• Adam i Ewa - Stary Testament -> Pierwsza rodzina Adam i Ewa. 
• Antygona -> pierwsza i najświętsza forma ludzkiego współżycia, daną przez naturę, jest rodzina. 
• Odyseja -> tułaczka Odyseusza. Powrót do rodzinnej Itaki. Rozpoznaje go syn. 
• „Pan Tadeusz” -> Mickiewicz wspominając na emigracji swoje rodzinne strony, akcję swej epopei umieszcza w Soplicowie. Ukazuje je Mickiewicz jako arkadię, symbol szczęścia lat dziecinnych i utraconej ojczyzny. 
• ”Nie-Boska komedia” -> hrabia Henryk, który nie jest w stanie stworzyć szczęśliwej rodziny. 
• ,,Nad Niemnem'' -> niespełniona miłość- uczucia małżonków dawno wygasły. 
• „Makbet” -> związek małżeński dwójki głównych bohaterów – Makbeta i Lady Makbet 

• Skazany na bluesa, reż. Jan Kidawa - Błoński -> Film biograficzny o wokaliście zespołu Dżem oraz jego rodzinie. 
• Rodzinny dom wariatów, reż. Thomas Bezucha -> obraz ciepłej ale fałszywej rodziny 
• Zróbmy sobie wnuka, reż. Piotr Wereśniak -> pragnienie powiększenia rodziny 
• Odważny, reż. Johnny Deep -> poświęcenie życia z miłości do rodziny 

• ”Jedzący kartofle” - Vincent van Gogh 
   
• ”Rodzina” - rzeźba w brązie Henry S. Moore’a 
   
• "Rodzina w ogrodzie" - Nicolas Lancret 

• Bo to jest rodzina - Natalia Rusek https://www.youtube.com/watch?v=iwJwZvcUZEM 
• (Mała) Orkiestra Dni Naszych - Piosenka o rodzinie https://www.youtube.com/watch?v=iX8jUEQ488M 
• Moja Rodzina - Dar Życia https://www.youtube.com/watch?v=2w6tE1XPVg0 
   

• Zofia Bystrzycka - Ognisko domowe dlatego przecież jest ogniskiem domowym, że nie podsycane – gaśnie. 
• Albert Einstein - Jedynym rozsądnym sposobem wychowania jest oddziaływanie własnym dobrym przykładem, a jeśli nie można inaczej – odstraszającym przykładem. 
• Julian Tuwim - Życie to okres czasu, którego jedną połowę zatruwają nam rodzice, a drugą dzieci. 

• odizolowany,
• odosobniony,
• opuszczony,
• osamotniały,
• osamotniony,
• osierocony,
• owdowiały,
• pozostawiony sam sobie.

• Stanisław Wyspiański ,,Wesele” - chocholi taniec, mary nawiedzające gości
• Brunon Schulz  ,,Sklepy cynamonowe” - ulotne marzenia, powrót z teatru, zwiedzanie miasta
• Dante Alighieri ,,Boska Komedia” - zwiedzanie piekła
• Jan Kochanowski Tren 19 - odwiedzenie córki oraz matki autora we śnie, kojąco wpływają na jego stan po śmierci Urszulki
• Mickiewicz

• Juliusz Słowacki ,,Kordian” - podróż na chmurze
• Biblia - nawiedzenie Archanioła Gabriela we śnie Józefa

• ,,Dzień Świstaka” - główny bohater codziennie się budzi w ten sam dzień, powtarzając go
• ,,Matrix” - wszystko co się dzieje jest wielkim snem, symulacją prawdziwego życia

• Salvador Dali ,,Miękkie Zegary” - obraz ukazuje onirystyczne ukazanie przemijalności oraz upływu czasu

• Dżem ,,Sen o victorii” - śni o wolności
• Czesław Niemen ,,Sen o Warszawie” -  wspomina dobre czasy spędzone w Warszawie
• Enej ,,Idealny sen” - bohater piosenki śnił o idealnej przyszłości, tak pięknej, że nie chce się budzić
• Universe ,,W taką ciszę” - bohater piosenki tęskni za ukochaną osobą, wspomina wspólnie spędzone chwile, wołając ją, nie uzyskując odpowiedzi

• Milan Kundera ,,To, co w snach najpiękniejsze, to niewiarygodne spotkanie ludzi i rzeczy, które w normalnym życiu nigdy by się nie spotkały.”
• Julio Cortazar - ,,(...) nie sen jest najgorszy, najgorsze jest przebudzenie…”
• Stephen King - Najtrudniej człowiekowi oszukać siebie między 3 a 6 nad ranem.

