• Χρήση του Διαδικτύου για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το προτιθέμενο
• Κατανάλωση υπερβολικού χρόνου ή/και χρήματος σε δραστηριότητες σχετικές με το Διαδίκτυο
• Συμπτώματα Συνδρόμου Απόσυρσης, όπως για παράδειγμα άγχος, έμμονη σκέψη για το Διαδίκτυο, όνειρα για το Διαδίκτυο
• Χρήση Διαδικτύου προκειμένου να αποφευχθούν συμπτώματα απόσυρσης
• Μείωση λειτουργικότητας του ατόμου. Συνήθως παραμελούν την προσωπική τους υγεία, γευματίζουν ανθυγιεινά, σταματούν τα αγαπημένα τους ενδιαφέροντα, εγκαταλείπουν το σχολείο, συγκρούονται έντονα στο σπίτι με τους γονείς τους, έχουν μεγάλη ένταση και θυμό που οδηγεί ακόμα και στη βία (Chakraborty, 2010)
• Συνέχιση χρήσης του Διαδικτύου παρά τη γνώση της παραπάνω δυσλειτουργίας

α. Από το πρωτότυπο με παράλληλη χρήση μετάφρασης διδάσκονται οι στίχοι: 1-99, 280-314, 441-507, 631-725, 1064-1090.

β. Μόνο από μετάφραση και αναλυτικά διδάσκονται οι στίχοι: 162-279, 315-331, 376-440, 508-581, 726-780, 781-800, 801-943.

γ. Μόνο από μετάφραση αλλά συνοπτικά διδάσκονται οι στίχοι: 100-161, 332-375, 582-630, 944-987, 988-1063, 1091-1114, 1115-1153, 1154-1353.

2. Ποιο ήταν το πιο σημαντικό από τα νέα ναυτιλιακά κέντρα που αναδείχθηκαν στη θέση των παλαιών και ποιοι παράγοντες ευνόησαν την ανάπτυξή του;

3. Να αναφερθείτε στους λόγους που συνέβαλαν στην επικράτηση της μικ΄ρης έγγειας ιδιοκτησίας στην Ελλάδα.

4. Ποιο λόγοοι καθιστούσαν αναγκαία τη λειτουργία τραπεζικού συστήματος στην Ελλάδα του 19ου αιώνα;

5. Ποιο παράγοντες δυσχέραιναν την ανάπτυξη της ελληνικής βιομηχανίας κατά τον 19ο αιώνα;

6. ΠΟια ήταν τα αποτελέσματα του ΔΟΕ για την Ελλάδα

Οι σκοτεινές γεωμετρίες της βομβαρδισμένης Γάζας

Την έκτη ημέρα του Χανουκά, στις 27 Δεκεμβρίου του 2008, το Ισραήλ ξεκινά αεροπορική και στη συνέχεια χερσαία επίθεση στη Γάζα με την κωδική ονομασία “Cast Lead” όρος που παραπέμπει στο βαρύ, χυτό μολύβι από το οποίο φτιάχνουν το ντρέιντελ, την παιδική σβούρα του Χανουκά. Αυτή η ισραηλινή επιδρομή των 22 ημερών είχε απώλειες 1.417 ανθρώπων, στην πλειονότητά τους άμαχοι, ενώ και οι καταστροφές σε υλικές υποδομές ήταν τεράστιες. Η φράση “βαρύ μολύβι”, παρμένη από παιδικό ποίημα, επιλέχθηκε για να βαφτίσει ως πολιτισμική αναφορά το βάρος και την ένταση της επιδρομής και ταυτόχρονα έγινε απόδειξη της ανελέητης ειρωνείας του Ισραήλ.

Δύο εβδομάδες μετά, η Στεφανία Μιζάρα εισέρχεται στη Γάζα μαζί με ομάδα γιατρών, για πρώτη φορά σε ενεργή εμπόλεμη ζώνη.

