ชุมชนตลาดคลอง 12  คนในชุมชนจะนับถือศาสนาพุทธเป็นส่วนใหญ่และยังนับถือศาสนาคริสต์จํานวนหนึ่งอีกด้วยชุมชนจึงมีประเพณีสําคัญที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนา เช่น วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา เป็นต้นและคริสต์ศาสนา มิสซาในวันตรุษจีน เสกสุสาน สวดพระแม่ เป็นต้น รวมไปถึงประเพณีเกี่ยวกับความเชื่อดั้งเดิมของคนจีน เช่นวันตรุษจีน เทศกาลสารทจีน เช็งเม้ง หรือว่าบรรพบุรุษ ดังรายละเอียดต่อไปนี้

 1. ประเพณีและพิธีกรรมในความเชื่อดั้งเดิมของคนจีน

 1.1 ตรุษจีนตามประเพณีเทศกาลตรุษจีนจะเริ่มตั้งแต่วันที่ 23 เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติของจีนไปจนถึงวันขึ้น 15 ค่ําเดือนอ้ายตามปฏิทินจันทรคติของจีนและถือว่าคืนวันที่ 30 เดือน12 เป็นวันส่งท้ายปีเก่าส่วนวันที่ 1 เดือน 1 คือวันชิวอิกหมายถึงวันแรกของฤดูใบไม้ผลิวันไหว้ในอดีตคนในชุมชนจะจัดขึ้นกันภายในบ้าน แต่ปัจจุบันลูกหลานในครอบครัวที่ย้ายออกไปอาศัยอยู่ที่อื่น

จะกลับบ้านกันเพื่ออยู่พร้อมหน้าพร้อมตาและช่วยกันจัดพิธีกรรมไหว้ในวัน 15 ค่ําก่อนวันตรุษจีน

 1 วันการไหว้เจ้าเป็นธรรมเนียมประเพณีที่ลูกหลานจีนปฏิบัติสืบทอดกันมาตามความเชื่อที่จะต้องไหว้เจ้าที่และไหว้บรรพบุรุษ เพื่อให้เป็นสิริมงคลและนํามาซึ่งความสุขความเจริญแก่ครอบครัวหลังจากเสร็จพิธีไหว้คนในครอบครัวจะรับประทานอาหารร่วมกันตรุษจีนเป็นพิธีกรรมเฉลิมฉลองต้อนรับปีใหม่ของชาวจีนการเตรียมงานเพื่อการเฉลิมฉลองเทศกาลตรุษจีนนั้นจะเริ่มขึ้นตั้งแต่หนึ่งเดือนก่อนวันตรุษจีนโดยคนจะเริ่มซื้อข้าวของต่างๆ เพื่อประดับตกแต่งบ้านเรือนและเตรียมทําความสะอาดครั้งใหญ่ตั้งแต่ชั้นบนลงชั้นล่าง เนื่องจากมีความเชื่อว่าจะเป็นการปัดกวาดสิ่งที่ไม่ดีออกไปภายในบ้านทั้งประตู หน้าต่างจะประดับประดาไปด้วยสีแดงและกระดาษสีแดงที่มีคําอวยพรให้อายุยืน ร่ํารวย อยู่ดีมีสุข ฯลฯ

 

1.2 เทศกาลสารทจีน

  เป็นประเพณีที่จัดขึ้นเพื่อทําบุญทําทานอุทิศส่วนกุศลให้แก่ดวงวิญญาณไร้ญาติและบรรพบุรุษ

ตรงกับวันที่ 15 เดือน 7 ตามปีปฏิทินทางจันทรคติของจีนเทศกาลสารทจีนถือเป็นวันสําคัญที่ลูกหลานชาวจีนจะแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษโดยพิธีเซ่นไหว้และยังถือเป็นเดือนที่ประตูนรก

เปิดให้วิญญาณทั้งหลายมารับกุศลผลบุญได้(ถาวรสิกขโกศล, 2557 : 52) เช่นเดียวกับตรุษจีน

ปัจจุบันลูกหลานที่ออกจากบ้านจะกลับมาไหว้บรรพบุรุษร่วมกันในเทศกาลนี้

 

1.3 เทศกาลกินเจ

  เทศกาลกินเจเดือนเก้าหรือเทศกาลกินเจเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาช้านานของชาวจีน

