กลับสู่หน้าหลัก samkhok.org

รำพาข้าวสารคืออะไร

พ่อเพลงแม่เพลงและลูกคู่ผู้ใจบุญจะช่วยกันพายเรือออกไปตามลำน้ำ การออกเรือแต่ละครั้งใช้คนราว 20–30 คน จึงต้องใช้เรือขนาดใหญ่ หรือเรือมาด ฝีพายจะนั่งป ระจำกาบเรือซ้ายขวา มีคนคัดท้ายเรือหนึ่งคน คนแก่นุ่งขาวห่มขาวนั่งกลางลำเรือเป็นประธาน ในเรือมีภาชนะใส่ข้าวสาร เมื่อพายถึงหน้าบ้านก็จะร้องเพลงบอกบุญเจ้าบ้านจึงตักข้าวสารมาบริจาค เพื่อนำไปใช้ในงานทอดกฐินสามัคคี ปัจจุบันด้วยสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลง จำนวนประชากรมอญที่ลดลง ผนวกกับการดำเนินชีวิตของผู้คนที่ต่างไปจากเดิมคือไม่ได้สัญจรทางเรือเหมือนในอดีต ทำให้ประเพณีรำพาข้าวสารไม่ได้จัดขึ้นในพื้นที่สามโคกแล้ว

ขั้นตอนและวิธีการของประเพณีรำพาข้าวสาร

การรำพาข้าวสารเป็นกิจกรรมที่เกิดขึ้นในช่วงออกพรรษา ซึ่งมีการทอดกฐินและทอดผ้าป่าเป็นส่วนหนึ่งของการเตรียมเสร็จพร้อมกัน เพื่อเรี่ยไรข้าวสารและอาหารแห้ง นอกจากนี้ยังมีการเก็บเงินและข้าวจากชาวบ้านเพื่อนำไปทำบุญที่วัดด้วย

กิจกรรมนี้จัดขึ้นในช่วงกลางคืนของคืนเดือนหงาย เมื่อท้องฟ้าสว่างและไม่มีเมฆฝน ในช่วงเวลานี้เป็นเวลาที่ชายหญิงสามารถเสร็จสิ้นภารกิจของการทำงานได้ ผู้ชายและผู้หญิงจะแต่งกายให้เรียบร้อย มีผ้าโพกศีรษะเพื่อป้องกันน้ำค้าง ต่อมาจุดใต้เรือจะลงมาเตรียมไม้พายที่จะใช้ ในเรือยังมีกระบุงสำหรับใส่ข้าวของและกระสอบสำหรับใส่ข้าวสาร และมีผู้หญิงแก่ที่นั่งกลางลำเรือเป็นประธาน ส่วนคนอื่น ๆ แต่งกายตามแบบชาวบ้าน มีคนคัดท้ายเรือ 1 คน และพายเรือไปตามหัวบันไดบ้านริมคลองเพื่อเชิญชวนให้มาเป็นเจ้าภาพกฐินหรือผ้าป่าร่วมกัน ในลักษณะกฐินสามัคคี

เมื่อเรือมาจอดหัวบันไดบ้าน จะมีการร้องเพลงรำพาข้าวสารเพื่อเชิญชวนเจ้าของบ้านและคนในบ้านร่วมทำบุญและกล่าวอธิษฐาน การรำพานี้จะมีการใช้เครื่องดนตรีเช่นฉิ่งหรือกลองเล็กตีเป็นจังหวะ แม่เพลงจะนำเสียงร้องและทุกคนในเรือจะช่วยกันพายเรือ ระหว่างการร้องเพลงจะเป็นการเชิญชวนให้ทำบุญ

หลังจากทำบุญเสร็จแล้ว เจ้าของบ้านจะนำข้าวสารหรือเงินมาเป็นส่วนร่วมในการทำบุญตามความศรัทธา จากนั้นจะยกมือไหว้อนุโมทนาแก่เจ้าของบ้านเพื่อให้มีความสุขและเจริญก้าวไปข้างหน้า จากนั้นจะเริ่มเรี่ยไรไปยังบ้านอื่นๆ การรำพาข้าวสารจะเริ่มตั้งแต่เวลา 1 ทุ่มถึง 6 ทุ่ม แล้วจะย้ายไปตำบลอื่น ๆ ต่อไป จนกว่าจะได้ข้าวสารและข้าวของพอที่จะไปทอดกฐิน ดังนั้น ชาวบ้านจะนัดหมายและแบ่งกลุ่มกันลงพายเรือไปรำพาข้าวสารทางคลอง หรือตำบลอื่น ๆ

