Heimsókn á vettvang by Andrea Björt Ólafsdóttur https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a Dvalarheimili aldraða í Stykkishólmi en-us 2017-10-03 12:54:07 UTC 2023-01-27 13:37:08 UTC hello@padlet.com https://padlet-assets.s3.amazonaws.com/icons/Alarmclock.png Inngangur að iðjuþjálfun ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193394156 IÞJ0108-H17
Kennari: Olga Ásrún Stefánsdóttir
Mynd 3]]> 2017-10-03 13:03:38 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193394156 Myndaskrá ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193401286 Mynd 1: Andrea Björt Ólafsdóttir. 2017. Úr einkasafni.
Mynd 2: Dagbjört Birgisdóttir. 2017. Úr einkasafni.
Mynd 3: Olga Ásrún Stefánsdóttir. 2017. Sótt af https://padlet.com/olgastef/j3b406l6xzzz
Mynd 4: Snæbjörn Aðalsteinsson (tölvupóstur, 4. oktober 2017)
Mynd 5: Canadian Practice Process Framework – CPPF. Sótt af  http://www.vest.rm.dk/siteassets/afdelinger/neurologi-og-fysio-ergoterapi/ergo--og-fysioterapien/publikationer/bilag-2.-cppf-gunhild.pdf. ]]> 2017-10-03 13:15:17 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193401286 Iðjuþjálfinn ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193404367 Nafn: Snæbjörn Aðalsteinsson
Mentun: 
  • Hóf nám í iðjuþjálfunarfræðum í Esbjerg í Danmörku en lauk námi frá University College Nordjylland sumarið 2015
  • BS gráða í iðjuþjálfunarfræðum
  • Tók námskeið í flutningstækni vorið 2016 í Kaupmannahöfn
Starf á dvalarheimili aldraða í Stykkishólmi:
  • Hóf störf í september 2016
  • Hann notar kanadíska módelið í vinnunni sinni.
(Snæbjörn Aðalsteinsson, tölvupóstur, 4. oktober 2017)
Mynd 4
]]> 2017-10-03 13:19:19 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193404367 Andrea Björt Ólafsdóttir og Dagbjört Birgisdóttir ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193421914
  • Nemendur í Háskólanum á Akureyri. 
  • Á fyrsta ári í iðjuþjálfunarfræði. 

    • ]]>     2017-10-03 13:46:57 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193421914     Kynning á vinnustað ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193867874 Viðtal við Kristínu Sigríði Hannesdóttur forstöðumann dvalarheimilisins (Kristín S. Hannesdóttir, munnleg heimild, 17. október 2017).]]> 2017-10-04 14:04:23 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193867874 Andrea Björt Ólafsdóttir ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193872860 Mynd 1]]> 2017-10-04 14:12:09 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193872860 Dagbjört Birgisdóttir ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193876138 Mynd 2

    ]]>     2017-10-04 14:16:43 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/193876138     Facebook síða Dvalarheimilisins ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/196653264 Hér eru t.d. birtar myndir og fæslur af starfinu sem fer fram, fyrir aðstandendur og almenning. ]]> 2017-10-12 22:37:55 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/196653264 Kanadíska módelið ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/197504586 Canadian Practice Process Framework (CPPF) er módel sem Snæbjörn notar mest í starfi sínu.
    Í módelinu er alltaf endað á lokaályktun eða útskrift. Skjólstæðingur og iðjuþjálfi komast sameiginlega að því hvort hefja þurfi aftur meðferð eða útskrifa skjólstæðinginn.

    Á dvalarheimilinu er ekki endilega lokaályktun eða útskrift. Ferlið fer í endalausa hringi á meðan skjólstæðingurinn hefur ennþá getu til ADL. Aðlaga og breyta þarf ferlinu miðað við færni einstaklingsins.

    (Snæbjörn Aðalsteinsson,  október 2017)

    Mynd 5]]>     2017-10-16 18:11:07 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/197504586     The Canadian Occupational Performance Measure (COPM) ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/198042653 Snæbjörn kynnti fyrir okkur COPM mælikvarðann. 
    Iðjuþjálfi vinnur með skjólstæðingi sínum. Iðja hans er metin út frá honum og teknar eru fyrir 5 mikilvægustu iðjurnar út frá því mati. Skjólstæðingur gefur þeim tvær einkunnir frá einum til tíu. Fyrsta einkunnin er geta skjólstæðings til að framkvæma iðjuna á því augnabliki og seinni hversu ánægður er hann með þá getu. 
    Mælikvarðinn getur hjálpað við markmiðasetningu og mat á  framförum.
    Eins og er notar Snæbjörn  COPM ekki í starfi sínu á dvalarheimilinu. Hann notaði það meira á endurhæfingarstöð sem hann vann á í Danmörku. 