 โดยจะกําหนดเอาวันตามจันทรคติ คือเริ่มตั้งแต่วันขึ้น 1 ค่ําถึงวันขึ้น 9 ค่ําตามปฏิทินจีนของทุกๆ

ปีรวม9 วัน 9 คืนผู้คนส่วนหนึ่งจะไม่กินเนื้อสัตว์ทําให้ได้ช่วยชีวิตสัตว์ไว้ได้ส่วนหนึ่งเนื่องจากมีการฆ่าสัตว์น้อยลงกินเจ คือบริโภคแต่อาหารจําพวกพืชผักและผลไม้เป็นหลักละเว้นไม่กระทํากิจใดๆอันนํามาซึ่งการเบียดเบียนเดือดร้อนให้เกิดแก่สัตว์โลกคือการไม่เอาชีวิตเลือดเนื้อของสัตว์โลกให้มาเป็นของเราพากันซักฟอกมลทินออกจากร่างกายวาจาและใจสวมเสื้อผ้าขาวสะอาดเข้าวัดเข้าวาพร้อมด้วยดอกไม้ธูปเทียนทําบุญทําทานแก่สัตว์โลกผู้ยากไร้คนในชุมชนตลาดคลอง 12 จะนิยมกินเจเพียงอย่างเดียวภายในตลาดสดคลอง 12 จะเต็มไปด้วยอาหารเจปัจจุบันเทศกาลกินเจนั้นขึ้นอยู่กับการตัดสินใจแต่ละบ้านในการกินเจและเป็นที่รู้กันว่าหลังเทศกาลกินเจ 1 วันจะจัดงาน ฉลองศาลเจ้าทีกรุงทีม่าขึ้น

1.4 

งานฉลองศาลเจ้าทีกงทีมาพิธีฉลองศาลเจ้าทีกงของชุมชนตลาดคลอง 12 จัดงานขึ้นเพื่อบวงสรวงทีกงงานจะจัดขึ้นในวันที่ 11 ค่ํา – 15 ค่ําตามปฏิทินจีนหรือคนในชุมชนจะรู้กันว่างานจัดหลังจากหมดเทศกาลกินเจ 1 วันงานมีติดต่อกัน 5 วัน 5 คืนเทศกาลนี้จัดขึ้นเพื่อให้คนในชุมชนและลูกหลานคนในชุมชนที่อาศัยอยู่นอกชุมชนได้มาเคารพทีกงภายในงานมีการจัดแสดงอุปรากรจีนหรืองิ้วมีการน้ําผลไม้ซาแซหรือสัตว์ 3 ชนิดมาไหว้ในพิธีของวันแรกและเหี่ยมเพ้า(เผาชุดกระดาษ) ในคืนวันสุดท้าย

 

1.5 เช็งเม้ง

 เทศกาลเช็งเม้งเป็นเทศกาลประจําปีในการบูชาบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้วของชาวจีนประเพณีที่สําคัญมากที่สุดของของชาวจีน คือไหว้บรรพบุรุษที่สุสาน(ฮวงซุ้ย) เป็นการแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษโดยมีอิทธิพลมาจากลัทธิขงจื๊อที่เน้นเรื่องความกตัญญูเป็นสําคัญไหว้เช็งเม้งวันไหว้วันใดก็ได้ในช่วง 15 วันแรกของเดือน 3 ของจีนทุกปีจะอยู่ที่ประมาณปลายเดือนมีนาคม-ต้นเดือนเมษายนเป็นพิธีกรรมที่แสดงถึงความกตัญญูกตเวทีที่มีต่อบรรพบุรุษแสดงถึงการมีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และสะท้อนให้เห็นถึงความรักใคร่สามัคคีกันนอกจากนั้นยังทําให้เหล่าเครือญาติได้มาร่วมพิธีกรรมนี้ได้พบปะสังสรรค์กินเลี้ยงกันหลังจากเสร็จพิธีเป็นการสร้างสายสัมพันธ์ภายในครอบครัวและเหล่าเครือญาติชุมชนตลาดคลอง 12 นิยมไปเช็งเม้งที่วัดมงคลรัตน์บรรพบุรุษของคนในชุมชนส่วนใหญ่ตั้งอยู่ที่นั่น