บทเพลงรำพาข้าวสาร

การร้องเพลงรำพาข้าวสารจะร้องด้นกลอนสด และเริ่มด้วยแม่เพลงจะร้องเพลงโดยขึ้นต้นเพลงด้วยคำว่า “เจ้าขาว ลาละลอก” เพื่อให้เกียรติแก่ผู้ริเริ่มการรำพาข้าวสารเป็นครั้งแรก เนื้อเพลงจะบอกจุดประสงค์ของเพลงร้องและเรี่ยไรข้าวสาร อาหาร และปัจจัยไปร่วมทำบุญที่วัด แล้วมีลูกคู่รับด้วยสร้อยเพลงที่ว่า “เฮ เฮ้ เห่ ลา ขาว เอย” เมื่อได้รับของบริจาคแล้วก็จะร้องรำพาข้าวสาร ให้พรแก่ผู้ร่วมทำบุญและลูกคู่ก็รับด้วยสร้อยเพลงเช่นเดิม การร้องเพลงรำพาข้าวสารมีผู้เชี่ยวชาญหลายคน แต่ละท่านจะมีวิธีการร้องและเนื้อร้องแตกต่างกันออกไปตัวอย่างเช่น

นายเสริม พงศ์ทอง เป็นผู้เชี่ยวชาญในการร้องเพลงรำพาข้าวสาร พร้อมกับภรรยาของเขานางปทุมพร พงศ์ทอง ซึ่งได้รับการสืบทอดเรียนรู้เพลงรำพาข้าวสารแบบโบราณจากปู่ของนายเสริม คือ นายแต้ม ธูปกระจ่าง ที่มีชีวิตอยู่ในขณะนั้น นายแต้มได้สอนและส่งต่อการร้องเพลงรำพาข้าวสารผ่านการถ่ายทอดจากตัวผ้าป่าที่วัดโสภาราม นายเสริม พงศ์ทอง สร้างเนื้อร้องของเพลงรำพาข้าวสารที่มีเนื้อหาดังต่อไปนี้

ลักษณะคำประพันธ์ เพลงรำพาข้าวสาร (นายเสริม พงศ์ทอง)

คำประพันธ์เพลงรำพาข้าวสารตามรูปแบบของนายเสริม พงศ์ทอง มีลักษณะเป็นกลอนหัวเดียว

คริสโตเฟอร์ โอเว่น อินเกท เลขที่3 ม.2/6

ประเพณีเตียวขึ้นดอยสุเทพ จังหวัดเชียงใหม่ ช่วงเดือนพฤษภาคม จังหวัดเชียงใหม่ ประเพณีเตียว (เดิน) ขึ้นดอยสุเทพ ทุกปีก่อนวันวิสาขบูชา ๑ คืน ประชาชนชาวเชียงใหม่ ต่างร่วมใจกันเดินขึ้นดอยสุเทพเพื่อไปกราบสักการะพระบรมธาตุเจ้าดอยสุเทพและน้อมรำลึกถึงครูบาศรีวิชัยผู้สร้างถนนขึ้นสู่วัดพระธาตุดอยสุเทพในคืนวันดังกล่าว ได้อัญเชิญนํ้าสรงพระราชทาน พร้อมชมริ้วขบวนจากศรัทธาประชาชนจาก ๒๕ อำเภอในจังหวัดเชียงใหม่ ตั้งขบวนตั้งแต่ เชิงดอยสุเทพเคลื่อนขบวนขึ้นไปสักการะพระบรมธาตุดอยสุเทพ เส้นทาง ๑๐ กิโลเมตร

เด็กหญิงอัยย์รดา กุณฑล เลขที่38ม2/6 💕

จังหวัดชุมพรเป็นจังหวัดในภาคใต้ของประเทศไทย มีพื้นที่ติดกับอ่าวไทยทางทิศตะวันออกและภูเขาตะนาวศรีทางทิศตะวันตก เป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างภาคกลางและภาคใต้ มีชื่อเสียงด้านการท่องเที่ยวธรรมชาติ เช่น ชายหาด หมู่เกาะ และอุทยานแห่งชาติ นอกจากนี้ยังมีวัฒนธรรมท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์ เช่น ประเพณีแห่พระแข่งเรือและอาหารพื้นบ้านที่มีรสจัดจ้าน้ำ

มีประเพณี:

1. ประเพณีสงกรานต์ชุมพร: การเฉลิมฉลองเทศกาลปีใหม่ไทยที่มีการเล่นน้ำ ทำบุญตักบาตร สรงน้ำพระ และรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ จัดขึ้นทุกปีในวันที่ 13-15 เมษายน

2. ประเพณีแห่พระแข่งเรือ: เป็นประเพณีท้องถิ่นที่ชาวชุมพรจะทำพิธีแห่พระทางน้ำและมีการแข่งขันเรือพาย เป็นกิจกรรมที่ได้รับความนิยมในพื้นที่และดึงดูดนักท่องเที่ยว