    (Snæbjörn Aðalsteinsson,  október 2017)

    Myndskeið: 
    (fortjk2010, 2013)]]>     2017-10-17 22:23:52 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/198042653     Heimsóknin í Stykkishólm ha160296 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/199771741 Snæbjörn tók á móti okkur 16. og 17. október síðastliðinn. Við fylgdum honum í vinnu þar sem hann sýndi okkur hvernig hann notar iðjuþjálfun til þess að efla, viðhalda og auðga starf vistmanna dvalarheimilisins. 
    Starf Snæbjörns er fjölbreytt, allt frá því að þjálfa færni í daglegu starfi (ADL) til endurhæfingar vegna líkamlegra meiðsla.
    • ADL (activities of daily living): Daglegar athafnir innan og utan heimilis. 
    • IADL (instrumental activities of daily living): Nám, vinna, leikur, tómstundaiðja, félagsleg þátttaka, svefn og hvíld. (Kristjana Fenger og Guðrún Pálmadóttir, 2011) 
    Inni á dvalarheimilinu er skipulögð dagskrá þar sem hver og einn getur tekið þátt í að vild. Samkvæmt Snæbirni (október 2017) er félagsstarf aldraðra oft í umsjá iðjuþjálfa, þótt það sé ekki svo á dvalarheimilinu í Stykkishólmi. Snæbjörn sér samt um leikfimina og boccia. Talið er að einstaklingar velji sér athafnir sem þeir telja að auki vellíðan. T.d. á dvalarheimilinu var einstaklingur sem er bundinn hjólastól og hefur nánast enga getu til að tjá sig. Hann tjáir óánægju þegar hann er langt frá eða partur af hópnum þótt það sé ekki nema að fylgjast með og hlusta. 
    Auk þess þarf iðjuþjálfi að aðlaga umhverfi að einstaklingnum. Nauðsynlegt er að aðlaga umhverfið að beytingum á líkamsstarfsemi aldraða vegna öldrunar. Brúin á milli fólksins og umhverfis má ekki breikka of mikið því þá verður samsvörunin ekki söm og áður (Snæfríður Þóra Egilsson, 2011).
    ]]>     2017-10-23 20:08:38 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/199771741     Iðja aldraðra ha160296 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/199778302 Vistmenn dvalar- og hjúkrunarheimila koma þangað í mismunandi ásigkomulagi. Sumir eru fullfærir um ADL  og félagslega þátttöku. Aðrir þurfa meiri aðstoð. Mikilvægt er að þegar fólk ræður ekki lengur við líkama sinn að ekki verði iðjusvipting (occupational deprivation). Iðjusvipting er ástand þar sem búið er að útiloka einstakling frá því að stunda iðju sem honum er nauðsynleg eða hefur tilgang fyrir hann vegna líkamlegrar fötlunar. Til að forðast iðjusviptingu getur iðjuþjálfi aðlagað umhverfi einstaklings, t.d. laga rúmið svo einstaklingur geti sjálfur farið á fætur. Hjálpa einstaklingi að ferðast á milli staða í félagsskap eða jafnvel ,,vera hendurnar" í spili, prjóni eða öðru (Whiteford,  2014).
    Þegar fólk er komið á þennan stað í lífinu er oftast ekki mikið um umsamda iðju (contracted occupation) eða skuldbundna iðju (committed occupations). Einstaklingar þurfa ekki að vinna fyrir launum eða sinna einhverri formlegri menntun. Heimilisstörf og umönnun barna eru að mestu leyti hætt á þessum tíma æviskeiðisins og við tekur frjáls iðja (free occupation) þar sem iðjan er einungis til þess að auka vellíðan einstaklings. Nauðsynleg iðja (necessary occupation) er sú iðja sem við þurfum að stunda. T.d. fæða okkur, svefn og hreinlæti (þvo líkama sem dæmi). Fólk kann að þurfa aðstoð við nauðsynlega iðju ef færni þeirra er ekki fullnægjandi eða til staðar. Ungabörn, börn og aldraðir tilheyra oft þeim hópi sem krefst aðstoðar við þessa iðju (Harvey og Pentland, 2014). ]]>     2017-10-23 20:31:31 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/199778302     Heimildaskrá ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/201867301  