 2. ประเพณีและพิธีกรรมในศาสนาคริสต์

 2.1 มิสซาปีใหม่จีน

ในวันตรุษจีนคริสตังจีนจะมารวมตัวกันเพื่อทํามิสซาขอบคุณพระเจ้าพระเจ้าก็อวยพรให้กับคริสตชนและคริสตชนจะมารับพรจากพระเจ้าร่วมกันยินดีในวันขึ้นปีใหม่ของจีนหลังเสร็จพิธีมิสซาจะมีตัวแทนคริสตังจีนกล่าวขอบคุณคุณพ่อบาทหลวงและอวยพรคริสตังจีเป็นภาษาจีนหลังจากนั้นคุณพ่อบาทหลวงก็จะแจกอั่งเปาหรือเงินขวัญถุงให้กับผู้เข้าร่วมพิธีมิสซาและกิจกรรมพิเศษของวัดพระวิสุทธิวงส์ คือพิธีการเสกส้มคริสตังจีนจะนําส้มที่จัดเรียงในกระเช้าอย่างสวยงามมาให้คุณพ่อบาทหลวงเสกเป็นผลไม้มงคลกลับบ้านเพื่อรับประทานกันในครอบครัว(คัคณางค์อิมปราย,สัมภาษณ์, 2 พฤศจิกายน 2560) 

 2.2 พิธีเสกสุสาน

 เสกสุสานเป็นพิธีทางศาสนาหรือวัฒนธรรมประเพณีของศาสนาคริสต์เป็นการรําลึกถึงผู้ล่วงลับที่จากไปสําหรับคริสตชนถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ฝังร่างบุพการีและบรรพชนที่พวกเขาเคารพนับถือเพื่อรอคอยการกลับคืนชีพและรับการพักผ่อนนิรันดรกับพระเจ้าพิธีเสกสุสานหรือพิธีจุดเทียนเป็นพิธีกรรมทางคริสต์ศาสนาที่จัดขึ้นทุกปีลูกหลานจะนําดอกไม้และเทียนมาตั้งอยู่บริเวณสุสานของบรรพบุรุษเพื่อระลึกถึงบรรพบุรุษหรือวิญญาณที่ล่วงลับไปแล้วและคุณพ่อจะเสกสุสานให้ครบทุกหลุมจากนั้นจะประกอบพิธีมิสซาหรือสวดภาวนาและทํากิจใช้โทษไถ่บาปเพื่ออุทิศให้กับบรรพบุรุษซึ่งจะจัดขึ้นช่วงต้นเดือนพฤศจิกายนถัดจากวันฉลองนักบุญเดิมพิธีจุดเทียนจะจัดขึ้นในเวลาพลบค่ําแต่พิธีการจุดเทียนในแต่ละพื้นที่มีความแตกต่างกันอาจเปลี่ยนไปตามความเหมาสมของชุมชน เช่น พิธีจุดเทียนของวัดพระวิสุทธิวงส์ที่จัดขึ้นตรงกับเช้าของวันเสาร์หลังเทศกาลตรุษจีนหนึ่งอาทิตย์ ซึ่งการจุดเทียนเปรียบเสมือนการรวมญาติของคนจีน เนื่องจากลูกหลานที่ต่างแยกย้ายกันออกไปตั้งถิ่นฐานนอกชุมชนจะมาจุดเทียนและทํามิสซา ซึ่งวัดแห่งนี้อนุญาตให้คนนอกศาสนาเข้าร่วมพิธีมิสซาได้พิธีจุดเทียนเปรียบเสมือนพิธีเช็งเม้งของคนจีนเนื่องทําบุญอุทิศส่วนกุศลให้กับบรรพบุรุษเช่นเดียวกัน

 