ด.ช. ทัพธนวิชช์ ผ่องสิริภัค 2/6

จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ในช่วงวันเพ็ญเดือน 12 ณ วัดปากน้ำ อ.เมือง จ.ระยอง โดยมีกิจกรรมสำคัญคือ การห่มผ้าพระเจดีย์กลางน้ำ การแข่งเรือยาว การลอยกระทง และการแสดงมหรสพต่างๆ

ด.ช.ณัฐนนท์ เรกร้อง ชั้น2/6 เลขที่6

ด.ช.ณัฐพัฒน์ ทุยประโคน ม.2/6 เลขที่7

งานอนุสรณ์ดอนเจดีย์ จัด ณ บริเวณพระบรมราชานุสรณ์ดอนเจดีย์ อำเภอดอนเจดีย์ มีการแสดงยุทธหัตถีชนช้างเทิดพระเกียรติ การออกร้านจำหน่ายสินค้าของอำเภอและหน่วยราชการต่าง ๆ รวมทั้งการแสดงมหรสพ งานนี้จะจัดในช่วงปลายเดือนมกราคม ระยะเวลาประมาณ 9 วัน

(ด.ช.กฤษณะ ทวีนเวทย์ ม.2/6 เลขที่2)

ด.ญ.ดุษณียา เกื้อประโคน ชั้นม.2/6 เลขที่ 23

บุญผะเหวดร้อยเอ็ด เป็นงานบุญอันเก่าแก่ที่อยู่คู่กับชาวร้อยเอ็ดมานานกว่า 100 ปีแล้ว แต่เพิ่งจะได้รับการฟื้นฟูให้เป็นประเพณีประจำจังหวัดขึ้นมา ในปี พ.ศ. 2534 โดยสุพร สุภสร ผู้ว่าราชการจังหวัดร้อยเอ็ดสมัยนั้นพร้อมด้วยชาวร้อยเอ็ดทุกคน
การจัดงานบุญผะเหวดของชาวร้อยเอ็ดนั้น มีความเชื่อกันว่าหากได้ฟังเทศน์บุญผะเหวดครบ 13 กัณฑ์ จบภายในวันเดียวและจัดพิธีตั้งเครื่องคาย (บูชา) ได้ถูกต้อง อานิสงส์จะดลบันดาลให้ไปเกิดในศาสนาของพระศรีอริยเมตไตร ซึ่งเป็นดินแดนแห่งความสุข สงบ แต่ในทางกลับกันหากตั้งเครื่องคายไม่ถูกต้อง ก็จะดลบันดาลให้เกิดอาเพศต่าง ๆ นานา
ทั้งนี้การจัดงานบุญผะเหวดแต่ละครั้งเป็นงานบุญสำคัญที่ทุกคนในหมู่บ้านได้แรงร่วมใจกันจัดขึ้น นอกจากการฟังเทศน์มหาชาติแล้ว ประเพณีนี้ยังแฝงไว้ด้วยความเชื่อหลายประการเข้าไว้ด้วยกัน ที่สำคัญได้แก่ ความเชื่อเรื่องพระอุปคุต ซึ่งเป็นพระผู้รักษาพิธีให้ดำเนินไปอย่างราบรื่น ตั้งแต่ต้นจนจบ ไม่มีพญามารมารบกวน

ด.ญ.สุภธิดา ปลื้มใจ ม.2/6 เลขที่37

Rating : 9/10

7 มีนาคม 2555 - 9 มีนาคม 2555

เทศกาลลานตาลันตา จุดขายทางวัฒนธรรมของความเป็นเกาะลันตา งานนี้เริ่มต้นจัดในปี 2544 เพื่อฉลองอำเภอเกาะลันตาครบรอบ 100 ปี และให้ถือเป็นงานประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวไปในตัวด้วยเลย

ด.ญ.รวิสรา ขวัญยืน ม.2/6 เลขที่32

การผูกเสี่ยวนั้นพ่อแม่จะนำลูกหลานในวัยเดียวกันมาเข้าพิธีผูกฝ้ายที่ข้อมือเพื่อเป็นสัญลักษณ์ว่า ให้ลูกหลายทั้งสองเป็นเพื่อนกันอย่างเป็นทางการ และต้องมีความซื่อสัตย์จริงใจต่อกัน มีความผูกพันกันทางใจอย่างจริงจังและเต็มใจ ไม่มีสิ่งใดจะมาทำให้ความเป็นเพื่อนขาดสะบั้นลงได้ โดยในพิธีผูกเสี่ยวจะมีผู้อาวุโสที่เป็นที่เคารพนับถือในชุมชนนั้นๆ มาเป็นสักขีพยาน ในบางพื้นที่ของชุมชนภาคอีสานผู้ที่เข้าร่วมพิธีผูกเสี่ยวจะต้องมีการกล่าวคำสาบานด้วย เช่น กล่าวคำว่า “เราทั้งสองมาสาบานต่อกันว่าจะซื่อสัตย์ต่อกัน ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ถ้าใครคิดคดทรยศต่อกันขอให้คนนั้นต้องมีอันเป็นไป" เป็นต้น จากนั้นจะดื่มน้ำสาบานต่อหน้าผู้ใหญ่ ผู้อาวุโส ผู้ประกอบพิธีก็ผูกข้อมือให้แก่คู่จองเกลอก็เป็นอันเสร็จพิธี

