V5b besa - Literatuurgeschiedenis (16e t/m 18e eeuw) by Daniëlle Besançon https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz Samenvatting van alle theorie en-us 2021-02-14 10:50:36 UTC 2023-07-26 11:45:39 UTC hello@padlet.com https://padlet.net/icons/png/1f4da.png 1500 dbesancon https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1200839145 Start van de 16e eeuw: de eeuw van godsdiensttwisten]]> 2021-02-14 10:50:36 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1200839145 1600 dbesancon https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1200839147 Startpunt van de 17e eeuw: de eeuw van de renaissance]]> 2021-02-14 10:50:36 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1200839147 1700 dbesancon https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1200839150 Startpunt van de 18e eeuw: de eeuw van de Verlichting]]> 2021-02-14 10:50:36 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1200839150 Pieter Cornelisz Hooft (1581-1647) https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210046398 Vroeger:
- Groeit op in een protestants koopmansgezin.
- Latijnse school en later rechten studeren in Leiden.
- Vader is een van de burgermeester van Amsterdam en is humanist.
Later (zelf ouder is):
- Pieter heeft dezelfde idealen als zijn vader --> wordt drost van Muiden.
- Lid van rederijkerskamer De Eglentier 
- Gaat naar Frankrijk + Italië --> leert de kunst van Renaissance + oudheid kennen. 
- Schrijft toneel stukken. Typerend : 
  1.  humanistische denkbeelden
  2. centraal staats een verstandig en integer staatsbeleid (= landbelang boven eigen belang + ondergeschikten goed behandelen)
- Poeta Doctus = geleerde intellectuele schrijver
Bekende Stukken
- Warenar
  1.  Het stuk is een komedie
- de Nederlandse Historien 
  1. verslag over Nederlandse geschiednis 1555-1587.
  2.  Bevat lange ingewikkelde zinnen + zelfbedachte Nederlandse woorden
- Veel schrijvers imiteren hem --> destijds groot compliment
]]> 2021-02-17 07:43:46 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210046398 Anna Bijns https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210046420 Anna Bijns wordt geboren in Antwerpen, de stad waar zij ook sterft en ligt begraven. Ze is de dochter van de kleermaker die actief is in een Antwerpse rederijkerskamer, ze mocht zelf alleen geen lid zijn, omdat ze een vrouw is. 
Ze is lange tijd verbonden aan de school van haar broer. Als hij trouwt, wordt ze gedwongen zelf haar school op te richten. Ze blijft tot op hoge leeftijd onderwijzen en blijft ongehuwd. 
Anna Bijns is een van de meest vooraanstaande dichters uit de overgangsperiode tussen middeleeuwen en renaisscance. Haar gebundelde en in handschrift overgeleverde refreinen getuigen van een groot meesterschap. Anna Bijns is overtuigd katholiek en keert zich in veel van haar verzen fel tegen de nieuwlichters, de Lutheranen. 
Bijns heeft ook een groot aantal gedichten geschreven over de wereldse liefde, het huwelijk en het gezin. Zij is ronduit sarcastisch als het om deze onderwerpen gaat. Het huwelijk ziet Bijns als een vorm van slavernij. Haar gedichten gingen vaak over bedrog en misleiding. 
Bekende werken zijn: Schoon ende suverlijc boecxken inhoudende veel constige refereinen, Refereinen en Rederijkerskamers. 
Anna Bijns is in 1493 geboren en in 1575 gestorven. 