«Ήταν η πρώτη φορά που έμπαινα σε μια ενεργή εμπόλεμη ζώνη και ένιωθα νευρικότητα και φόβο. Το αίσθημα της ανθρώπινης απώλειας είναι ανυπόφορο. Όταν τελειώνει η ένταση, το μυαλό αρχίζει να επεξεργάζεται αυτά που έχουν δει τα μάτια».

Η φωτοδημοσιογραφία σε συνθήκες πολέμου γίνεται επιτελεστική καταγραφή μιας ιστορικής στιγμής όταν συντελείται και συχνά εξαντλείται εκεί. Οι φωτογραφίες της Στεφανίας Μιζάρα ωστόσο, αποτελούν αυτόνομα φωτογραφικά γεγονότα, εγχειρίδια προσωπικής και συλλογικής εξερεύνησης του παγκόσμιου τραύματος του πολέμου. Η σκοτεινή γεωμετρία των εικόνων της, η μη αναμενόμενη σύνθεση και η ανθρώπινη προσέγγιση των τραυματιών στη Γάζα, αποδεικνύει τη σύνδεση που επιχειρεί να έχει μαζί τους, απορρίπτοντας το κυνήγι του σπουδαίου στιγμιότυπου. Οι εικόνες της είναι αυστηρά επιλεγμένες: σπάνια η ανθρώπινη παρουσία δεν έχει κρίσιμο ρόλο, αλλά ακόμα και όταν απουσιάζει, αυτό θα γίνει ένα θλιβερό υπονοούμενο για την ανθρώπινη απώλεια.

Στη Γάζα των εικόνων της ο ήλιος είναι σκοτεινός, αυστηρά κρυμμένος πίσω από τη σκόνη και τον καπνό, μακρινός και απρόσιτος φωτίζει ασθενικά τα συντρίμμια στις βομβαρδισμένες γειτονιές.

Το σκοτάδι του ουρανού περνάει αργότερα και στα εσωτερικά των κτηρίων: στους χώρους περίθαλψης και τα αυτοσχέδια καταφύγια, αλλά φωτίζεται στα σημεία όπου οι γιατροί και οι νοσηλευτές παλεύουν να διατηρήσουν τη ζωή σε ακραίες συνθήκες.

Η Στεφανία Μιζάρα κινείται με τον φακό της με προσεκτικά βήματα στα συντρίμμια της πόλης εν μέσω βομβαρδισμών, περιτριγυρίζεται από τον θάνατο και το τραύμα που συμβαίνει εδώ και τώρα, περπατάει πλάι στο αλλόκοτο και τον παραλογισμό. Θα φοβηθεί.

«Νομίζω ότι το ανθρώπινο μυαλό έχει την ικανότητα να ξεχνά τέτοιες εικόνες φρίκης, γιατί δεν μπορεί να τις αντέξει.

Και μετά έρχεται ο φόβος,

Μαθαίνεις να ξανακοιμάσαι, παρόλο που οτιδήποτε μπορεί να συμβεί οπουδήποτε και δεν υπάρχει ασφαλές μέρος για να κρυφτείς».

Η Γάζα, στο όριο ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο, απαιτεί αναπόδραστα κάθε στιγμή σημαντικές και ενδεχομένως μοιραίες αποφάσεις. Εκεί επαναπροσδιορίζεται η καθημερινότητα και μετατρέπεται σε συνεχή διαδικασία διεκδίκησης.

«Στην πραγματικότητα ούτε εγώ μίλησα, καθώς αναρωτιόμουν αν αυτή η απόφαση θα ήταν η τελευταία μου.

Ακόμα και το πιο απλό πράγμα — η αγορά ψωμιού — γινόταν περίπλοκο: δεν υπήρχε συνάλλαγμα, δεν υπήρχαν μαγαζιά, δεν υπήρχε ψωμί.