ประเพณีผูกเสี่ยวลักษณะนี้ไม่ค่อยมีให้เห็นแล้วในปัจจุบัน พบเห็นได้เพียงแค่บางพื้นที่ของภาคอีสานที่ยังมีการถือปฏิบัติอยู่บ้างประปราย หากมองในมิติทางสังคมวิทยา การผูกเสี่ยวนี้ถือเป็นประเพณีเก่าแก่และเป็นภูมิปัญญาที่ทำให้สังคมของชาวอีสานเข้มแข็ง เป็นสังคมที่ช่วยเหลือเกื้อกูลกันระหว่างเสี่ยวหรือเพื่อนรักเพื่อนตาย และเครือญาติของทั้งสองฝ่าย การผูกเสี่ยวเป็นการสร้างความเป็นเพื่อน สร้างความรัก ความผูกพัน ความนับถือกันให้เกิดขึ้นในหมู่ชน ความรักความผูกพันดังกล่าวไม่จำกัดอยู่เฉพาะผู้เป็นเสี่ยวกันเท่านั้น แต่แผ่กระจายไปถึงพ่อ-แม่ ญาติพี่น้องของทั้งสองฝ่ายด้วย เมื่อสถาบันครอบครัวเข้มแข็งสมัครสมานสามัคคี ก็จะส่งผลให้ชุมชนนั้นๆ เข้มแข็งตามไปด้วย

ด.ญ.บุญนิตา กริดรัมย์ ชั้น ม.2/6 เลขที่26

ด.ญ.นภัสสร เจือจันทร์ เลขที่24 ม.2/6

เทศกาลกินเจของภูเก็ต จัดในช่วงวันขึ้น 1 ค่ำไปจนถึงขึ้น 9 ค่ำ เดือน 9 ของทุกปี ระหว่างเทศกาลกินเจตามรานค้าต่างๆ ทั่วจังหวัดจะนำธงสีเหลืองที่มีตัวหนังสือสีแดงมาประดับไว้หน้าร้าน เพื่อนั่นบ่งบอกให้รู้ว่า นี่คือเป็นช่วงเวลาของเทศกาลกินเจ หรือที่เรียกว่าประเพณีกินผัก เริ่มในเดือน กันยายนหรือเดือนตุลาคม

ด.ญ.ปรียานันท์ สอนเสนา เลขที่28 ชั้น2/6

ด.ช.ศุภกร จุดโต ม.2/6เลขที่14

ชาวไทย เชื้อสายเขมรในจังหวัดสุรินทร์ ศรีสะเกษ บุรีรัมย์ มีประเพณีงานบุญเดือน ๑๐ หรืองานสารท เพื่อทำบุญบูชา รำลึก และอุทิศอาหาร ข้าวของเครื่องใช้แก่บรรพบุรุษ ปู่ย่า ตายาย หรือบุพการีผู้ล่วงลับไปแล้วเช่นเดียวกันกับกลุ่มคนไทยอื่นๆ แต่แตกต่างกันในขั้นตอนพิธีกรรม ปัจจุบันงานแซนโฎนตามีการปฏิบัติกันทั้งในครอบครัว หมู่บ้าน และจังหวัด จะทำพิธีในวันแรม ๑๔ ค่ำ เดือน ๑๐ ของทุกปี เชื่อว่าวิญญาณของบรรพบุรุษจะกลับมาเยี่ยมลูกหลาน หรือญาติพี่น้องที่ยังมีชีวิตอยู่ สมาชิกในครอบครัวที่อาศัยอยู่ที่อื่นหรือที่แยกครอบครัวจะกลับมาเยี่ยมบ้าน ลูกสาวหรือลูกสะใภ้จะต้องเตรียมของฝาก “กันจือเบ็น” (กระเฌอสำหรับจัดเตรียมเครื่องเซ่นไหว้)เป็น เสื้อผ้าเครื่องใช้มาส่งครอบครัวใหญ่ และจะช่วยกันจัดเตรียมเครื่องเซ่นไหว้ เช่น อาหาร เครื่องดื่ม ขนม ผลไม้ เสื้อผ้าเครื่องใช้ เพื่อใช้ในการเซ่นไหว้บรรพบุรุษของครอบครัว