    ]]>     2017-10-30 18:11:53 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/201867301     Hlutverk iðjuþjálfans ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/202491052 Samkvæmt Sigríði K. Gísladóttur og Þóru Leósdóttur (2011) hafa iðjuþjálfar það sameiginlega markmið að vilja efla þátttöku og færni einstaklinga, þrátt fyrir mismunandi starfsvettvang. Iðjuþjálfar hafa þarfir og óskir skjólstæðingsins í fyrirrúmi. Þeir ýta auk þess undir og efla færni til að takast á við daglega hluti og meira krefjandi verkefni. Þetta er gert með því markmiði að gefa fólki sem mestan lífsvilja.
    Heimsóknin á Dvalarheimilið gaf góða sýn yfir þessa þætti. Hér koma nokkur dæmi um það úr starfi Snæbjörns:
    • Að hjálpa einstaklingi að elfa færni sína með hendi eftir handleggsbrot með mismunandi æfingum. 
    • Leikfimi og boccia sem eflir þátttöku og færni. 
    • ADL við böðun einstaklings. Það sem einstaklingur hefur ennþá færni til þess að gera sjálfur gerir hann. Í þessu tilviki aðstoðaði iðjuþjálfinn einungis við skolun á sumum likamspörtum, t.d. baki, höfði (hári) og fótum. Sama átti við um þurrkun líkamans. Iðjuþjálfinn rétti einstaklingnum síðan fötin sem hann þurfti að klæða sig í og aðstoðaði bara  þegar nauðsyn krafði. 
    • Nýr íbúi flutti inn og fylgst var með færni hans við morgunverkin. Skýrsla var síðan skrifuð í kjölfarið til þess að upplýsingarnar um stöðu einstakingsins við komu séu tiltækar. Þessar upplýsingar geta veitt innsýn í hvað eða hvort það þurfi að auka færni, einnig til þess að meta stöðuna seinna. Hefur orðið framför eða afturför?
    • Einstaklingar sem gátu ekki staðið upp sjálfir þurftu aðstoð hjálpartækja. Passa þarf að hjálpartækjunum sé beitt á réttan hátt bæði fyrir einstakling og starfsmann.
    Þarfir og óskir einstaklinga eru mismunandi. Það gerir starfið fjölbreyttara. Heimsóknin gaf innsýn í það hvernig iðjuþjálfi þarf að bregðast við ólíkum aðstæðum einstaklinga og umhverfis. 

    ]]>     2017-11-01 13:41:35 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/202491052     Lykil spurningar ha170671 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/202611099 Hver, hvað, hvenær, hvar, hvernig og af hverju.
    Þegar iðja fólks er skoðuð er gott að temja sér þessi orð. Svörin við þessum spurningum veita dýpri skilning á skjólstæðingnum. 
    • Hver stundar iðjuna?
    • Hvaða iðja er stunduð?
    • Hvenær er hún stunduð?
    • Hvar er hún stunduð?
    • Hvernig er hún framkvæmd?
    • Af hverju vill skjólstæðingurinn stunda hana?
    Það fer samt eftir hver (t.d. hvaða iðjuþjálfi) spyr spurninganna hvernig skilningurinn verður túlkaður (Polatajko, 2014). 
    Þessar lykilspurningar aðstoða iðjuþjálfann við skjólstæðingsmiðað starf. Það felst t.d. í því að fólk sé fært um að taka ábyrgð og velja. Vilji til samstarfs er mikilvægur partur. Umhyggja, virðing og jákvæð samskipti skipta auk þess máli.  (Guðrún Pálmadóttir og Snæfríður Þóra Egilson, 2014).  
    Dæmi:
    1. Iðjuþjálfi túlkar upplýsingarnar frá skjólstæðingi sínum á hátt sem myndar ágreining á milli þeirra. Í CPPF módelinu myndi það leiða beint til útskriftar. Það sem iðjuþjálfi gæti reynt er að benda skjólstæðingnum á annan iðjuþjálfa.
    2. Í COPM er tekið fyrir það sem skjólstæðingnum finnst mikilvægt. Það eru meiri líkur á að hann vilji vinna við þau, þótt að iðjuþjálfinn telji einhvað annað mikilvægara. Hægt er að endurmeta stöðuna seinna og samþykkja að prófa að vinna í því sem iðjuþjálfinn telur mikilvægara. 
    3. Einstaklingur á dvalarheimilinu var sendur í sjúkraþjálfun á spítala því fagaðilar töldu það gott fyrir hann. Skjólstæðingurinn taldi sig ekki hagnast á því. Hann var sendur aftur á dvalarheimilið eftir stutta dvöl á sjúkrahúsinu. Þetta er sýnir hvað vilji einstaklingsins hefur mikið vægi í að framfarir verði að raunveruleika. 