• Mitologia - Motyw pracy powtarza się w greckiej mitologii dosyć często. Bogowie zazdrośnie strzegli swych umiejętności. 
• Biblia - Pismo Święte mówi wyłącznie o pracy fizycznej: rolnika, pasterza, rzemieślnika, pracy najemnej i niewolniczej. 
• Ludzie bezdomni - Stefan Żeromski - Zarówno w Warszawie, jak i w Zagłębiu proletariat żył w biedzie, robotnicy dostawali za ciężką, niekiedy ponad siły, pracę w koszmarnych warunkach głodowe wynagrodzenie. Źle odżywieni, pracujący ponad siły, mieszkający w brudnych, wilgotnych i ciemnych norach robotnicy chorowali, szybko umierali, dzieci wyglądały niczym przedwcześni starcy z obliczami trupów. 
• Lalka - Bolesław Prus - Ogromna większość pochodzących z wyższych warstw społecznych Polaków była niezdolna do normalnej pracy miała na jej temat absurdalne wyobrażenia. W oczach arystokracji ciężka praca Wokulskiego, przynosząca bogactwo była czymś niegodnym, u wszystkich majątek pana Stanisława rodził zawiść. 
• Pieśń świętojańska o Sobótce - Jan Kochanowski - Wieś z tego utworu jest szczęśliwą krainą, w której praca stanowi przyjemność, daje poczucie szczęścia, nie jest znojnym trudem chłopów, ale zajęciem ziemianina. 
• Nad Niemnem - Eliza Orzeszkowa - By nad Niemnem odrodziło się dostatnie życie, niezbędna jest ciężka, codzienna praca, do której zdolni są przede wszystkim ludzie młodzi oraz drobne ziemiaństwo, ludzie ciężkiej, codziennej pracy. 
• Syzyfowe prace - Stefan Żeromski - Syzyf, jego praca będąca karą za sprzeciwienie się bogom. 
• Chłopi - W.S. Reymont - O materialnym aspekcie życia na wsi decydował, wyznaczający porządek prac polowych, rytm przyrody. Indywidualne losy ludzi są uzależnione od społeczeństwa, w którym żyje jednostka i wykonywanych przez społeczeństwo prac.  
• Dzień na Harmenzach - Tadeusz Borowski - W hitlerowskich obozach praca ponad siły, wykonywana przez zagłodzonych, często chorych, bitych więźniów była narzędziem kaźni, przyspieszała śmierć: 
• Robotnicy - Marek Hłasko - Robotnicy w bardzo trudnych warunkach, ciężko i z wyraźną niechęcią do tego miejsca, pracowali przy budowie mostu. Mieszkali w marnych, wilgotnych i źle ogrzewanych barakach, jesienią nie mogli wysuszyć ubrań, zimą marzli, latem panowały wielkie upały, słońce powodowało oparzenia. Nienawidzili tej pracy nie przynosiła im żadnej satysfakcji. 

• „Krótki dzień pracy” K. Kieślowski - Film opowiada o radomskim Czerwcu '76, widzianym z perspektywy I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR. 
• ,,Kariera Nikosia Dyzmy” J. Bromski - Film opowiada o życiu Nikosia Dyzmy– zwykłego grabarza, rudego pechowca, ale utalentowanego mówcy funeralnego - którego smutne życie całkiem przypadkowo ulega zmianie. 

• „Mały kominiarczyk” Benjamim Britten (opera dziecięca) 
• „Piękna młynarka”, cykl pieśni F. Schuberta 
• „Prząśniczka” St. Moniuiszki (pieśń) 
• „Pieśń kronika” Marek Grechuta (piosenka) 
• „Ballada o Janku Wiśniewskim” Jacek Kaczmarek (piosenka) 
   

• „Stworzenie świata”, Michał Anioł, Kaplica Sykstyńska 
• „Polowanie na lwicę”, Sur Dasa, miniatura indyjska, ok 1605, muzeum w Londynie 
• „Pracownia artysty”, J. Vermeer 
• „Gęsiarka splatająca wianek”, W. Szerner 
• „Śniadanie w pracowni”, E. Manet 
• „Mleczarka”, J. Vermeer 
• „Pora dojenia”, Blyhooft 
• „Syzyf”, Tycjan 

• Nauką i pieniędzmi drudzy Cię wzbogacą, mądrość musisz sam z siebie własną dobyć pracą. - Adam Mickiewicz 
• Bez pracy nie ma pełni radości życia. - Antoni Czechow 
• Każda praca jest dobra, o ile jest dobrze wykonywana. - Albert Einstein 
   

• kraina cieni,
• królestwo zmarłych,
• podziemne królestwo,
• podziemne księstwo,
• świat pozagrobowy,
• świat zmarłych,
• tamten świat.