ด.ญ. ปณาลี ปาประโคน เลขที่27

งานประเพณีบุญเดือนสามไขประตูเล้า เว้าภูไทไปกินดอง ณ ศูนย์วัฒนธรรมบ้านคำเดือย หมู่ที่ ๑๒ ตำบลคำเขื่อนแก้ว อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ เป็นการส่งเสริมประเพณีอันดีงามของหมู่บ้านวัฒนธรรมภูไท เปิดประตูเล้า สู่ขวัญข้าว ถือเป็นวิถีชีวิตความเชื่อของชาวชนเผ่าภูไทยที่มีมาแต่อดีต ซึ่งจะถือเอาฤกษ์ช่วงเดือน 3 ขึ้น 3 ค่ำ หรือในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ของทุกปีทำพิธีสักการะบูชา บวงสรวงพระแม่โพสพ เพราะมีความเชื่อว่า พระแม่โพสพรวมถึงผีสางเทวดา ผีบรรบุรุษ เป็นผู้ดูแลความอุดมสมบูรณ์ตามความเชื่อแต่โบราณ ถือเป็นการตอบแทนคุณที่ได้ให้ความอุดมสมบูรณ์แก่ชาวบ้าน ได้ทำไร่ ทำนา มีข้าวกิน พร้อมทำพิธีบูชาถือฤกษ์ชัยเปิดประตูเล้าหรือยุ้งฉางข้าว เนื่องจากเป็นสิ่งสำคัญในครัวเรือน ซึ่งใช้เป็นที่เก็บรักษาข้าวไว้กินตลอดชีวิต

(ด.ช.อิทธิพัทธ์ สมศรีสุข เลขที่16 ม.2/6)

ประเพณีแห่เทียนพรรษา จังหวัดอุบลราชธานี เป็นงานบุญประเพณีที่ยิ่งใหญ่ของจังหวัดมาอย่างยาวนาน ที่จัดสืบทอดติดต่อกันมากว่า 118 ปี ค่ะ โดยทุกภาคส่วนของจังหวัดจะสนับสนุนให้มีการทำเทียนพรรษาตลอดทั้งเดือนก่อนจะถึงวันเข้าพรรษา โดยจะใช้ ขี้ผึ้ง ในการทำเทียน ซึ่งในสมัยโบราณนั้นจะนำเทียนเล่มเล็กๆ โดยมีการมัดรวมกันให้เป็นเทียนเล่มใหญ่ และจัดขบวนนำไปถวายวัด การรวมเทียนพรรษาเป็นกลุ่มนี้แสดงถึงความสามัคคีในหมู่คณะนั่นเอง

      ต่อมาในการทำเทียนนั้นเริ่มมีการพัฒนา โดยมีการแกะสลักเข้ามาร่วม ซึ่งจะนำขี้ผึ้งมาหล่อเป็นเทียนเล่มใหญ่ จากนั้นช่างฝีมือจะมาแกะสลักเป็นลวดลายสวยงามต่างๆ โดยเฉพาะลวดลายของอีสานดั้งเดิม

ด.ญ.ณิศชนา ดอกประโคน ม.2/6 เลขที่ 22

กลุ่มชาติพันธุ์

• ไทโคราช: เป็นกลุ่มชาติพันธุ์หลักของจังหวัดนครราชสีมา มีภาษาพูดที่เป็นเอกลักษณ์เรียกว่า "ภาษาโคราช" ซึ่งมีสำเนียงและคำศัพท์ที่แตกต่างจากภาษาไทยกลางเล็กน้อย

  • การแต่งกายแบบไทยโคราช: ในอดีต ชาวโคราชนิยมแต่งกายแบบไทย ๆ โดยผู้หญิงจะนุ่งผ้าซิ่นและสวมเสื้อผ้าฝ้ายทอมือ ส่วนผู้ชายจะนุ่งโจงกระเบนและสวมเสื้อคอกลม

• บุญบั้งไฟ เป็นประเพณีเก่าแก่ของชาวอีสานที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งถือเป็นหนึ่งในประเพณีที่สำคัญและเป็นเอกลักษณ์ของภูมิภาคนี้ บุญบั้งไฟไม่ได้เป็นเพียงแค่การจุดพลุเฉยๆ แต่ยังมีความเชื่อและความหมายที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับการขอฝนจากพญาแถนเพื่อความอุดมสมบูรณ์ของพืชผลทางการเกษตร

ด.ญ. กาญจนาภา อูบแก้ว ชั้น ม.2/6 เลขที่ 19

ด.ญ.อาริยา ชนะชัย เลขที่ 39 ม.2/6

เป็นงานที่จัดขึ้นในช่วงต้นเดือนเมษายนของทุกปี กิจกรรมภายในงานจะเป็นการจัดนิทรรศการการละเล่นพื้นบ้านปักษ์ใต้ และการประกวดหนังตะลุงซึ่งได้รับความสนใจจากศิลปินพื้นบ้านเข้าร่วมการประกวดมากมาย งานดังกล่าวนี้จะจัดขึ้น ณ บริเวณสนามหน้าศาลากลางจังหวัดพัทลุง