    ]]>     2017-11-01 17:03:06 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/202611099     Fjölbreytileiki iðjuþjálfunar ha160296 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/202709139 Þessi heimsókn opnaði augu okkar fyrir starfi iðjuþjálfa á dvalarheimili. Starf iðjuþjálfa á dvalarheimili er líklega minna sýnilegt heldur en annars staðar. Iðjuþjálfi gengur í öll störf og hefur augun opin fyrir allskonar smáatriðum sem skipta annars gríðarlega miklu máli fyrir vistmenn, sérstaklega ef þeir ná ekki að tjá sig. Það þarf að fylgjast með hjálpartækjum, laga stillingar á hjólastólum og þess háttar sem getur skipt sköpum fyrir líðan einstaklingsins. Snæbjörn lagði áherslu á það í sínu starfi að tala við vistmenn og fá að vita hvaða iðja skiptir þá mestu máli. Út frá því aðstoðar hann við bestu getu að auðvelda þeim að stunda hana. Oft er það þó erfitt vegna aðstöðuleysis ofl. ]]> 2017-11-01 20:36:53 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/202709139 Heilsa og Iðja ha160296 https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/203053374 Aldraðir eru mjög breiður hópur einstaklinga. Fólk er misjafnlega á sig komið og með mismunandi áherslur á iðju sem þeir vilja stunda. Líkamlegar breytingar eru eðlilegar þegar komið er á þetta skeið lífsins og misjafnt hvernig fólk tekur þeim. Þótt líkama hraki þá er vel hægt að halda áfram að efla færni og laga umhverfi að þörfum aldraðra. Til þess að hægt sé að efla færni þurfa einstaklingar að vera viðbúnir að taka við aðstoð, en sálfélagsleg aðstoð er ekki síður mikilvæg en endurhæfing. 
    Þrjár þekktustu öldrunarkenningarnar eru:
    • Hlédrægnikenningin. Samkvæmt henni dvínar líkamsþróttur og fólk dregur sig í hlé. Dvalarheimili voru reist fyrir aldraða til þess að þeir ættu heimili og áhyggjulaust líf. Hefur þessi kenning verið gagnrýnd af iðjuþjálfum.
    • Virknikenningin. Virkni skapar vellíðan. Samkvæmt virknikenningunni verður farsæl öldrun við það að athöfnum og áhugamálum fjölgar og að vera virkur þátttakandi í samfélaginu. Til þess að ýta undir þessa kenningu voru stofnaðar félagsmiðstöðvar og dagvistir fyrir aldraða. 
    • Samfellukenningin. Samkvæmt henni hámarkar fólk vellíðan og sjálfsmat með því að viðhalda virkni og þátttöku í samfélaginu. Farsæl öldrun byggist á þeirri samfellu sem verður á þátttöku í athöfnum frá fyrri tíð og gegnum efri ár. 
    Mikilvægt er fyrir aldraða að stunda sína iðju þrátt fyrir heilsubrest. Hindranir geta verið margar, t.d. ekki nógu gott aðgengi að byggingum, fjárhagur slæmur og lagalegur réttur ekki nægur til að fá nægilega aðstoð. Iðjuþjálfi kemur oft inn í þessar aðstæður og hjálpar til við að breyta umhverfi, efla sjálfstraust og sjálfstæði og eru þetta oft mikilvægustu hlutirnir í okkar lífi (Ingibjörg S. Ásgeirsdóttir og Eygló Daníelsdóttir, 2011).
    ]]>     2017-11-02 18:06:24 UTC https://padlet.com/ha170671/96mu6132jo1a/wish/203053374