• wyrocznia,
• antychryst,
• władca piekła

• bez skazy,
• dobra dusza,
• uosobienie dobroci

• dusza pokutująca,
• omam, 
• koszmar, 
•  mara, 
• imaginacja, 
• upiór, 
• zmora.

• Adam Mickiewicz, „Pan Tadeusz” - bardzo wyraźnie zaznaczony kult Bonapartego, akcja dzieje się istotnych latach dla naszej ojczyzny (1811 - 1812), kiedy miała miejsce wyprawa Napoleona na Rosję. Wyprawa ta była ważna dla polaków, ponieważ dawała nadzieje na odzyskanie niepodległości. Przeszłość widać między innymi w obrazach nawiązujących do tradycji dawnej Polski - w domu Sędziego Soplicy na ścianach wiszą portrety bohaterów narodowych: Tadeusza Kościuszki, Rejtana, Korsaka, Jasińskiego.

• Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. III - biografia Gustawa łączy się ściśle z historią narodu. W scenie więziennej widzimy ludzi, których życie zniszczyły wyroki sądowe. Kibitki wiozące zesłańców na Sybir, carscy żołdacy nieludzko traktujący polskich skazańców. 

• Juliusz Słowacki, „Kordian” - koronacja cara Mikołaja I na króla Polski, podczas której Kordian w imieniu całego narodu próbuje zabić cara, aby ocalić kraj przed jego tyranią. Nie udaję mu się, po czym zostaje  wysłany do szpitalu dla wariatów gdzie zostaje skazany na śmierć. 

• «ogół ludzi wykształconych i wykonujących zawodowo pracę umysłową»
• Warstwa społeczna, wyżej postawiona. Osoba nie tyle mądra, bo takowa tylko zdobywa wiedzę, ale również dobrze ją wykorzystująca i używająca swoich zdolności logicznego myślenia. 
• Pytania/tezy: Czy człowiek inteligentny jest człowiekiem nieszczęśliwym?

• Wyrazy bliskoznaczne: racjonalista, roztropny, odpowiedzialny, przenikliwy, przytomny, rozumny, sensowny, sprytny, bystry, lotny na umyśle, zdrowy rozsądkowo, kreatywny, geniusz

• Stanisław Wyspiański ,,Wesele”- pomimo ówczesnej chłopomani, widać różnice w toku myślenia, postrzegania świata oraz rozumowania między miejską inteligencją a chłopami. 

,,Wyście sobie, a my sobie.
Każden sobie rzepkę skrobie.” [Radczyni, akt I, scena 4]

,,A bo chłop i ma coś z Piasta,
Coś z tych królów Piastów – wiele!
- Już lat dziesięć pośród siedzę,
Sąsiadujemy o miedzę.
Kiedy sieje, orze, miele,
Taka godność, takie wzięcie;
Co czyni, to czyni święcie,
Godność, rozwaga, pojęcie.
A jak modli się w kościele,
Taka godność, to przejęcie;
Bardzo wiele, wiele z Piasta;
Chłop potęgą jest i basta.” [Gospodarz, akt I, scena 24]

• Bolesław Prus ,,Lalka” - W epoce oświecenie ogromną rolę odgrywa tu inteligencja, którą swoją wiedzą się dzieli z niższymi klasami działając pracą u podstaw oraz organiczną. W tomach Prusa widać fascynację wynalazkami oraz przenikanie prostych mieszczan w wyższe sfery, dzięki wykształceniu, która się rozwija oraz świadomie postępuje w swoich działaniach, w przeciwieństwie do arystokracji. Główny bohater, Wokulski, pracował nad swoim wynalazkiem, maszyną parową, zdobył wykształcenie, interesował się tym.
• Stefan Żeromski ,,Ludzie bezdomni” - główny bohater już za młody został wzięty od rodziny, ludzi pracujących fizycznie, pod opiekę ciotki, należącej do inteligencji. Został wykształcony, a następnie był lekarzem. Odwiedza swoją rodzinę, leczy robotników, a następnie wyjeżdża leczyć do uzdrowiska, gdzie ma kontakt z niższymi warstwami, poczuwając się winnym dla wyrównania rachunku, poświęca swoją miłość, by móc działać społecznie. Typowy intelektualista, idealista, który wie, że może pomóc właśnie, dlatego, że należy do inteligencji.

