeldingen gebruikt en slechts weinig tekst?

Reduce (verminder): de beste manier om te besparen is jouw consumptie te verminderen. Dat wordt ook wel eens ‘consuminderen’ genoemd. Als je minder consumeert zijn ook minder grondstoffen uit de aarde nodig. En er zijn minder bossen nodig om de CO₂ uit de lucht te halen.

Voorbeelden:

·        Bedenk voordat je iets koopt of je het écht nodig hebt. Niet echt nodig? Koop het dan niet!

·        Verpakkingsmateriaal: de meeste producten die je koopt zijn verpakt in papier of plastic. Voor al die verpakkingen zijn grondstoffen nodig: voor papier worden bomen gekapt, voor plastic wordt aardolie uit de grond gehaald. Is die verpakking echt nodig? Als je een keuze hebt, kies dan voor een product met minder verpakking.

·        Denk eraan om elektriciteitsverbruik te verminderen. Om elektriciteit op te wekken worden vaak fossiele brandstoffen verbrand. Daarbij komt CO₂ in de lucht. Bomen en planten halen deze CO₂ uit de lucht en maken daar zuurstof van. Hoe meer elektriciteit je verbruikt hoe meer bos er nodig is!

Reuse (gebruik opnieuw): een andere manier om te besparen is om dingen opnieuw te gebruiken (hergebruik). Dus producten die je eigenlijk zou weggooien toch maar niet weggooien.

Voorbeelden:

·        kapotte spullen repareren in plaats van weggooien (bijvoorbeeld je mobiele telefoon)

·        dingen voor een heel ander doel gebruiken dan waarvoor ze zijn gemaakt (bijvoorbeeld een oud tafeltje gebruiken als nachtkastje)

·        producten die je niet meer gebruikt op Marktplaats zetten of aanbieden aan de Kringloopwinkel; zo gebruikt iemand anders misschien nog het product

·        voordat je iets nieuw aanschaft kijken of iemand het op Marktplaats aanbiedt

·        oude kleding in speciale containers gooien die bestemd zijn voor hergebruik in arme landen

Recycle: bij recycling worden oude of kapotte producten verwerkt tot nieuwe grondstoffen. Deze grondstoffen worden gebruikt voor nieuwe producten. Bij recycling bespaar je dus grondstoffen.

Recycling bespaart óók op energie, omdat je dan geen of minder nieuwe grondstoffen aan de aarde hoeft te onttrekken.

Voorbeelden:

·        glas (in de glasbak)

·        papier (in de papierbak)

·        blik

·        plastic

·        aluminium

·        groente-, fruit- en tuinafval (gft)

a       Ga als volgt te werk:

·       Ga naar Piktochart en log daar in op je account.

·       Open je infographic uit de vorige taak.

·       Vraag feedback aan je docent op je infographic uit de vorige taak.

·       Verwerk de feedback.

·       Voeg het volgende toe:

o   informatie over hoe je minder verbruikt (gebruik de tekst uit opdracht 1)

o   informatie over hergebruik (gebruik de tekst uit opdracht 3)

o   informatie over recyclen (gebruik de tekst uit opdracht 4)

Je infographic wordt beoordeeld op de volgende punten:

·        Heb je de feedback van je docent verwerkt?

·        Heb je alle gevraagde informatie verwerkt?

·        Is je infographic overzichtelijk?

·        Heb je vooral afbeeldingen gebruikt en slechts weinig tekst?

Je weet niet altijd van jezelf welke kwaliteiten je bezit. Het is leuk als andere mensen jou een

compliment  (een pluim)          geven over één van jouw kwaliteiten.

Je krijgt een pluim          als je een bijzondere prestatie hebt geleverd.

In deze taak krijg je een pluim            van een docent, de conciërge, je ouder of een andere volwassene.

Je krijgt ook een pluim            van 1 medeleerling.

Vraag 3 volwassenen en 2 medeleerlingen om je een pluim te geven.

Dat kan een pluim zijn voor:

·       een bepaalde kwaliteit die je hebt, bijvoorbeeld:

o   behulpzaam zijn

o   doorzettingsvermogen hebben

o   vrolijk zijn

·       maar ook voor een bijzondere prestatie, bijvoorbeeld als je:

o   een ruzie tussen anderen hebt voorkomen

o   geholpen hebt bij de organisatie van het schoolfeest

o   elke dag de hond uitlaat

Daarbij besteed je aandacht aan je persoonlijke vaardigheden: je kijkt hoe je je in het afgelopen half jaar daarin ontwikkeld hebt.

Ook kijk je terug op wat je het afgelopen half jaar buiten Expeditie DenP hebt gedaan: op school en misschien zelfs in je vrije tijd.

Met alle informatie die je tot nu toe hebt opgedaan over arbeidsgebieden, werk en werkomgevingen en met wat je intussen weet over je kwaliteiten en belangstelling ga je een loopbaangesprek voeren met je mentor en/of docent.

Daarin kunnen jullie van alles en nog wat bespreken over je loopbaan, zoals wat voor jou logische keuzes zouden kunnen zijn op het gebied van werk, werkomgeving en opleiding.

Dit loopbaangesprek verloopt nog algemeen, maar de komende jaren zullen je loopbaangesprekken steeds specifieker worden.

Je docent en/of mentor vertelt je meer over de loopbaangesprekken.