ด.ญ. เปมิกา เบญจมาศ ชั้น ม.2/6

เลขที่29

จะใช้ตีเวลา ณ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร ปัจจุบันนี้ยังตีกลองบอกเวลาทุกวัน เพื่อรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีดั้งเดิมไว้ ชาวพิษณุโลกทุกคนจะรู้สิกอบอุ่นใจเมื่อได้ยินกลองตีบอกเวลา

(ด.ช.ภวิษย์พร ภูมิประโคน เลขที่11 ม.2/6)

ด.ช.ทอร์เรน อินธิสา เลขที่8 ม.2/6

    กำหนดงาน           วันขึ้น 14 – 15 ค่ำ เดือน 9 ภาคเหนือ ตรงกับเดือน 6 ของภาคกลาง

ด.ช.จิรภัทร ทิวาประโคน เลขที่ 4 2/6

ประวัติ

พระยาภักดีชุมพลเดิมชื่อ "นายแล" เป็นชาวนครเวียงจันทน์ เคยรับราชการเป็นพี่เลี้ยงราชบุตรในเจ้าอนุวงศ์แห่งอาณาจักรล้านช้าง (ขณะนั้นเป็นประเทศราชของไทย) ในสมัยรัชกาลที่ 2 พ.ศ. 2360 นายแลได้อพยพไพร่พลข้ามแม่น้ำโขงมาตั้งบ้านเรือนที่บ้านน้ำขุ่นหนองอีจาน (อยู่ในเขตอำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา) ต่อมาได้ย้ายไปตั้งใหม่ที่บ้านโนนน้ำอ้อม บ้านชีลอง (อยู่ในเขตอำเภอเมืองชัยภูมิ) และได้ทำราชการส่งส่วยต่อเจ้าอนุวงศ์ เจ้าอนุวงศ์จึงตั้งให้นายแลเป็นที่ขุนภักดีชุมพลนายกองนอก

ใน พ.ศ. 2365 ขุนภักดีชุมพลได้ย้ายชุมชนมาอยู่ที่บ้านหลวงซึ่งอยู่ระหว่างบ้านหนองหลอดกับบ้านหนองปลาเฒ่า (ในเขตอำเภอเมืองชัยภูมิปัจจุบัน) เนื่องจากสถานที่เดิมเริ่มคับแคบ ไม่พอกับจำนวนพลเมืองที่เพิ่มขึ้น

พ.ศ. 2367 ได้ที่การพบบ่อทองที่บริเวณลำห้วยชาด นอกเขตบ้านหลวง เรียกบ่อทองนั้นว่า "บ่อโขโหล"[1] ขุนภักดีชุมพลจึงได้นำทองในบ่อนี้ไปส่วยแก่เจ้าอนุวงศ์และขอยกฐานะบ้านหลวงขึ้นเป็นเมือง เจ้าอนุวงศ์จึงพระราชทาน ชื่อเมืองแก่ขุนภักดีชุมพลว่า เมืองชัยภูมิ และเลื่อนบรรดาศักดิ์ให้เป็นพระภักดีชุมพล ทว่าต่อมาพระภักดีชุมพลได้ขอเอาเมืองชัยภูมิขึ้นตรงต่อเมืองนครราชสีมา และส่งส่วยแก่กรุงเทพมหานครแทน ไม่ขึ้นแก่เจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์อีกต่อไป[ต้องการอ้างอิง] เพราะเห็นว่าเวียงจันทน์ก็เป็นประเทศราชขี้นต่อกรุงเทพมหานครอยู่แล้ว พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ยกบ้านหลวงเป็นเมืองชัยภูมิ และแต่งตั้งพระภักดีชุมพล (แล) เป็นพระยาภักดีชุมพล (แล) เจ้าเมืองชัยภูมิคนแรก สร้างความไม่พอใจแก่ทางฝ่ายเวียงจันทน์อย่างมาก

ในสมัยรัชกาลที่ 3 พ.ศ. 2369 เจ้าอนุวงศ์ก่อการกบฏต่อกรุงเทพเพื่อแยกตัวเป็นเอกราช โดยยกทัพเข้าตีเมืองนครราชสีมา แต่เห็นว่าจะทำการต่อไปได้ไม่ตลอด จึงเผาเมืองนครราชสีมาทิ้ง[2][3] และถอนทัพกลับไปตั้งรับที่เวียงจันทน์ ระหว่างทางกองทัพเจ้าอนุวงศ์เกิดความปั่นป่วนจากการลุกฮือของครัวเรือนที่กวาดต้อนไปเวียงจันทน์ ขณะพักทัพอยู่ที่ทุ่งสำริด พระยาภักดีชุมพล (แล) ได้ยกทัพไปสมทบกับคุณหญิงโมและครัวเรือนชาวเมืองนครราชสีมา ทำการตีกระหนาบกองทัพของเจ้าอนุวงศ์จนแตกพ่าย เจ้าอนุวงศ์เกิดความแค้นที่พระยาภักดีชุมพลไม่ยอมให้ความร่วมมือกับฝ่ายลาว ซ้ำยังยกทัพมาช่วยฝ่ายไทยตีกระหนาบทัพลาวอีกด้วย จึงย้อนกลับมาเมืองชัยภูมิ จับตัวพระยาภักดีชุมพล (แล) ให้เจ้าราชวงศ์ (โป้) โอรสอีกองค์ จับประหารชีวิตที่บริเวณใต้ต้นมะขามใกล้หนองปลาเฒ่า[4][5]