Οι ήρωες αυτού του πολέμου ήταν πραγματικά αυτοί οι άνθρωποι: τοπικοί δημοσιογράφοι, διασώστες και ακτιβιστές. Οι μόνοι άνθρωποι που κινούνταν στην πόλη, ειδικά μετά τη δύση του ήλιου».

«Εστίασα περισσότερο στη δουλειά αυτών των ανθρώπων, γιατί προτιμούσα να βλέπω την ελπίδα και τη δύναμη του ανθρώπου απέναντι στη φρίκη, παρά μόνο τον θάνατο και την απόγνωση».

Σ΄αυτό το πλαίσιο θα κάνει μια κρίσιμη και καθόλου εύκολη ή αυτονόητη επιλογή. Θα δημιουργήσει εικόνες που δεν εκβιάζουν συναισθήματα, τη λύπη, τον οίκτο και την απελπισία αλλά θα φωτίσουν και θα δώσουν βήμα στην προσπάθεια να συνεχίζει να υπάρχει αυτός ο λαός. Γιατροί, νοσηλευτές και διασώστες στα όρια της εξουθένωσης, δημοσιογράφοι και ακτιβιστές που λειτουργούν προστατευτικά για τους υπόλοιπους ανθρώπους, θα γίνουν με τον φακό της το αντίβαρο στο θάνατο και την απόγνωση.

Σε κάποιες εικόνες το φως επιστρέφει. Τραβηγμένες από το εσωτερικό βομβαρδισμένων κτηρίων, μέσα από παράθυρα που λειτουργούν σαν κάδρα στην εικόνα της πόλης μέσα στα συντρίμμια, ο ήλιος, χωρίς σκοτεινό φίλτρο, θα φωτίσει τον ουρανό της Παλαιστίνης

στρέφοντας τον μεταμορφωτικό φακό και στην ίδια.

«Συνειδητοποίησα ότι σε εκείνο το ερώτημα που τίθεται πάντα στους φωτογράφους και τους εικονολήπτες — αν τραβάς τη φωτογραφία ή αν βοηθάς τον άνθρωπο που υποφέρει μπροστά σου — νόμιζα ότι ανήκα στην πρώτη κατηγορία, αλλά ανήκω στη δεύτερη».

Το αίσθημα του άγχους επιδεινώθηκε όταν ο ήχος μιας βόμβας που έπεσε κοντά στο λεωφορείο μάς έκανε όλους, μέσα στο λεωφορείο της «Πόλης της Γάζας» που μετέφερε ανθρώπους από τα αιγυπτιακά προς τα παλαιστινιακά σύνορα, να πέσουμε κάτω από τα καθίσματά μας.

Η απόσταση από τα σύνορα της Ράφα μέχρι το κέντρο της πόλης είναι πολύ μικρή. Μέχρι να φτάσουμε στο νοσοκομείο, άρχισαν να καταφθάνουν ασθενοφόρα με τραυματίες από τη βόμβα που είχε πέσει στην κεντρική αγορά. Οι Έλληνες και οι Γάλλοι γιατροί πήγαν αμέσως στη δουλειά. Το αίσθημα της ανθρώπινης απώλειας είναι ανυπόφορο. Όταν τελειώνει η ένταση, το μυαλό αρχίζει να επεξεργάζεται αυτά που έχουν δει τα μάτια. \

Εικόνες από παιδιά, γυναίκες, ηλικιωμένους, νεαρούς άντρες μέσα στα αίματα, με ακρωτηριασμένα μέλη και αλλόκοτα βλέμματα επιστρέφουν, αλλά απορρίπτονται από το φίλτρο της λογικής. Νομίζω ότι το ανθρώπινο μυαλό έχει την ικανότητα να ξεχνά τέτοιες εικόνες φρίκης, γιατί δεν μπορεί να τις αντέξει.

