Làng lụa Nha Xá tọa lạc tại xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam, bên tả ngạn sông Hồng, giáp tỉnh Hưng Yên. Các sản phẩm tơ tằm của làng Nha Xá đã rất phổ biến từ những năm tháng lịch sử. Nếu đã biết tới loại lụa hàng đầu Vạn Phúc Hà Nội thì sản phẩm của làng lụa Nha Xá cũng nổi tiếng không kém với chất lượng và thiết kế tinh tế. Tương truyền khi xưa, vị tướng nhà Trần là Nhân Huệ Vương, Trần Khánh Dư đi thuyền qua đây, thấy đất tốt dân lại nghèo nên ông đã chỉ cho họ cách trồng dâu, ươm tơ, dệt lụa. Nghe lời dạy, người dân trong làng làm ra rất nhiều tấm lụa đẹp.

Tiếng lành đồn xa, thương lái tìm đến ngày càng nhiều. Có những lúc, trong làng có cả nghề ‘gánh lụa thuê’ ra sông Hồng để đưa lên thuyền chuyển về kinh thành hoặc phân phối đi các nơi. Lụa Nha Xá nổi danh từ đó. Nếu bạn đến thăm làng Nha Xá, bạn sẽ nghe thấy ngay khung dệt từ các thợ thủ công và các sản phẩm lụa dệt ở đây được trưng bày. Đó đều là những đặc trưng cho nghề dệt truyền thống. Các sản phẩm lụa Nha Xá cũng đang được bán rộng rãi cho thị trường chất lượng cao và xuất khẩu sang nhiều nước vì độ mềm và tinh tế.

Làng tranh Đông Hồ (Thuận Thành, Bắc Ninh) nằm bên bờ sông Đuống êm đềm, từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm tranh dân gian, mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống, và là dòng tranh được biết đến nhiều nhất ở Việt Nam. Làng Đông Hồ nổi tiếng với dòng tranh khắc gỗ dân gian đặc sắc được nhiều người cả trong và ngoài nước biết đến, với những bức tranh từ lâu đã đi vào đời sống tinh thần bao người dân Việt.

Nét dân gian của tranh Đông Hồ còn nằm ở màu sắc và chất liệu giấy in. Giấy được làm từ vỏ con điệp, một loại sò vỏ mỏng ở biển, trộn với hồ (hồ được nấu từ bột gạo tẻ, hoặc gạo nếp, có khi nấu bằng bột sắn - hồ dùng để quét nền tranh thường được nấu loãng từ bột gạo tẻ hoặc bột sắn, hồ nấu từ bột nếp thường dùng để dán) rồi dùng chổi lá thông quét lên mặt giấy dó, công đoạn khá là công phu, tỉ mỉ đòi hỏi sự khéo tay của người thợ lành nghề.

Rồi đến công đoạn chuẩn bị màu sắc, sao cho tranh thật tự nhiên phải là những gam màu cơ bản, không pha trộn thường được chế từ than của lá tre, xanh của lá chàm, vàng của hoa hòe, đỏ của gỗ vang, chỉ 4 gam màu không pha trộn và vì số lượng màu tương ứng với số bản khắc gỗ. Tranh Đông Hồ tinh xảo tạo nên nét tinh hoa văn hóa dân gian Việt, không chỉ khách trong nước yêu thích và tìm mua, tranh làng Hồ còn được du khách nước ngoài mua rất nhiều mỗi khi đặt chân đến mảnh đất kinh kỳ này. Tại đây, du khách còn được nghe giới thiệu về những giá trị văn hóa đặc sắc của nghề làmtranh dân gian Đông Hồ, và có thể trải nghiệm tự tay in tranh, cũng như mua sắm những bức tranh ưng ý.

lucas 4.1

lucas 4.1

Gốm Bát Tràng là tên gọi chung của các loại đồ gốm Việt Nam được sản xuất tại làng Bát Tràng, thuộc xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Theo nghĩa Hán Việt, chữ Bát (鉢) là bát ăn của nhà sư (tiếng Phạn là Patra), chữ Tràng (場, còn đọc là Trường) nghĩa là "cái sân lớn", là mảnh đất dành riêng cho chuyên môn. Như vậy, tên gọi Bát Tràng có thể hiểu là "cái sân lớn chuyên sản xuất bát". Tuy nhiên, theo một số tài liệu khác, tên gọi Bát Tràng có thể bắt nguồn từ tên gọi Bạch Thổ Phường, nghĩa là "phường đất sét trắng".

Đồ gốm sứ Bát Tràng bao đời nay vẫn được làm thủ công qua bàn tay khéo léo lành nghề của những nghệ nhân, những thợ gốm chuyên nghiệp. Cái nghề được truyền qua từng đời nối tiếp nhau mà giá trị vẫn chẳng hề thay đổi.

Nguyễn Trần Tường Vy