·        hoofdstuk 2.1.1 Rapporten (leerjaar 1)

Belangrijk!

Plak in dit hoofdstuk van je Loopbaandossier een fotokopie of scan van de rapporten die je het afgelopen half jaar op school gekregen hebt.

·        hoofdstuk 2.2 Certificaten en diploma’s

Belangrijk!

Vul in dit hoofdstuk van je Loopbaandossier de gegevens in van certificaten en/of diploma’s die je het afgelopen half jaar hebt gehaald. Dit mogen certificaten of diploma’s zijn die je buiten school gehaald hebt.

·        hoofdstuk 3.4.1 Competenties

Belangrijk!

·        Vul hier alleen het schema over de competentie zelfstandig werken in.

·        Zet een 2 in het vakje dat op dat moment bij je past.

·        Vul het schema eerlijk in en kijk of je vooruit bent gegaan bij deze competentie.

·        hoofdstuk 3.5.1 Persoonlijke vaardigheden (leerjaar 1)

Belangrijk!

·        Vul eerst zelf de schema’s voor inzet en betrokkenheid tonen, zelfvertrouwen tonen en omgaan met anderen in.

·        Zet een 3 in het vakje dat op dat moment bij je past.

·        Vul de datum in.

·        Laat een van je ouders/verzorgers de schema’s ook invullen.

·        Laat ook je docent de schema’s invullen.

·        hoofdstuk 4.1.8 Wat wil ik?

·        hoofdstuk 5.1.2 Expeditie DenP: waar ik trots op ben (minithema’s 5 t/m 8)

Belangrijk!

Bedenk iets dat je het afgelopen half jaar bij Expeditie DenP gedaan of gemaakt hebt en waar je trots op bent (bijvoorbeeld een visitekaartje of maquette).

Vul voor dat ‘product’ het schema in het Loopbaandossier in en voeg het ‘bewijsstuk’ (bijvoorbeeld een foto) toe.

·        hoofdstuk 5.2.2 Andere vakken/leergebieden: werkstukken/verslagen

Belangrijk!

Vul bij dit hoofdstuk de gegevens in van een werkstuk/verslag dat je het afgelopen half jaar gemaakt hebt en waar je trots op bent/dat je leuk vond om te maken. Het moet van een ander vak/leergebied zijn dan Expeditie DenP.

Voeg het werkstuk/verslag (of als het een product is: een foto ervan) toe.

·        hoofdstuk 5.3.1 Excursies (leerjaar 1)

Belangrijk!

Vul bij dit hoofdstuk de gegevens in voor de leukste of meest leerzamen excursie die je dit schooljaar gemaakt hebt.

Voeg van die excursie een (foto)verslag toe.

Ga naar je Loopbaandossier en voeg het verslag van je loopbaangesprek toe bij:

·        hoofdstuk 8 Verslagen van loopbaangesprekken

Hoe zou je zelf het begrip ‘duurzaamheid’ uitleggen?

Kies voor jullie onderzoek een bouwbedrijf, restaurant, kledingzaak, energiebedrijf of ander bedrijf in de buurt van jullie school. Doe dit in overleg met jullie docent.

·       Begroet met ‘Goedemorgen’ of ‘Goedemiddag’.

·       Vertel wie je bent (voor- en achternaam) en van welke school je bent.

·       Zeg waarvoor je belt (een kort onderzoekje over duurzaam ondernemen: 5 vragen).

·       Vraag wie je het beste kunt spreken hiervoor.

·       Vraag of het uitkomt dat je de vragen nu stelt.

·       Zo niet, vraag dan wanneer het wél uitkomt en zeg dat je dan terug belt.

·       Stel de vragen aan de juiste persoon (eventueel nadat je teruggebeld hebt).

·       Bedank de medewerker aan het eind van het gesprek voor zijn/haar tijd en de informatie.

·       Neem netjes afscheid (zeg geen ‘Doei’, maar ‘Tot ziens’).

Geef per productieproces aan of het volgens jou wel of niet duurzaam is en geef ook aan waarom.

Discussie voeren

Verslag maken

PowerPoint-presentatie maken

Juiste volgorde:  ……. > ……. > ……. > ……. > ……. > …….

Hoe werkt een elektriciteitscentrale? Zet de woorden op de juiste plaats in de tekening en vervolgens op de juiste plaats in de tekst:

kolen – verbranding – stoom – turbine – generator - koolstofdioxide (CO2)

Om elektriciteit op te wekken worden _____________, aardgas en aardolie verbrand.

Door de verbranding komt er ______________________ in de lucht.

De warmte wordt gebruikt om water te verhitten tot  ___________.

Deze stoom wordt door buizen geleid en met grote kracht tegen de bladen van een

________________ geblazen.

Deze turbine gaat daardoor draaien en zet een grote magneet in beweging. De magneet

zit in een grote spoel met koperdraad. Doordat de magneet ronddraait, wordt er in

de koperdraad een elektrische stroom opgewekt.

De spoel met de magneet wordt de ________________________ genoemd.

De magneet in combinatie met de turbine kun je vergelijken met een fietsdynamo.

Deze elektriciteit komt via _______________________________ in onze huizen terecht.

Meterstanden opnemen

Zakelijke brief schrijven

Kliekjesrecept bedenken

Nieuw gebruiks-voorwerp van oude materialen maken

PowerPoint-presentatie met fotoreportage maken

Infographic maken

Infographic maken