სითბური ძრავები და გარემოს დაცვა by Elene Kochadze https://padlet.com/kochadzeelene17/9atq2dz8wd6hilaj en-us 2023-02-17 20:05:43 UTC 2023-02-17 20:50:36 UTC hello@padlet.com kochadzeelene17 https://padlet.com/kochadzeelene17/9atq2dz8wd6hilaj/wish/2486760309 ავტომობილი კაცობრიობის საუკეთესო მონაპოვარია. მის შექმნაში გამოყენებულია: მათემატიკის ურთულესი გამოთვლები, ფიზიკისა და ქიმიის მიღწევები, მეტალურგთა მიერ შექმნილი ლითონები და სხვა. ავტომობილში გამოყენებულია სითბური ძრავის ერთ-ერთი ტიპი _ შიგაწვის ძრავა.   სითბური ძრავა ეწოდება მანქანას, რომელშიც, საწვავის შინაგანი ენერგია მექანიკურ ენერგიად გარდაიქმნება. ავტომობილის შიგაწვის ძრავებში საწვავად, ძირითადად გამოყენებულია ბენზინი. პირველად შიგაწვის ძრავის შექმნის მცდელობა იყო 1670 წელს, ჰოლანდიელი მეცნიერი ვან გიუმენგი და ფრანგი დენი ჰაპენი შეეცადნენ შეექმნათ ერთცილინდრიანი ძრავა, რომელიც დენთის საშუალებით იმუშავებდა. სწორედ დენთის გამოყენებამ არ გაამართლა. პირველი შიგაწვის ძრავა 1860 წელს შექმნა ფრანგმა ინჟინერმა  ე. ლენუარმა, ხოლო 1876 წელს გერმანელმა ინჟინერმა რ. დიზელმა  სრულყოფილი სახე მისცა, რის გამოც დიზელის ძრავა ეწოდა. ძრავა შედგება ცილინდრისაგან, რომლის ზედა ნაწილში საწვავი იწვის. ცილინდრში მოძრაობს დგუში, რომელიც ბარბაცას  და მრუდმხარას მეშვეობით შეურთდება მუხლა ლილვს ეს უკანასკნელი დაკავშირებულია რამდენიმე ცილინდრთან ოთხ ან ექვსცილინდრიან ძრავაში. დგუშის ზევით და ქვევით მოძრაობისას ბარბაცა აიძულებს ლილვს იბრუნოს. ლილვზე დამაგრებულია მქნევარა, რომლის დანიშნულებაა ლილვის ბრუნვის არათანაბრობის შემცირება.
ცილინდირს ზედა ნაწილში არის სარქველები, რომლებიც მუშაობის დროს ავტომატირად იღება და იხურება. სარქველიდან ცილინდრში შედის საწვავი ნარევი, რომელიც აალდება სანთლის მეშვეობით, მეორე სარქველით გამოდის ნამუშევარი აირი.  ძრავაში ერთი მუშა ციკლი სრულდება ოთხი სვლისა ანუ ოთხი ტაქტის შესრულებით ამიტომ ასეთ ძრავას, ოთხტაქტიანი ეწოდება. სითბური ძრავის ეფექტურობის შესახებ მსჯელობენ იმის მიხედვით, თუ საწვავის დაწვისას გამოყოფილი სითბოს რაოდენობის რა ნაწილი გარდაიქმნება მექანიკურ ენერგიად - სითბური ძრავას  მარგი ქმედების კოეფიციენტით,  რომელიც განისაზღვრება ძრავას მიერ სასარგებლო მუშაობის შესასრულებლად დახარჯული ენერგიის შეფარდებით საწვავის წვისას გამოყოფილი მთელ ენერგიასთან.
