สิ่่งที่ประทับใจที่ตรึงอยู่ในจิต by ณัฐวุฒิ สรวงศิริ

หมอลำกลอน คำว่าลำกรเกิดขึ้นโดยผู้ที่มีนิสัยไม่เรียบร้อยเป็นคนไม่อยู่กับที่ การลำมีมาตั้งแต่เมืองฟ้าเมืองสรรค์หรือมีมาตั้งแต่คนเก่าคนแก่แต่เดิมโบราณ ซึ่งมองขึ้นไปบนฟ้าก็นึกอยากจะลำแต่ยังไม่เรียกว่าหมอลำ ซึ่งนึกอยากจะลำก็ลำไปเลยเพราะในสมัยนั้นยังไม่มีเครื่องดนตรีให้จังหวะ ต่อมาก็มีหมอลำเกิดขึ้นจริง ๆ ซึ่งก็เกิดขึ้นมาจากท่านพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ซึ่งตอนนั้นเป็นปีประมาณ พ.ศ. 1841 หรือ 1822 ได้มีการจัดงานฉลองเมืองพะเยา ท่านพ่อขุนรามคำแหงอยากให้มีการแสดงมาฉลองในงานนี้ ท่านจึงใช้ให้ขุนอาดหัตถี่ไปหาหมอลำมาฉลองในงานนี้ แต่ขุนอาดหัตถี่ก็หามาไม่ได้ ขุนอาดได้ไปพบเห็นชาวพม่าเขาลำกันแต่ฟังภาษาไม่รู้ไม่ออกว่าภาษาอะไร ขุนอาดหัตถี่ได้จำทำนองเองและนำทำนองการลำเอามาลำในงานฉลองเมืองในครั้งนั้น ทำนองลำมีอยู่ว่า (เมืองเมอะตั้งแต่ก่อนอยู่เกาะหน่าวได้เดินข้ามภูพานภูเขาปะเตอะ หายหลุดจากป่าฟ้าฟาดลงสามหนเห็นฟ้า เห็นฟ้าแลบชอบกลเกิดอสุนิบาน) เพื่อนฝูงที่มาร่วมกินเลี้ยงในงานฉลองเมืองพะเยา ต่างชอบใจสนุกสนานขุนอาดหัตถี่ที่แสดงในการลำครั้งนี้ ท่านพ่อขุนรามคำแหงได้ให้ขุนอาดหัตถี่ฝึกฝนและถ่ายทอดไว้ให้เป็นมรดกให้แก่ลูกหลานสืบทอดต่อไป จะได้มีหมอลำมาแสดงในงานสำคัญและพิธีสำคัญต่าง ๆ ต่อไป ต่อมาก็มีคนออกความคิดปัญญาแต่งเป็นกลอนลำขึ้นและใส่ท่าทางประกอบพร้อมเครื่องให้จังหวะ คือแคนที่ช่วยให้กลอนลำไพเราะ