Triết học Trung cổ đặc biệt chú trọng đến mối quan hệ giữa lý trí và đức tin, với quan

điểm rằng lý trí có thể hiểu biết về thế giới tự nhiên, nhưng đức tin cần thiết để giải thích các vấn đề siêu hình và thần học. Các triết gia như Augustine và Thomas Aquinas cho rằng lý trí có thể giúp con người hiểu rõ hơn về Thiên Chúa và các chân lý thần học.

b)  Chủ nghĩa thần học (Theocentrism)

Khác với các giai đoạn triết học trước đó, triết học Trung cổ đặt Thiên Chúa làm trung tâm của tất cả các suy tư triết học. Các triết gia này cho rằng mọi sự vật trong vũ trụ đều xuất phát từ Thiên Chúa và hướng về Thiên Chúa.

c)   Sự kết hợp giữa triết học cổ điển và thần học Kitô giáo

Triết học Trung cổ đã kế thừa nhiều yếu tố từ triết học Hy Lạp và La Mã, đặc biệt là các học thuyết của Plato và Aristotle. Tuy nhiên, các triết gia Trung cổ đã điều chỉnh và kết hợp chúng với đức tin Kitô giáo, như Thomas Aquinas làm với các quan điểm của Aristotle.

d)  Chủ nghĩa tự nhiên và siêu hình

Triết học Trung cổ cũng quan tâm đến các vấn đề siêu hình, chẳng hạn như sự tồn tại của Thiên Chúa, linh hồn con người, và bản chất của thế giới vật chất. Các triết gia như

Augustine và Anselm của Canterbury phát triển các lý thuyết về sự hiện hữu của Thiên Chúa thông qua các luận chứng lý trí.

• Thuyết nhật tâm của Nicolas Copernicus, nhà bác học vĩ đại người Ba Lan.

• Nicolas Copernicus đã đứng trên lập trường của triết học duy vật để bác bỏ thuyết địa tâm do Ptolémée (người Hy Lạp) đề xuất từ thế kỷ thứ II, một giả thuyết sai lầm coi quả đất là trung tâm của hệ mặt trời và vũ trụ.

• Thuyết nhật tâm của Nicolas Copernicus đã giáng một đòn nặng nề vào thế giới quan tôn giáo, thần học. Giả thuyết của ông là một cuộc cách mạng trên trời, báo trước một cuộc cách mạng trong lĩnh vực các quan hệ xã hội sắp xảy ra.

  => Vai trò đấng sáng tạo của Thiên chúa đã mất đi. Quan niệm về chân lý cũng sai khác, không phải tất cả những gì hiển nhiên trực tiếp là chân lý. Nếu mặt trời là trung tâm, trái đất xoay quanh mặt trời thì việc đối lập giữa vận động trên trời và vận động dưới đất, xem vận động trên trời là hoàn thiện và vận động dưới đất là không hoàn thiện là không thể chập nhận được vì trên trời và dưới đất không khác nhau về nguyên tắc, đều tuân theo những nguyên tắc vận động cơ học

• Trước hết là ở chỗ đã đưa ra tư tưởng về sự phù hợp của các mặt đối lập. Với ông, trong sự thống nhất của thế giới có sự phù hợp giữa cái “tối thiểu và cái tối đa, cái này mất đi là tiền đề của các khác ra đời”.

• Thứ hai, tư tưởng phát triển Kế thừa tư tưởng của Héraclite ông cho rằng thế giới này chỉ là một dòng chảy liên tục, tất cả đều tồn tại trong biến đổi. Tư tưởng phát triển là sự tiếp nối và triển khai trên nguyên tắc về sự phù hợp của các mặt đối lập. Về nhận thức, điểm gặp gỡ của Bruno với các nhà triết học cùng thời là khẳng định chân giá trị của con người thông qua nhận thức. Nhận thức là hướng tới chân lý nhưng chỉ có một chân lý duy nhất là chân lý của triết học và khoa học. Còn nếu có cái gọi là chân lý thứ hai thì chỉ là hoang đường và phi lý. Ông cho rằng đối tượng của nhận thức là giới tự nhiên. Ông đưa ra nguyên tắc nghi ngờ trong nhận thức. Không nên dựa vào sự thừa nhận của quá khứ khi phán đoán sự vật khác bắt đầu từ nghi ngờ. Phải dựa vào lý trí trên cơ sở thực nghiệm để đảm bảo tính xác thực của tri thức. Chân tri thức chứ không phải là của uy quyền là lòng tin mù quáng. Quá trình nhận thức được Bruno chia làm ba giai đoạn: cảm giác, lý trí và trí tuệ. Dựa vào cảm giác, chủ thể chỉ tiếp nhận được dáng vẻ bề ngoài của sự vật chẳng khác gì nhìn ra ngoài khe cửa hẹp. Nhận thức lý trí tuy đã là sự phát triển về chất nhưng chân lý chưa bộc lộ đầy đủ mới chỉ là “ánh sáng mặt trời do ánh sáng mặt trăng phản chiếu”. Chỉ có nhận thức trí tuệ mới nhận được chân lý.