2.3 วันปัสกา

วันปัสกาหรือวันอีสเตอร์ เป็นวันเฉลิมฉลองพระเยซูคริสต์ทรงคืนพระชนม์ชีพจากความตายและเป็นวันสุดท้ายของเทศกาลมหาพรตที่ชาวคริสต์ต้องระลึกถึงพระมหาทรมานของพระเยซูก่อนที่จะสิ้นพระชนม์บนไม้กางเขนโดยตลอด40 วันของเทศกาลนี้เริ่มตั้งแต่วันแรก(วันปาล์มซันเดย์Palm Sunday) ชาวคริสต์จะต้องตั้งจิตอธิษฐานรําลึกเหตุการณ์อันทรมานของพระเยซูตามพระคัมภีร์รวมไปถึงสวดภาวนาบริจาคสิ่งของอดอาหารและไม่ฟุ่มเฟือยดําเนินชีวิตอย่างสมถะที่สุดทั้งนี้วันอีสเตอร์นั้นไม่มีวันที่ระบุตายตัวแต่ชาวคริสต์ได้ถือเอาวันอาทิตย์แรกหลังพระจันทร์เต็มดวงในเดือน 4 เป็นตัวกําหนดหลังจากเฉลิมฉลองวันอีสเตอร์แล้วจะเข้าสู่เทศกาลปัสกาซึ่งเทศกาลนี้เป็นเทศกาลที่ให้ชาวคริสต์ได้รื้อฟื้นความเชื่ออีกครั้งเป็นการเริ่มต้นใหม่ของชีวิตในพระคริสตเจ้าชาวคริสต์แต่ละครอบครัวจะแต่งตัวสวยงามมาร่วมพิธีกรรมในโบสถ์พร้อมร้องเพลงสรรเสริญพระเจ้านอกจากนี้บางครอบครัวก็มักจะตกแต่งไข่เป็นลวดลายสีสันต่างๆ เพื่อนํามามอบให้แก่กันและกันส่วนบางโบสถ์ก็จัดกิจกรรมร่วมรับประทานเพื่อเฉลิมฉลองอย่างยิ่งใหญ่รวมไปถึงจัดเกมสนุกๆให้แต่ละครอบครัวหาไข่อีสเตอร์ที่ถูกซ่อนเอาไว้ในพุ่มไม้หรือกอหญ้าต่างๆเพื่อให้ผู้เฉลิมฉลองได้ช่วยกันค้นหาและได้ใช้เวลาแห่งความสุขในวันอีสเตอร์ร่วมกัน

2.4 เทศกาลมหาพรต

เป็นช่วงเวลาที่เริ่มตั้งแต่ “วันพุธรับเถ้า(Ash Wednesday)” ไปจนถึง “ช่วงบ่ายของวันพฤหัสศักดิ์สิทธิ์” ซึ่งกินเวลาประมาณ 6 สัปดาห์(7 สัปดาห์ในพระศาสนจักรตะวันออก) หรือ 42 วันโดยจะหักวันอาทิตย์ออกเนื่องจากทุกวันอาทิตย์ถือว่าเป็นวันปัสกาเสมอทําให้เหลือ 36 วันดังนั้นจึงต้องบวกวันให้ครบ 40 วันเทศกาลมหาพรตจึงต้องเริ่มต้นตั้งแต่วันพุธรับเถ้าซึ่งจะบวกถึงวันเสาร์อีก 4 วันอันเป็นช่วงเวลาแห่งการเตรียมตัวเข้าสู่เทศกาลมหาพรตรวมเป็น 40 วันพอดีเทศกาลนี้มีขึ้นเพื่อเตรียมสมโภชปัสกาซึ่งเป็นวันฉลองที่ยิ่งใหญ่และสําคัญที่สุดในรอบปีของพระศาสนจักเพราะปัสกาเป็นวาระแห่งการเฉลิมฉลองการที่พระเยซูเจ้าทรงรับทรมานสิ้นพระชนม์และทรงกลับคืนพระชนม์ชีพเพื่อกอบกู้มนุษยชาติให้คืนดีกับพระเจ้ามารับชีวิตร่วมกับพระองค์

  

2.5. สวดแม่พระ

เป็นงานประจําปีของคริสตังจีนในชุมชนตลาดคลอง12 จัดขึ้นในวันที่ 22 เมษายนเป็นเวลา3 คนของทุกปีคริสตังจีนจะมารวมตัวกันสวดกันบริเวณอดีตรวมตัวกันสวดที่โรงสีปัจจุบันหน้าบ้านของตระกูลสุริยะมงคลจัดขึ้นเพื่อขอบคุณพระแม่มารีที่คอยคุ้มครองคนในชุมชนหลังจากเกิเหตุการณ์ไฟไหม้ทุกครั้งแต่ไม่เกิดอันตรายทุกครั้ง(นันทวดีสุริยะมงคล, สัมภาษณ์, 22 กุมภาพันธ์2561) และคุณพ่อนําสวดและจะมาอวยพรให้คนชุมชนที่มางาน