การเสียชีวิตของพระยาภักดีชุมพล (แล) ในครั้งนั้น เป็นเหตุการณ์สำคัญที่ชาวเมืองชัยภูมิจดจำตลอดมา และระลึกถึงว่าเป็นวีรกรรมครั้งสำคัญของท่าน[ต้องการอ้างอิง] ต่อมาชาวเมืองชัยภูมิจึงเรียกขานท่านด้วยความเคารพว่า "เจ้าพ่อพญาแล" และได้มีการสร้างศาลไว้ตรงสถานที่ที่พระยาภักดีชุมพล (แล) ถูกประหารชีวิต ที่บ้านหนองปลาเฒ่า อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ ริมทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 225 (ชัยภูมิ - บ้านเขว้า) ต่อมาใน พ.ศ. 2511 ทางราชการได้สร้างศาลขึ้นใหม่ ให้ชื่อว่า "ศาลพระยาภักดีชุมพล (แล)" และจัดให้มีงานสักการะเจ้าพ่อพญาแลทุกปี โดยเริ่มจากวันพุธ แรกของเดือน 6 เป็นเวลา 7 วัน เรียกว่า "งานเทศกาลบุญเดือนหก ระลึกถึงความดีของ เจ้าพ่อพญาแล" ถือเป็นงานใหญ่ประจำปีของชาวชัยภูมิ และใน พ.ศ. 2518 ทางราชการร่วมกับพ่อค้าและประชาชนชาวชัยภูมิสร้างอนุสาวรีย์ของพระยาภักดีชุมพล (แล) ประดิษฐานอยู่ตรงวงเวียนศูนย์ราชการ ปากทางเข้าสู่ตัวเมืองชัยภูมิ

ลูกหลานของพระยาภักดีชุมพล (แล) ที่ได้รับราชการเป็นเจ้าเมืองชัยภูมิคนต่อ ๆ มา ล้วนได้รับยศและบรรดาศักดิ์เป็นที่พระยาภักดีชุมพลทุกคน รวมทั้งสิ้น 5 คน ส่วนเจ้าพ่อพญาแลได้เป็นพระยาภักดีชุมพลได้ 4 ปี เป็นเจ้าเมืองชัยภูมิถึง 10 ปี

ความสำคัญ

เพื่อรำลึกถึงเจ้าพ่อพญาแล หรือพระยาภักดีชุมพล(แล)ผู้เป็นเจ้าเมือง คนแรกที่ได้ก่อตั้งและทำนุบำรุงสร้างคุณ ประโยชน์ให้แก่เมืองชัยภูมิจนรุ่งเรื่องมา ตราบเท่าทุกวันนี้

ด.ช. จักรวาล ชัยนอก

ด.ญ.สาริสา สวายประโคน ชั้น ม.2/6 เลขที่ 35

สำหรับงานประเพณีแห่ปราสาทผึ้งนั้น ถือเป็นงานใหญ่ประจำปีของจังหวัดสกลนคร จะจัดขึ้นในช่วงเดือน 11 หรือช่วงออกพรรษา เป็นความเชื่อของชาวอีสาน เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว และเพื่อรวมพลังความสามัคคีของชาวบ้านแต่ละคุ้มวัด ในการออกแบบปราสาทผึ้ง ทั้งหล่อเทียน แกะสลักต้นผึ้งเป็นรูปลายไทยอย่างสวยงาม

ด.ญ.ลักษิกา สวายประโคน ชั้น ม.2/6 เลขที่33

กิจกรรมภายในงานได้แก่ การแสดงประเพณี ศิลปะ วัฒนธรรม วิถีชีวิตของชนเผ่า 4 เผ่า (ลาว เขมร ส่วย เยอ) การแสดงนิทรรศการภาพเขียน งานศิลปะ ของศิลปินท้องถิ่น การแสดงภาพวาด และสาธิตการวาดภาพของศิลปินท้องถิ่น การแสดงและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ OTOP ของอำเภอต่างๆ บริเวณลานทางเข้าสวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ศรีสะเกษ และกิจกรรมถ่ายภาพติดแสตมป์ที่ระลึกโดยไปรษณีย์จังหวัดศรีสะเกษ