 
]]> 2023-02-17 20:26:45 UTC https://padlet.com/kochadzeelene17/9atq2dz8wd6hilaj/wish/2486760309 kochadzeelene17 https://padlet.com/kochadzeelene17/9atq2dz8wd6hilaj/wish/2486760515  სითბური ძრავების ფართოდ გამოყენება უარყოფითად მოქმედებს გარემოზე. ატმოსფეროში გამოტყორცნილი დიდი სითბური ენერგია დედამიწაზე საშუალო წლიური ტემპერატურის გაზრდას იწვევს, რაც მყინვარების დნობასა და მსოფლიოს ოკეანეთა დონის აწევას გამოიწვევს. თბოელექტროსადგურთა საცეცხლეები, ატომური ელექტრო სადგურები ავტომობილთა შიგაწვის ძრავები და სხვა განუწყვეტლივ გამოსტყორცნიან ატმოსფეროში მცენარეების, ცხოველებისა და ადამიანებისთვის მავნე ნივთიერებებს. ატმოსფეროს დაბინძურების თავიდან აცილების ეფექტური საშუალება შიგაწვის ძრავების ელექტროძრავებით შეცვლაა. აგრეთვე თბოელექტროსადგურების ნაცვლად, ალტერნატიული  ეკოლოგიურად სუფთა ენერგიის წყაროების გამოყენება კერძოდ ქარის ენერგია, წყლის ენერგია, მზის ენერგია, ასევე ბიოგაზის გამოყენება.]]> 2023-02-17 20:27:02 UTC https://padlet.com/kochadzeelene17/9atq2dz8wd6hilaj/wish/2486760515 kochadzeelene17 https://padlet.com/kochadzeelene17/9atq2dz8wd6hilaj/wish/2486764681 ყოველი სითბური ძრავა შედგება სახურებლისაგან, რომელშიც საწვავის წვის დროს გამოყოფილი ენერგია სითბოცვლის მეშვეობით გადაეცემა მუშა სხეულს.
 მუშა სხეულის ტემპერატურა ასეული გრადუსობით მატულობს გარემოს ტემპერატურასთან შედარებით. იზრდება მისი წნევა, ფართოვდება, მოძრაობაში მოჰყავს საჭირო მექანიზმი და ასრულებს მუშაობას. შესრულებული მუშაობა მუშა სხეულის გაფართოების უნარზეა დამოკიდებული. აირები ყველაზე მეტად ფართოვდება.
 მანქანამ რომ პერიოდულად იმუშაოს , მან წრიული პროცესი უნდა შეასრულოს. წრიული პროცესი ანუ ციკლი ისეთი პროცესია, რომლის შესრულების შემდეგ სხეული უბრუნდება საწყის მდგომარეობას.
ყოველი მუშა ციკლის შემდეგ, ძრავას ყოველი დეტალი და მუშა სხეული უნდა დაუბრუნდეს საწყის მდგომარეობას. ამისათვის მუშა სხეული უნდა შევკუმშოთ ანუ უნდა შევასრულოთ მასზე მუშაობა.
დავუშვათ, გაფართოებამდე მუშა სხეულის წნევა და მოცულობა A მდგომარეობაში შესაბამისად P და V -ია. ამ მდგომარეობიდან გაფართოებისას, შინაგანი ენერგიის ხარჯზე,  იგი ასრულებს მუშაობას და გადადის B მდგომარეობაში.
B მდგომარეობიდან A მდგომარეობაში გადასვლისას შესაძლებელი რომ იყოს იგივე მოცულობების მიღება ( როგორიც ჰქონდა მუშა სხეულს პირდაპირი პროცემპერატესის დროს ) ნაკლები წნევის პირობებში, საჭიროა ტემპერატურის შემცირება, ე. ი მუშა სხეულმა შეკუმშვის დაწყებამდე ან კუმშვის პროცესში უნდა დაკარგოს გარკვეული
 სითბო. ამისათვის ყოველ სითბურ ძრავას აუცილებლად სჭირდება მაცივარი.
ამგვარად, ყოველი სითბური ძრავა შედგება სახურებლისა, მუშა სხეულისა და მაცივრისაგან.       ძრავები, რომლებიც   პრაქტიკაში გამოიყენება,ისეა მოწყობილი,რომ მათში არ ხდება ნამუშევარი აირის გაცივება და ხელახალი გამოყენება. ნამუშევარი აირი გარეთ გამოიტყორცნება, ხოლო მის ნაცვლად გამოიყ ენება აირის ახალი პორცია, რომელიც იწყებს ახალ სამუშაო ციკლს.   ნამუშევარ აირს აქვს უფრო მაღალი ტემპერატურა, ვიდრე გარემომცველ სხეულებს,რომელთაც იგი გადასცემს სითბოს გარკვეულ რაოდენობას. ]]> 2023-02-17 20:33:36 UTC https://padlet.com/kochadzeelene17/9atq2dz8wd6hilaj/wish/2486764681 kochadzeelene17 https://padlet.com/kochadzeelene17/9atq2dz8wd6hilaj/wish/2486769113 2023-02-17 20:40:45 UTC https://padlet.com/kochadzeelene17/9atq2dz8wd6hilaj/wish/2486769113 kochadzeelene17 https://padlet.com/kochadzeelene17/9atq2dz8wd6hilaj/wish/2486774309 2023-02-17 20:48:41 UTC https://padlet.com/kochadzeelene17/9atq2dz8wd6hilaj/wish/2486774309