 

2.6 คริสต์มาส

 เทศกาลคริสต์มาสจึงเป็นเดือนที่ระลึกถึงพระเยซูคริสตเจ้าเป็นพิเศษอีกความหมายหนึ่งของคําว่ามาสคือดวงจันทร์ฉะนั้นจึงตีความหมายเป็นภาษาไทยได้อีกอย่างหนึ่งคือพระเยซูทรงเป็นความสว่างของโลกเหมือนดวงจันทร์เป็นแสงสว่างในตอนกลางคืนการเฉลิมฉลองจะถูกจัดขึ้นตั้งแต่ช่วงค่ําของวันที่ 24 จนถึงหลังเที่ยงคืนของวันที่ 25 โดยจะมีประเพณีและกิจกรรมต่างๆมอาทิการทําพิธีมิสซาการร่วมกันขับร้องประสานเสียงและรับฟังการอ่านพระคัมภีร์หลังจากนั้นเฉลิมฉลองกันในครอบครัว

  

3. ประเพณีและพิธีกรรมในศาสนาพุทธ

 

3.1 มาฆบูชา

วันมาฆบูชาตรงกับวันขึ้น 15ค่ําเดือน 3 ตามปฏิทินจันทรคติของไทยเป็นวันที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์แก่พระสงฆ์เป็นครั้งแรกหลังจากตรัสรู้มาแล้วเป็นเวลา 9 เดือน

ซึ่งหลักคําสอนนี้เป็นหลักการและวิธีการปฏิบัติต่างๆหากสรุปเป็นใจความสําคัญจะมีเนื้อหาว่า “ทําความดี ละเว้นความชั่ว ทําจิตใจให้บริสุทธิ์” 

 3.2 วิสาฆบูชา

 วันวิสาขบูชาตรงกับวันขึ้น 15 ค่ําเดือน 6ตามปฏิทินจันทรคติของไทยเป็นวันที่บังเกิดเหตุการณ์สําคัญ 3 เหตุการณ์คือวันประสูติตรัสรู้และปรินิพพานขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เหตุการณ์ทั้งหมดได้เกิดขึ้นเมื่อ 2,500 กว่าปีก่อน ณ ดินแดนที่เรียกว่าชมพูทวีปในสมัยพุทธกาล

ซึ่งเหตุการณ์นั้นตรงกันทั้ง 3 ครั้งศาสนิกชนจะมีการประกอบพิธีต่างๆ เช่น การตักบาตร การฟังพระธรรมเทศนา การเวียนเทียน เป็นต้นเพื่อเป็นการบูชารําลึกถึงพระรัตนตรัยและเหตุการณ์สําคัญ3 เหตุการณ์ดังกล่าว

 

3.3 อาสาฬหบูชา

วันอาสาฬหบูชาจะตรงกับขึ้น 15 ค่ําเดือน 8 ของทุกปีตามปฏิทินจันทรคติของไทยเป็นวันที่เกิดปรากฏการณ์ยิ่งใหญ่ของศาสนาพุทธ คือ พระพุทธเจ้าแสดงธรรมเทศนา “ธรรมจักรกัปวัตนสูตร” เป็นครั้งแรกในช่วงเช้าบางคนก็มักจะทํากันอยู่แล้วในทุกๆวันพระแต่สําหรับวันพระที่เป็นวันสําคัญแบบนี้ก็อาจจะมีการจัดงานตักบาตรที่ใหญ่ขึ้น(พิทูรมลิวัลย์, 2528) วันสําคัญทางพุทธศาสนาชาวไทยเชื้อสายจีนในชุมชนตลาดคลอง 12 นิยมไปทําบุญตักบาตรตอนเช้าที่วัดพืชอุดมและเวียนเทียนในตอนค่ําเนื่องจากมีวัดพืชอุดมมีพื้นที่กว้างขวาง (เสาวลักษณ์เรืองปิงวัง, สัมภาษณ์, 21 มีนาคม 2561)