อีกทั้งในช่วงเดือนมีนาคม ดอกลำดวน ดอกไม้ประจำจังหวัดศรีสะเกษ จะออกดอกบานสะพรั่งกว่า ส่งกลิ่นหอมอบอวลทั่วสวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ศรีสะเกษ ทำให้บรรยากาศของงานยังรื่นรมย์ไปกับความหอมเย็นละมุนอ่อนนุ่มของดอกลำดวน ที่เบ่งบานผลิดอกจากต้นลำดวนกว่า 5 หมื่นต้น พร้อมเลือกลิ้มชิมรสอาหารพื้นเมืองศรีสะเกษของชนเผ่า ลาว เขมร ส่วย เยอ ให้บริการแก่ผู้เข้าชมงาน

ด.ญ.กวินธิดา กาดรัมย์ ม.2/6 เลขที่ 17

ด.ช.ภูริทัตศกรณ์ วงษ์โพธิ์ ม.2/6 เลขที่12

• งานประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้ง 1 ปี มี 4 ครั้งที่จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี เริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2481 เป็นต้นมา

• ปรากฏการณ์ความยิ่งใหญ่ พระอาทิตย์ขึ้น-ตก ผ่านช่องประตูทั้ง 15 บาน ของปราสาทหินโบราณ เขาพนมรุ้ง เป็นงานเทศกาลท่องเที่ยวของจังหวัดบุรีรัมย์ โดยมี พระโอวาทธรรมญาณ วัดท่าประสิทธิ์จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งท่านมักจะธุดงค์ไปที่เขาพนม รุ้งเป็นประจำทุกปี เพื่อปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานอย่างสม่ำเสมอทุกปีกิจกรรมส่วนใหญ่ประกอบด้วย พิธีบวงสรวงมหาเทพ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่สถิต ณ เขาพนมรุ้ง ขบวนอัญเชิญพระศิวะมหาเทพ ขบวนสัตว์พาหนะเทพผู้พิทักษ์ประจำทิศทั้ง 10 ทิศ

• จัดขึ้นที่ ณ.อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง อ.เฉลิมประเกียรติ จ.บุรีรัมย์

ด.ญ. นิชาภัทร รุ่งเรือง ม.2/6 เลขที่25

“ พิธีโล้ชิงช้า” เป็นการประกอบพิธีตรียัมปวาย ตามความเชื่อทางศาสนาพราหมณ์ เพื่อเสริมความเป็นสิริมงคลให้กับชีวิต เชื่อกันว่า พระอิศวรเสด็จลงมาเยี่ยมโลกมนุษย์ปีละ 1 ครั้ง

คณะพราหมณ์จึงได้จัดพิธีต้อนรับขึ้นเพื่อเป็นสิริมงคลแก่พระนคร และเพื่อสร้างความสนุกสนานให้แก่ประชาชน

โดยการโล้ชิงช้านั้นจะมีคนเล่นทีละสี่คน โดยจะมีเชือกยึดไว้ทั้งสี่ด้าน สองคนหันหน้าเข้าหากัน อีกสองคนต้องจับเชือกให้มั่นคง จากนั้นให้ถีบชิงช้าเพื่อฉวยเงินรางวัล

พลที่อยู่หัวกระดานจะเป็นคนฉวยระหว่างการโล้ชิงช้าจะมีการเล่นดนตรีพื้นบ้านอยู่ด้านล่างเพื่อสร้างบรรยากาศให้รู้สึกลุ้นไปด้วยกัน แต่ถูกยกเลิกไปแล้วเนื่องจากพราหมณ์โล้ชิงช้ามีคนเสียชีวิตทุกปี

พิธีกรรมนี้ได้ถูกยกเลิกไปในรัชกาลที่ 7 แต่ยังคงรักษาตัวเสาชิงช้าไว้ เป็นสถานที่ศักสิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง

ปัจจุบันเสาชิงช้าเป็นสัญลักษณ์ประจำย่านพระนคร ผู้คนนิยมไปถ่ายรูปกัน และบริเวณโดยรอบก็เป็นแหล่งรวมร้านอาหารชื่อดังมากมาย

พิมพ์ลภัส วงษ์เศษ ม.2/6 เลขที่31

เป็นประเพณีที่จัดขึ้นเพื่อบวงสรวงสักการะดวงวิญญาณของเจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร ปฐมกษัตริย์ของเมืองลับแล ซึ่งเป็นผู้นำบรรพบุรุษของชาวอำเภอลับแลอพยพมาจากอำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย มาตั้งรกรากทำมาหากินอยู่ที่บริเวณอำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ ตั้งแต่ปี พ.ศ.1530 ด้วยเหตุนี้เจ้าฟ้าฮ่ามกุมารจึงเป็นที่เคารพ

ด.ช. จิรายุ มารศรี

ดู.ญ.สิริวิมล เจ็นประโคน เลขที่36 ม.2/6

ด.ช.กฤตภาส เพประโคน ชั้น ม.2/6

เลขที่ 1