]]> 2021-02-17 07:43:46 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210046420 Constantijn Huygens (1596-1687) https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210048427 - Homo universalis = de universele mens die werkelijk alle kunsten en wetenschappen beheerst en alles weet.
- Gedichten hebben moeilijke woordspelingen, dit is een van zijn specialiteiten.
-  Op de dood van Sterre, dit gedicht gaat over zijn overleden vrouw.]]> 2021-02-17 07:44:22 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210048427 Nieuwe genres 18e eeuw 1870605 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210050023
  • De roman (!)
  • Essays
    • Een essay is een beschouwende prozatekst of een artikel waarin de schrijver zijn persoonlijke visie geeft op hedendaagse verschijnselen, problemen of ontwikkelingen. Rationalisten schrijven essays, vooral ter meerdere ere van de rede. 
    • Pedagogische literatuur
    In de Verlichting zijn opvoeding en onderwijs belangrijke thema’s. Vanuit die belangstelling wordt er voor het eerst speciaal voor kinderen geschreven.
    • Spectatoriale geschriften
    Een soort tijdschrift waarin maatschappelijke, godsdienstige, en letterkundige zaken worden behandeld.
    • Imaginaire reisverhalen 
    / utopie / robinsonade
    • Zedenroman
    Roman in briefvorm.
    ]]>     2021-02-17 07:44:53 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210050023     Maatschappelijke achtergrond 16e eeuw 1875154 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210050867 Hoofdlijnen middeleeuwen:
    In de 16e eeuw zijn de middeleeuwen eigenlijk net afgelopen. Er zijn overgangen. Dit zijn:
    -Feodale stelsel verdwijnt
    -Burgerij machtiger
    -Kritiek op katholicisme
    Mensbeeld: ‘Carpe Diem’

    Belangrijke momenten:
    -Tachtig jarige oorlog
    -Republiek der zeven verenigden Nederlanden
    -Moord op Willem van Oranje
    -Val van Antwerpen: Hugenoten
    -Twaalfjarig bestand
    -Vrede van Münster, de republiek der zeven Verenigden Nederlanden.


    Belangrijke ontwikkelingen:
    - Boekdrukkunst
    -Ontdekkingsreizen
         -Reisjournalen
    -Natuurwetenschappelijke ontdekkingen
    -Kerkhervorming
       -Beeldenstorm

    ]]>     2021-02-17 07:45:11 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210050867     Gebrand Adraansz Bredero (1585-1618) https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210051860 - Hij is de bekendste liefdes schrijver van de 17e eeuw.
    - Groeide op in Amsterdam en studeert voor kunstschilder.
    -  Eerst lid van de rederijkerskamer D'Eglentier.
    - 1617 begint hij een eigen toneelvereniging: De Nederuytsche Academie.
    - Bekende spelen: De klucht van de koe, De klucht van de molenaer en de komedie Spaanschen Brabander.
    - Hij heeft oog voor het gedrag van zijn stadgenoten en kan hen prachtig typeren met verschillende soorten taalgebruik. Wisselvalligheid van het leven: ’t Kan verkeren (veranderen). Bedrieglijkheid van uiterlijke schijn: ‘Al ziet men de lui, men kent ze niet’. 

    ]]>     2021-02-17 07:45:33 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210051860     Opvoedkundige gedichten: https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210054465 Jantje zag eens pruimen hangen
    De ledigheid
    Het gebroken glas
    F. Marinet, Katechismus der natuur voor kinderen

    ]]>     2021-02-17 07:46:27 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210054465     Imaginaire reisverhalen 1857643 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210059387 ⭑ Gaat van filosofisch uitgangspunt met verlichte ideeën naar → politiek maatschappelijk met kritiek op houtige maatschappij
    ⭑ Om maatschappij een spiegel voor te houden en te dromen over een betere en een rechtvaardiger samenleving
    ⭑ Meest populair: schipbreukeling, iemand die in zijn eentje arriveert op een eiland en een andere cultuur ontmoet en vervolgens weer terugkeert naar huis = robinsonade
    ⤷ is een ideale manier om de mens te beschouwen en de beperkingen van de huidige huidige maatschappij te zien.
    ⤷ Ook laat het zien hoe rede en gezond verstand ervoor zorgt dat de mens kan overleven (verlichting)
    ⤷ meestal utopische samenleving op gebied van: godsdienst, onderwijs, taal, vrijheid, gelijkheid en opvoeding.
    ⭑ 2 manieren: 
    - Reis naar een vreemd land
    - Reis naar eigen land in de toekomst (= bedoeld als ideaal voor de morele en sociologische vooruitgang van de huidige mens en maatschappij)



    ]]>     2021-02-17 07:48:12 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210059387     Wilhelmus 1870991 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210061593 ter ere van Willem van Oranje, voor wat hij voor ons vaderland heeft gedaan. 
    Pas in 1932 officieel het volkslied
    Maar wel al geschreven begin 80-jarige oorlog, ca 1570. 
    Het wilhelmus is een acrostichon.                                v
    Als de eerste letter van elk couplet achter elkaar gezet word vormt dat  '          "Willem van Nassov"             '

