เพลงที่ปรากฏในสมัยนี้ สามารถจำแนกออกเป็น 3 ประเภท คือ เพลงมโหรี เพลงปี่พาทย์ และเพลงภาษา

เพลงหน้าพาทย์ - เพลงสาธุการ

รัชกาลที่ 2 
เนื่องจากพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงพระปรีชาสามารถในด้านการดนตรี คือทรงซอสามสายและมีซอคู่พระหัตถ์ที่ชื่อว่า “ซอสายฟ้าฟาด” และทรงพระราชนิพนธ์ เพลงไทยที่ชื่อว่า “บุหลันลอยเลื่อน” พร้อมทั้งในสมัยรัชกาลที่ 2 นี้ ได้เกิดกลองสองหน้าขึ้น ซึ่งได้พัฒนามาจาก”เปิงมาง” ของมอญ และพัฒนามาเป็นเครื่องกำกับจังหวะหน้าทับของวงปี่พาทย์ไม้แข็งในในปัจจุบัน

รัชกาลที่ 3 
ได้พัฒนามาเป็นวงปี่พาทย์เครื่องคู่ เพร้อมกับมีการประดิษฐ์ระนาดทุ้ม คู่กับระนาดเอก และ ฆ้องวงเล็ก ให้คู่กับฉ้องวงใหญ่

รัชกาลที่ 4 
วงปี่พาทย์ได้พัฒนามาเป็นวงปี่พาทย์เครื่องใหญ่ เพราะได้มีการประดิาฐ์เครื่องดนตรีขึ้นอีก 2 ชนิดคือ ระนาดเอกเหล็ก และระนาดทุ้มเหล็ก และมีการนิยมร้องส่ง ทำให้ มีผู้คิดแต่งขยายเพลง 2 ชั้นของเดิม เป็น 3 ชั้น และตัดลงเป็นชั้นเดียว ทำให้เกิดเป็นเพลงเถาขึ้นเป็นครั้งแรก

รัชกาลที่ 5 
ในสมัยนี้ เกิดวงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ขึ้น โดย สมเด็จกรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ ได้คิดค้นเพื่อนำไปประกอบการแสดงละครดึกดำบรรพ์

รัชกาลที่ 7

เป็นช่วงที่เกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณ์อาญาสิทธิราชย์  เป็นระบอบประชาธิปไตย  ในสมัยนี้เกิดเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลกและประเทศไทยก็ได้รับผลกระทบนั้นด้วย  พระองค์ทรงศึกษาดนตรีจนมีพระปรีชาสามารถในการเล่นดนตรีดนตรีและทรงพระราชนิพนธ์เพลงไทยไว้ 3 เพลง คือ เพลงราตรีประดับดาวเถา เพลงเขมรละออองค์เถา  และเพลงโหมโรงคลื่นกระทบฝั่งสามชั้น แต่เนื่องจากความผันผวนทางเศรษฐกิจโลกและการเมืองไทย  ทำให้ดนตรีและเพลงไทยได้รับผลกระทบและขาดความนิยมลง

รัชกาลที่ 8

เป็นระยะที่ดนตรีไทยซบเซา  เนื่องจากการขาดการสนับสนุนจากหลายส่วน  รวมไปถึงคนไทยที่นิยมหันไปเล่นดนตรีแบบตะวันตกด้วย  ทำให้การประพันธ์เพลงในสมัยนี้มีการนำทำนองเพลงของสากลเข้ามาผสมผสานโดยมีผู้นำทำนองเพลงไทยใส่เนื้อร้องเต็มตามทำนองบ้าง  แต่งขึ้นเองบ้าง  เพื่อประกอบละครพูด  ละครประวัติศาสตร์และภาพยนต์

รัชกาลที่ 9

– มีการนำทำนองเพลงพื้นเมืองหรือเพลงไทยสองชั้น ชั้นเดียว มาใส่เนื้อร้องใหม่แบบเนื้อเต็มตามทำนอง เกิดเป็นเพลงลูกทุ่ง เพลงลูกกรุง

– การสอนดนตรีไทยได้รับการส่งเสริมเข้าสู่โรงเรียนและสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ และจัดให้มีการประกวดทางดนตรีขึ้น

– ศิลปินรุ่นใหม่พัฒนาดนตรีไทยในแนวทางร่วมสมัย มีการใช้เครื่องดนตรีตะวันตกประกอบการทำเพลง

– ดนตรีไทยได้รับการเผยแพร่ผ่านทางสื่อรูปแบบใหม่ ทางออนไลน์ต่างๆ ดนตรีกระจายออกสู่ผู้ฟังมากขึ้น

พระยาประสานดุริยศัพท์ (แปลก ประสานศัพท์)

หลวงประดิษฐ์ไพเราะ(ศร ศิลปบรรเลง) (ร.5-ร.7)

1.แขกบรเทศ เถา

2.พระอาทิตย์ชิงดวง สองชั้น

3.บุหลันลอยเลื่อน สองชั้น

4.เชิดจีน สองชั้น

5.จีนขิมเล็ก เถา

6.ทยอยนอก สามชั้น

7.ทยอยใน เถา

8.ทยอยเขมร สามชั้น

1.ลาวดวงเดือน สองชั้น

2.เขมรไทรโยค สามชั้น

3.ลาวคำหอม สองชั้น

4.ลาวดำเนินทราย สองชั้น

5.ตับวิวากห์พระสมุทร

6.ลาวต้อยตลิ่ง สองชั้น

7.โหมโรงไอยเรศ

8.แขกมอญบางขุนพรหม เถา

1.ราตรีประดับดาว เถา

2.เขมรละออองค์ เถา

3.แสนคำนึง เถา

4.ลาวเสี่ยงเทียน สามชั้น

5.มอญรำดาบ เถา

6.โหมโรงคลื่นกระทบฝั่ง

7.แขกต่อยหม้อ เถา

8.พม่าเห่ เถา

เพลงพระราชนิพนธ์มากมาย เช่น ใกล้รุ่ง ชะตาชีวิต ยามเย็น