• ,,Sami swoi” - ukazuje relacje dwóch rodzin, Kargulów i Pawlaków, typowe dla mieszkających na wsi. Wyjeżdżają do Ameryki, gdzie mają styczność z inteligencją, ludźmi dobrze wykształconymi, czasem również Polakami, którzy próbują znaleźć, o ironio, wspólny język, co nie zawsze się udaje.
• ,,Piękny umysł "- mężczyzna posiadający niezwykłe zdolności matematyczne, nie potrafi się odnaleźć w świecie

• twórczość Leonarda da Vinci - nie jest to konkretne, ale przytaczając jego dzieła śmiało stwierdzić, że nie byłe wykonane bez namysłu. Tylko człowiek inteligentny, potrafiący świadomie wykorzystywać swoją wiedzę oraz wynajdując potrzebne szczegóły potrafiulby stworzyc jego dzieła

• Jacek Kaczmarski ,,Marsz Intelektualistów” - autor śpiewa o tym, że po wykształceniu i wiedzy z różnych dziedzin, np. filozofów, potrafi samodzielnie myśleć i inaczej postrzega świat, niż rozkazujący mu mundurowi, którzy myślą praktycznie oraz prosto. 

,,A kiedy wszystko do ładu wróci –
W szafach należne miejsce mundurom,
Snów filozofów młodzież się uczy
A ręka zmienia pałkę na pióro…”

• ,,Cierpienia Młodego Wertera” Johann Wolfgang von Goethe - opowieść o pierwszym romantyku, popełniającym samobójstwa z powodu nieszczęśliwej miłości. W czasie wydania książki znalazło się wielu sobowtórów romantycznego Wertera, w tym Mickiewicz. Odbiór książki miał na wpływ na ich zachowanie oraz reagowanie na pewne sytuacje.
• ,,Dziady część IV” Adam Mickiewicz - Ta część odbywa się 2 listopada. Księdza i dzieci w trakcie modlitwy odwiedza Pustelnik, duch. Ważne w fabule są 3 godziny: rozpaczy, miłości oraz przestrogi, w przeciągu których, dowiadujemy się o życiu nieszczęśnika oraz tego, że kiedyś był uczniem księdza. Podczas pierwszej godziny, miłości, Pustelnik wspomina o książkach, które go ukształtowały, biorąc do ręki m.in. Wertera. Twierdzi:

One zwichnęły osadę moich skrzydeł
I wyłamały do góry,
Że już nie mogłem nad dół skręcić lotu.

• Biblia oraz przypowieści - Dekalog reguluje zasady zachowania się moralnego człowieka, wpływając oczywiście na to co robi, zachowanie, wartościowanie i mentalność. Dzięki przypowieściom, dawane nam są nauki na konkretnych przykładach, tłumaczące nam jak mamy się zachować.

• ,,Sekretne życie Waltera Mitty” - w filmie dowiemy się o stosunkowo nudnym życiu głównego bohatera, który często śnił na jawie. Zmotywowany wyrusza w podróż, która wpływa na jego postrzeganie, a śnięcie na jawie przestało mu dokuczać.
• ,,Zielona Mila” - wpływa na dostrzeganie zmian w więźniach, przedewszystkim ludziach, oraz osądzanie, bez win. Nie zawsze, kto jest po drugiej stronie krat, jest lepszy od tego pierwszego.

• ,,Naiwne pytania” Dżem -

,,W życiu piękne są tylko chwile…” 

• ,,Wyrwij murem zęby krat” Jacek Kaczmarski - PRL były czasami cenzury oraz wielu ograniczeń, za pomocą muzyki chcieli podnieść polaków na duszy, motywując do działania. 

Wyrwij murom zęby krat
Zerwij kajdany, połam bat
A mury runą, runą, runą
I pogrzebią stary świat!

• Dedal i Ikar - o nieprzezwyciężonej sile ludzkich marzeń i możliwości, jak i o umiarze przy osiąganiu ich.
• Prometeusz - miłość i poświęcenie, ofiarność w niesieniu pomocy, bezinteresowną szlachetność. Prometeusz jest wzorcem społecznika, który poświęca się dla ogółu.
• Syzyf - Syzyfowa praca jest synonimem bezowocnej, daremnej pracy, trudu z góry skazanego na niepowodzenie, jest Syzyf który ją wykonuje symbolizuje upór i wytrwałość. Chytrość i przebiegłość, kara za wszelkie winy.

- Dzieciństwo Ikara, reż. L'enfance d'Icare

Artysta śpiewa o swoim życiu, w którym panuje indywidualizm
Wyróżnia on się spośród innych nastolatków