    In deze oorlog namen de 'Lage landen'

    Tekst Analyse, eerste deel: 
    - Willem van Oranje, was zelf 'van Duitsen Bloed' 
    - Hij bleef zijn 'vaderland trouw tot in den dood' 
    - 






    ]]>     2021-02-17 07:48:57 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210061593     Joost van den Vondel (1587-1679) https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210063135 - Geboren in Keulen -> wegens geloofsredenen gevlucht.
    - Studeert Latijn, Grieks en Frans.
    - Joost bewondert klassieke schrijvers.
    - Elegieën <- hierin beschrijft hij de dood van zijn geliefden.
    - Hij schrijft ook veel hekelgedichten, ook schrijft hij toneel.
    - Gijsbrecht van Amstel]]>     2021-02-17 07:49:31 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210063135     De briefroman 1878091 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210063892 - Vanaf ca. 1780
    - Ontdekking van het persoonlijke en het innerlijke
    - Ontwikkeling van het individu
    - Draait om de personages
    - Maken duidelijk wat positief en negatief gedrag is
    - Zedenromans verdedigen normen en waarden
    - Pamela (Samuel Richardson)
    - De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart (Betje Wolff en Aagje Deken)]]>     2021-02-17 07:49:49 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210063892     Homo universalis 185771 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210063913 De universele mens die werkelijk alle kunsten en wetenschappen beheerst en alles weet wat er te weten is.]]> 2021-02-17 07:49:49 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210063913 Maatschappelijke achtergrond 18e eeuw 1872311 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210067183 - Mensen waren trots op de rijkdom uit de 17e eeuw; "La Belle epoque"
    - Patriotten kregen veel invloed in de Republiek.  De woede van de bevolking over de neergang van de Republiek en de economische achteruitgang vond een uitweg in het patriottisme (vaderlandsliefde).
    -     Standenmaatschappij met een absolutie monarchie (Vorst heeft absolute macht).
    - Burgerij wil verandering in sociale klasse. (liberté, égalité, fraternité)--> trias politica.
    - Burgerij wil meer (politieke) invloed.]]>     2021-02-17 07:50:56 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210067183     Briefroman Sara Burgerhart https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210067627 Eerste Nederlandse briefroman
    Wolff en Deken (schrijvers)

    - Gedachten, gevoelens en de psychologie van de personages
    - 'normale' burgers/ jongeren die worstelen met verantwoordelijkheden
    - Uitwerkingen van verschillende verlichte ideeën

    schrijvers >> geëngageerd en idealistisch  

    ]]>     2021-02-17 07:51:05 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210067627     Kunst 185771 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210072226 De uitdaging is niet om zelf thema's te bedenken, maar om beroemde voorbeelden creatief na te volgen.
    Schrijvers kunnen dat op verschillende manieren doen:
    Translatio (vertalen)
    Imitatio (creatief bewerken)
    Aemulatio (overtreffen)]]>     2021-02-17 07:52:39 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210072226     De Hollandsche spectator 1731-1735 1877131 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210074036 Geschreven door Justus van Effen
    Eerste Nederlandse tijdschrift
    Fictieve brieven met maatschappelijke kwesties, zoals
    mensen begraven in de kerk.
    Tijdschrift gaf advies, maar zette je ook aan het denken. 
    Nationalisme, verlicht denken. ]]>     2021-02-17 07:53:20 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210074036     Spectoriale tijdschriften 1878091 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210075316 - Vanaf ca. 1730
    - Spectator geeft raad aan medeburgers over zaken uit het dagelijkse leven en over problemen op zedelijk en godsdienstig terrein
    - Leerzame en amusante teksten
    - Moeten aanzetten tot denken en discussie
    - Algemeen menselijke eigenschappen worden gekritiseerd of aangeprezen
    - Bevat ingezonden brieven, die de vertrouwelijkheid met de lezers suggereren
    - Justus van Effen een van de belangrijkste opinievormers van het land (De Hollandsche Spectator)]]>     2021-02-17 07:53:44 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210075316     Zelf thema's bedenken 1877123 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210085557 Klassieke en Romeinse schrijvers worden bestudeerd en nagevolgd door andere schrijvers. Dat kunnen ze doen op verschillende manieren, via; 
    - translatio (vertalen)
    - imitatio (creatief bewerken) 
    - aemulatio (overtreffen). 
    Zo kan elke tekst worden nagevolgd. In die tijd was het juist een eer als mensen jou werk als voorbeeld namen.  ]]>     2021-02-17 07:57:09 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210085557     Maatschappelijke achtergrond 17e eeuw 1860334 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210087026 De 17e eeuw is de eeuw van de renaissance. De renaissancistische kunst is dus gebaseerd op regels uit de klassieke oudheid. Deze culturele stroming noemen wij Classicisme.