Και μετά έρχεται ο φόβος, καθώς ο ήχος από βόμβες που πέφτουν σε ξυπνά τη νύχτα. Μετά από λίγο, συνηθίζεις, έλεγαν οι άνθρωποι.
Στην πραγματικότητα συνηθίζεις, αλλά μόνο επιφανειακά.
Απλώς μαθαίνεις να ξανακοιμάσαι, παρόλο που οτιδήποτε μπορεί να συμβεί οπουδήποτε και δεν υπάρχει ασφαλές μέρος για να κρυφτείς.

Την επόμενη μέρα, η Κιούα, μια Ιρλανδή από το κίνημα Free Gaza, κανόνισε να πάμε στην πόλη της Γάζας με μια πομπή 18 ασθενοφόρων. «Είναι πιο ασφαλές από οποιοδήποτε άλλο όχημα», είπε, «αλλά παρ’ όλα αυτά οι Ισραηλινοί έχουν ήδη πυροβολήσει ασθενοφόρα και διασώστες».

Φύγαμε στις 9 το βράδυ, με το ασθενοφόρο να μεταφέρει το νεκρό σώμα ενός νεαρού άντρα προς το νεκροτομείο της Γάζας και τον συντετριμμένο αδελφό του, που δεν μίλησε καθόλου σε όλη τη διαδρομή.

Στην πραγματικότητα ούτε εγώ μίλησα, καθώς αναρωτιόμουν αν αυτή η απόφαση θα ήταν η τελευταία μου.

Οι λεπτομέρειες της άφιξης σε μια πόλη-φάντασμα, περνώντας από νεκρές ζώνες με τανκς που μας παρακολουθούσαν και μας στόχευαν, ήταν μόνο η αρχή μιας εβδομάδας φόβου.

Την επόμενη μέρα την πέρασα προσπαθώντας να καταλάβω πώς μπορεί κάποιος να κινηθεί υπό αυτές τις συνθήκες, πού βρίσκεται τι σε αυτή τη βομβαρδισμένη πόλη και πώς γίνονται τα πράγματα. Ακόμα και το πιο απλό πράγμα — η αγορά ψωμιού — γινόταν περίπλοκο: δεν υπήρχε συνάλλαγμα, δεν υπήρχαν μαγαζιά, δεν υπήρχε ψωμί.

Τις επόμενες μέρες κινούμουν μαζί με τοπικούς δημοσιογράφους από το τηλεοπτικό κέντρο Ramattan και με ασθενοφόρα.

Οι ήρωες αυτού του πολέμου ήταν πραγματικά αυτοί οι άνθρωποι: τοπικοί δημοσιογράφοι, διασώστες και ακτιβιστές. Οι μόνοι άνθρωποι που κινούνταν στην πόλη, ειδικά μετά τη δύση του ήλιου.

Οι νοσηλευτές στα ασθενοφόρα και οι γιατροί δούλευαν 20 ώρες την ημέρα, κοιμόντουσαν σε βάρδιες στα νοσοκομεία.

Οι εικονολήπτες και οι ρεπόρτερ δεν είχαν δει τις οικογένειές τους για εβδομάδες.

Οι ακτιβιστές πήγαιναν με τα ασθενοφόρα όπου υπήρχε κίνδυνος, λειτουργώντας ως ανθρώπινες ασπίδες ώστε οι διασώστες να μπορούν να παραλάβουν τραυματίες ή νεκρούς από απομονωμένες περιοχές.

Εστίασα περισσότερο στη δουλειά αυτών των ανθρώπων, γιατί προτιμούσα να βλέπω την ελπίδα και τη δύναμη του ανθρώπου απέναντι στη φρίκη, παρά μόνο τον θάνατο και την απόγνωση.

Ανακάλυψα πράγματα και για τον εαυτό μου. Συνειδητοποίησα ότι σε εκείνο το ερώτημα που τίθεται πάντα στους φωτογράφους και τους εικονολήπτες — αν τραβάς τη φωτογραφία ή αν βοηθάς τον άνθρωπο που υποφέρει μπροστά σου — νόμιζα ότι ανήκα στην πρώτη κατηγορία, αλλά ανήκω στη δεύτερη.