    Vanaf de 17e eeuw speelt individualisme een grotere rol. Het individu wordt belangrijker.

    Het humanisme speelt in Italië een belangrijke rol bij de ontwikkeling van de Renaissance

    ]]>     2021-02-17 07:57:40 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210087026     Sonnetten 1872414 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210098585 Een sonnet heeft 2 keer een kwatrijn (abba) dit is samen het octaaf dan een wending in het 
    verhaal, als laatste 2 keer een terzet (cdc) (2e keer dcd) dit is samen het sextet. Kenmerken uit de 
    Renaissanceliteratuur zoals woordspel, klassieke mythologie en het petrarkisme komen terug in 
    sonnetten.
    ]]>     2021-02-17 08:01:40 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210098585     Classisisme 185771 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210099794
  • geïdealiseerde weergave van de werkelijkheid;
  • gericht op de elite 
  • gebaseerd op regels uit de klassieke oudheid 
  • navolging van de klassieke literatuur door translatio, imitatio en aemulatio;
  • literatuur is een ingewikkeld spel voor ingewijden 


    • ]]>     2021-02-17 08:02:07 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210099794     Reize door het Aapenland https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210100659 -Dr. J.A. Schasz / Gerrit Paape

    Patriot
    Imaginair reisverhaal
    Satirisch 
    politiek verslag

    De hoofdpersoon overleeft een schipbreuk en komt in het aapenland terecht. Hier is een samenleving van aapen die mensen willen worden

    ]]>     2021-02-17 08:02:27 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210100659     Petrarca 1872414 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210102086 Petrarkisme is van toepassing op liefdesgedichten/liederen die in navolging van de Italiaan Petrarca werden geschreven. De vaste elementen zijn:
    De liefde bleef onbeantwoord.
    - Stereotypische liefde.
    - Liefde in vaste beelden beschreven: ziekte, strijd, droom, gevangenis
    - Paradoxen: liefde is pijn en genot
    - Het is vooral een literair spel geen uiting van persoonlijke gevoelens.
    ]]>     2021-02-17 08:02:58 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210102086     Humanisme 1873093 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210108469 Bij humanisme staat de mens centraal. Het humanisme gaat over de vraag hoe je als mens een gelukkig leven kan leiden.]]> 2021-02-17 08:05:13 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210108469 Ontwikkelingen (mens en wetenschap) 1872311 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210112680 - Denkbeeld gaat van Antropocentrisch (mens=middelpunt) naar Empirisch/Theoretisch (meer zelf onderzoeken, mbv wetenschap). 
    - Motto gaat van Carpe Diem naar Cogito ergo sum. (pluk de dag --> ik denk dus ik ben)
    - Ook meer technische en medische ontwikkelingen. 
    - Rationalisme ; door middel van feiten kom je bij de waarheid. 

    ]]>     2021-02-17 08:06:37 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210112680     Emblematiek 187815 https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210155438 komt in de zestiende eeuw tot ontwikkeling
    bestaat uit drie delen:
    - motto: opschrift
    - pictura:     afbeelding
    -subscriptio:     uitleg

    Voor het publiek is het een uitdaging om alleen of met anderen de relatie tussen motto en pictura te ontraadselen, voordat de uitleg wordt gelezen. 
    --> Emblematiek past bij raadselachtigheid van veel renaissanceliteratuur. 

    ]]>     2021-02-17 08:20:24 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210155438     https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210176964 2021-02-17 08:27:39 UTC https://padlet.com/dbesancon/8wktlmd2wpil2uaz/wish/1210176964